Daha güçlü bir çeyrek Japonya’nın dayanıklılığını sınadı
Japonya ekonomisi 2025’in ikinci çeyreğinde yüzde 0,3 büyüdü; bu, yıllıklandırılmış yüzde 1’lik bir büyüme oranına karşılık geliyor. ABD’nin daha yüksek tarifelerine rağmen hükümetin ve piyasaların beklentilerini aşan büyümeye ihracat, işletme yatırımları, hane halkı harcamaları ve turizm katkı sağladı. Bu unsurlar, şirket kârlarını baskılayan ve önümüzdeki aylara ilişkin tahminleri zayıflatan ticaret şokuna karşı ekonomiyi ayakta tuttu.
İçindekiler
- Daha güçlü bir çeyrek Japonya’nın dayanıklılığını sınadı
- GSYH rakamlarını ne yükseltti?
- İhracatçılar fiyatları düşürerek sevkiyatı sürdürdü
- Yatırım, ücretler ve turizm iç talebi destekledi
- Temmuzdaki tarife anlaşması görünümü nasıl değiştirdi?
- Otomobil üreticilerini maliyetli bir uyum süreci bekliyor
- Büyüme tahminleri neden düşük kalıyor?
- Japonya Merkez Bankası yeni bir faiz artışını değerlendiriyor
- Yaşam maliyetleri baskı yaratırken siyasi gerilim artıyor
- Büyümenin sürüp sürmeyeceğini ne belirleyecek?
- Öne Çıkanlar
Rakamlar, 18 Ağustos itibarıyla politika yapıcılara ve yatırımcılara memnuniyet verici bir güç işareti sundu. Japon şirketleri fiyatları düşürerek ve beklenen tarife artışlarından önce yurt dışına mal göndererek sevkiyat hacimlerini korudu. Ülke içinde ekipman ve teknoloji harcamaları artarken ücret zamları hane halkının kalıcı enflasyonla başa çıkmasına yardımcı oldu.
Haberin ardından Nikkei 225 hisse senedi endeksi yaklaşık yüzde 0,6 yükseldi, yen de dolar karşısında değer kazandı. Piyasaların tepkisi, ABD pazarına erişime ilişkin belirsizliğin damga vurduğu bir çeyrekte ekonominin beklentilerden iyi performans göstermesinin yarattığı rahatlamayı yansıttı.
Buna rağmen Japonya daha zorlu bir ticaret ortamıyla karşı karşıya. Temmuz ayında varılan anlaşmayla Japonya’nın ABD’ye ihracatına yüzde 15’lik genel tarife getirildi ve otomobiller için kararlaştırılan tarife yüzde 15’e indirildi. Bu değişiklikler, GSYH rakamlarının kapsadığı nisan-haziran döneminden sonra geldi. Söz konusu dönemde şirketlerin kararlarını yüzde 10’luk taban tarife ile otomobil ve otomobil parçalarına uygulanan yüzde 25’lik tarife şekillendirdi.
Temel mesele, hızlandırılmış sevkiyatların geçici katkısı sona erdiğinde Japonya’nın üretim, harcama ve ücret artışını sürdürüp sürdüremeyeceği. Şirketler satışları kısmen daha düşük fiyatları kabul ederek korudu; bu da kâr, yatırım ve ücretler için kullanılabilecek kaynakları azalttı.
GSYH rakamlarını ne yükseltti?
İhracat, ilk çeyrekte yüzde 0,8 daralmasının ardından ikinci çeyrek GSYH büyümesine 0,3 puan katkı yaptı. Şirketler fiyatları düşürdüğü için ihracat değeri gerilese de ihracat hacmi bir önceki çeyreğe göre yüzde 2 arttı. Basitçe söylemek gerekirse işletmeler daha fazla mal gönderdi, ancak karşılığında normalde alacaklarından daha az gelir elde etti.
İşletme yatırımları yüzde 1,3 arttı ve piyasa tahminlerini aştı. Özel tüketim daha sınırlı bir artışla yüzde 0,2 yükselirken, yabancı ziyaretçilerin harcamaları çeyrek boyunca yüzde 18 arttı ve ülkeye gelen ziyaretçi sayısı rekor seviyeye ulaştı. Bu talep kaynakları, tarifelerin ve süregelen fiyat baskılarının etkisini dengelemeye yardımcı oldu.
GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer. Çeyreklik yüzde 0,3’lük artış, önceki üç aya kıyasla yaşanan değişimi gösterir. Yıllıklandırılmış yüzde 1’lik oran ise büyüme hızının bir yıl boyunca sürmesi halinde ortaya çıkacak düzeyi ifade eder; aynı çeyrekteki büyümeyi göstermenin farklı bir yoludur.
Sonuç, ilk çeyrekteki zayıf performansın ardından birçok ekonomistin korktuğu teknik resesyonun önlenmesine yardımcı oldu. Teknik resesyon genellikle ekonomik üretimin art arda iki çeyrek düşmesi anlamına gelir. İkinci çeyrekteki daha güçlü sonuç, iç ekonomik faaliyetin ihracatla birlikte ayakta kaldığına dair politika yapıcılara kanıt da sundu.
İhracatçılar fiyatları düşürerek sevkiyatı sürdürdü
Özellikle otomobil üreticileri olmak üzere Japon ihracatçılar, ek tarife maliyetlerinin büyük bölümünü ABD’li tüketicilere yansıtmak yerine üstlendi. Fiyatları rekabetçi tutmak pazar payını korumaya yardımcı oldu, ancak şirketlerin her satıştan elde edebileceği kârı düşürdü.
Şirketler, tarifelerin daha da artmasından endişe ettikleri için sevkiyatları da hızlandırdı. Daha yüksek vergi yürürlüğe girmeden mal göndermek, satışın ek vergiden etkilenmesini önleyebilir ve normalde sonraki bir çeyrekte gerçekleşecek faaliyeti öne çekebilir.
Mitsubishi UFJ Research and Consulting’in baş ekonomisti Shinichiro Kobayashi, şirketlerin sevkiyat kararlarının ardındaki hesabı şöyle anlattı:
İhracatçılar, tarifenin yakında yüzde 25’e çıkabileceği endişesiyle, yüzde 10’luk tarife yürürlükteyken bile mal sevkiyatını hızlandırdı.
Daha düşük fiyatlar ile sevkiyatların öne çekilmesinin birleşimi, ihracat hacmi artarken ihracat değerinin neden gerileyebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Bu durum 2025’in ikinci yarısı için de bir güçlük yaratıyor: Malları erken teslim alan müşteriler daha sonra daha az sevkiyata ihtiyaç duyabilir; ihracatçıların ise tarife maliyetlerini üstlenmek için daha az imkânı kalır.
Şirketler bu maliyetlerin daha büyük bölümünü zamanla alıcılara yansıtabilir. Bunun sonucunda fiyatların yükselmesi Japon ürünlerine talebi zayıflatabilir; hızlandırılmış teslimatların katkısı sona ererken sevkiyat hacimleri de baskı altında kalabilir.
Yatırım, ücretler ve turizm iç talebi destekledi
Japon işletmeleri yazılım, kentsel dönüşüm, otomasyon, dijital araçlar ve bir iş için gereken emek miktarını azaltan teknolojilere yönelik harcamalarını artırdı. Bu yatırımlar hem rekabetçi kalma ihtiyacını hem de nüfusu yaşlanan Japonya’da işçi bulmanın zorluğunu yansıtıyor.
Japonya Merkez Bankası’nın son Tankan anketi, büyük şirketlerin cari mali yılda yatırımlarını yüzde 11,5 artırmayı planladığını gösterdi. Bu oran önceki yüzde 3,1’lik tahminin üzerindeydi. Daha güçlü yatırım planları, ticaretteki belirsizliğe rağmen işletmelerin harcama yapmaya istekli olduğuna dair bir başka işaret sundu.
GSYH’nin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturan hane halkı harcamaları, işletme yatırımlarından çok daha yavaş arttı. Büyük şirketlerde yıllık ücret görüşmeleri sırasında kararlaştırılan zamlar çalışanlara yansımaya başladı; bu artışlar enflasyonun ve ithalat fiyatlarındaki yükselişin etkisini dengelemeye yardımcı oldu. Reel gelirlerdeki kademeli toparlanma da tüketimi destekledi.
