Daha düşük açık, ancak önemli bir borç yükü
Malezya, yeni kamu borçlanmasını 2022'deki 100 milyar RM'den 2024'te 76,8 milyar RM'ye düşürürken, 2025 için gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,8'i düzeyinde mali açık hedefi belirledi. Bu iyileşmeye önemli bir borç yükü eşlik ediyor: federal hükümet borcu 2023 sonunda 1,17 trilyon RM'ye ulaşarak GSYH'nin yüzde 64,3'üne denk geldi.
İçindekiler
- Daha düşük açık, ancak önemli bir borç yükü
- Harcamalarla gelirler arasındaki farkı ne büyütüyor?
- Malezya neden ağırlıklı olarak ringgit cinsinden borçlanıyor?
- Yasal sınırlar ve sürdürülebilirlik sınavı
- Faiz ödemeleri ve enflasyon bütçeleri zorluyor
- Vergi değişiklikleri daha geniş bir gelir tabanı hedefliyor
- Sosyal destek sürerken sübvansiyon tasarrufları
- Büyüme tahminleri hedeflere ulaşmanın güçlüğünü gösteriyor
- Emeklilik maliyetleri yükselirken PETRONAS tampon sağlıyor
- Reformlar borçlanmayı kalıcı değere dönüştürmeli
- Öne çıkanlar
Devlet garantileri ve diğer yükümlülükler de hesaba katıldığında bu tutar 1,53 trilyon RM'ye, yani GSYH'nin yüzde 84'üne çıktı. Bu yükümlülükler, hükümetin harcamalarla gelirler arasındaki farkı kapatma çabasını basit bir muhasebe işleminden öteye taşıyor. Faiz ödemeleri, emekli aylıkları, kamu hizmetleri ve kalkınma projelerinin tümü aynı bütçeden kaynak almak için yarışıyor.
30 Ağustos 2025 itibarıyla Malezya'nın yaklaşımı; ağırlıklı olarak ringgit cinsinden borçlanmayı, vergi ve sübvansiyonlarda değişiklik yapmayı, eğitim, sağlık ve altyapı yatırımlarını sürdürmeyi bir araya getiriyor. Başbakan Enver İbrahim ve Hazine yetkilileri, borcun yasal sınırlar içinde kaldığını ve hükümetin hem açığı hem de borç oranını düşürme kararlılığını vurguladı.
Temel zorluk, ekonomik büyümeyi desteklerken borçlanmayı yönetilebilir düzeyde tutmak. Verimli projeler için alınan borçlar, işletmelerin büyümesine ve insanların iş bulmasına yardımcı olabilir. Yeterince getiri sağlamayan projeler ise ulusal gelirde buna karşılık gelen bir artış yaratmadan, geri ödeme maliyetlerini gelecek bütçelere bırakır.
Harcamalarla gelirler arasındaki farkı ne büyütüyor?
Malezya'nın mali açığı 2023'te 91,4 milyar RM, yani GSYH'nin yüzde 5'i olarak kaydedildi; bu oran 2022'de yüzde 5,6'ydı. Açığın 2024'te yüzde 4,1'e gerilemesi, ardından 2025'te yüzde 3,8 hedefinin tutturulması öngörüldü. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer; açığın GSYH'ye oran olarak ifade edilmesi, ülkenin kaynaklarına kıyasla büyüklüğünü gösterir.
Devlet gelirleri; maaşlar, emekli aylıkları ve sübvansiyonlar dâhil işletme giderlerini karşılamaya yetiyor. Açık, altyapı, enerji ve uzun yıllar boyunca fayda sağlaması amaçlanan diğer projelere yönelik kalkınma harcamalarından kaynaklanıyor. Mevcut gelirler bu yatırımların tümünü finanse edemediğinden aradaki fark borçlanmayla kapatılıyor.
Kalkınma için borçlanmak, yatırım maliyetini karşılayacak kadar ekonomik değer ürettiğinde sağlam bir maliye politikası olabilir. Ancak açık veren bir hükümet yine de gelirinden fazlasını harcar ve alınan borcun faizini ödemek, sonunda da borcu geri ödemek gerekir.
Mali takvim, planlanan uyum sürecinin hızını gösteriyor:
- 2022: Açık GSYH'nin yüzde 5,6'sı düzeyindeydi; yeni borçlanma 100 milyar RM oldu.
- 2023: Açık GSYH'nin yüzde 5'ine, yani 91,4 milyar RM'ye geriledi ve 2023 tarihli Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası yürürlüğe girdi.
