Güney Kore'de işçiler için yeni bir toplu pazarlık masası
Güney Kore Ulusal Meclisi, 24 Ağustos 2025'te Sarı Zarf Yasası'nı ezici çoğunlukla kabul ederek işçilerle kimin müzakere etmek zorunda olduğu ve grevler sırasında oluşan zararlardan kimin sorumlu tutulabileceği konusunda önemli bir değişikliğin önünü açtı. Sendika ve İşçi İlişkileri Düzenleme Yasası'nda (TULRAA) yapılan değişikliklerin Mart 2026'da yürürlüğe girmesi planlanıyor.
İçindekiler
- Güney Kore'de işçiler için yeni bir toplu pazarlık masası
- Sarı zarflar neden bir simgeye dönüştü?
- İşveren ve işçi kim sayılıyor?
- Doğrudan müzakereler neleri değiştirebilir?
- Hangi uyuşmazlıklar greve yol açabilir?
- Tazminat talepleri nasıl kısıtlanacak?
- Sendikalar taleplerini şimdiden dile getiriyor
- İşletmeler ve yabancı yatırımcılar neden karşı çıkıyor?
- Hükümet Mart 2026 öncesinde ne yapmayı planlıyor?
- Reform işgücü piyasasındaki uçurum açısından ne anlama geliyor?
- Öne Çıkan Noktalar
29 Ağustos itibarıyla taşeron işçi sendikaları büyük şirketlerden doğrudan müzakere talep etmeye başladı. Hyundai Steel'de çalışan işçiler görüşme yapılmasını ve tazminat davalarının geri çekilmesini talep ederken, Samsung Electronics'teki bir taşeron işçi sendikası da ödenmemiş ücretlerle ilgili bir anlaşmazlığa şirketin müdahil olmasını istedi. Naver, SK hynix ve büyük mağaza zincirlerinde de benzer faaliyetler bildirildi.
Temel değişiklik açık: Çalışma koşullarını önemli ölçüde kontrol eden bir şirket, işçileri başka bir şirket tarafından resmen istihdam edilse bile onlarla pazarlık etmek zorunda kalabilir. Yasa ayrıca iş uyuşmazlıklarının kapsamını genişletiyor ve işverenlerin sendikalardan ve tek tek işçilerden tazminat talep etme imkânını kısıtlıyor.
Taşeron, geçici ve platform çalışanları açısından düzenleme, istihdam düzenlemelerinin kararları alan şirketle iş sözleşmelerini imzalayan şirketi çoğu zaman birbirinden ayırdığı bir işgücü piyasasında daha güçlü koruma vaat ediyor. İşletmeler açısından ise müzakerelerden kimin sorumlu olacağı, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ve yasal grevlerin sınırları konusunda kaygılar doğuruyor.
Kabul süreci 20 yıl süren bir kampanyanın, başarısız yasama girişimlerinin ve cumhurbaşkanının iki kez veto kararının ardından geldi. Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung'un Demokrat Partisi düzenlemenin öncülüğünü yaptı. İşçi örgütleri yasanın kabulünü kutlarken, iş dünyası dernekleri ve muhafazakâr siyasetçiler karşı çıktı.
Sarı zarflar neden bir simgeye dönüştü?
Yasa adını, vatandaşların 2009'daki bir grevin ardından ağır tazminat davalarıyla karşı karşıya kalan SsangYong Motor işçilerine bağış göndermek için kullandığı sarı zarflardan alıyor. Bağışlar, işçiler ve ailelerinin karşı karşıya kaldığı mali sıkıntılara karşı kamuoyu kampanyasına dönüştü.
Anlaşmazlık, SsangYong Motor'da 2.600'den fazla işin kaybedilmesinin ardından çıktı. Sendika hakkında 300 milyar wonu aşan tazminat talepli davalar açılması, grev yapan işçilere karşı hukuk davalarının kullanılmasını ülke çapında tartışma konusu hâline getirdi.
