Japonya'daki fabrikalar ülke sınırlarının çok ötesindeki müşterilere hizmet veriyor
En az 84 Alman şirketi Japonya'da 132 noktada üretim veya montaj tesisi işletiyor. Böylece Alman sanayisinin üretim ağı Japonya pazarının çok ötesine uzanıyor. Ülkede toplamda yaklaşık 730 Alman şirketi faaliyet gösteriyor. Asya için nerede üretim yapacağına karar veren üreticiler açısından Japonya, satış pazarının yanı sıra ihracat üssü hâline geliyor.
İçindekiler
- Japonya'daki fabrikalar ülke sınırlarının çok ötesindeki müşterilere hizmet veriyor
- Üretim anketi neleri kapsıyor?
- Tamamlanmış ürün başına maliyet neden önemli?
- Japonya'daki tesisler Asya pazarlarına nasıl bağlanıyor?
- Ticaret politikası değişirken istikrar daha değerli hâle geliyor
- Otomasyon hassasiyeti ve esnek üretimi destekliyor
- Çalışan bulma güçlüğü ve kur dalgalanmaları başlıca baskı unsurları
- Japonya ve Hindistan Asya yatırımlarında farklı roller üstleniyor
- Kalite, itibar ve yeni genişleme dönemi
- Öne Çıkanlar
Japonya Alman Ticaret ve Sanayi Odası (AHK Japan), ankete katılan üreticilerin yüzde 41'inin Japonya'da üretilen ürünleri Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerine, yüzde 38'inin Çin'e, yüzde 29'unun ise Kuzey Amerika'ya ihraç ettiğini bildiriyor. Şirketlerin yaklaşık yüzde 71'i aynı tesislerden hem Japonya'daki hem de yurt dışındaki müşterilere hizmet vererek yerel üretimi uluslararası faaliyetlerle birleştiriyor.
Genişleme planları, şirketlerin bu üretim ağını büyütmek istediğine işaret ediyor. Odanın anketinde şirketlerin yüzde 57'si önümüzdeki yıllarda Japonya'daki üretim kapasitesini artırmayı planladığını, yüzde 35'i ise merkezlerinin ülkeyi üretim ve çeşitlendirme için kullanmaya daha fazla ilgi gösterdiğini belirtiyor. Ankette kapasite artışları için belirli tarihler verilmiyor.
Yenin zayıflaması, avro cinsinden hesaplanan maliyetleri düşürürken Japonya'nın güvenilir hukuk sistemi ve ekonomik istikrarı şirketlerin planlama yapmasına yardımcı oluyor. Çin'e ve Güneydoğu Asya'ya yakınlığı da fabrikaları, Alman tedarik zincirleri ve gelir planları açısından önemini koruyan müşteri ve pazarlara yaklaştırıyor. Üreticiler uluslararası ticaret politikasındaki belirsizlikleri değerlendirirken bu avantajlar önem kazanıyor.
Japonya'nın cazibesi bazı pratik kısıtlamaları da beraberinde getiriyor. Şirketler nitelikli çalışan bulmakta zorlanıyor ve kur dalgalanmaları mali planlamayı aksatabiliyor. Gelişen strateji, tüm fabrikaları veya bölgesel işlevleri tek bir ülkede toplamak yerine Japonya'nın güvenilir üretim ortamını başka konumlarla birleştiriyor.
Üretim anketi neleri kapsıyor?
AHK Japan'ın ülkede tesisleri bulunan Alman üreticilere yönelik ilk anketine, ilgili 69 şirket grubundan 34'ü katıldı. Katılımcılar arasında kimya ve ilaç, makine mühendisliği, tıbbi malzeme ve sağlık hizmetleri ile otomotiv parçaları alanlarında faaliyet gösteren şirketler yer aldı.
