Lakshmi'nin son ifadeleri idam kararının temelini oluşturdu
Rajasthan eyaletinin Udaipur kentindeki bir bölge mahkemesi, koyu teni nedeniyle eşini defalarca aşağılayıp onu diri diri yakan bir erkeği idam cezasına çarptırdı. Savcılık 14 tanık dinletti ve 36 belge sundu. Mahkeme, mağdurun ölmeden önce polise, doktorlara ve bir idari yargıca verdiği ifadeleri de dayanak aldı.
İçindekiler
- Lakshmi'nin son ifadeleri idam kararının temelini oluşturdu
- Evlilikten ölümcül saldırıya
- Mahkeme ifadeleri neden kabul etti?
- Yargıcın gerekçesi ve savunmanın yanıtı
- “En nadir vakaların en nadiri” ölçütü ne anlama geliyor?
- Ten rengi nasıl bir istismar gerekçesine dönüştü?
- Ruh sağlığı üzerindeki etkiler ve araştırmalar
- Aile içi şiddet ve cezanın sınırları
- Reklamlarda, eğlence dünyasında ve evlerde değişim
- Öne Çıkanlar
Yargıç Rahul Choudhary, bazı mahkeme belgelerinde Laxmi olarak da yazılan Lakshmi'nin öldürülmesinin, Hindistan'da idam cezasını gerektiren “en nadir vakaların en nadiri” ölçütünü karşıladığına hükmetti. Eşi Kishandas olarak tanımlanıyor ve Kishanlal adıyla da anılıyor. İdam cezasının onaylanması için Rajasthan Yüksek Mahkemesine gönderilmesi gerekiyor; savunma tarafı karara itiraz edeceğini açıkladı.
Lakshmi 2016'da evlendi. Yetkililere, eşinin evliliklerinin başından itibaren ten rengiyle alay ettiğini ve koyu tenliler için aşağılayıcı bir ifade kullandığını anlattı. Lakshmi'nin ifadesine göre eşi, 24 Haziran 2017 gecesi eve kahverengi bir sıvı şişesi getirdi ve bunun tenini açacağını söyledi.
İfadelerine göre eşi sıvıyı vücuduna sürdü; Lakshmi sıvının asit gibi koktuğundan yakınınca onu bir tütsü çubuğuyla ateşe verdi. Alevler yayılırken üzerine daha fazla sıvı döktüğünü söyledi. Eşinin ailesinden kişiler onu hastaneye götürdü; Lakshmi burada yaraları nedeniyle hayatını kaybetti.
Dava, iki tür zararı bir araya getiriyor: evlilik içi şiddet ve açık teni koyu tene üstün tutan önyargı, yani renkçilik. İlk derece mahkemesi, tekrarlanan aşağılamaları, ten rengini açmaya yönelik bir tedavi vaadini ve ölümcül saldırıyı aynı zulüm sürecinin parçaları olarak değerlendirdi.
Savunma avukatı Surendra Kumar Menariya, ölümün kaza olduğunu ve müvekkiline asılsız suçlama yöneltildiğini savunuyor. Yüksek Mahkeme, mahkûmiyet kararını ve cezayı inceleme ve istinaf süreci kapsamında değerlendirecek.
Evlilikten ölümcül saldırıya
Lakshmi'nin anlatımı, dış görünüşüne yönelik eleştirilerin tekrarlanan aşağılamalara dönüştüğü bir evliliği gözler önüne serdi. Lakshmi, 2016'daki düğünlerinin ardından Kishandas'ın görünüşüyle alay ettiğini, ten rengiyle ilgili aşağılayıcı ifadeler kullandığını ve tenini açması için baskı yaptığını söyledi.
Kararda anlatılan olaylar evliliği, saldırıyı ve yıllar süren mahkeme sürecini kapsıyor:
- 2016: Lakshmi ile Kishandas evlendi. Lakshmi, ten rengiyle ilgili aşağılamaların düğünden sonra başladığını söyledi.
- 24 Haziran 2017: Kishandas gece eve kahverengi sıvı içeren plastik bir şişeyle döndü ve bunun Lakshmi'nin ten rengini güzelleştireceğini söyledi.
- Saldırının ardından: Eşinin ailesinden kişiler Lakshmi'yi hastaneye götürdü. Ölmeden önce polis, tedavisini yapan doktorlar ve bir idari yargıç ifadesini aldı.
- 3 Eylül 2025 itibarıyla: Sekiz yıla yayılan delil toplama sürecinin ardından Udaipur mahkemesi Kishandas'ı idam cezasına çarptırmıştı. Cezanın Yüksek Mahkeme tarafından onaylanması gerekiyor.
