Nagasaki Katedrali’nin Çanları Atom Bombasının Ardından 80 Yıl Sonra Yeniden Birlikte Çaldı

9 dakikalık okuma
Nagasaki Katedrali’nin Çanları Atom Bombasının Ardından 80 Yıl Sonra Yeniden Birlikte Çaldı

Bomba Patladığı Anda İki Çan Birlikte Çaldı

9 Ağustos 2025’te saat 11.02’de, Nagasaki’deki Immaculate Conception Katedrali’nde iki çan, 80 yıl önceki atom bombalamasından bu yana ilk kez birlikte çaldı. Çanların sesi, ABD’nin 1945’te kente atom bombası attığı ve o yılın sonuna kadar yaklaşık 74 bin kişinin ölümüne yol açtığı kesin anı işaret etti.

İçindekiler
  1. Bomba Patladığı Anda İki Çan Birlikte Çaldı
  2. 1945’te Nagasaki’de Ne Oldu?
  3. Katedral İkinci Çanına Nasıl Yeniden Kavuştu?
  4. Kent Sessizlik ve Suyla Anıyor
  5. Uluslararası Katılım Diplomatik Ağırlık Taşıyor
  6. Hayatta Kalanlar Patlama Sonrasındaki Dehşeti Anlatıyor
  7. Katolik Topluluğu Yıkımın Ardından Yeniden Ayağa Kalkıyor
  8. Kilise Liderleri Nükleer Silahlara Karşı Çıkıyor
  9. Japonya’nın Güvenlik Politikası ile Silahsızlanma Çağrısı Karşı Karşıya
  10. Öne Çıkanlar

Urakami Katedrali olarak da bilinen katedral, yıkım sırasında çalışır durumdaki çanlarından birini kaybetmişti. Massachusetts’teki Williams College’da sosyoloji profesörü olan James Nolan’ın öncülük ettiği bağış kampanyasıyla mümkün olan yenileme çalışması, iki çanın yeniden birlikte çalmasını sağladı. Nolan’ın dedesi, atom bombasını geliştiren gizli Amerikan programı Manhattan Projesi’nde çalışmıştı.

Nagasaki genelinde hayatta kalanlar, dinî liderler, ileri gelenler ve yaklaşık 100 ülkeden temsilciler; anma ve nükleer silahsızlanma çağrılarının şekillendirdiği yıl dönümü töreni için bir araya geldi. Yaklaşık 2.600 kişi, Nagasaki Barış Parkı’ndaki ve bombanın patladığı noktanın hemen altındaki Yakın Merkez Parkı’ndaki anma etkinliklerine katıldı.

Katedralin iki çanının yeniden birlikte çalması, yerel bir onarım girişimini daha geniş kapsamlı çağrıyla buluşturdu. Finansmanın büyük bölümünü Amerikalı Katolikler sağladı; restorasyon, ülkeleri bir zamanlar düşman olan insanlar arasında bir uzlaşma jestine dönüştü.

Başrahip Kenichi Yamamura, çalışmayı hem geçmişteki acıların hatırlanmasını hem de harekete geçilmesini gerektiren bir yanıt olarak nitelendirdi:

Geçmişin yaralarını unutmak değil, onları kabul ederek onarmak ve yeniden inşa etmek için harekete geçmek, bunu yaparken de barış için birlikte çalışmak söz konusu.

Reklam

1945’te Nagasaki’de Ne Oldu?

Hiroşima’nın atom bombasıyla vurulmasından üç gün sonra, 9 Ağustos 1945’te ABD, "Fat Man" lakaplı ikinci atom bombasını Nagasaki’ye attı. Bomba saat 11.02’de patlayarak kentte bir ateş topu ve şok dalgası oluşturdu, şehrin büyük bölümünü yıktı.

1945’in sonuna kadar yaklaşık 74 bin kişi hayatını kaybetti. On binlerce kişi daha yaralandı ve sonraki yıllarda radyasyona bağlı hastalıklara yakalandı. Saldırı, Japonya’nın 15 Ağustos’ta teslim olmasını hızlandırarak II. Dünya Savaşı’nı sona erdirdi; ancak geride kalıcı fiziksel ve psikolojik yaralar bıraktı.