Kampanyanın kökleri daha da eskiye uzanıyor. 1990'larda hükümetin bir talimatı, şirketleri grev yapan işçilere karşı hukuk davaları açmaya teşvik etti. Ardından tazminat taleplerinde bir dalga yaşandı ve çok sayıda sendika üyesi mali yıkımla karşı karşıya kaldı. SsangYong anlaşmazlığı bu sorunu kamuoyunun daha geniş kesimlerinin gündemine taşıdı ve yasada değişiklik yapılmasına yönelik desteğin artmasına katkıda bulundu.
24 Ağustos'taki oylamaya giden başlıca aşamalar şöyleydi:
- 1990'larda hükümetin bir talimatı, grev yapan işçilere karşı hukuk davaları açılmasını teşvik etti.
- 2009'da SsangYong Motor grevi ve tazminat talepleri, sarı zarflarla özdeşleşen kamu bağışı kampanyasını başlattı.
- Sonraki yasama sürecinde yasa teklifleri başarısız oldu ve cumhurbaşkanının iki vetosu düzenlemenin kabulünü engelledi.
- 24 Ağustos 2025'te Ulusal Meclis değişiklikleri ezici çoğunlukla kabul etti.
- Yasanın altı aylık geçiş döneminin ardından Mart 2026'da yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Yasanın lakabı, yeni toplu pazarlık kurallarını kamuoyunun ilk kez dikkatini çeken meseleye bağlıyor: Toplu eyleme katılan işçiler, hane halklarını ezip geçecek büyüklükte borçlarla karşı karşıya kalmalı mı?
İşveren ve işçi kim sayılıyor?
Düzenleme, TULRAA'nın 2. ve 3. maddelerini değiştiriyor. En önemli hükümlerinden biri, işveren tanımını bir işçiyi doğrudan işe alan işletmenin ötesine taşıyor. Görevler veya çalışma koşulları üzerinde önemli ve somut kontrol sahibi olan bir kuruluş da işçi müzakerelerinden sorumlu tutulabilir.
Önceden toplu pazarlık yükümlülüğü doğrudan işverenlere aitti. Yeni yaklaşıma göre ana şirket, bu işçilerle doğrudan sözleşme ilişkisi bulunmasa bile temel istihdam koşullarını belirlediğinde taşeron işçi sendikasıyla müzakere etmek zorunda kalabilir.
Taşeron, başka bir şirket adına iş yapmak üzere tutulan işletmedir. Bu düzenleme, daha büyük bir şirket işin önemli bölümlerini kontrol ederken işçilerin daha küçük bir firmayla pazarlık etmek zorunda kalmasına yol açabilir. Değişiklik, bu kontrolü elinde bulunduran şirketi müzakere masasına getirmeyi amaçlıyor.
İşçi tanımı da başka bir işletmeye emek sağlayan ya da sendika kuran veya sendikaya katılan herkesi kapsayacak şekilde genişletiliyor. Böylece geleneksel işçi korumalarının dışında kalan platform çalışanları, serbest çalışanlar ve kendi hesabına çalışanlar açıkça kapsama alınıyor.
Bu değişiklikler özellikle gemi inşaatı, lojistik, imalat ve büyüyen platform ekonomisi açısından önem taşıyor. Bu sektörlerde hukuki soru, insanları resmen kimin istihdam ettiğinin yanı sıra çalışma koşullarını gerçekte kimin kontrol ettiği olacak.
Doğrudan müzakereler neleri değiştirebilir?
Gemi inşaatı, düzenlemenin ele aldığı sorunu açıkça gösteriyor. Tek bir holdingin tersanelerinde onlarca taşeron faaliyet gösterebiliyor. İşçiler bu küçük şirketlerde istihdam edilirken ana şirket, istihdamlarını etkileyen temel koşulları belirleyebiliyor.
Yeni yasaya göre ana şirket, kontrolü önemli ve somut düzeye ulaştığında müzakere masasına gelmek zorunda. Böylece taşeron işçi sendikaları, kendi işverenlerinin değiştirme gücünün sınırlı olabileceği kararları alan işletmeyle müzakere edebilecek.
