Günlük öğünler, gıda zincirindeki aksaklıkları gözler önüne seriyor
Vietnam'da yaklaşık 10 milyon çiftçi hanesi, 1,15 milyon hektar sebze ve 1,3 milyon hektar meyve üretim alanı bulunuyor; ancak doğrulanmış güvenlik standartları bu üretimin yalnızca küçük bir bölümünü kapsıyor. 2024'te yapılan bir araştırmaya göre VietGAP sertifikalı sebze alanlarının oranı yüzde 1'in altında. Bu sırada sahte etiketler, yasaklı kimyasallar ve menşei belirsiz gıdalar okul yemekhanelerine, sokak pazarlarına ve modern süpermarketlere ulaşmaya devam ediyor.
İçindekiler
- Günlük öğünler, gıda zincirindeki aksaklıkları gözler önüne seriyor
- Sertifikasyon neden birçok üretici için erişilemez durumda?
- Kimyasal denetimi hasat öncesinde alınan önlemlere bağlı
- Taşıma, pazar tezgâhları ve denetim yeni açıklar yaratıyor
- Bilimsel çalışmalar ve veri paylaşımı en büyük riskleri hedefliyor
- İhracat pazarları kalıntılar ve kayıtlar üzerinde daha sıkı denetim istiyor
- Sertifikalardaki gecikmeler, prosedür değişikliklerinin maliyetini gösteriyor
- Vung Tau'daki salgın, aksaklıkların bedelini gösteriyor
- Tüketiciler, satıcılar ve okullar için pratik önlemler
- Bilinmesi gerekenler
Hanoi'de yakın zamanda düzenlenen bir çalıştayda uzmanlar, üretim, dağıtım ve denetimdeki açıkların güvenli olmayan ürünlerin gıda zincirinden geçmesine yol açtığı uyarısında bulundu. Sonuçlar hastalıkların ötesine geçiyor: Tüketicilerin güveni sarsılırken güvenlik kurallarına uymak için masraf yapan çiftçiler ve işletmeler, bu maliyetlerden kaçınan satıcılarla rekabet etmek zorunda kalıyor.
Vietnam'da güvenli tarımsal üretimin ulusal ölçütü olan VietGAP, 2008'de uygulamaya kondu. Sertifikalı alanlar yaklaşık 76.000 hektar meyve ve 5.200 hektar çay üretim alanını kapsıyor. VietGAP'ın yanı sıra diğer standartlar da hesaba katıldığında sertifikalı toplam alan yaklaşık 440.000 hektara ulaşıyor. Bu miktar, ülkenin üretimi ve günlük tüketimiyle karşılaştırıldığında hâlâ sınırlı.
Vietnam'ın perakende ağı denetimi zorlaştırıyor. Ülkede 8.200'den fazla pazar, yaklaşık 300 ticaret merkezi ve 1.300 kadar süpermarket bulunuyor. Modern perakendecilere hizmet veren büyük tedarikçiler genellikle daha güçlü belgelendirme sistemlerine sahip ve güvenlik şartlarına uyma eğiliminde. Geleneksel pazarlardaki küçük esnaf ise çoğu zaman tedarikçilerin sözlü güvencelerine dayanıyor.
Dağınık tezgâhları ve küçük dükkânları denetlemek daha zor; özellikle de yetkililerin gıdanın nereden geldiğini ve nasıl saklandığını kontrol etmesi gerektiğinde. Bir ürün alıcıya ulaşmadan önce birkaç el değiştirebiliyor. Bu da kontaminasyonu araştırmak veya etkilenen partileri piyasadan çekmek için gereken kayıtlarda boşluklar yaratıyor.
Vietnam, 25 Eylül 2025 itibarıyla yeni kurumlar, dijital bildirim sistemleri ve ürün izleme araçları geliştiriyor. Bu girişimlerin uygulamadaki temel sınavı, daha güvenli tarımı ürünün son satışına kadar güvenilir elleçleme, denetim ve hesap verebilirlikle birleştirmek olacak.