Urakami Katedrali, patlama noktasına yalnızca 500 metre uzaklıktaydı. O dönemde Doğu Asya’nın en büyük Katolik kilisesiydi. Patlama binayı yıktı ve cemaatini büyük kayba uğrattı: Nagasaki’deki Hristiyan topluluğu, 12 bin üyesinden 8.500’ünü bir anda kaybetti.

Bu rakamlar, topluluğun her on üyesinden yedisinden fazlasına karşılık geliyor. Kaybın boyutu, katedralin yeniden inşasının ve şimdi iki çanının birlikte çalmasını sağlayan restorasyonun kent için neden bu kadar büyük anlam taşıdığını açıklıyor.

Bombalardan sağ kurtulanlar hibakuşa olarak biliniyor. Birçoğu saldırının anılarının yanı sıra fiziksel hastalıklarla, psikolojik travmayla ve toplumsal damgalamayla yaşadı. Tanıklıkları, bombalamaların kamusal belleğinin ve nükleer silahları ortadan kaldırmaya yönelik süregelen çabaların merkezinde yer aldı.

Katedral İkinci Çanına Nasıl Yeniden Kavuştu?

Bombalamadan önce katedralin iki kulesinde birer çan bulunuyordu. Büyük çan enkazdan çıkarıldı ve sonunda güney kulesine yeniden asıldı. Küçük çan ise kullanılamayacak kadar ağır hasar gördü ve katedralin Atom Bombası Kalıntıları Sergi Odası’na yerleştirildi.

Yeniden inşa edilen katedralin üzerinde onlarca yıl boyunca yalnızca bir çan çaldı. Hasarlı çan, kaybedilenlerin görünür bir hatırlatıcısı olarak kaldı; kuzey kulesindeki boşluk da binayı asıl iki çanlı sesinden mahrum bıraktı.

Reklam

Restorasyon çalışmaları, bir Japon Hristiyanın iki çanı yeniden birlikte duyma arzusunu dile getirmesinin ardından 2024’te başladı. Nolan, Amerikan kiliseleri aracılığıyla bir yıl süren bağış kampanyasına öncülük ederek yeni bir çan için yaklaşık 125 bin dolar topladı.

Yeni çan Mayıs 2025’te Nagasaki’ye ulaştı. Başpiskopos Peter Michiaki Nakamura, temmuz ayında çanı kutsadı; çan, yıl dönümüne yetişecek şekilde kuzey kulesine yerleştirildi. 9 Ağustos’ta saat 11.02’de sesi, ayakta kalan çanın sesine katıldı. Tanıklar çan sesini hem hüzünlü hem de umut verici olarak nitelendirdi.

Süreç, savaşın yıkımından 80 yıl sonra yürütülen uluslararası bir çabaya uzanıyordu:

  • 9 Ağustos 1945: Atom bombası Urakami Katedrali’ni yıktı ve çanlarına zarar verdi.
  • 1959: Katedralin özgün yerindeki yeniden inşası tamamlandı.
  • 2024: Katedralin çalışır durumdaki ikinci çanını yenileme çalışmaları başladı.
  • Mayıs 2025: Yeni çan Nagasaki’ye ulaştı.
  • Temmuz 2025: Başpiskopos Peter Michiaki Nakamura yeni çanı kutsadı.
  • 9 Ağustos 2025: Bombalamanın 80. yıl dönümünde saat 11.02’de iki çan birlikte çaldı.

Kent Sessizlik ve Suyla Anıyor

Nagasaki’deki yıl dönümü töreni, 1945’teki acıyla yakından bağlantılı ritüellerde hayatta kalanları ve genç kuşakları bir araya getirdi. Bir dakikalık saygı duruşunun ardından katedral çanları çaldı ve barışın simgesi olarak güvercinler salındı.

Katılımcılar, patlamada derileri yanan ve içecek bir şeyler içmek için yalvaran kurbanları anmak üzere su da sundu. Bu eylem, temel bir insani ihtiyacı anılan deneyimlerle ilişkilendirdi ve genç katılımcılara töreni somut biçimde anlama imkânı verdi.

