Seul’de hanelerin neredeyse beşte ikisi tek kişiden oluşuyor
Seul’de 2024 yılında yaklaşık 1,66 milyon tek kişilik hane vardı; bu, başkentteki tüm hanelerin neredeyse yüzde 40’ına karşılık geliyor. Yalnız yaşamak, kentteki en yaygın hane düzeni hâline geldi. İki kişilik hanelerin payı yüzde 26,2, dört kişilik hanelerin payı ise yüzde 12,3 oldu.
İçindekiler
- Seul’de hanelerin neredeyse beşte ikisi tek kişiden oluşuyor
- Daha fazla kişi neden küçük haneleri tercih ediyor?
- Yaşlanan kent farklı türde desteklere ihtiyaç duyuyor
- Boşanmalar azaldı, ancak ileri yaşlarda ayrılıklar arttı
- Evlilikler, salgın dönemindeki düşüşün ardından toparlanıyor
- Küçük çocuklu haneler azalıyor
- Evi tek başına geçindirmenin mali yükü
- Konut ve mahalle koşulları sağlığı etkiliyor
- Seul, değişen aile yaşamına göre destek planlıyor
- Küçük evler enerji kullanımını daha karmaşık hâle getiriyor
- Öne çıkan noktalar
Bu değişim, bir dairenin büyüklüğünün ya da yemek masasındaki sandalye sayısının ötesine uzanıyor. Hanelerin küçülmesi, evliliklerin ertelenmesi ve nüfusun yaşlanması; konut, bakım, halk sağlığı ve mahalle hizmetlerine yönelik talebi değiştiriyor. Ayrıca kent sakinlerinin çalışma, paralarını yönetme ve geleceklerini planlama biçimlerini de etkiliyor.
Seul, nüfusun yüzde 20’sinden fazlasının 65 yaş ve üzerinde olduğu toplumlar için yaygın olarak kullanılan “süper yaşlı toplum” tanımına artık uyduğunu belirtiyor. Kentteki hanelerin onda üçünden fazlasında bu yaş grubundan en az bir kişi bulunuyor.
Ulusal veriler de hanelerin küçüldüğünü gösteriyor; ancak farklı sayım yöntemleri farklı toplamlar ortaya çıkarıyor. Devletin nüfus kayıtları, 2023’te tek başına yaşayanların sayısını yaklaşık 10 milyon, 2024’te ise 10 milyonun üzerinde kaydetti. Tek kişilik hanelerin payı, hanelerin toplam sayısından daha hızlı arttı.
Aileleri kayıtlı adresler yerine esas alan Kore İstatistik Kurumu, 2022’de tek kişilik hanelerin ulusal payını yüzde 34,5 olarak açıkladı. Her iki ölçüm de yalnız yaşamanın, özellikle Seul ve çevresinde hızla yaygınlaştığını gösteriyor. Başkent açısından temel güçlük, ilk stüdyosunu kiralayan öğrencilerden eşini kaybettikten veya boşandıktan sonra tek başına yaşamını sürdüren yaşlılara kadar ihtiyaçları büyük farklılıklar gösteren kent sakinlerine hizmet sunmak.
Daha fazla kişi neden küçük haneleri tercih ediyor?
Evliliğin ertelenmesi, insanların daha uzun süre yalnız yaşamasının nedenlerinden biri. Pek çok kişi yükseköğrenim görüyor, iş nedeniyle ilçeler arasında taşınıyor ve 20’li ve 30’lu yaşlarında bağımsız bir yaşam sürmeyi tercih ediyor. Bazı çiftler, işleri başka şehirlerde olduğu için çalışma haftasında ayrı yerlerde yaşıyor. Uzun süreli bazı ilişkiler ise evlilikle sonuçlanmıyor.