Büyük holdingler, işleri küçük firmalara devrederken ücretleri ve güvenlik standartlarını belirleyebildi. Değişiklikler, uygulamadaki bu etkiyi müzakere sorumluluğuyla ilişkilendirmeyi amaçlıyor. Doğrudan pazarlık, işçilere ücret, güvenlik ve çalışma koşulları konularını kendilerini kontrol eden şirketle gündeme getirmek için daha açık bir yol sağlayabilir.
Platform işlerinde de benzer bir mesele söz konusu. Dağıtım sürücülerinin ve diğer gig ekonomisi çalışanlarının gelirleri ve aldıkları işler, bir şirketin ücret algoritmaları ve iş dağıtım sistemleriyle şekillenebiliyor. Algoritma, işlerin nasıl dağıtılacağı veya ödemelerin nasıl hesaplanacağı gibi konuları belirleyebilen bir dizi bilgisayar talimatıdır.
Genişletilen korumalar, bu çalışanların söz konusu sistemleri kontrol eden şirketlerle görüşme talep etmesine imkân veriyor. Uygulamadaki kapsam, geleneksel fabrika istihdamının ötesine geçerek esnek çalışma düzenlerine dayanan işletmeleri ve düzenli istihdam statüsü olmayan çalışanları da içeriyor.
Önemli ve somut kontrolün ne anlama geldiğini mahkemelerin münferit davalarda belirlemesi gerekecek. Bu ölçüt, sektörlere ve istihdam düzenlemelerine göre farklı biçimlerde uygulanabileceğinden kontrolün ayrıntıları gelecekteki uyuşmazlıkların odağında olacak.
Hangi uyuşmazlıklar greve yol açabilir?
Yasa tasarısı, iş uyuşmazlığı tanımını ücret ve çalışma saatlerinin ötesine genişletiyor. Yeniden yapılanma, toplu işten çıkarmalar, tesislerin taşınması ve işletmelerin kapatılması gibi yönetim kararları artık bu kapsamda değerlendirilebilecek.
Önceden yasa dışı sayılan bu kararlara karşı grevler, değişikliklerle meşru endüstriyel eylem olarak tanınıyor. Bu, özellikle şirketlerin yeniden yapılanması veya bir faaliyetin kapatılması hâlinde işlerinde ani değişikliklerle karşılaşabilen güvencesiz istihdamdaki çalışanlar için önem taşıyor.
Bir işletmenin kapatılmasına ilişkin uyuşmazlık, ücret artışından fazlasını ilgilendirir. İnsanların işlerinin olup olmayacağını ve nerede çalışmaları gerekeceğini belirleyebilir. Bu tür kararların iş uyuşmazlığı kapsamına alınması, çalışanların istihdamlarının geleceği için toplu eyleme başvurmalarına daha güçlü bir dayanak sağlıyor.
Düzenleme, daha önce sendikaların toplu sözleşmelerde yer alan konularda grev yapmasını engelleyen barış yükümlülüğü uygulamasına da son veriyor. Toplu sözleşme, istihdam koşullarını kapsayan ve işverenle sendika arasında müzakere edilen bir anlaşmadır.
Yeni kurallara göre sendikalar, bu sözleşmelerin nasıl yorumlandığı veya uygulandığı konusunda anlaşmazlığa düştüklerinde grev yapabilecek. Böylece değişiklikler hem yeni yönetim kararlarını hem de mevcut taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin anlaşmazlıkları kapsıyor.
İş dünyası grupları, daha geniş tanımın neredeyse tüm yönetim kararlarını grev kapsamına sokmasından endişe ediyor. Daha geniş bir anlaşmazlık yelpazesinin endüstriyel eylemi tetikleyebilmesi hâlinde üretim, personel ve yatırımla ilgili kararların alınmasının zorlaşabileceğini düşünüyorlar.
Tazminat talepleri nasıl kısıtlanacak?