Sertifikasyon neden birçok üretici için erişilemez durumda?
Sektör grupları, VietGAP'ın ürünler için asgari şart olması gerektiğini savunuyor. Tahminlerine göre sebzelerin yalnızca yüzde 5 ila 6'sı bu standardı karşılıyor; 2024 araştırmasında resmen sertifikalandırılmış sebze alanlarına ilişkin daha dar kapsamlı ölçüm ise yüzde 1'in altında kaldı. Her iki oran da her gün tüketilen bir gıda kategorisinde standardın sınırlı ölçüde benimsendiğini gösteriyor.
Çiftçilerin eğitim, kayıt tutma, denetim ve sertifikasyon için harcama yapması gerekiyor. Üretimde küçük çiftlikler ağırlıkta ve çoğu, ürünleri için düzenli olarak daha yüksek fiyat alamadıkça bu masrafları karşılamakta zorlanıyor. Kırsal bölgelerde test ve denetim hizmetleri de yetersiz veya düzensiz olabiliyor.
Perakende talebi üreticilere çelişkili sinyaller veriyor. Alıcılar doğrulanmış ürünlere düzenli olarak daha fazla ödeme yapmadığından çiftçiler sertifikasyonun güvenilir bir mali getirisi olmayacağını düşünebiliyor. İhracatçılar içinse durum farklı; yabancı müşteriler sevkiyatları kabul etmeden önce çoğu zaman uyumun belgelendirilmesini şart koşuyor.
Bu nedenle yurt dışı pazarlar için üretilen meyveler, yurt içinde satılan sebzelere kıyasla genellikle daha yüksek uyum standartlarına sahip. Daha yüksek standartları karşılayan pek çok meyve yurt dışına gönderilirken yerel tüketicilerin doğrulanmış ürün seçenekleri azalıyor. Dolayısıyla yurt içi arzın iyileştirilmesi, kısmen üreticilerin belgelenmiş kalite için ödeme yapmaya istekli, istikrarlı alıcılar bulup bulamamasına bağlı.
Vietnam'ın 2010 tarihli Gıda Güvenliği Kanunu ve sonraki reformlar, daha modern bir yönetim anlayışı, daha açık etiketleme şartları ve düzenli denetimler getirdi. Ulusal Gıda Kontrol Sistemi; Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığını kapsıyor.
Eşgüdüm iyileşti ancak görevlerin çakışması ve kaynakların sınırlı olması uygulamayı hâlâ zorlaştırıyor. Bu güçlük, çok sayıdaki küçük üretici ve kayıt dışı satıcı arasında daha belirgin. Risk değerlendirme çalışmaları henüz gelişme aşamasında; laboratuvar kapasitesinin bölgeler arasında değişmesi de yetkililerin tehlikeleri ne kadar hızlı belirleyip araştırabildiğini etkiliyor.
Kimyasal denetimi hasat öncesinde alınan önlemlere bağlı
Üreticilerin hangi ürünlerin ne zaman kullanılacağına ve gıdanın ne zaman piyasaya sürülebileceğine ilişkin kuralları göz ardı etmesi, pestisit ve veteriner ilacı kalıntılarına dair endişeleri sürdürüyor. Tekrarlanan sorunlardan biri, kimyasal uygulamasından kısa süre sonra hasat yapılması.
Son pestisit uygulamasıyla hasat arasındaki zorunlu süreye hasat öncesi bekleme süresi deniyor. Bu süre, ürün toplanmadan önce kalıntıların parçalanmasını sağlıyor. Erken hasat, özellikle üreticiler ürünü hızla teslim etme ya da en çekici göründüğü dönemde satma baskısı altındaysa, izin verilen sınırların üzerinde kalıntı bırakabiliyor.
Maksimum Kalıntı Limitleri (MRL), bir kimyasalın gıdanın içinde veya üzerinde bulunmasına yasal olarak izin verilen en yüksek miktarlardır. Düzenleyici kurumlar bu limitleri, insanların genellikle ne kadar gıda tükettiğini ve kimyasalın vücutta nasıl davrandığını dikkate alan risk değerlendirmelerine göre belirliyor. Limitler, günlük maruziyetin sağlık için belirlenen referans değerlerin güvenli biçimde altında kalmasını amaçlıyor.