Katılımcıların çoğunun Japonya'da köklü bir geçmişi var. Dört şirketten üçü ülkede 20 yılı aşkın süredir üretim yaparken beşte biri daha da uzun süredir faaliyet gösteriyor. Şirketlerin çoğunluğu tek bir tesisi işletiyor, beşte ikisi ise ülke genelinde birden fazla tesise sahip. Dolayısıyla genişleme ilgisi, yerleşik bir sanayi varlığının üzerine inşa ediliyor.
Japon müşteriler, yerel üretimin başlıca nedenlerinden biri. Şirketler alıcılara yakınlığı, katı ve belirli müşteri gerekliliklerini ve istikrarlı tedarik zincirlerini öne çıkarıyor. Yüksek kalite standartlarını karşılayabilen nitelikli personele erişim de bir başka avantaj.
Üreticiler için müşterilere yakın olmak, gereklilikler değiştiğinde ürünü daha hızlı uyarlamak anlamına gelebilir. Güvenilir tedarik ve nitelikli çalışanlar da gecikmelerin ve kusurlu ürünlerin azalmasını sağlayabilir. Bu unsurlar bir araya geldiğinde Japonya'nın daha geniş Asya faaliyetleri içinde istikrarlı bir üs olma rolünü destekliyor.
Tamamlanmış ürün başına maliyet neden önemli?
AHK Japan'ın anketine katılan üreticilerin yaklaşık yüzde 95'i Japonya'daki birim iş gücü maliyetlerinin Almanya'dakinden düşük olduğunu söylüyor. Neredeyse yarısı, yüzde 47'si, aradaki farkın yüzde 30'a kadar çıktığını tahmin ediyor. Bu bulgu, yüksek kalite standartlarıyla anılan bir ülkenin üretim maliyetleri açısından da neden cazip olabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Birim iş gücü maliyeti, her bir üretim birimini imal etmek için gereken iş gücü giderini ifade ediyor. Bu maliyet, ücretleri verimlilikle birlikte değerlendiriyor. Bir fabrika saatlik ücretleri görece yüksek olsa bile çalışanları ve ekipmanları verimli çalışıyor, maliyetli hatalardan kaçınıyorsa tamamlanmış ürün başına iş gücü maliyetini daha düşük tutabilir.
Japonya'daki saatlik ücretler Asya'nın en düşük seviyelerinde olmayabilir; ancak yüksek verimlilik, istikrarlı süreçler ve daha az fire, kullanılabilir her bir ürünün maliyetini düşürebilir. Japonya'da faaliyet gösteren Alman üreticiler genellikle yalın üretim hatlarından, eğitimli operatörlerden, tekrarlanabilir süreçlerden ve tedarikçilerle yakın koordinasyondan yararlanıyor. Tutarlı kalite, ihracat pazarlarında rekabet eden fabrikalar açısından önemli bir gider olan işin yeniden yapılması ihtiyacını da azaltıyor.
Yenin zayıflaması bir başka avantaj sağlıyor. Japon para birimi avro karşısında değer kaybettiğinde ücretler, kiralar ve diğer yerel giderler avro cinsinden daha ucuza geliyor. Bu durum, Japonya'da üretilip ihraç edilen malların kâr marjlarını artırabiliyor.
Malzeme veya bileşenlerin önemli bir bölümünü Japonya dışından satın alan şirketler, bu alımlarda kur dalgalanmalarıyla karşılaşmaya devam ediyor. Bu riski finansal korunma işlemleriyle, yerel tedariki artırarak veya müşterilerle fiyat ayarlamaları üzerinde anlaşarak yönetebiliyorlar. Finansal korunma, kur değişikliklerinin gelecekteki ödemeler üzerindeki etkisini sınırlamak için finansal düzenlemelerden yararlanılması anlamına geliyor.
Japonya'daki tesisler Asya pazarlarına nasıl bağlanıyor?