Şirketlerin sendikalara ve tek tek işçilere karşı yüksek meblağlı davalar açma imkânı da değişikliklerin temel unsurlarından biri. Önceki sistemde işverenler, grevler sırasında uğradıkları zararlar için tazminat talep edebiliyor ve işçileri ciddi kişisel mali risklerle karşı karşıya bırakabiliyordu.
Sarı Zarf Yasası, sendikaları tehdit etmek veya faaliyetlerini engellemek amacı taşıyan tazminat taleplerini yasaklıyor. Ayrıca mahkemelerin tazminata hükmetmeden önce orantılılığı, kişilerin rollerini ve mali durumlarını dikkate almasını şart koşuyor. Orantılılık, ödenecek miktar belirlenirken kişinin sorumluluğunun ve koşullarının değerlendirilmesi anlamına geliyor.
Tek tek işçilerin sorumluluğu ancak kusura ilişkin somut kanıt bulunduğunda belirlenebilecek. Böylece bir uyuşmazlığa katılmak, herkese aynı yükümlülüğü yüklemek için tek başına yeterli olmayacak; her kişinin eylemi sorumluluğun belirlenmesinde önem taşıyacak.
Düzenleme ayrıca meşru savunma ilkesini de getiriyor. Grev, işçileri işverenin hukuka aykırı davranışlarından korumanın tek yoluysa tazminattan feragat edilebilecek. Bu hüküm, toplu eylemin işverenin kendi hukuk ihlaline karşılık verildiği durumları ele alıyor.
Sendikalar ve işçiler yine de tazminat sorumluluğuyla karşı karşıya kalabilecek, ancak kısıtlamalar işverenlerin dava açması için gereken eşiği yükseltiyor ve mali yıkım riskini azaltıyor. Endüstriyel eylemi düşünen işçiler açısından değişiklik, greve katılmanın olası kişisel maliyetini etkiliyor.
Toplu pazarlık haklarıyla tazminat talepleri arasındaki ilişki reformun merkezinde yer alıyor. İşçiler, çalışma koşullarını kontrol eden şirketlerle müzakere etmek için daha geniş imkânlara kavuşurken işverenlerin toplu eyleme karşı tazminat taleplerini kullanmasına daha sıkı sınırlar getiriliyor.
Sendikalar taleplerini şimdiden dile getiriyor
Hyundai Steel'de sendikalı taşeron işçiler, doğrudan müzakere talebiyle ve tazminat davalarının geri çekilmesi için protestolar düzenledi. Samsung Electronics'te ise bir taşeron işçi sendikası, işçilerin ödenmesi gerektiğini söylediği ancak henüz alamadığı ücretler konusunda teknoloji şirketinden devreye girmesini istedi.
Naver'ın bilişim operasyonları, kampanyanın şirket sahipliğinin birkaç katmanına nasıl ulaştığını gösteriyor. Şirketin alt iştiraklerinde çalışan işçileri temsil eden sendikalar, yönetimle müzakere talebiyle mitingler düzenledi. SK hynix ve büyük mağaza zincirlerindeki benzer eylemler, baskının teknoloji, imalat ve perakende sektörlerine yayıldığını gösteriyor.
Kore Sendikalar Konfederasyonu, yasanın kabulünü işçi hakları açısından tarihî bir kazanım olarak nitelendirdi ve bunu düzenlemenin arkasındaki uzun kampanyayla ilişkilendirdi:
yirmi yıllık aktivist fedakârlığının sonucu
İşçi grupları yasayı, pazarlık gücündeki uzun süredir devam eden eşitsizliklerin giderilmesi olarak görüyor. Acil talepleri; ödenmemiş ücretler, müzakere hakkına erişim ve mevcut tazminat taleplerinin mali yükü gibi somut işyeri sorunlarına odaklanıyor.
Zamanlama önemli. Bu talepler, yasanın Mart 2026'da yürürlüğe girmesinden önceki geçiş döneminde dile getiriliyor. Sendikalar, istihdam düzenlemeleri onları daha önce doğrudan müzakerelerin dışında bırakan çalışanlarla şirketlerin görüşmesini sağlamak için yasanın kabulünü şimdiden bir dayanak olarak kullanıyor.