Lakshmi, eşinin güçlü ve asit benzeri kokusundan endişe etmesine rağmen maddeyi vücuduna sürdüğünü söyledi. Eşinin tütsü çubuğunu yakıp kendisini ateşe verdiğini ve yanarken üzerine daha fazla sıvı döktüğünü anlattı. Ardından eşi kaçtı.
Savcılar, eşinin Lakshmi'nin ten rengi için sözde bir çözüm olarak sunduğu maddeyi saldırıyı gerçekleştirmek için kullandığını savundu. Savcılık, evlilik boyunca süren taciz örüntüsünün ardından aşındırıcı bir madde ve ateş kullanıldığını ileri sürdü.
Mahkeme ifadeleri neden kabul etti?
Udaipur'daki Ek Bölge ve Oturumlar Mahkemesi, sekiz yıl boyunca toplanan delilleri ve belgeleri inceledi. Kamu savcısı Dinesh Paliwal, savcılığın suçlamaları desteklemek üzere 14 tanık dinlettiğini ve 36 belge sunduğunu söyledi.
Lakshmi'nin ölmeden önce verdiği ifadeler delillerin merkezinde yer aldı. “Ölüm döşeğinde verilen beyanlar” olarak bilinen bu ifadeler, beyanı veren kişinin hayatını kaybetmesi ve mahkemede ifade verememesi hâlinde Hindistan'daki davalarda delil olarak kabul edilebiliyor. Bu sayede hâkimler, duruşmada tanıklık edemeyen mağdurun anlatımını değerlendirebiliyor.
Ölüm döşeğinde verilen beyan, kişinin ölümüne yol açan koşullarla ilgilidir. Mahkemeler, beyanın gönüllü verilip verilmediğini, kişinin tutarlı konuşabilecek durumda olup olmadığını, yetkili bir makam tarafından usulüne uygun kaydedilip kaydedilmediğini ve diğer delillerle örtüşüp örtüşmediğini inceler. Bu anlatımda söz konusu beyanların, bilgiyi ilk kaynağından doğrudan almak yerine mahkemede başkasından aktarmaya ilişkin olağan sınırlamalara istisna oluşturduğu belirtiliyor.
Lakshmi'nin beyanları polis memurları, sağlık çalışanları ve bir idari yargıç tarafından kaydedildi. Yargıç, ifadelerin sıralamasını ve tutarlılığını değerlendirdi; bunları inandırıcı ve tıbbi bulgularla uyumlu buldu. İfadelerin birbiriyle örtüşmesi, saldırıya ilişkin anlatımına mahkemenin verdiği ağırlığı artırdı.
Yargıcın gerekçesi ve savunmanın yanıtı
Yargıç Rahul Choudhary, cinayeti evlilik içindeki güvenin aşırı ölçüde kötüye kullanılması olarak niteledi. Cezayı açıklarken saldırının vahşetiyle Lakshmi'nin ten rengi nedeniyle tekrar tekrar aşağılanması arasında bağ kurdu ve bu zulmün Hindistan yasalarındaki en ağır cezayı gerektirdiğini söyledi.
Choudhary, mahkemenin kınama kararını şu sözlerle ifade etti:
Mahkeme, yürek burkan bu vahşi suçun yalnızca Lakshmi'ye karşı değil, insanlığa karşı da işlenmiş bir suç olduğuna hükmetmiştir. Bu suç, sağlıklı ve medeni bir toplumun vicdanını sarsmaktadır.
“İnsanlığa karşı suç” ifadesinin uluslararası ceza hukukunda özel bir anlamı var. Yargıç burada bu ifadeyi ahlaki kınamayı ve cinayetin temel insani değerleri ihlal ettiği düşüncesini dile getirmek için kullandı. Ceza kararı, Hindistan'ın “en nadir vakaların en nadiri” ölçütüne, Lakshmi'nin ifadelerinde anlatılan zulme ve benzer eylemleri caydırmak için ağır bir karşılık verilmesi gerektiği yönündeki mahkeme kanaatine dayandı.
Paliwal kararı tarihî olarak niteledi ve delillerin, aşırı şiddetle sonuçlanan bir aşağılama ve zulüm örüntüsünü ortaya koyduğunu söyledi. Kamu savcısı, Lakshmi'nin genç yaşına ve ailesi ile toplumu için yarattığı kayba da değindi:
Yirmili yaşlarının başındaki genç bir kadın vahşice öldürüldü. Kızlarımızı korumazsak bunu kim yapacak?