Nagasaki Belediye Başkanı Shiro Suzuki, Barış Bildirisi’nde devam eden silahlı çatışmaların nükleer savaşa yol açabileceği uyarısında bulundu. Her güç kullanımının bir diğerini doğurduğu çatışmaların derhâl sona erdirilmesi çağrısı yaptı:

Bu doğrultuda ilerlemeye devam edersek sonunda kendimizi nükleer bir savaşın içine sürükleyeceğiz. Güce güçle karşılık verilen çatışmaları derhâl sona erdirin.

Başbakan Shigeru Ishiba da Japonya’nın nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya taahhüdünü yineledi. Ancak Japonya’nın ABD ile güvenlik ittifakı nedeniyle imzalamadığı Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması’nı desteklediğini açıklamadı.

Reklam

Uluslararası Katılım Diplomatik Ağırlık Taşıyor

Anma törenine yaklaşık 100 ülkeden temsilciler katıldı. Güvenlik kaygıları nedeniyle önceki yıl davet edilmeyen İsrail bu kez davet edildi. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali nedeniyle Rusya ve Belarus davet edilmedi.

Katılımcılar arasında çok sayıda Katolik de vardı. Dört Amerikalı başpiskopos, Kilise’nin Umut Jübilesi kapsamında düzenlenen Barış Hac Yolculuğu’na katıldı. Böylece yıl dönümü, uzlaşma ve nükleer silahların sona erdirilmesine yönelik dinî çağrılarla ilişkilendirildi.

Dinler arası ayinler, farklı dinî toplulukları anma etkinliklerinde buluşturdu. Katedralden Yakın Merkez Parkı’na yapılan meşaleli yürüyüş, Nagasaki’deki Katolik topluluğunun manevi yaşamını yeniden inşa ettiği yeri, bombanın patladığı noktanın altındaki alanla bir araya getirdi.

Katedralde ayrıca 24 saat süren bir dua nöbeti ve kesintisiz Katolik duası olan devamlı tapınma etkinliği düzenlendi. Yakın Merkez Parkı’nda ise dinler arası bir anma ayini yapıldı. Etkinlikler birlikte, ortak yası katılımcıların farklı gelenekleriyle yan yana getirdi.

Hayatta Kalanlar Patlama Sonrasındaki Dehşeti Anlatıyor

93 yaşındaki Hiroshi Nishioka, patlama sırasında üç kilometre uzaktaydı. Törende konuşan Nishioka, başlangıçta ağır yaralanmamış gibi görünen kişilerin sonradan korkutucu belirtiler gösterdiğini ve hayatını kaybettiğini anlattı.

Nishioka, savaş sona erdikten sonra da süren belirsizliği şöyle aktardı:

Ağır yaralanmayan şanslı kişiler bile yavaş yavaş diş etlerinden kanamaya, saçlarını kaybetmeye başladı ve birbiri ardına hayatlarını kaybetti. Savaş bitmiş olsa da atom bombası görünmez bir dehşet getirdi.

Onun anlattıkları, bombalamanın insani bedelinin patlamanın hemen ardından yaşananların çok ötesine uzandığını ortaya koydu. Hayatta kalanlar gözle görülür yaralanmalarla, sonradan ortaya çıkan hastalıklarla ve başlarına daha neler geleceğine dair korkuyla mücadele etti. Birçoğu yaşamlarını yeniden kurmaya çalışırken ayrımcılıkla da karşılaştı.

Hayatta kalanların sayısı 100 binin altına düştü; yaş ortalamaları 86’nın üzerinde. Yaşlarının ilerlemesi, saldırıların ardından yaşanan hastalık, kayıp ve toplumsal damgalanma deneyimleri de dahil olmak üzere tanıklıkların korunması çabalarına yeni bir aciliyet kazandırıyor.

Reklam

Hayatta kalanları destekleyen kuruluşlar, gençlerin bu kişilerin öykülerini YouTube ve sosyal medya üzerinden dinleyebilmesi için anlatıları kaydedip dijital ortama aktarıyor. Çalışmalar, bombanın düştüğü güne ilişkin anlatıların yanı sıra insanların yaşamlarının tamamına ilişkin tanıklıkları da korumayı amaçlıyor.