İşletmeler ve yabancı yatırımcılar neden karşı çıkıyor?
Kore İşletmeler Federasyonu ve Kore Ticaret ve Sanayi Odası'nın da aralarında bulunduğu altı büyük sektör derneği, yasayı kınayan ortak bir açıklama yayımladı. Dernekler, işveren tanımının genişletilmesinin uyuşmazlıkları karmaşıklaştırabileceğini ve işyeri düzenini bozabileceğini savunuyor.
İşletmeler ayrıca yeni kurallara ilişkin belirsizliğin, özellikle çok sayıda yüklenicinin yer aldığı tedarik zincirlerinde şirket kararlarını duraksatabileceği uyarısında bulunuyor. Onlara göre artan işgücü maliyetleri ve gecikmeler, Güney Kore'nin imalat, otomotiv, gemi inşaatı ve çelik sektörlerindeki rekabet gücünü zayıflatabilir.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler özellikle kaygılı, çünkü birçoğu kendisi de taşeron olarak faaliyet gösteriyor. Üretim takvimleri çoğu zaman diğer tedarikçilerin ve büyük müşterilerin takvimlerine sıkı biçimde bağlı. Tek bir tedarikçideki grev, bu bağlantılı zincir genelinde işleri aksatabilir.
Bazı iş dünyası liderleri, hangi şirketlerin işveren sayılacağı konusundaki belirsizliğin karışıklığa ve istenmeyen sonuçlara yol açabileceğini savunuyor. Temel kaygılardan biri, iş üzerinde etkisi bulunan birden fazla şirketin müzakere taleplerini nasıl yöneteceği.
Amerikan Ticaret Odası Kore (AMCHAM) da kaygılarını dile getirdi. Odanın başkanı ve Üst Yöneticisi James Kim, tartışmayı Güney Kore'nin iş dünyası için bir merkez olma konumuyla ilişkilendirdi:
esnek bir çalışma ortamı, Kore'nin Asya-Pasifik bölgesinde bir iş merkezi olarak rekabet gücünü artırmak için vazgeçilmezdir.
GM Korea da dahil olmak üzere bazı çok uluslu şirketler, iş ortamının öngörülebilirliğinin azalması hâlinde ülkedeki faaliyetlerini yeniden değerlendirebileceklerini ima etti. Bu işletmeler için tartışma, tek tek işyeri uyuşmazlıklarının ele alınmasının yanı sıra yatırım ve faaliyet kararlarını da ilgilendiriyor.
Hükümet Mart 2026 öncesinde ne yapmayı planlıyor?
Hükümet değişikliklere hazırlık için altı aylık bir geçiş dönemi ilan etti. İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerini bir araya getiren bir görev gücü, işyerlerinden geri bildirim toplayacak ve işveren ile iş uyuşmazlığı tanımlarına ilişkin rehber hazırlayacak.
Görev gücü ayrıca birden fazla istihdam ve sözleşme katmanının bulunduğu sektörlerde toplu pazarlık için işyerlerine destek sağlayacak. Planlanan sorumlulukları arasında kurallara uyumun izlenmesi, kuralların uygulanması ve hukuka aykırı çalışma uygulamalarının soruşturulması da bulunuyor.
Çalışma Bakanlığı, gemi inşaatı gibi sektörlerde ortak toplu pazarlık modellerini denemeyi planlıyor. Amaç, uyuşmazlıklar büyümeden önce işyerlerine uygulanabilir müzakere düzenlemeleri sunarak sanayi rekabet gücünü korurken taşeron işçileri de güvence altına almak.
Yasa, Kore mahkemelerinde zaten görülmeye başlayan eğilimleri mevzuata taşıyor. Mahkemeler, özel istihdam düzenlemeleri kapsamındaki çalışanların ve platform işçilerinin örgütlenme ve toplu pazarlık haklarını giderek daha fazla tanıdı. Düzenleme ortak bir hukuki çerçeve sağlarken mahkemelerin çözüme kavuşturması gereken yeni soruları da beraberinde getiriyor.