Menariya, savcılığın kasıtlı cinayet iddiasını reddetti. Savunma avukatı, ilk derece mahkemesinin hata yaptığını ve delillerin yetersiz olduğunu savunarak kararı temyize götüreceğini açıkladı:
Ölüm kazaydı ve müvekkilime asılsız suçlama yöneltildi.
İlk derece mahkemesi kaza iddiasını reddetti. Savunmanın temyiz başvurusu için 30 günü var. Ceza ayrıca zorunlu inceleme için kendiliğinden Rajasthan Yüksek Mahkemesine gönderiliyor.
“En nadir vakaların en nadiri” ölçütü ne anlama geliyor?
Hindistan idam cezasını, 1980'lere uzanan Yüksek Mahkeme kararlarıyla şekillenen “en nadir vakaların en nadiri” ölçütünü karşılayan davalarla sınırlı tutuyor. Hâkimlerin, suçu ağırlaştıran koşulları daha hafif bir cezayı gerektirebilecek etkenlerle birlikte tartması gerekiyor. Ayrıca müebbet hapsin yetersiz kalıp kalmayacağını da değerlendirmeleri gerekiyor.
Udaipur mahkemesi, saldırının biçimini, evlilik içindeki güvenin kötüye kullanılmasını ve ten rengine ilişkin önyargıdan kaynaklanan saiki, cinayetin olağanüstü vahşi sayılması için gerekçe gösterdi. Gerekçede fiziksel şiddet ile Lakshmi'nin tenini açacağı söylenen sıvının aldatıcı biçimde sunulması arasında bağ kuruldu.
İlk derece mahkemesinin verdiği idam cezasının ilgili Yüksek Mahkeme tarafından onaylanması gerekiyor. Rajasthan Yüksek Mahkemesi bu cezayı inceleyecek; Kishandas hem mahkûmiyet kararına hem de cezaya itiraz edebilecek. İnceleme için herhangi bir tarih belirtilmedi.
Yüksek Mahkeme cezayı onaylarsa savunma, temyiz yoluyla ve sonrasında yeniden inceleme ile düzeltme başvuruları yaparak Yüksek Mahkemeden kararın değiştirilmesini isteyebilir. Bunlar, mahkûm edilen kişinin mahkemeden kararını yeniden değerlendirmesini isteyebileceği ek yollardır.
Mahkûm ayrıca eyalet valisinden ve Hindistan Cumhurbaşkanı'ndan af talep edebilir. Bu güvenceler nedeniyle idam davalarının kesin sonuca ulaşması yıllar sürebilir. Mahkemeler, hafifletici nedenler, usul hataları ya da idam cezasının tutarsız biçimde uygulanma riski gördüklerinde cezayı bazen müebbet hapse çevirebiliyor. İdam cezalarının çoğu temyizde değiştiriliyor ya da sonraki incelemelerde hafifletiliyor.
Ten rengi nasıl bir istismar gerekçesine dönüştü?
Renkçilik, aynı etnik grup içindeki kişiler de dâhil olmak üzere, insanlara tenlerinin açık ya da koyu olmasına göre farklı davranılmasıdır. Lakshmi'nin ifadeleri bu önyargının evliliğindeki görünümünü anlatıyor: ten rengiyle ilgili tekrarlanan hakaretler ve ardından tenini değiştirmeye yönelik sözde bir tedavi.
Hindistan'da açık ten tercihi günlük dilde, reklamlarda, popüler kültürde ve evlilik düzenlemelerinde kendini gösteriyor. Evlilik ilanlarında müstakbel gelinlerin ten rengi sıklıkla öne çıkarılıyor. Sinema ve televizyon uzun süredir başrollerde açık tenli kadınlara ağırlık veriyor ve koyu tenle ilgili kalıp yargıları kullanıyor.
Ten açıcı kremler Güney Asya'da güzellik pazarının önemli bir parçası olmayı sürdürüyor. Kampanyacılar, açık tenin başarı, kabul görme ya da daha değerli olma getirdiği düşüncesine karşı çıkıyor. Bazı markalar bu mesajdan uzaklaşmak için ürün adlarını ve reklam dilini değiştirse de önyargı hem açık hem örtük biçimlerde sürüyor.
Akademisyenler bu tercihleri sömürge yönetimi, kast ve sınıfın iç içe geçtiği tarihle ilişkilendiriyor. Britanya yönetimi beyaz ya da açık tenle bağlantılı ayrıcalıkları pekiştirirken Güney Asya'daki eski toplumsal hiyerarşiler de çoğu zaman açık teni yüksek statüyle ilişkilendirdi. Bu etkiler güzellik ideallerini, özsaygıyı ve toplumsal tercihleri biçimlendirmeyi sürdürüyor.