Kimyasallara maruz kalmanın yarattığı sağlık yükü hemen fark edilmeyebilir. Çocuklar, yaşlılar ve hamileler uzun süreli maruziyete karşı özellikle hassas. Bu nedenle gıdanın görünüşü normal olsa bile önlem ve testler önem taşıyor.
Çiftçilerin çoğu zararlılarla mücadeleyi sorumlu biçimde yürütmeye çalışıyor, ancak bazıları belirli bir ürün için ruhsatlandırılmamış ürünleri kullanıyor. Bazıları da güncelliğini yitirmiş tavsiyelere uyuyor veya eksik kayıt tutuyor. Kuralların çiftlik düzeyinde uygulanabilir olması için pratik eğitim, güvenilir testler ve etkin denetim gerekiyor.
Perakendeciler de bu kararları etkiliyor. Zorunlu bekleme süresi dolmadan hasat edilen ürünleri reddetmek, üreticilere bu süreye uyma konusunda ticari bir gerekçe sunar. Yasa dışı pestisitlere ve etik dışı dağıtıcılara karşı önlem almak da kurallara zaten uyan çiftçilerin daha adil biçimde rekabet etmesine yardımcı olur.
Taşıma, pazar tezgâhları ve denetim yeni açıklar yaratıyor
Soğutmalı araçlar veya temiz kaplar kullanılmadığında et ve deniz ürünleri taşıma sırasında bozulabilir. Pazar tezgâhlarında içilebilir suyun, paslanmaz çelik çalışma yüzeylerinin veya temel koruyucu ekipmanların bulunmaması, çiftlikten iyi durumda çıkan ürünleri kirletebilir. Bu nedenle güvenli üretimin yanı sıra dağıtım ve satış süreçlerinin de aynı özenle yürütülmesi gerekiyor.
Vietnam, 2018'de düzenleyici yaklaşımını değiştirerek ürünler piyasaya çıkmadan önce kapsamlı denetim yapmaktan, piyasaya çıktıktan sonra daha fazla denetim yapmaya yöneldi. Yeni model kapsamında şirketler uyum beyanında bulunuyor ve sevkiyatların büyük bölümü hemen denetlenmeden hareket ediyor. Rastgele denetimler sürüyor ve ithalatın küçük bir kısmını hedef alabiliyor.
Bu değişiklik evrak işlerini ve maliyetleri azaltırken işletmelere uyum konusunda daha fazla sorumluluk verdi. Düzenleyici kurumların dağıtım başladıktan sonra sorunları tespit edebilmesi, etkilenen ürünleri belirleyebilmesi ve hızla harekete geçebilmesi gerekiyor. Etkin izlenebilirlik ve hileyi caydıracak yaptırımlar bu işin temel unsurları.
Merkeziyetsiz denetim kapsamında pazar ve dükkânları denetleme işinin büyük bölümü eyalet yönetimlerine düşüyor. Yeni kurallar, yerel kurumların prosedürlerini güncellemesini, kaynak bulmasını ve çalışanları eğitmesini de gerektiriyor. Küçük satıcıların sınırlı kayıt tutması hem ürün geri çağırma işlemlerini hem de soruşturmaları zorlaştırıyor.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Mayıs 2026'ya kadar her ürüne dijital pasaport getirmeyi amaçlayan bir genelge taslağı hazırlıyor. Ürün kodu; menşe, üretim girdileri, test sonuçları ve dağıtım güzergâhı bilgilerini bir araya getirebilir. Bu önlem, 25 Eylül 2025 itibarıyla hâlâ öneri aşamasında.