Reel gelir, fiyat artışları hesaba katıldıktan sonraki satın alma gücünü ifade eder. Ücret artışının bir haneye daha fazla fayda sağlaması için gıda, enerji ve diğer giderlerdeki artışı aşması gerekir. Japonya’daki sınırlı tüketim artışı ücretlerden bir miktar destek geldiğini gösterirken hane halkını süregelen enflasyona karşı kırılgan bıraktı.
Turizm de bir başka talep kaynağı oldu. Rekor düzeyde ziyaretçi gelişi ve yabancı ziyaretçilerin harcamalarındaki yüzde 18’lik artış, yolculara hizmet veren işletmelere katkı sağladı. Bu harcamalar, yatırımlar ve tüketimle birlikte büyümenin kaynaklarını yurt dışına gönderilen malların ötesine taşıdı.
Temmuzdaki tarife anlaşması görünümü nasıl değiştirdi?
Tokyo ve Washington, ABD’nin ticaret politikasının hızla değiştiği bir dönemde müzakere yürüttü. Japonya başlangıçta ABD’ye ihracatında yüzde 10’luk taban tarifeyle karşı karşıyaydı; otomobil ve otomobil parçalarına ise yüzde 25 tarife uygulanıyordu. Temmuzdaki anlaşmayla kararlaştırılan otomobil tarifesi yüzde 15’e indirilirken Japonya’nın ihracatına yüzde 15’lik genel tarife getirildi.
Japonya karşılığında yarı iletkenler, enerji ve otomobil üretimi gibi sektörleri hedefleyen, ABD sanayilerine yönelik 550 milyar dolarlık yatırım paketi taahhüt etti. Anlaşma ayrıca Japonya’nın pazarını ABD’li otomobil üreticilerine daha fazla açarak Japon üreticilerin ülke içindeki rekabetini artırıyor.
Başlıca gelişmeler birkaç aya yayıldı:
- 2025’in ilk çeyreği: Zayıf ekonomik faaliyet ve ihracattaki yüzde 0,8’lik daralma resesyon endişelerini artırdı.
- 2025’in ikinci çeyreği: Şirketler tarife belirsizliği ortamında ihracat fiyatlarını düşürüp sevkiyatları hızlandırırken GSYH yüzde 0,3 büyüdü.
- Temmuz 2025: Japonya ve ABD, yüzde 15’lik tarife oranlarını ve Japonya’nın 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdünü içeren tarife anlaşmasına vardı.
- Temmuz 2025: Başbakan Shigeru Ishiba’nın iktidar koalisyonu üst meclisteki çoğunluğunu kaybetti.
- 18 Ağustos 2025: İkinci çeyrekteki daha güçlü büyümeye, zayıflayan tahminler ve ticaret anlaşmasının uygulanmasına ilişkin süregelen belirsizlik eşlik etti.
Anlaşma ihracatçılara bir miktar rahatlama ve maliyetler konusunda daha fazla kesinlik sağladı. Buna rağmen belirlenen tarife oranları, 2025’ten önce Japon mallarına uygulanan yaklaşık yüzde 2’lik efektif ABD tarife oranının çok üzerinde kaldı.
Politika analisti ve Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nın eski yetkililerinden Shigeaki Koga, ihracatçıların karşı karşıya olduğu baskıyı şöyle açıkladı:
Yüzde 15’lik tarife yürürlükte kalırsa etkisi kaçınılmaz olur. Bu tür tarifeler, Japon ihracatçılarının ABD pazarındaki rekabet gücünü zayıflatır; Japon ürünleri görece pahalı hale geldikçe şirketleri ya fiyatları düşürmeye ya da satışların gerilemesiyle karşı karşıya kalmaya zorlar.