Konut masrafları ve çocuk büyütmenin maliyeti de hane kararlarını etkiliyor. Genç çalışanlar çoğu zaman üniversitelerin veya istihdam merkezlerinin yakınındaki küçük stüdyo daireleri seçiyor ve elverişli konum karşılığında daha az yaşam alanını kabul ediyor. Evi tek gelirle geçindiren biri için bu konumdaki bir evin maliyeti, aylık bütçenin önemli bir bölümünü oluşturabiliyor.
Seul’deki toplu taşıma, gece geç saatlere kadar kullanılabilen teslimat hizmetleri ve yoğun mağaza ağı bağımsız yaşamı kolaylaştırıyor. Kent sakinleri otomobil sahibi olmadan veya büyük bir evi paylaşmadan işe gidebiliyor, yiyecek alabiliyor ve gündelik ihtiyaçlarını karşılayabiliyor. Kolaylık, özerklik ve esneklik pek çok kişi için güçlü motivasyonlar.
Yalnız yaşamla birlikte başka hane düzenleri de yaygınlaşıyor. Aralarında evlilik veya kan bağı bulunmayan iki ya da daha fazla kişinin paylaştığı evlerin sayısı 2016’dan bu yana ikiye katlanarak yaklaşık 60 binden 120 binin üzerine çıktı. Akraba olmayan kişilerden oluşan bu haneler, daha küçük veya geleneksel olmayan yaşam düzenlerinin de ortak ev yaşamını içerebildiğini gösteriyor.
Göçün başkente daha fazla çeşitlilik getirmesiyle çok kültürlü hanelerin sayısı da artıyor. Seul’de bu türden yaklaşık 78 bin hane bulunuyor ve bu hanelerde 200 binden fazla kişi yaşıyor. Bu değişimler birlikte değerlendirildiğinde, kent hizmetlerinin yalnız yaşayanlara, akraba olmadığı hâlde aynı evi paylaşanlara ve farklı dillerden ve geçmişlerden gelen ailelere giderek daha fazla uyum sağlaması gerekiyor.
Yaşlanan kent farklı türde desteklere ihtiyaç duyuyor
Seul’de nüfusun yaşlanması ile tek başına yaşayanların sayısındaki artış iç içe geçiyor. Kent, süper yaşlı toplum olarak tanımlanmasının yanı sıra sakinlerinin yüzde 20,2’sinin 60 yaş ve üzerinde olduğunu bildiriyor. Güney Kore genelinde yaşlıların yaklaşık beşte biri yalnız yaşıyor.
Yaşam süresinin uzaması, ailelerin küçülmesi ve yetişkin çocukların başka yerlere taşınması ya da evliliği ertelemesi, kendi evini tek başına idare eden yaşlıların sayısını artırıyor. İleri yaşlarda yalnız yaşamak bağımsızlık ve tercih özgürlüğü sağlayabilir; ancak beraberinde yalnızlaşma veya bakım hizmetlerine erişimde boşluklar oluşması riskini de getirir.
Eski konutların yaygın olduğu, hizmetlerin sınırlı kaldığı ve merdivensiz erişim imkânı bulunmayan binaların yer aldığı ilçelerde yaşlılar özellikle güçlük çekiyor. Merdivenle çıkılan bir binadan dışarı çıkmakta zorlanan biri, bir toplum etkinliğine katılmakta veya gündelik hizmetlere ulaşmakta da güçlük yaşayabilir.
Hedefli destek çalışmaları, sakinlerin düzenli olarak kontrol edilmesi ve yaşlıların ihtiyaçları gözetilerek tasarlanan kamusal alanlar yardımcı olabilir. Temel mesele, özellikle yakınları başka yerlerde yaşarken, yalnız yaşayan birinin desteğe ne kadar kolay ulaşabildiği ve mahallesiyle bağını nasıl koruyabildiği.
Boşanmalar azaldı, ancak ileri yaşlarda ayrılıklar arttı
Seul’de 2024 yılında 12.154 boşanma kaydedildi; bu sayı 2020’de 16.282’ydi. Aile yaşamının değiştiği aynı dönemde boşanma yaşı da yükselmeyi sürdürdü.