Eleştirmenler, küresel ölçekte milyarlarca dolar değerindeki ten açıcı ürünler pazarına da dikkat çekiyor. Saldırgan pazarlamanın görünüşe ilişkin güvensizliği beslediğini, denetimsiz ürün içeriklerinin ise sağlık riskleri yaratabileceğini savunuyorlar. Savcılığa göre Lakshmi'nin vakasında daha açık ten vaadi, ölümcül saldırının bahanesine dönüştü.
Ruh sağlığı üzerindeki etkiler ve araştırmalar
Renkçilikten etkilenen kişiler zorbalık, dışlanma ve görünümlerini değiştirmeleri yönündeki baskıyı anlatıyor. Aynı mesaj aile üyelerinden, eğlence dünyasından, reklamlardan ve toplumsal beklentilerden geldiğinde zarar tek bir hakaretin ötesine geçebiliyor.
Ten rengiyle ilgili önyargılara açıkça karşı çıkan model ve eski Miss Puducherry San Rechal Gandhi, Temmuz 2025'te yaşamına son verdi. Çalışmalarıyla koyu tenin güzelliğini öne çıkarmış ve ten rengiyle bağlantılı tacizden söz etmişti. Ölümü, ayrımcılığın ruh sağlığı üzerindeki yüküne ülke çapında dikkat çekti.
Gandhi'nin hikâyesi, kökleşmiş önyargıların maddi sıkıntı ve çevrimiçi tacizle birleşerek ruh sağlığına nasıl zarar verebildiğine ilişkin daha geniş bir tartışmanın da parçası oldu. Bu tartışmada gündelik aşağılamalar, insanların özel ve mesleki yaşamlarında karşılaştıkları baskılarla birlikte ele alındı.
Hindistan'da renkçilik üzerine yapılan araştırmalar, etkilerin koşullara göre değiştiğini gösteriyor. Bangalore'daki işletme okullarının katılımcılarıyla yürütülen deneysel bir araştırmada, özgeçmişler aynı tutulduğunda ten renginin işe alım değerlendirmelerini etkileyip etkilemediği incelendi. Araştırmacılar, bu değerlendirmelerde açık ten lehine istatistiksel olarak anlamlı bir tercih bulmadı.
Bu bulgu, koyu tenin seçkin çevrelerde istihdam olanaklarını her zaman azalttığı yönündeki düşünceye nüans kazandırıyor. Araştırmacılar, bazı ortamlarda sınıf ve kastın daha fazla ağırlık taşıyabileceğini; renkçiliğin ise evlilik kararlarında, medyada temsilde ya da gündelik sosyal etkileşimlerde daha güçlü etkileri olabileceğini belirtti.
Bangalore'daki işe alım araştırmasına ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin internet sitesindeki kamuya açık araştırma arşivinden ulaşılabiliyor. Belirli bir işe alım uygulamasına odaklanan araştırma, ten rengi önyargısıyla ilgili deneyimlerin işyerlerinde, evlerde ve kamusal yaşamda neden farklılaşabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Aile içi şiddet ve cezanın sınırları
Hindistan'da yapılan araştırmalar, eş ya da partner şiddetinin yaygın olduğunu istikrarlı biçimde ortaya koyuyor. Kadınların güvenliği için çalışanlar, Lakshmi'nin davasını bu şiddetin görünüşe ilişkin önyargıyla kesiştiği bir örnek olarak değerlendiriyor; ölümcül saldırıdan önce tekrarlanan aşağılayıcı muamele yaşanmıştı.
Hindistan yasalarında asit saldırılarını, ağır yaralamayı ve cinayeti ele alan hükümler bulunuyor. Ancak yasaların uygulanması eşit düzeyde değil ve mağdurlar şikâyetlerini geri çekmeleri için baskıyla karşılaşabiliyor. Bu baskılar, istismarın polise bildirilmesini ya da mahkemede takibinin sürdürülmesini zorlaştırabiliyor.
Aşırı şiddet olayları kamuoyunda öfkeye yol açtığında daha ağır cezalar verilmesi yönünde çağrılar yapılıyor. Ancak mahkemelerin idam cezası vermeden önce katı hukuki ölçütleri uygulaması gerekiyor. Bu davada savcılık, zulmün ve saikin idam cezasını haklı çıkardığını savunurken savunma tarafı kasıtlı öldürme hükmüne itiraz etti.
Kararı destekleyenler, Lakshmi'nin ifadelerine ağırlık verdiğini ve önyargıdan kaynaklanan aşırı şiddetin ağır sonuçları olacağı mesajını taşıdığını söylüyor. Ayrıca cezanın uzunluğunun yanı sıra yargılamaların tutarlı biçimde yürütülmesinin de önemli olduğunu savunuyorlar.