Bilimsel çalışmalar ve veri paylaşımı en büyük riskleri hedefliyor
Ulusal Gıda Kontrol Enstitüsü bünyesinde yönetilen Vietnam Gıda Güvenliği Risk Değerlendirme Merkezi'nin tehlikelerin erken belirlenmesini güçlendirmesi amaçlanıyor. Merkez; veri toplama, yerel tedarik zincirlerindeki riskleri inceleme, standartlar konusunda yönlendirme ve ulusal bir veri tabanı geliştirme çalışmaları yürütecek.
Merkezin, yetkililere ihlallere karşı harekete geçmek için bilimsel kanıt ve en büyük tehlikelerin nerede olduğuna dair daha net bir tablo sunması bekleniyor. Planlanan görevleri arasında 2030'a kadar ortak bir veri sistemi kurmak da bulunuyor.
Yetkililer ayrıca Güney Kore ile dijital bir gıda güvenliği yönetim sistemi geliştiriyor. Sistemin temel özelliklerinden biri, gıda zehirlenmesi vakalarını gerçek zamanlı bildirmek. Böylece görevliler daha hızlı müdahale edebilecek ve daha fazla kişinin hastalanmasını önleyebilecek.
Bakanlıklar arasında paylaşılacak bir platform, yetkililerin tekrarlanan sorunları belirlemesine ve denetimleri bu sorunlara yöneltmesine yardımcı olabilir. Aynı gıda zincirinden sağlık, tarım ve sanayi kurumlarının sorumlu olduğu durumlarda bağlantılı veri tabanları, ortak tanımlar ve zamanında bilgi paylaşımı özellikle önem taşıyor.
Risk temelli denetim, kanıtlara dayanarak öncelikleri belirlemeyi ve zarar verme olasılığı en yüksek ürünleri, yerleri ve uygulamaları kontrol etmeyi ifade ediyor. Bu yaklaşım kaynakların korunmasını ve daha düşük risk taşıyan ürünlerde gereksiz gecikmelerin azaltılmasını sağlayabilir. Bu kararların alınabilmesi için güvenilir veri ve izlenebilir tedarik gerekiyor.
Önerilen ürün pasaportu, doğrulanmış bilgileri tüketiciler ve satıcılar için daha kullanışlı hâle de getirebilir. Her sevkiyatta doğru kayıtlara bağlı, taranabilir bir kod bulunursa satıcılar satış noktasında uyumu gösterebilir; düzenleyici kurumlar da olası bir sorunun kaynağını saatler içinde izleyebilir. Alıcılar, belgelenmiş kalite için ödeme yapıp yapmamaya karar verirken daha fazla bilgiye sahip olur.
İhracat pazarları kalıntılar ve kayıtlar üzerinde daha sıkı denetim istiyor
Avrupa Birliği, Vietnamlı ihracatçıların pestisit kalıntı limitlerine uymasını, belirli yasaklı kimyasalları kullanmamasını ve çoğu taze ürün için bitki sağlığı sertifikası almasını şart koşuyor. Bu sertifikalar bitki sağlığıyla ilgili. İskandinav perakendeciler çoğu zaman AB tabanındaki şartların da ötesine geçerek hassas girdi denetimine ve güvenilir belgelendirmeye duyulan ihtiyacı artırıyor.
Vietnam, 2025'in başlarında AB Gıda ve Yem Hızlı Alarm Sistemi üzerinden bir önceki yıla kıyasla daha az uyarı aldı; ancak uyarı sayısı yine de endişe verici düzeyde kaldı. Kurumlar üreticileri pestisit ve antibiyotik denetimlerini güçlendirmeye, ihracat öncesi testleri artırmaya ve izlenebilirliği iyileştirmeye çağırdı.
Bu çalışmalar kapsamında anılan kalite sistemleri arasında HACCP, GlobalGAP, ASC ve BRC bulunuyor. HACCP, önlenmesi veya kontrol altına alınması gereken aşamalara odaklanarak gıda güvenliği denetimlerini düzenliyor. Küçük ve orta ölçekli işletmeler yeni gıdalar ve karma ürünler gibi kategorilere ilişkin şartları da öğreniyor; bu durum pazara erişimi korumak için gereken çalışmaları artırıyor.