Anlaşmanın uygulanması da belirsizliğini korudu. Bir ABD başkanlık kararnamesi başlangıçta Japon mallarını yeni oranların dışında bırakarak kafa karışıklığına yol açtı. ABD’li yetkililer hatayı düzelteceklerini ve fazla alınan tarifeleri iade edeceklerini söyledi, ancak bu adımlar için bir tarih verilmedi.
Beyaz Saray, Japonya’nın anlaşmaya uyumundan memnun kalmaması halinde yüzde 25’lik otomobil tarifelerini yeniden yürürlüğe koyma seçeneğini saklı tuttu. Üretim ve fiyatlandırma kararlarını aylar öncesinden veren işletmeler için yeni bir değişiklik ihtimali belirsizlik kaynağı olmaya devam ediyor.
Otomobil üreticilerini maliyetli bir uyum süreci bekliyor
Otomobiller Japonya’nın ihracat ekonomisinin merkezinde yer alıyor ve 2024’te toplam sevkiyatların yüzde 28’inden fazlasını oluşturuyordu. Bu önem, otomobil üreticileri üzerindeki baskının tedarikçilere, yatırım planlarına, ücretlere ve istihdama yayılabileceği anlamına geliyor.
Toyota, bu yıl tarifelerin 9,5 milyar dolarlık etkisi olacağı uyarısında bulundu. Toyota ve Honda, ABD’de üretimi artırarak ve yeni imalat fırsatlarını araştırarak karşılık verdi. ABD’li müşterilere daha yakın yerlerde üretim yapmak, şirketlerin faaliyetlerini düzenleme biçimini değiştiriyor; Japonya’dan ihraç edilen araçların maliyetini yönetme ihtiyacı ise sürüyor.
Japon otomobil üreticileri, ticaret anlaşması kapsamında kendi pazarlarında artan rekabete de hazırlanmak zorunda. Görevleri, üretim ve fiyatlandırma kararlarını farklı ticaret kurallarına uyarlarken küresel satışlarını korumak.
Kârlılık ve istihdam üzerindeki sonuçlar belirsizliğini koruyor. Tarifeleri üstlenmeye devam etmek kâr marjları üzerindeki baskıyı sürdürürken müşterilerden daha fazla ücret almak satışları azaltabilir. Her iki sonuç da sektörün ücret artışlarını ve yeni yatırımları destekleme kapasitesini zayıflatabilir.
Büyüme tahminleri neden düşük kalıyor?
Japonya hükümeti, ABD tarifelerini ve kalıcı enflasyonu gerekçe göstererek 2025 mali yılına ilişkin reel GSYH büyüme tahminini yüzde 1,2’den yüzde 0,7’ye düşürdü. İhracat artışının keskin biçimde yavaşlaması beklenirken şirket yatırımlarına ilişkin tahminler de düşürüldü.
Oxford Economics, GSYH’nin 2025 takvim yılında yüzde 0,8, 2026’da ise yalnızca yüzde 0,2 büyümesini bekliyor. Bu öngörüler, tarifelerin süregelen etkisini ve küresel ticaret politikasına ilişkin belirsizliği yansıtıyor. Japonya Merkez Bankası ise risklerin daha zayıf sonuçlara dönük olduğu uyarısında bulunurken mali yıl büyüme tahminini hafifçe yükselterek yüzde 0,6’ya çıkardı.
Tahminler farklı dönemleri kapsıyor: Mali yıl tahminleri hükümetin yıllık hesap dönemini, takvim yılı tahminleri ise ocak-aralık dönemini izliyor. Buna rağmen ikisi de aynı endişeye işaret ediyor: Daha güçlü bir ikinci çeyreğin ardından büyüme yavaşlayabilir.
Japon düşünce kuruluşlarının senaryo analizleri, ek karşılıklı tarifelerin veya ABD’nin yeni tarife artışlarının Japonya’nın GSYH’sini yüzde 0,9 ila yüzde 2,2 azaltabileceğini gösteriyor. Yalnızca otomobil sektörünün maruz kaldığı risk GSYH’den yüzde 0,8’e kadar düşüşe yol açabilir ve ekonomiyi resesyona sürükleyebilir. Bu tahminler, ikinci çeyrekte kaydedilen büyümeyi değil, tarifelerin daha da ağırlaşması halinde ortaya çıkabilecek olasılıkları anlatıyor.