İdam cezasını eleştirenler, cezanın geri döndürülemez olmasına ve hatalara karşı koruma gereğine dikkat çekiyor. Önlemenin, mağdurlara desteğin ve zararlı güzellik standartlarına karşı eğitimin mücadelenin parçası olması gerektiğini savunuyorlar. Bu nedenle kararın başlattığı ulusal tartışma, mahkûm edilen tek bir erkeğin cezalandırılmasının ötesine uzanıyor.
Reklamlarda, eğlence dünyasında ve evlerde değişim
Hindistan Reklam Standartları Konseyi'nin kuralları, koyu teni aşağı gösteren reklamları yasaklıyor. Hak örgütleri de markalara ve medya kuruluşlarına açık teni başarı ya da erdem göstergesi olarak sunmaktan vazgeçme çağrısı yapan kampanyalar yürüttü. Bazı çok uluslu şirketler ürün adlarını ve reklam iddialarını değiştirdi.
Renkçiliğe karşı yürütülen kampanyalar on yıl öncesine kıyasla daha görünür. Ünlüler ve sosyal medya fenomenleri ten rengiyle bağlantılı önyargılardan söz ediyor; sivil toplum kuruluşları okullarda ve üniversitelerde zorbalık ve sağlıklı özsaygı üzerine çalışmalar yürütüyor. Bazı şirketler ten rengiyle ilgili güvensizliği besleyen pazarlama yöntemlerinden uzaklaştı.
İzleyiciler temsille ilgili görüşlerini daha yüksek sesle dile getiriyor. Bu baskı, film ve televizyon yapımcılarını daha çeşitli oyuncu seçimlerine ve ten rengiyle ilgili şakalara ya da hakaretlere dayanan daha az senaryoya yöneltti. Bazı evlilik ilanlarında katı ten rengi şartları kaldırıldı; ancak çoğu, aynı tercihleri örtük ifadelerle aktarmayı sürdürüyor.
Değişim ailelerde ve çevrimiçi ortamlarda eşit ölçüde yaşanmıyor. Sosyal medya, güzellik standartlarına karşı çıkan kişilere destek sağlayabildiği gibi tacizi de yayabiliyor. Aileler, hangi ten renginin güzel ya da arzu edilir olduğuna dair kuşaktan kuşağa aktarılan varsayımları sürdürebiliyor.
Kampanyacılara göre aile üyeleri görünüşle ilgili tehdit, aşağılama ya da yıldırma davranışlarını fark ettiğinde eğitim, danışmanlık ve erken müdahale önem taşıyor. Bu tür davranışlarla karşılaşan öğretmenler, sağlık çalışanları ve yerel yetkililer kişileri danışmanlık ya da hukuki desteğe yönlendirebilir. Polis ve mahkemeler de istismar tırmanmadan tehditlere karşılık verebilir.
Lakshmi'nin ailesi açısından son gelişme, artık daha ileri bir yargı incelemesinden geçmesi gereken mahkûmiyet ve idam kararı. Savcılık ilk derece mahkemesinin bulgularını savunacak, savunma tarafı ise bunlara itiraz edecek. Bu hukuki sürecin ötesinde dava, önyargının ev içinde zulme gerekçe gösterilmesinin doğurabileceği tehlikeye yeniden dikkat çekti.
Öne Çıkanlar
- Udaipur mahkemesi, koyu teni nedeniyle eşine defalarca eziyet ettikten sonra onu yakarak öldüren Kishandas'ı, diğer adıyla Kishanlal'ı, idam cezasına çarptırdı.
- Lakshmi, eşinin ten rengini açacağını iddia ettiği kahverengi bir sıvıyla 24 Haziran 2017'de kendisine saldırdığını söyledi.
- Mahkeme, Lakshmi'nin ölüm döşeğinde verdiği beyanları kabul etti; 14 tanığın ifadesini ve 36 belgeyi değerlendirdi.
- Yargıç Rahul Choudhary, cinayetin Hindistan'daki idam cezaları için geçerli “en nadir vakaların en nadiri” ölçütünü karşıladığına hükmetti.
- Savunma, ölümün kaza olduğunu ve mahkûmiyet kararının yanlış verildiğini savunuyor; 30 gün içinde temyize başvurmayı planlıyor.
- Rajasthan Yüksek Mahkemesinin cezayı onaylaması gerekiyor. Daha ileri yargı başvuruları ve af talepleri de mümkün.
- Karar; renkçilik, aile içi şiddet, idam cezası ve istismara maruz kalan kişilere destek konularındaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.