Önemli ve somut kontrolün kapsamı uygulamada henüz belirlenmiş değil. Ana şirketin çalışma koşulları üzerinde ne zaman toplu pazarlık yükümlülüğü doğuracak ölçüde etkili olduğuna ilişkin olarak şirketlerin ve sendikaların yol gösterici kurallara ihtiyacı olacak. Mart 2026, yasanın uygulanması için açıklanan bir sonraki önemli tarih.
Reform işgücü piyasasındaki uçurum açısından ne anlama geliyor?
Güney Kore işgücü piyasasında büyük holdinglerdeki düzenli çalışanlarla daha güvencesiz çalışma düzenlerindeki işçiler arasında keskin bir ayrım var. Düzenli çalışanlar çoğu zaman iş güvencesine, daha yüksek ücretlere ve güçlü sendikalara sahip. Taşeron, geçici ve platform çalışanlarının ücretleri daha düşük, temsil imkânları daha sınırlı ve hukuki korumaları daha zayıf.
Sarı Zarf Yasası, istihdam türünden bağımsız olarak işçilerin örgütlenme, toplu pazarlık ve grev haklarını kullanma imkânlarını güçlendirerek bu uçurumu daraltmayı amaçlıyor. Düzenlemenin uygulamadaki odağında, işi kontrol eden şirketlerle müzakereye erişim ve aşırı tazminat taleplerine karşı koruma var.
Daha açık müzakere düzenlemeleri ve dava sınırlamaları, Güney Kore'deki iş ilişkilerini uzun süredir şekillendiren çatışmacı yöntemlere duyulan ihtiyacı azaltabilir. Bununla birlikte geçiş sürecinde, işverenler, sendikalar ve mahkemeler yeni sorumlulukları sınarken endüstriyel eylem ve hukuki uyuşmazlıkların artması riski de bulunuyor.
Platform çalışması ve güvencesiz istihdamla mücadele eden diğer ülkeler de değişiklikleri izliyor. Platform çalışanlarının açıkça kapsama alınması ve şirketlerin tazminat taleplerine getirilen sınırlamalar, başka yerlerdeki işgücü politikası tartışmalarını etkileyebilir.
Güney Kore'nin önündeki acil görev uygulama: Daha geniş hukuki hakları işleyebilir müzakerelere dönüştürürken işletmelerin aksama ve belirsizlik kaygılarını da ele almak. Temel sınav, reformun sanayi istikrarını korurken işçiler arasındaki kökleşmiş uçurumu azaltıp azaltamayacağı olacak.
Öne Çıkan Noktalar
- Ulusal Meclis, Sarı Zarf Yasası'nı 24 Ağustos 2025'te kabul etti. Yasanın Mart 2026'da yürürlüğe girmesi planlanıyor.
- Değişiklikler, Sendika ve İşçi İlişkileri Düzenleme Yasası'nın 2. ve 3. maddelerini kapsıyor.
- Çalışma koşulları üzerinde önemli ve somut kontrole sahip şirketlerin taşeron işçi sendikalarıyla müzakere etmesi zorunlu kılınabilecek.
- Genişletilen işçi korumaları platform çalışanlarını, serbest çalışanları ve kendi hesabına çalışanları açıkça kapsıyor.
- Yasa; yeniden yapılanma, toplu işten çıkarmalar, taşınma ve kapatma kararlarını da kapsayacak şekilde iş uyuşmazlıklarının tanımını genişletiyor.
- Tazminat taleplerine yeni kısıtlamalar getiriliyor; mahkemelerin kişisel sorumluluğu ve mali koşulları dikkate alması gerekiyor.
- Sendikalar doğrudan görüşme talep ederken iş dünyası grupları aksama, maliyet ve hukuki belirsizlik uyarısında bulunuyor.
- Hükümet geçiş döneminde rehberlik, işyeri desteği ve ortak toplu pazarlık denemeleri planlıyor.