- 2024: Açığın GSYH'nin yüzde 4,1'i olması öngörülürken yeni borçlanma 76,8 milyar RM'ye düştü.
- 2025: Hükümet, GSYH'nin yüzde 3,8'i düzeyinde açık hedefi belirledi.
- 2026: Hükümet, açığı GSYH'nin yüzde 3'üne indirmeyi hedefledi.
Açık art arda üç yıl daraldı. Yeni borçlanma 2022 ile 2024 arasında 23,2 milyar RM, yani yüzde 23,2 azaldı; ancak açıklar sürdükçe toplam borç birikmeye devam ediyor.
Malezya neden ağırlıklı olarak ringgit cinsinden borçlanıyor?
2023 sonunda devlet borcunun yüzde 97,5'ini oluşturan yurt içi borç 1,14 trilyon RM'ye ulaştı. Yurt dışı kredilerin payı ise kalan yüzde 2,5, yani 29,8 milyar RM oldu. Dolayısıyla Malezya, borçlanmasının neredeyse tamamını kendi para birimiyle finanse ediyor.
Ringgit cinsinden borçlanmak, döviz kuru değişikliklerine maruz kalmayı azaltıyor. Bir hükümet yabancı para biriminden borçlandığında, kendi para biriminin değer kaybetmesi borcun geri ödenmesini daha maliyetli hâle getirir. Malezya'nın borçlanma stratejisi, yüksek dış borç yükü taşıyan ekonomileri istikrarsızlaştırabilecek ani sermaye çıkışlarına karşı kırılganlığı da azaltmaya yardımcı oluyor.
Yurt içi borçlanmanın farklı bir sakıncası var. Hükümet, yatırımcılara borçlanma senetleri satarak kaynak sağladığı yerel tahvil piyasasına önemli ölçüde başvuruyor. Özel şirketlerin de finansmana ihtiyacı var; hükümetin yurt içi kredilerin büyük bölümünü kullanması borçlanma maliyetlerini yukarı çekebilir.
Ekonomistler bu etkiyi dışlama olarak adlandırıyor: Devletin fon talebi, işletmelerin daha pahalı kredilerle karşılaşmasına ya da daha az finansman olanağı bulmasına yol açabilir. Akademik araştırmalar ve uluslararası deneyimler, sürekli açıkları ve yoğun yurt içi borçlanmayı bu etkinin olası nedenleri arasında gösteriyor. Malezya'da kaygı, hükümet borçlanmasının özel sektörün büyümesini, girişimciliği ve istihdam yaratılmasını sınırlayıp sınırlamadığı üzerinde yoğunlaşıyor.
Yasal sınırlar ve sürdürülebilirlik sınavı
Malezya'nın Malezya Devlet Tahvilleri, Yatırım Senetleri ve İslami Hazine Bonolarından oluşan yasal borcu, GSYH'nin yüzde 65'i olan yasal tavanın altında kaldı. Hükümetin daha geniş kapsamlı hedefi, orta vadede borç oranını yüzde 60'a indirmek.
2023 tarihli Kamu Maliyesi ve Mali Sorumluluk Yasası bu çabanın çerçevesini oluşturuyor. Yasa, mali hedeflerde yapılacak değişiklikler için parlamentonun onayını şart koşuyor ve toplam borç düzeyinin orta vadede GSYH'nin yüzde 60'ının altında kalmasını zorunlu tutuyor. Çerçevenin, hükümetin mali disiplini sürdüreceğine dair yatırımcıların ve kredi derecelendirme kuruluşlarının güvenini sağlaması amaçlanıyor.
Borç sürdürülebilirliği; ekonomik faaliyetleri ve toplumsal istikrarı desteklemeyi sürdürürken geri ödeme ve faiz yükümlülüklerini yerine getirebilmek anlamına geliyor. Borcun büyüklüğü önemli, ancak borçlanma maliyeti, büyümenin gücü ve alınan kredilerle finanse edilen harcamaların sonuçları da önem taşıyor.
Bir kredi derecelendirme kuruluşu olan Malaysian Rating Corporation Bhd (MARC), açık hedefini değerlendirdi ve ekonomik büyümenin borç oranını nasıl düşürebileceğini açıkladı:
Malezya'nın 2026'ya kadar bütçe açığını yüzde 3'e indirme hedefi zorlayıcı ancak ulaşılabilir... Borçlanma maliyetlerinden daha yüksek ekonomik büyüme, borç oranının kendiliğinden düşmesini sağlayarak borcun GSYH'ye oranını doğal biçimde azaltacaktır.