Diğer şartlar kontaminasyonun ötesine geçiyor. AB'nin ormansızlaşma düzenlemesi; kahve, kauçuk ve kereste gibi ürünlerin ormansızlaşmayla bağlantılı arazilerden gelmediğinin kanıtlanmasını gerektirecek. AB ayrıca balık ve kabuklu deniz ürünlerinde inorganik arsenik için limitler belirlemeye hazırlanıyor.
AB, 2026'nın sonlarından itibaren insan tıbbında kullanılan veya hayvan ürünlerinde büyümeyi hızlandırmak için verilen antimikrobiyalleri yasaklayacak. İhracatçıların üretim girdilerini daha sıkı izlemesi ve tedarik zincirleri boyunca daha güçlü kayıtlar tutması gerekecek.
ABD'de Deniz Memelilerini Koruma Yasası'nın 1 Ocak 2026'da bütünüyle yürürlüğe girmesi planlanıyor. İhracatçıların, ABD'dekilere denk düzeyde, balıkçılık sırasında istenmeden yakalanan hayvanları önlemeye yönelik tedbirler alması gerekecek. Yan av, balıkçılık sırasında kasıtsız olarak yakalanan hayvanları ifade ediyor.
Bu şartlar gıda ihracatını kalıntı denetimi, izlenebilirlik, sürdürülebilirlik ve hayvan refahıyla ilişkilendiriyor. Üreticilerin değerli pazarlara erişimini koruması, ürünlerin nasıl yetiştirildiğini, üretildiğini, avlandığını ve işlendiğini belgeleyebilmelerine giderek daha fazla bağlı hâle geliyor.
Sertifikalardaki gecikmeler, prosedür değişikliklerinin maliyetini gösteriyor
Temmuz 2025'ten bu yana yürürlükte olan bir kurala göre AB'ye ihracat için belirli gıda güvenliği sertifikalarını özel kuruluşlar yerine kamu kurumlarının düzenlemesi gerekiyor. Bazı eyaletlerin uygun prosedürleri oluşturması zaman aldı.
Sertifikasyon düzenlemeleri oluşturulurken meyve ve sebze sevkiyatları gecikmelerle ve ek depolama maliyetleriyle karşılaştı. Bozulabilir ürünlerin taşınması geciktiğinde sonuçlarına hem üreticiler hem ithalatçılar katlanıyor.
Binh Thuan'daki ejder meyvesi sektörünün temsilcileri ve yöneticileri de ürünlerin limanlarda bekletilmemesi için hızlı çözüm çağrısı yaptı. Bu kaygı, idari hazırlık düzeyinin üretim standartlarının yanı sıra hasadın değerini de etkilediğini gösteriyor.
Vietnam, taze durian ihracatına yönelik yetiştirme, hasat, paketleme ve sevkiyat aşamalarını kapsayan ayrıntılı gıda güvenliği prosedürleri de yayımladı. Plantasyon alanları denetlenip kimlik kodlarıyla kayda geçiriliyor; böylece izlenebilirlik güçleniyor ve diğer ürünler için de örnek oluşturabilecek bir model ortaya çıkıyor.
Başlıca kilometre taşları, daha önceki yasal reformlardan hâlâ hazırlık aşamasındaki önlemlere kadar uzanıyor:
- 2008: Güvenli tarımsal üretim için ulusal standart olarak VietGAP uygulamaya kondu.
- 2010: Gıda Güvenliği Kanunu sonraki reformların temelini oluşturdu.
- 2018: Vietnam, ürünler piyasaya çıktıktan sonra daha fazla denetim yapmaya yöneldi.
- 2024 sonu: Vung Tau'daki bir banh mi dükkânıyla bağlantılı büyük bir gıda zehirlenmesi vakası yaşandı.
- Temmuz 2025: AB'ye ihracatta belirli gıda güvenliği sertifikalarının kamu kurumlarınca düzenlenmesi zorunlu hâle geldi.
- 1 Ocak 2026: ABD Deniz Memelilerini Koruma Yasası'nın bütünüyle yürürlüğe girmesi planlanıyor.