2024’te ortalama boşanma yaşı erkeklerde 51,9’a, kadınlarda 49,4’e yükseldi. Bu, 2000 yılına kıyasla on yıldan fazla bir artış anlamına geliyor. 60 yaş ve üzerindeki kişilerin dahil olduğu boşanmaların toplam boşanmalar içindeki payı 2000’de yüzde 3’ün biraz üzerindeyken 2024’te yaklaşık yüzde 25’e, yani dörtte bire çıktı.
Daha uzun yaşam süresi, ekonomik bağımsızlık ve çocukların yetişkinliğe ulaşması, daha fazla çiftin ileri yaşlarda ayrılmasının nedenleri arasında. İlgili kişiler için ayrılık; başka bir ev bulmak, mali durumu yeniden düzenlemek ve yeni bir destek ağı kurmak anlamına gelebiliyor.
İleri yaşlardaki boşanmaların artması, tek kişilik yaşlı hanelerinin sayısını da yükseltiyor. Dolayısıyla boşanma sayılarındaki düşüşe, kimlerin ayrıldığı ve sonrasında ne tür konut ve bakım ihtiyaçları duyabileceği konusundaki değişim eşlik ediyor.
Evlilikler, salgın dönemindeki düşüşün ardından toparlanıyor
Seul’de evlilik kayıtları, salgın döneminde görülen en düşük seviyeden toparlandı. Kentte 2024’te 42.471 evlilik kaydedildi. Bu, bir önceki yıla göre yüzde 16,9’luk artışa işaret ediyor; ancak sayı 2020’de kaydedilen 44.746’nın hâlâ altında.
Veriler önce düşüşü, ardından toparlanmayı gösteriyor:
- 2020: Seul’de 44.746 evlilik kaydedildi.
- 2022: Kayıtlı evlilik sayısı 35.752’ye düştü.
- 2023: Sayı 36.324’e yükseldi.
- 2024: Evlilik sayısı, 2023’e göre yüzde 16,9 artarak 42.471’e çıktı.
İlk evlilikte ortalama yaş erkeklerde 34,3’e, kadınlarda 32,4’e ulaştı. Yerleşik bir yaşam kurmadan önce eğitim ve çalışma hayatında daha uzun süre geçirilen dönem, kent sakinlerinin neden daha geç evlendiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Düğünlerdeki toparlanma, ulusal ölçekte iki kişilik hanelerin artışını da açıklamaya yardımcı oluyor. Bu haneler çoğu zaman çocuksuz çiftlerden veya çocukları evden ayrılmış çiftlerden oluşuyor. Dolayısıyla evlilik sayısındaki artış, küçük hanelerin büyümesinin sürmesiyle aynı anda gerçekleşebiliyor.
2024’te Seul’deki evliliklerin yaklaşık onda birini uluslararası evlilikler oluşturdu. Kentte 4.006 uluslararası evlilik kaydedildi. Bunların 2.633’ü Koreli erkeklerle yabancı kadınlar, 1.373’ü ise yabancı erkeklerle Koreli kadınlar arasındaydı. Yabancı eşlerin çoğu Çin, Vietnam ve Japonya gibi yakın Asya ülkelerinden geldi.
Uluslararası evliliklerin ve çok kültürlü ailelerin artması, birden fazla dilde hizmet talebini yükseltiyor. Okulların, sağlık hizmeti sunan kuruluşların ve yerel toplum programlarının bu ihtiyaçların karşılanmasında rolü bulunuyor.
Küçük çocuklu haneler azalıyor
Seul’de 2024 yılında beş yaşında veya daha küçük bir çocuğun bulunduğu yaklaşık 200 bin hane vardı. Bu sayı 2016’da yaklaşık 350 bindi. Sekiz yıldaki düşüş yüzde 40’ı aştı.