Japonya’nın performansı, fabrika üretimi ve perakende satışların beklentileri karşılamadığı Çin’deki ivme kaybının ve korumacı ticaret politikalarıyla bağlantılı daha geniş küresel yavaşlamanın yaşandığı bir döneme denk geldi. Yurt dışı talebinin zayıflaması, Japon şirketlerini ABD dışındaki pazarlara satış yaparken bile etkileyebilir.
J.P. Morgan Global Research, yüzde 10’luk genel tarife ile Çin’e uygulanan yüzde 110’luk tarifenin birleşmesinin küresel GSYH’yi yüzde 1 azaltabileceğini tahmin etti. Tarifeler tedarik zincirlerini aksatabilir, maliyetleri artırabilir ve aynı anda birçok ülkede işletme harcamalarını caydırabilir. Japonya’da doğrudan ve dolaylı etkilerin 2026’ya kadar büyümeyi baskılaması beklenirken küresel resesyon riski yüksek kalıyor.
Japonya Merkez Bankası yeni bir faiz artışını değerlendiriyor
Daha iyi GSYH rakamları, Japonya Merkez Bankası’nın faiz artırımlarına yeniden başlaması gerektiği görüşünü güçlendirdi. Enflasyon hedefin üzerinde kalırken iç talep dayanıklılık gösterdi. Bazı ekonomistler ekim gibi erken bir tarihte yeni bir artış bekliyordu.
Faizlerin yükselme ihtimaliyle finans hisseleri değer kazandı; daha yüksek faizler bankaların kârlılığını artırabilir. Faiz artışları işletmelerin ve hane halkının borçlanma maliyetlerini de etkilediği için merkez bankasının talebin ne ölçüde toparlandığını dikkatle değerlendirmesi gerekiyor.
Bloomberg Economics ekonomisti Taro Kimura, GSYH verilerinin politika tartışmasını nasıl etkileyebileceğini şöyle anlattı:
Japonya’nın şaşırtıcı derecede güçlü ikinci çeyrek GSYH’si, ABD tarifelerindeki artışa rağmen iç talebin güçlü kaldığını göstererek Japonya Merkez Bankası’nın yakın vadede faiz artırımı yapması yönündeki argümanı güçlendiriyor.
Başkan Kazuo Ueda, daha fazla sıkılaştırmanın iç talebin gücünü sürdürmesine ve ABD ticaret politikasının dikkatle değerlendirilmesine bağlı olduğunun sinyalini verdi. Japonya Merkez Bankası’nın temmuzdaki açıklamasında, ticaret gerilimlerinin ve yurt dışı ekonomilerdeki zayıflığın şirket kârlarına zarar vererek faiz artışlarının kapsamını sınırlayabileceği uyarısı yapıldı.
Ekim, bazı ekonomistlerin beklentisiydi; açıklanmış bir taahhüt değildi. Büyümenin yavaşlaması ve enflasyonun sürmesi beklenirken merkez bankası, fiyat artışlarını kontrol altına alma ihtiyacını harcama ve yatırımlara ek baskı yapma riskiyle dengelemek zorunda.
Yaşam maliyetleri baskı yaratırken siyasi gerilim artıyor
Başbakan Shigeru Ishiba, zayıflayan siyasi konumunun yanı sıra ekonomik belirsizlikle de karşı karşıya. İktidar koalisyonu temmuzda üst meclisteki çoğunluğunu kaybetti. Bu gerilemede seçmenlerin artan yaşam maliyetlerine ve hükümetin ticaret müzakerelerini yürütme biçimine duyduğu tepkinin de etkili olduğu belirtiliyor.
Seçimin ardından Ishiba’nın istifa etmesi yönündeki çağrılar yoğunlaştı. Görevinde kalacağını ve ABD ile yapılan ticaret anlaşmasının uygulanmasını denetleyeceğini söyleyen Ishiba’nın liderliğine ilişkin mücadelede tarifeler ve ekonomi merkezi konumda.