- Mayıs 2026: Önerilen ürün pasaportunun uygulamaya konması hedefleniyor.
- 2026 sonu: AB'nin antimikrobiyal kısıtlamalarının başlaması planlanıyor.
- 2030: Yeni risk değerlendirme merkezinin planları arasında ortak bir veri sistemi kurmak yer alıyor.
Vung Tau'daki salgın, aksaklıkların bedelini gösteriyor
2024'ün sonlarında Vung Tau'da bir banh mi dükkânıyla bağlantılı gıda zehirlenmesi salgınında 340'tan fazla kişi hastalandı, bir kişi hayatını kaybetti. Soruşturmacılar, muhtemelen domuz eti ürünleri ve çiğ sebzelerden kaynaklanan Salmonella ve E. coli kontaminasyonu tespit etti. Yetkililer işletme sahibine para cezası verdi ve faaliyeti durdurdu.
Bu vakadan önce de farklı eyaletlerde yüzlerce kişiyi hasta eden büyük salgınlar yaşanmıştı. Bu tür salgınlar, günlük işleme süreçlerindeki aksaklıklarla yayılabilir: Çiğ et suyunun sebzelere veya pişmiş gıdalara bulaşması, aşırı doldurulmuş ya da yeterince soğuk olmayan buzdolapları ve uygun biçimde temizlenmeden tekrar kullanılan araç gereçler bunlar arasında.
Acele hazırlık, tek bir malzemedeki kontaminasyonun çok sayıda öğüne ulaşmasına yol açabilir. Salmonella ve E. coli iyice pişirme yoluyla öldürülebilir; ancak pişmiş gıdalar da kontamine ellerden, yüzeylerden ve çiğ malzemelerden korunmalıdır.
Dünya Sağlık Örgütü'nün Daha Güvenli Gıda için Beş Anahtarı, haneler, satıcılar ve okul mutfakları için pratik önlemler sunuyor: Temiz tutun, çiğ ve pişmiş gıdaları ayırın, iyice pişirin, gıdaları güvenli sıcaklıklarda saklayın, güvenli su ve ham maddeler kullanın.
Pazarların iyileştirilmesi bu alışkanlıkları destekleyebilir. İçilebilir su noktaları, el yıkama istasyonları, paslanmaz çelik yüzeyler ve güvenilir soğuk hava depoları kontaminasyon riskini azaltır. Yalıtımlı kasalar ve soğutmalı kamyonlar, Vietnam'ın sıcak ikliminde balık ve etin korunmasına yardımcı olur.
Bağımsız laboratuvarlar ve mobil test birimleri kontrollerin hızlanmasını sağlayabilir. İnternetten satış yapan süpermarketler ve ticaret platformları da tedarikçilerden izlenebilirlik şartı isteyerek daha iyi kayıt tutulması yönündeki baskıyı ihracatçı işletmelerin ötesine taşıyabilir.
Tüketiciler, satıcılar ve okullar için pratik önlemler
Tüketiciler, gıdanın nereden geldiğini açıklayabilen ve VietGAP, GlobalGAP ya da mağazanın kullandığı kalite damgaları dâhil belgeleri gösterebilen satıcıları tercih edebilir. Temiz tezgâhlar, et ve deniz ürünleri için soğuk depolama ve çiğ ürünlerle pişmiş gıdalar için ayrı alanlar da ürünlerin nasıl işlendiğine dair bilgi verir.
Ürün kodları varsa tüketicilerin menşei ve tarihleri kontrol etmesine yardımcı olabilir. Etiketi belirsiz veya tarih bilgisi eksik ürünlerden kaçınmak en iyisidir. Evde, ürün belgeli bir tedarikçiden alınmış olsa bile dikkatli hazırlama ve saklama gerekir.
- Sebzeleri akan suyun altında yıkayın, mümkünse soyun ve saklamadan önce havada kurumaya bırakın.
- Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutun; farklı kesme tahtaları kullanın ve işler arasında araç gereçleri temizleyin.