Aynı dönemde küçük çocukların sayısı da yaklaşık 440 binden 240 bine geriledi. Güney Kore’nin toplam doğurganlık hızı dünyadaki en düşük oranlar arasında ve Seul’deki oran ulusal seviyenin de altında. Doğurganlık hızı, mevcut doğum eğilimlerinin sürmesi hâlinde bir kadının ortalama kaç çocuk sahibi olacağını ifade ediyor.
Doğumların azalması, anaokuluna başlayan çocuk sayısının düşmesi ve okul planlamasının değişmesi anlamına geliyor. Genç çocuklar ile yaşlı sakinler arasındaki denge değiştikçe mahalle hizmetlerinin de buna uyum sağlaması gerekiyor.
Dolayısıyla evliliklerdeki toparlanma ile küçük çocuklu hanelerdeki düşüş, aynı değişen tablonun farklı parçaları. Salgının ardından daha fazla çift yeniden evlenirken kentte çok küçük çocukların yaşadığı evlerin sayısı 2016’ya kıyasla çok daha az.
Evi tek başına geçindirmenin mali yükü
Yakın tarihli ulusal verilere göre, tek kişilik bir hanenin yıllık tipik geliri 32 milyon wonun biraz üzerinde; bu, tüm hanelerin ortalamasının yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor. Bu hanelerin yarısından fazlası yılda 30 milyon wondan az kazanıyor ve çoğunun evi yok.
Hane gelirinin düşük olması, tek bir gelir kaynağı bulunmasını ve aynı çatı altında daha az kişinin çalışmasını yansıtıyor. Yüksek kiraların ve yüksek kira depozitolarının olduğu bir kentte kira ve diğer konut giderlerinin bu daha sınırlı bütçeden karşılanması güç olabiliyor.
Yalnız yaşayanların çoğu, metro hatlarının ve istihdam merkezlerinin yakınındaki küçük stüdyo dairelerde veya bölünmüş dairelerde kalıyor. Kiralama koşulları aylık ödemeler içerebildiği gibi Güney Kore’de yaygın bir sistem olan jeonse kapsamında yüksek bir depozito ödenmesini de gerektirebiliyor.
Jeonse sisteminde kiracılar, kira sözleşmesinin sonunda geri aldıkları yüksek bir toplu ödeme yapıyor; buna karşılık aylık kira çok düşük oluyor veya hiç ödenmiyor. Bu depozitoyu bir araya getiremeyenler çoğunlukla aylık kirayı tercih ediyor. Bu da bütçeleri zorluyor ve birikim yapabilecekleri miktarı azaltıyor.
Kişisel güvenlik de bir başka kaygı. Anketler, tek kişilik hanelerin büyük bir bölümünün suç konusunda endişe duyduğunu ve kendilerini büyük hanelere kıyasla daha az güvende hissettiğini gösteriyor. Sokak aydınlatması, güvenli bina girişleri, mahalle tasarımı ve aktif toplum gruplarının tümü güvenlik hissini artırabilir.
Konut ve mahalle koşulları sağlığı etkiliyor
Seul’de yalnız yaşayan gençleri inceleyen araştırmacılar, mahallelerin sağlıklı alışkanlıkları nasıl etkilediğini araştırıyor. Konut yoksulluğu yaşayan genç yalnız sakinlerin yoğun olarak bulunduğu bir ilçede ekip; yiyecek seçeneklerinin, parkların, yürünebilir sokakların ve kliniklere erişimin rolünü izliyor.
Araştırmada görüşmeler, mahallede yapılan gözlemler ve katılımcıların bulunduğu yerleri kaydeden GPS verileri bir araya getirilerek nerelerde zaman geçirdikleri haritalandırılıyor. İlk aşamada amaç, bütçenin kısıtlı ve yaşam alanının küçük olduğu koşullarda bir mahalleyi destekleyici kılan unsurları anlamak.