Kendiliğinden borç azaltımı, ekonominin borç yükünden daha hızlı büyümesi ve böylece borcun GSYH'ye oranla küçülmesi anlamına geliyor. Malezya'nın büyüme hızı çoğu yılda borçlanma maliyetlerini aştı ve borcun yönetilebilir kalmasına yardımcı oldu. 2023'te büyümenin yavaşlaması bu farkı negatife çevirdi ve mali durumun ekonomik genişlemeye ne ölçüde bağlı olduğunu ortaya koydu.
Faiz ödemeleri ve enflasyon bütçeleri zorluyor
Borç arttıkça faiz ödemeleri de büyüyor; temel hizmetler ve kalkınma için kullanılabilecek para azalıyor. Borçlanma ağırlıklı olarak yurt içinden yapılsa bile geri ödeme maliyetleri, hükümetin küresel bir gerilemeye, emtia fiyatlarındaki şoka ya da başka bir krize karşılık verme esnekliğini azaltabilir.
İşletmeler de kredi piyasası üzerinden bu etkileri hissedebilir. Devlet borçlanması faiz oranlarını yükseltirse şirketler yatırımlarını erteleyebilir veya uygun maliyetli finansmana erişmekte zorlanabilir. Bu durum şirket kuruluşlarını, büyümeyi ve işe alımları yavaşlatarak kamu maliyesini destekleyen ekonomik büyümeyi zayıflatabilir.
Araştırmalar, özellikle yurt içi borçlanmayla finanse edildiğinde mali açıkların enflasyona katkıda bulunabileceğine de işaret ediyor. Malezya 2024'te enflasyonu yüzde 1,8 ile nispeten düşük tuttu; ancak açıkla finanse edilen harcamaların sürmesi, özellikle siyasi istikrarsızlık veya dış şokların mali yönetime duyulan güveni zayıflatması hâlinde fiyatların yükselmesi riskini taşıyor.
Enflasyon, hanelerin aynı miktarda parayla satın alabildiklerini azaltıyor. Artan fiyatlar hükümet açısından hizmet sunumunu ve kalkınma projelerini de daha maliyetli hâle getirerek bütçeye ek baskı yaratabiliyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), yüksek kamu borcu, yavaş büyüme ve yükselen faiz oranlarının dünya genelinde finansal istikrar için risk oluşturduğu uyarısında bulundu. Bütçelerinde manevra alanı dar olan ülkeler, ekonomik gerileme dönemlerinde ekonomilerini desteklemekte zorlanabilir. Aşırı borç, sermaye çıkışlarına ve para biriminin değer kaybetmesine karşı kırılganlığı da artırabilir. Malezya'nın yurt içi borçlanmaya dayanması bu risklerin bir bölümünü azaltırken mali hatalar için sınırlı bir hareket alanı bırakıyor.
Vergi değişiklikleri daha geniş bir gelir tabanı hedefliyor
Malezya, Satış ve Hizmet Vergisi'ni (SST) genişletti ve gelir tabanını büyütmek için yeni vergi reformlarını değerlendiriyor. Amaç, borçlanmaya bağımlılığı azaltırken harcamaları destekleyecek kadar gelir toplamak.
Mal ve Hizmet Vergisi'nin (GST) yeniden yürürlüğe konması daha fazla gelir sağlayabilir; ancak yetkililer tüketicilere aşırı yük bindirmemek için daha hedefli bir yaklaşım benimsedi. Temel ihtiyaçları muaf tutarken zorunlu olmayan ürün ve hizmetleri vergilendirmeye odaklanıyorlar.
Vergi uyumunun ve denetimin güçlendirilmesinin de tahsilatı artırmaya katkısı oldu. Federal hükümet gelirleri, 2025'in ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 yükseldi. Artışta satış ve hizmet vergisi tahsilatındaki yükseliş ile bireysel gelir vergisinin daha güçlü toplanması etkili oldu.
Gelir artışı, hükümetin yeni borca başvurmadan harcamaların daha büyük bir bölümünü finanse etmesini sağladığı için açığı azaltma çabalarını destekliyor. Kalıcı iyileşmeler hem vergi sistemine hem de ekonomiye bağlı: Hanelerin ve işletmelerin düzenli gelir ve vergi tahsilatı sağlayacak ölçüde gelire ve faaliyete sahip olması gerekiyor.
Sosyal destek sürerken sübvansiyon tasarrufları
Hükümet, özellikle dizel sübvansiyonlarını hedefli hâle getirdi ve yasal statüye sahip kurumlara verilen hibeleri verimli biçimde düzenledi. Bu değişiklikler toplam federal harcamaların düşürülmesine ve açığın daraltılmasına yardımcı oldu.