İhracat zayıflar ve şirket kârları düşerse hükümet, mali destek için artan taleplerle karşılaşabilir. Ek teşvikler veya vergi indirimleri hane halkı harcamalarını ve işletme faaliyetlerini destekleyebilir; ancak siyasi istikrarsızlık, nasıl karşılık verileceğine ilişkin kararları zorlaştırıyor.
Koşullar kötüleşirse hükümet ve merkez bankası politika desteği sağlamaya hazır. Atılacak adımlar, baskının ihracatçılarla sınırlı kalıp kalmayacağına veya ücretlere, istihdama ve tüketime daha geniş biçimde yayılıp yayılmayacağına da bağlı olacak.
Büyümenin sürüp sürmeyeceğini ne belirleyecek?
Japonya’nın ikinci çeyrek performansı, ani bir ticaret şokuna uyum sağlayabildiğini gösterdi. İhracatçılar fiyatları ve sevkiyat takvimlerini ayarladı, işletmeler yatırım yapmayı sürdürdü, hane halkı ve ziyaretçiler de iç ekonomik faaliyete destek verdi.
Bir sonraki sınav, bu bileşimin sürüp süremeyeceği. İhracatın hızlandırılması satışları öne çekerken tarifelerin maliyetini üstlenmek kârları azaltıyor. Şirketler müşterilerden daha fazla ücret almaya başlar ve ikinci yarıda sevkiyat hacimleri düşerse ekonominin büyümesinde daha fazla yük iç talebe binecek.
Bu nedenle sürdürülebilir ücret artışları ve özel tüketimde güçlenme görünüm açısından kritik. Reel ücretlerin sonbaharda toparlanması bekleniyor, ancak enflasyon hane halkının elde edeceği faydayı sınırlayabilir. Şirket kârlarının düşmesi, harcamaların sürmesini sağlayacak ücret artışlarını da zayıflatabilir.
Ticaret anlaşması ve üretimdeki değişiklikler, değerinin altında olduğu düşünülen Japon hisse senetlerinde ve yende, özellikle de Japonya Merkez Bankası faiz artışlarını değerlendirirken, yatırım fırsatları yaratabilir. Bu olasılıkların yanında daha fazla tarife artışı, politika değişiklikleri ve küresel talepte zayıflama riskleri de bulunuyor.
Japonya önümüzdeki çeyreklere dayanıklılığını gösteren işaretlerle, ancak sınırlı büyüme tahminleriyle giriyor. Hane halkı ve işletmeler açısından pratik mesele, ticaret engellerinin maliyeti ekonomiye yansırken daha güçlü yatırımların ve ücretlerdeki iyileşmenin faaliyeti desteklemeyi sürdürüp sürdüremeyeceği.
Öne Çıkanlar
- Japonya’nın GSYH’si 2025’in ikinci çeyreğinde yüzde 0,3, yıllıklandırılmış olarak yüzde 1 büyüyerek hükümet ve piyasa beklentilerini aştı.
- İhracat hacmi yüzde 2, işletme yatırımları yüzde 1,3, özel tüketim yüzde 0,2 artarken yabancı ziyaretçilerin harcamaları yüzde 18 yükseldi.
- İhracatçılar fiyatları düşürüp sevkiyatları hızlandırarak satışları korudu; bu durum kârları baskılarken sonraki dönemde talebi azaltabilir.
- Temmuzdaki ticaret anlaşması yüzde 15’lik tarife oranlarını belirledi ve Japonya’nın ABD sanayilerine yönelik 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdünü içerdi.
- Hükümet 2025 mali yılı büyüme tahminini yüzde 0,7’ye düşürürken tarifeler ve enflasyon görünümü belirsizleştirmeyi sürdürdü.
- Bazı ekonomistler, iç talebe ve ticaretteki gelişmelere bağlı olarak Japonya Merkez Bankası’nın ekim gibi erken bir tarihte faiz artırabileceğini bekliyordu.
- Ishiba’nın zayıflayan siyasi konumu, hükümetin ticaret anlaşmasını uygulamaya ve yeni ekonomik şoklara yanıt vermeye hazırlandığı dönemde baskıyı artırdı.