Japonya'daki Alman üreticilerin ihracatında ASEAN ve Çin başı çekiyor. Ankete katılan şirketlerin sırasıyla yüzde 41'i ve yüzde 38'i bu pazarlara ihracat yapıyor. ASEAN, Alman sanayi tedarikçileri için büyümenin itici güçlerinden biri olmayı sürdürürken Çin otomobil, kimya, makine ve tıbbi cihazlar açısından hayati bir pazar niteliği taşıyor.
Japonya'dan Güney Kore'ye, Çin'in kıyı bölgelerine ve Güneydoğu Asya'ya sevkiyat süreleri kısa. Ülkenin geniş liman kapasitesi ve güvenilir iç lojistik ağı, fabrikaların ihracat sevkiyatlarını planlamasına ve malzemelerin üretim hattında ihtiyaç duyulacakları zamana yakın teslim edildiği tam zamanında üretimi destekliyor.
Japonya'nın Asya genelindeki ekonomik ortaklık anlaşmaları ağı, ülkede üretilen mallara uygulanan gümrük vergilerini de azaltabiliyor veya gümrük işlemlerini kolaylaştırabiliyor. Bu düzenlemeler, güvenilir taşımacılıkla birlikte üreticilerin tek bir üretim üssünden birden fazla pazara ulaşmasına yardımcı oluyor.
Japonya'daki fabrikalar, bölgedeki müşteri mühendislik ekipleriyle daha yakın çalışabiliyor ve ürünleri yerel standartlara daha hızlı uyarlayabiliyor. Uzmanlaşmış sanayi ürünleri üreten şirketler için özellikleri değiştirebilmek ve tutarlı teslimat yapmak, başlangıçtaki üretim maliyeti kadar önemli olabiliyor.
Kuzey Amerika da ankete katılan üreticilerin yüzde 29'unun hizmet verdiği bir başka pazar. Japonya'dan bu pazara tedarik sağlayan şirketler gümrük vergisi riskini, teslimat sürelerini ve müşteri ihtiyaçlarını dengeliyor. Bazıları, üretimin başka yerlerde tekrarlanması zor girdilere veya süreçlere bağlı olduğu durumlarda Japonya'daki tesislerini kullanmayı sürdürecek.
Ticaret politikası değişirken istikrar daha değerli hâle geliyor
AHK Japan ve KPMG'nin yakın tarihli iş ortamı anketinde, Alman şirketlerinin yüzde 94'ü Japonya'nın başlıca avantajı olarak ekonomik istikrarı gösterdi. Şirketlerin büyük çoğunluğu Japonya'da kâr elde ettiğini bildirirken önemli bir bölümü vergi öncesi kâr marjlarının çift haneli olduğunu belirtti.
Japonya'daki düzenlemelerin açık olması ve sözleşmelerin uygulanması, şirket yönetim kurullarının yatırım planlarken daha fazla güven duymasını sağlıyor. Öngörülebilir kurallar, özellikle başka yerlerde ticaret politikası değişirken şirketlerin zaman içindeki maliyet ve taahhütleri değerlendirmesine yardımcı oluyor.
Alman Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği'nin (DIHK) dış ticaret bölümü başkanı Volker Treier, korumacılığın Alman ihracatçıları için yurt dışındaki faaliyetleri zorlaştırdığı uyarısında bulundu. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin zorlu bir ortam sunduğunu belirtti:
Korumacı eğilimler, Alman şirketlerinin yurt dışındaki faaliyetlerini, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde, zorlaştırıyor ve ihracattaki toparlanmayı erteliyor.
Washington'daki Alman Sanayi ve Ticaret Delegasyonu Başkanı Christoph Schemionek, ABD'deki politika ortamının yatırım planlamasına etkisini şöyle anlattı:
Yaklaşımın temel özelliği kaos; bu da her zaman planlama belirsizliği anlamına geliyor.
Ifo Enstitüsü'nün anketine göre, ABD'de yatırım planı bulunan Alman şirketlerinin neredeyse yüzde 30'u planlarını erteledi, yüzde 15'i ise gümrük vergilerine ilişkin belirsizlik nedeniyle projelerini iptal etti. Araçlara yönelik yeni gümrük vergisi önlemleri, otomotiv sektörüyle bağlantılı ihracatçılar için karmaşıklığı artırıyor.