Sübvansiyonları hedefli hâle getirmek, aynı desteği geniş kesimlere sunmak yerine yardımı amaçlanan alıcılara yönlendirmek demek. Malezya, harcama düzenlemelerinin yanı sıra kırılgan grupları destekleyen Sumbangan Tunai Rahmah (STR) ve Sumbangan Asas Rahmah (Sara) programları aracılığıyla yardımları sürdürdü.
Borçlanmayı sınırlama çabalarına rağmen eğitim ve sağlık ödenekleri artırıldı. Eğitim Bakanlığının bütçesi 2025'te 74 milyar RM'ye, Sağlık Bakanlığının bütçesi ise 45 milyar RM'ye yükseldi. Bu ödenekler kamu hizmetlerini ve altyapıyı iyileştirmeyi, gelecekteki büyümeyi desteklemeyi amaçlıyor.
Dolayısıyla bütçe stratejisi aynı anda birden fazla tercihi içeriyor: daha fazla gelir toplamak, verimsiz harcamaları azaltmak, ihtiyaç duyanlara desteği sürdürmek ve kalkınmaya katkı sağlayan hizmetleri finanse etmek. Bu kararların niteliği önemli; çünkü verimli yatırımlar sürerken açığın küçülmesi, yalnızca borçlanmayı azaltmaktan daha sağlam bir temel sunuyor.
Büyüme tahminleri hedeflere ulaşmanın güçlüğünü gösteriyor
Malezya ekonomisi 2024'te beklentileri aşarak yüzde 5,1 büyüdü. Enflasyonun düşük, işsizlik oranının gerilemekte olduğu ortamda özel tüketim, yatırımlar ve ticaret büyümenin başlıca itici güçleri oldu.
2025 için büyüme tahmini yüzde 4,5 ila 5,5 aralığındaydı. IMF, ABD tarifelerinin ve küresel ekonomik belirsizliğin etkilerini gerekçe göstererek Malezya'ya ilişkin tahminini yüzde 4,1'e indirdi. Dış talebin zayıflaması, jeopolitik gerilimler ve küresel ticaretteki aksamalar ekonomik faaliyet için risk olmaya devam ediyor.
Büyümenin yavaşlaması, açığı azaltmayı iki açıdan zorlaştırıyor. İş faaliyetleri ve gelirler daha yavaş arttıkça vergi tahsilatı zayıflayabilir; ayrıca borç ve açığın ölçüldüğü ekonomik taban küçülür. Güçlü büyüme, aynı mali yükün ulusal üretime kıyasla daha yönetilebilir hâle gelmesine yardımcı olur.
Hükümet, orta vadede borç oranını yüzde 60'ın altına indirirken 2026'ya kadar açığı GSYH'nin yüzde 3'üne düşürmeyi hedefliyor. Borç hedefine hangi yılda ulaşılacağı belirtilmedi. Gelirler beklentilerin altında kalır veya beklenmedik harcamalar artarsa yetkililerin planlarını değiştirmesi ya da ek gelir kaynakları bulması gerekebilir.
Bu nedenle 2025 ve 2026 hedefleri, ekonomik koşulların yanı sıra politika disiplininin sürmesine de bağlı. Yeni borçlanmadaki düşüş ilerleme kaydedildiğini gösterirken IMF'nin daha düşük büyüme tahmini bu ilerlemeyi sürdürmenin neden zorlaşabileceğine işaret ediyor.
Emeklilik maliyetleri yükselirken PETRONAS tampon sağlıyor
Malezya'nın mali durumu, PETRONAS'ın finansal gücü ve önemli büyüklükteki varlık fonları dâhil koşullu varlıklardan yararlanıyor. PETRONAS, 2023'te devlet gelirlerine 85,7 milyar RM katkı sağladı; likit varlıklar ise 220 milyar RM'yi aşarak GSYH'nin yüzde 12'sine ulaştı.
Likit varlıklar, görece kolay biçimde nakde çevrilebilen kaynaklardır. Bu mali kaynaklar, mali şoklara karşı tampon oluşturuyor ve yatırımcıların Malezya'nın yükümlülüklerini yönetme kapasitesine duyduğu güveni destekliyor.
Devlet garantileri ve diğer koşullu yükümlülükler ise bilançonun diğer tarafında risk yaratıyor. Garanti, borçlunun yükümlülüğünü yerine getirememesi hâlinde hükümetin bu borcu üstleneceği taahhüdüdür. Mali zorluklar ortaya çıktığında bu taahhütler kamu kaynaklarından karşılanması gereken yükümlülüklere dönüşebilir.