Ayrı bir mekânsal analizde, yalnızlaşma riski yüksek tek kişilik hanelerin yerini belirlemek için cep telefonu hareketlilik örüntüleri nüfus sayımı verileriyle birleştirildi. Genç yalnız sakinler çoğunlukla üniversitelerin ve istihdam merkezlerinin çevresinde kümelenirken, yalnız yaşayan yaşlılar daha çok yerleşim bölgelerinde bulunuyordu.
Yalnızlaşma riski yüksek kişilerin örüntüsü farklıydı. Bu kişiler, eski ve küçük binaların bulunduğu, olanakların daha sınırlı olduğu dezavantajlı mahallelerde yaşama eğilimindeydi. Yaşadıkları yerler, işlere veya toplu taşımaya yakınlıktan daha az etkileniyordu.
Kampüs yakınında yaşayan bir öğrenci ile merdivenle çıkılan bir binada yaşayan dul bir yaşlı yalnız yaşayabilir; ancak ihtiyaç duydukları destek birbirinden çok farklı olabilir. Bulgular, yalnızlaşmanın yoğunlaştığı mahallelerin belirlenmesine ve toplum alanlarının, sakinlere yönelik düzenli kontrollerin, dijital okuryazarlık desteğinin ve yerel ağlarla bağlantıların bu bölgelere yönlendirilmesine işaret ediyor.
Seul, değişen aile yaşamına göre destek planlıyor
Seul yönetimi, toplumsal yalnızlaşmayı ve yalnızlık hissini önleyecek, gençlere yönelik istikrarlı konut imkânlarını artıracak ve çocuklara uygun bir ortam oluşturacak önlemler geliştiriyor. Tek kişilik hanelere ayrılmış ilçe merkezlerinin sayısı da artıyor.
Bu merkezlerde bütçe danışmanlığından ruh sağlığı desteğine, güvenlik eğitimlerinden sosyal kulüplere kadar çeşitli hizmetler sunuluyor. Amaç, farklı yaşlardaki kişilerin yalnız yaşamını daha güvenli, sağlıklı ve daha az yalnızlaştırıcı hâle getirmek.
Seul Büyükşehir Belediyesi yetkilisi, yalnız yaşayanları, yaşlı üyeleri bulunan aileleri ve çok kültürlü haneleri kapsaması, desteği insanların yaşadığı yerlerde sunması amaçlanan yaklaşımı şöyle anlattı:
Kent, toplumsal yalnızlaşmayı ve yalnızlık hissini önlemek, gençler için istikrarlı konut imkânı sağlamak ve kimsenin geride kalmaması için çocuklara uygun bir ortam oluşturmak gibi değişen aile dinamiklerini yansıtan kapsayıcı politikalar planlayacak.
Çalışma hayatı ve aile üzerine araştırma yapan uzmanlar da evlilik ve çocuk sahibi olma kararlarının ardındaki konut ve istihdam baskılarına dikkat çekiyor. Uygun fiyatlı konutlar, öngörülebilir çalışma saatleri ve güvenilir bakım hizmetleri, hane bütçelerinin ve aile planlamasının istikrara kavuşmasına yardımcı olabilir.
Kore Çalışma Enstitüsünde kıdemli araştırmacı olan Kwon Ik seong, çocuğu olmayan genç çiftler için ekonomik güvenliğin öncelikli olduğunu belirtti:
Temel kaygısı ekonomik istikrar olan, çocuğu olmayan genç çiftlerin çocuk sahibi olacak kadar güvende hissetmeleri için konut desteğini artıracak veya iş ve yaşam dengesini iyileştirecek politikaların güçlendirilmesi gerekiyor.
Kentin açıkladığı planlar aynı anda çeşitli ihtiyaçları kapsıyor: yalnız yaşayanların bağımsızlığı, yaşlı sakinlere destek ve çocuk yetiştirmeyi daha kolay hâle getirecek koşullar. Planlanan önlemlerin ne zaman uygulamaya konacağına ilişkin tarih verilmedi.