Alman şirketleri ABD'ye satış yapmayı sürdürüyor ancak yatırım komiteleri risk değerlendirmelerini daha sıkı yürütüyor. Bu durum, Asyalı müşterilere yönelik kapasite artışlarını değerlendiren şirketler için Japonya gibi öngörülebilir konumları daha cazip hâle getiriyor.
Otomasyon hassasiyeti ve esnek üretimi destekliyor
Alman üretiminin Japonya'daki ağırlığı, kalite ve mühendislik birikiminin önem taşıdığı sektörlerde yoğunlaşıyor. Kimya ve ilaç, makine mühendisliği, tıbbi malzeme ve otomotiv parçaları bu üretim ağının başlıca alanlarını oluşturuyor. Birçok işletme, zaman içinde küçük montaj hatlarından yerel tedarikçileri, test tesislerini ve ürünleri kullanan müşterilere yönelik desteği bulunan tam teşekküllü üretim tesislerine dönüştü.
Bu gelişim, Japon müşterilerin taleplerini ve Asya'daki diğer gelişmiş pazarlara ve daha ötesine ihracat için gereken standartları yansıtıyor. Birden fazla pazara hizmet veren bir tesis, farklı müşteri gerekliliklerine yanıt verirken tutarlı ürünler sunmak zorunda.
Japonya, endüstriyel robotların en yoğun kullanıldığı ülkeler arasında da yer alıyor. Uluslararası Robotik Federasyonu'na göre 2024'te Japonya'ya 44.500 endüstriyel robot kuruldu ve ülkedeki faal robot sayısı yaklaşık 450.500'e ulaştı.
Otomasyon, fabrikaların hassas görevleri tekrarlamasına, tutarlı kaliteyi korumasına ve ekipmanları çalışır durumda tutmasına yardımcı oluyor. Bu avantajlar, Japonya'da faaliyet gösteren Alman üreticilerin maliyet ve kalite profilini destekliyor.
Daha yüksek otomasyon düzeyine sahip tesisler, maliyetlerde büyük artışlar olmadan ürünlerin karmaşıklığındaki değişikliklere ve daha küçük üretim serilerine uyum sağlayabiliyor. Bu durum, uzmanlaşmış parçalar, özel üretim makineleri, yüksek güvenilirlik gerektiren tıbbi ürünler ve zorlu kimyasal ürünler üreten Alman tedarikçilere uygun. Talep Asya pazarları arasında değiştiğinde esnek tesisler üretimi daha kolay uyarlayabiliyor.
Çalışan bulma güçlüğü ve kur dalgalanmaları başlıca baskı unsurları
Nitelikli çalışanları işe almak ve elde tutmak, Alman üreticilerin Japonya'da bildirdiği en önemli zorluk. AHK Japan'ın üretim anketinde şirketlerin yüzde 82'si nitelikli personel bulmanın zor olduğunu, özellikle makine ve tesis operatörleri, teknisyenler ve teknik uzmanlara ihtiyaç duyduklarını belirtti.
Şirketlerin yarısı artık üretimdeki yönetici pozisyonları için İngilizce becerisi arıyor; bu da aday havuzunu daha da daraltıyor. İşletmeler bu soruna iş başında eğitim, teknik okullarla ortaklıklar, daha yapılandırılmış kariyer yolları ve Japonya içinde taşınan çalışanlara yönelik hedefli yer değiştirme paketleriyle yanıt veriyor.
İşe alım sorunu otomasyonu daha yararlı hâle getiriyor ancak fabrikaların makineleri çalıştırabilecek, ekipmanlara bakım yapabilecek ve üretimi denetleyebilecek kişilere ihtiyacı sürüyor. Bu nedenle genişleme planları, bina ve ekipmanların bulunmasının yanı sıra personel temin edilebilmesine de bağlı.