Emeklilik yükümlülükleri daha uzun vadeli bir harcama baskısı oluşturuyor. Ödemeler hızla artıyor ve mevcut fon gelecekteki yükümlülükleri karşılamaya yetmiyor. Hükümet, yeni kamu sektörü çalışanlarını geleneksel emeklilik planları yerine Çalışanlar İhtiyat Fonu'na kaydetmeye başladı; ancak bu yükümlülükleri sürdürülebilir kılmak için ek reformlar gerekebilir.
Bu nedenle Malezya'nın hem mali tamponlarını hem de gelecekte harcama gerektirebilecek yükümlülüklerini hesaba katması gerekiyor. PETRONAS ve varlık fonları ülkenin mali durumunu güçlendirirken garantiler ve emeklilik taahhütleri, toplam yükümlülüklerin neden yalnızca devlet borcundan daha yüksek olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
Reformlar borçlanmayı kalıcı değere dönüştürmeli
IMF ve diğer uluslararası kuruluşlar, büyümeyi, sosyal korumayı ve makroekonomik istikrarı destekleyen mali reformları nedeniyle Malezya'yı takdir etti. Mali Sorumluluk Yasası'nın yanı sıra yönetişim, dijitalleşme ve iklim direnci alanlarındaki çalışmaların borç yönetimini iyileştirmesi ve açıkları kademeli biçimde azaltması amaçlanıyor.
Malezya'nın borç ve mali reformlarını değerlendiren ekonomistler, mali reform değerlendirmesinde ülkenin ekonomik temellerine ilişkin olumlu görüş bildirdi:
Güçlü ekonomik temelleri ve ihtiyatlı mali yönetimi sayesinde Malezya'nın yüksek kamu borcu, ülkenin uzun vadeli refahı için tehdit oluşturmuyor.
Asıl sınav, borçlanmayla finanse edilen harcamaların maliyetini karşılayacak ölçüde verimliliği, rekabet gücünü ve istihdamı artırıp artırmadığı. Borçlanma maliyetini aşan getiri sağlayan yatırımlar ekonomiyi güçlendirebilir. Verimsiz yatırımlar ise gelecek nesillere geri ödeme yükümlülükleri ve daha sınırlı bütçe seçenekleri bırakır.
Malezya'nın deneyimi, benzer baskılarla mücadele eden diğer gelişmekte olan ekonomiler için de dersler sunuyor. Güvenilir mali kurallar, verimli yatırımlar, daha güçlü gelir tahsilatı ve dikkatli harcamalar istikrarı ve büyümeyi destekleyebilir. Büyüme yavaşladığında veya dış şok yaşandığında yüksek borcun yönetimi hızla zorlaşabilir.
Malezya'nın önündeki görev açık: temel hizmetleri ve kırılgan hanelere desteği sürdürmek, kalkınma harcamalarından verim almak ve yeni borçlanma ihtiyacını azaltmaya devam etmek. Yurt içi finansman ve önemli mali varlıklar koruma sağlıyor; ancak hükümetin hedeflerine ulaşmasında kalıcı büyüme ve disiplinli bütçe kararları belirleyici olmaya devam ediyor.
Öne çıkanlar
- Malezya'nın açığı 2022'de GSYH'nin yüzde 5,6'sından 2023'te yüzde 5'e geriledi; 2024 için yüzde 4,1 öngörülürken 2025 hedefi yüzde 3,8 olarak belirlendi.
- Yeni borçlanma 2022'deki 100 milyar RM'den 2024'te 76,8 milyar RM'ye düştü.
- Devlet borcu 2023 sonunda 1,17 trilyon RM'ye ulaştı; garantiler ve diğer yükümlülükler dâhil edildiğinde toplam tutar 1,53 trilyon RM oldu.
- Devlet borcunun yüzde 97,5'i yurt içi borçlardan oluştu; bu, döviz riskini azaltırken yerel finansmana bağımlılığı artırdı.
- Vergi değişiklikleri, tahsilatın güçlendirilmesi ve hedefli sübvansiyonlar; sosyal yardımların ve eğitim ile sağlık ödeneklerindeki artışların yanı sıra açığın azaltılmasını destekliyor.
- Hükümet, 2026'ya kadar GSYH'nin yüzde 3'ü düzeyinde açık ve orta vadede yüzde 60'ın altında borç oranı hedefliyor.
- PETRONAS ve mali varlıklar tampon sağlarken emeklilik maliyetleri, garantiler ve zayıf büyüme mali risk oluşturmayı sürdürüyor.