Küçük evler enerji kullanımını daha karmaşık hâle getiriyor
Güney Kore’deki araştırmalar, tek kişilik hanelerdeki artışın enerji kullanımı ve sera gazı salımları üzerindeki etkisini inceliyor. Yaygın bir varsayıma göre, daha az kişi beyaz eşyaları, ısıtma ve soğutmayı paylaştığı için küçük hanelerde kişi başına enerji kullanımı daha yüksek.
Seul gibi büyük kentsel alanlardan elde edilen bulgular daha çeşitli bir tablo ortaya koyuyor. Tek kişilik hanelerin payının artması, konut kaynaklı kişi başı sera gazı salımlarının azalmasıyla ilişkili olabiliyor. Olası nedenler arasında daha küçük konutlar, kompakt yerleşim planları, verimli ısıtma ve binaların ortak altyapısı yer alıyor.
Sonuçlar enerji kaynağına, yaşa ve konut türüne göre değişiyor. Küçük daireler ve kompakt konut birimlerinde düşüş daha belirgin olma eğilimindeyken, yalnız yaşayan gençlerin yaşlılara kıyasla daha az enerji kullandığı görülüyor.
Araştırmaya göre kompakt konutlarda enerji verimliliğini destekleyen bina yönetmelikleri, akıllı sayaçlar ve evde enerji tasarrufuna yönelik açık yönlendirmeler ek kazanımlar sağlayabilir. Ulaşım da hesaba katılmalı; çünkü seyahat, konuttan kaynaklanan salım düşüşlerini dengeleyebilir veya artırabilir.
Dolayısıyla Seul’de hanelerin değişmesi hem gündelik hizmetleri hem de kentin alan ve enerji kullanım biçimini etkiliyor. Küçük evler bağımsız yaşayan birçok kişiye uygun olabilir; ancak maliyetleri, erişilebilirlikleri, güvenlikleri ve çevrelerindeki hizmetler bu bağımsızlığın ne ölçüde sürdürülebilir olacağını belirliyor.
Öne çıkan noktalar
- Seul’de 2024’te yaklaşık 1,66 milyon tek kişilik hane vardı; bu, tüm hanelerin neredeyse yüzde 40’ına karşılık geliyor.
- İki kişilik hanelerin payı yüzde 26,2, dört kişilik hanelerin payı ise yüzde 12,3 oldu.
- Kent, süper yaşlı toplum hâline geldiğini belirtiyor; hanelerin onda üçünden fazlasında 65 yaş ve üzerinde biri bulunuyor.
- Evlilikler 2024’te yüzde 16,9 artarak 42.471’e yükseldi. Bunların 4.006’sı uluslararası evlilikti.
- Boşanmalar 2024’te 12.154’e gerilerken, 60 yaş ve üzerindeki kişilerin dahil olduğu davalar toplamın yaklaşık dörtte birine ulaştı.
- Beş yaşında veya daha küçük bir çocuğun bulunduğu haneler, 2016’daki yaklaşık 350 binden 2024’te yaklaşık 200 bine düştü.
- Akraba olmayan kişilerden oluşan haneler 2016’dan bu yana ikiye katlanarak 120 bini aştı; çok kültürlü hanelerin sayısı ise yaklaşık 78 bin oldu.
- Ulusal gelir verileri, yalnız yaşayan hanelerin yaşadığı mali baskıyı gösteriyor: Bu hanelerin yarısından fazlası yılda 30 milyon wondan az kazanıyor.
- Seul’ün planları yalnızlaşmaya, gençler için konut istikrarına ve değişen hane düzenlerine desteğe odaklanıyor.
- Araştırmalar, yalnız yaşama deneyimini mahalle koşulları, hizmetlere erişim ve konutlardaki enerji kullanımındaki farklılıklarla ilişkilendiriyor.