Kur oynaklığı da önemli bir başka zorluk. Japonya'daki Alman iştiraklerini kapsayan ayrı bir ankete katılanların yüzde 76'sı bunu temel sorunlardan biri olarak gösterdi. Şirketler finansal korunma araçlarını daha fazla kullanıyor ve yerel tedarik yoluyla yen cinsinden elde edilen gelirleri yine yen cinsinden yapılan giderlerle eşleştirmeye çalışıyor.
Bazı işletmeler, kur hareketlerine daha hızlı yanıt verebilmek için fiyat listelerini yeniden düzenliyor. Katılımcılar enflasyon ve enerji giderlerini de yakından izliyor ancak bunların iş gücü sıkıntısı ve kur dalgalanmalarına kıyasla daha az aksaklığa neden olduğunu belirtiyor.
Japonya ve Hindistan Asya yatırımlarında farklı roller üstleniyor
Alman şirketleri Çin'deki faaliyetlerini sürdürürken bu ülkedeki yoğunlaşmalarını azaltıyor. AHK Japan ve KPMG'nin 2024 tarihli iş ortamı anketine göre Alman şirketlerinin yüzde 38'i üretimi Çin'den Japonya'ya taşıyor, yüzde 23'ü ise bölgesel yönetim işlevlerini Japonya'ya aktarıyordu.
Bununla birlikte, üretim anketindeki yüzde 38'lik ihracat oranının da gösterdiği üzere Japonya'daki tesisler Çinli müşterilere tedarik sağlamayı sürdürüyor. Üretim veya yönetim işlevlerinin bir bölümünü Japonya'ya taşımak, Çin pazarına erişimi korurken faaliyetleri daha fazla konuma yayıyor.
Hindistan da Alman yatırımlarını çekiyor. KPMG ve Hint-Alman Ticaret Odası'nın 2025 tarihli anketi, Alman şirketlerinin yüzde 79'unun 2030'a kadar Hindistan'a yatırım yapmayı planladığını ortaya koydu. Şirketlerin yarısından fazlası o tarihe kadar Hindistan'ı Asya'ya yönelik üretim üssü olarak kullanmayı bekliyor.
Hindistan'ın cazip yönleri arasında mevcut dönemdeki siyasi istikrar, geniş uzman iş gücü havuzu ve düşük ücretler yer alıyor. Bürokrasi ve düzenlemelerin karmaşıklığı ise zorluk olmaya devam ediyor. Bu güçlü yönler ve kısıtlamalar, Hindistan'a şirket planlamasında Japonya'dan farklı bir rol veriyor.
Birçok Alman üretici birden fazla üssü kullanan bir yaklaşım izleyecek. Japonya, belirli özellikleri yüksek standartlar gerektiren ürünleri ve Kuzeydoğu ile Güneydoğu Asya'daki müşterilere erişimi destekleyebilir. Hindistan ise ölçek avantajı ve iş destek faaliyetlerini tek bir konumda toplayan ortak hizmet merkezleri gibi hizmetler sunabilir.
Kalite, itibar ve yeni genişleme dönemi
Nürnberg Pazar Kararları Enstitüsü'nün tüketici araştırması, Made in Germany etiketinin büyük ülkelerde en güvenilir ürün menşei olduğunu ortaya koydu. Japonya da üretim kalitesi ve elektronik alanlarında yüksek puan aldı.
Alman mühendisliği, Japon üretim hassasiyeti ve yoğun tedarikçi ağları; güven, dayanıklılık ve tutarlı performans üzerine kurulu ihracat stratejilerini destekleyebilir. ASEAN ve Çin'deki sanayi alıcıları için Japonya'da üretilen ürünleri cazip kılan unsurlar arasında fiyat ve teslimat koşullarının yanı sıra bu nitelikler de yer alabilir.