- Et, deniz ürünleri ve yumurtaları iyice pişirin; artan yemekleri iki saat içinde buzdolabına kaldırın.
- Yıkama ve pişirme için güvenli su kullanın. Suyun güvenliği konusunda kuşku varsa kaynatın veya şişe suyu kullanın.
Küçük satıcılar ve okul mutfakları, yoğun zamanlarda da personelin uygulayabileceği rutinlere ihtiyaç duyuyor. Sıcaklık kontrolleri, temizlik ve teslimat kayıtları, yemek servis edilmeden önce sorunları fark etmeyi kolaylaştırıyor.
- Buzdolapları ve sıcak tutulan yiyecekler için sıcaklık kayıtları tutun; termometreleri düzenli olarak kalibre edin.
- Çiğ eti tüketime hazır gıdaların altında saklayın ve işler arasında kontaminasyonu önlemek için renklerle işaretlenmiş araç gereçler kullanın.
- Hazırlama, pişirme ve saklama için HACCP ilkelerine dayalı basit kontrol listeleri kullanın.
- İçilebilir su ve onaylı temizlik ürünleri sağlayın; personele el yıkama ve yüzey hijyeni eğitimi verin.
- Partilerin menşeini ve teslimat tarihlerini kaydedin; hızlı erişim için telefon veya tablette temel dijital kayıtlar tutun.
- Değişen izlenebilirlik ve sertifikasyon şartlarını, sunulan eğitimler dâhil, yerel yetkililere sorun.
- Ilık, hasarlı veya açık belgeleri bulunmayan malzemeleri kabul etmeyin.
Kooperatifler ve topluluk grupları; çiftçilere kayıt tutma, kompost kullanımı, entegre zararlı yönetimi ve temiz su konusunda pratik eğitim desteği verebilir. Entegre zararlı yönetimi, yalnızca kimyasal uygulamaya dayanmak yerine zararlıları kontrol etmek için birden fazla yöntemi bir arada kullanır.
Yetkililer ve üreticiler, tüketici farkındalığını da çözümün bir parçası olarak görüyor. Alıcılar doğrulanmış ürünleri talep edip belgelenmiş kaliteyi ödüllendirdiğinde üreticiler ve satıcılar daha güvenli uygulamalara yatırım yapmak için güçlü bir gerekçeye sahip olur. Bu talebin kamu denetimi, pazar altyapısı ve güvenilir kayıtlarla desteklenmesi gerekiyor.
Bilinmesi gerekenler
- Vietnam'ın gıda güvenliği denetimleri 2010'dan bu yana iyileşti; ancak küçük çiftlikler, kayıt dışı pazarlar ve düzensiz uygulamalar açıklar yaratıyor.
- 2024 araştırmasında sertifikalı sebze alanlarının oranı yüzde 1'in altında kaldı; sektör grupları sebzelerin yüzde 5 ila 6'sının VietGAP şartlarını karşıladığını tahmin etti.
- Pestisit denetimi, hasat öncesi zorunlu bekleme süreleri, temiz elleçleme ve sıcaklık yönetimi gıda güvenliğini etkiliyor.
- Önerilen dijital ürün pasaportunun Mayıs 2026'da uygulamaya konması hedefleniyor; yeni risk değerlendirme merkezi ise 2030'a kadar ortak bir veri sistemi kurmayı planlıyor.
- AB ve ABD şartları, kalıntı denetimi, izlenebilirlik, sürdürülebilirlik ve hayvan refahı alanlarında talepleri artırıyor.
- AB'ye ihracat sertifikalarındaki değişiklikler bazı meyve ve sebze sevkiyatlarını geciktirdi ve depolama maliyetlerini artırdı.
- 2024 sonlarında Vung Tau'da yaşanan salgında 340'tan fazla kişi hastalandı, bir kişi hayatını kaybetti.
- Eğitim, daha güvenli pazar tesisleri, kurumlar arasında veri paylaşımı ve pratik hijyen önlemleri günlük öğünlerin korunmasında temel önem taşıyor.