Planlanan genişleme, ani bir sıçramadan çok kapasitede istikrarlı bir artışa işaret ediyor. Ankete katılan üreticilerin yüzde 57'sinin genişleme planlaması ve yüzde 35'inin merkezlerinden daha fazla ilgi gördüğünü belirtmesi, Japonya'daki mevcut tesislerin yeni yatırımlar için zemin oluşturduğunu gösteriyor.
İşe alım güçlüğü sürdükçe robotların daha fazla işi üstlenmesi bekleniyor. Dünya genelinde kurulan endüstriyel robot sayısının 2025'te yaklaşık 575.000'e ulaşacağı ve 2028'e kadar 700.000'i aşacağı tahmin ediliyor. Büyümenin başlıca itici gücü Asya olacak. Japonya'nın yerleşik otomasyon ekosistemi, yeni üretim hatlarının gelişmiş süreçleri daha az güçlükle benimsemesine yardımcı olabilir.
Anketler ve tahminler, yatırım planlaması açısından önemli birkaç tarih ortaya koyuyor:
- 2024: AHK Japan ve KPMG, üretimin ve bölgesel yönetim işlevlerinin Çin'den Japonya'ya taşındığını kaydetti. Japonya yıl içinde 44.500 endüstriyel robot kurdu.
- 2025: Hindistan yatırım anketi 2030'a uzanan planları ortaya koyarken dünya genelinde yıl boyunca yaklaşık 575.000 robot kurulacağı tahmin ediliyor.
- 2028: Dünya genelinde kurulan robot sayısının 700.000'i aşacağı tahmin ediliyor.
- 2030: Ankete katılan Alman şirketlerinin yüzde 79'unun Hindistan'a yatırım yapmayı, yarısından fazlasının ise Hindistan'ı Asya'ya hizmet veren bir üretim üssü olarak kullanmayı planladığı hedef yıl.
Alman üreticiler için Japonya'nın istikrarlı kuralları, verimli üretimi ve bölgesel erişimi bir araya getiren yapısı; güvenilir çıktı, az sayıda kusur ve kısa teslimat süreleri gerektiren fabrikaları destekliyor. Nitelikli çalışan sıkıntısı ve kur hareketleri, bu fabrikaların ne hızla büyüyebileceğini belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Japonya'da yaklaşık 730 Alman şirketi faaliyet gösteriyor; bunlardan en az 84'ünün 132 noktada üretim veya montaj tesisi bulunuyor.
- Ankete katılan üreticilerin yüzde 41'i Japonya'dan ASEAN'a, yüzde 38'i Çin'e ve yüzde 29'u Kuzey Amerika'ya ihracat yapıyor.
- Şirketlerin yaklaşık yüzde 71'i aynı tesislerden hem Japonya'daki hem de yurt dışındaki müşterilere hizmet veriyor.
- Şirketlerin yüzde 57'si kapasite artışı planlarken yüzde 35'i merkezlerinden artan ilgi gördüğünü bildiriyor.
- Şirketlerin yaklaşık yüzde 95'i birim iş gücü maliyetlerinin Almanya'dakinden düşük olduğunu söylüyor; yüzde 47'si farkın yüzde 30'a kadar çıktığını tahmin ediyor.
- Üreticilerin yüzde 82'si işe alımı zor bulurken, ayrı bir iştirak anketinde katılımcıların yüzde 76'sı kur oynaklığını önemli bir zorluk olarak gösteriyor.
- 2024 tarihli iş ortamı anketinde şirketlerin yüzde 38'inin üretimi, yüzde 23'ünün ise bölgesel yönetim işlevlerini Çin'den Japonya'ya taşıdığı kaydedildi.
- Japonya 2024'te 44.500 endüstriyel robot kurdu ve ülkede yaklaşık 450.500 robot faaliyetteydi.
- ABD'deki gümrük vergisi belirsizliği ve Hindistan'daki yatırım planları, Alman şirketlerinin nerede üretim yapacağına ilişkin kararlarını şekillendiriyor.