Bu çalışmayı destekleyen 83 yaşındaki Teruko Yokoyama, korunması gerekenleri şöyle anlattı:

Hayatta kalanların atom bombalamasından kaynaklanan zararlarına ve yaşam boyu süren öykülerine ilişkin kayıtları mutlaka tutmalıyız.

Hayatta kalanlar, tanıklıklarını genç kuşaklara emanet ederken nükleer silahsızlanma çağrılarını sürdürüyor. Amaçları, Nagasaki’nin nükleer silahlarla saldırıya uğrayan son kent olarak kalmasını sağlamak.

Katolik Topluluğu Yıkımın Ardından Yeniden Ayağa Kalkıyor

Nagasaki’nin Katolik geçmişi, Hristiyanlığın 16. yüzyılda Japonya’ya gelişine uzanıyor. İnananlar daha sonra yüzyıllar boyunca zulme uğradı ve birçoğu inancını gizlice yaşadı. 20. yüzyıla gelindiğinde Nagasaki, Japon Katolikliğinin merkezi olmuştu.

Bombalama, inancını korumak için uzun süredir mücadele eden bir topluluğu yıkıma uğrattı. Hayatta kalanlar, Urakami Katedrali’ni asıl bulunduğu yerde yeniden inşa etti ve çalışmalar 1959’da tamamlandı. Yenilenen bina, direnişin ve uzlaşmanın simgesi oldu.

Yıl dönümüne Amerikalıların katılması, anma ve onarım arasındaki bağa yeni bir boyut kattı. Nolan’ın ailesinin Manhattan Projesi’yle bağlantısı ve Amerikalı Katoliklerin sağladığı maddi destek, savaş tarihinin karşıt taraflarıyla ilişkilendirilen insanları ortak bir projede buluşturdu.

Yeni çan, bu iş birliğine katedralde kalıcı bir yer kazandırdı. Ayakta kalan çan, atom bombası kalıntıları arasında korunan hasarlı çan ve yenisi; yıkım, hayatta kalma ve yeniden inşa süreçlerinin her birini aynı tarihin farklı bir parçası olarak taşıyor.

Kilise Liderleri Nükleer Silahlara Karşı Çıkıyor

Kardinal Blase Cupich ve Robert McElroy, yıl dönümü etkinlikleri sırasında Japon piskoposlarla birlikte nükleer silahsızlanma çağrısında bulundu. Açıklamaları, bombalamaların anısını güç kullanımının ahlakiliğine ilişkin sorularla ilişkilendirdi.

Cupich, atom bombalamalarının, çatışmalara katılmayanların dokunulmazlığı ilkesini terk ettiği için "derin biçimde kusurlu" olduğunu söyledi. Basitçe ifade etmek gerekirse bu ilke, çatışmalara katılmayanların saldırılardan korunması gerektiğini savunuyor.

Reklam

McElroy, Papa Franciscus’un atom silahlarına yönelik koşulsuz reddini yineledi. Kilise’nin barış çağrısını, başka hiçbir kentin Hiroşima ve Nagasaki’nin maruz kaldığı yıkımı yaşamaması gerektiğini savunan hayatta kalanların talebiyle yan yana getirdi.

Japonya ve ABD’deki akademik ve dinî kuruluşlar, Katolik ahlakı ve nükleer politikayı ele alan bir sempozyumda da iş birliği yaptı. Çalışmayı Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bir Dünya İçin Ortaklık koordine etti.

Sempozyum, hac yolculukları ve ortak ayinler, yıl dönümünü anma ritüellerinin ötesine taşıdı. Nükleer silah kullanımını ahlaki sorumluluk, sivillerin korunması ve hükümetlerin güvenlik adına yaptığı tercihler üzerine tartışmaların gündemine getirdi.

Japonya’nın Güvenlik Politikası ile Silahsızlanma Çağrısı Karşı Karşıya

Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması 2021’de yürürlüğe girdi ve 70’ten fazla ülke tarafından onaylandı. Bir ülkenin bir antlaşmayı onaylaması, antlaşmanın bağlayıcı hükümlerini resmen kabul ettiği anlamına geliyor.

ABD, Rusya ve Çin dahil olmak üzere dünyanın nükleer silaha sahip güçlerinden hiçbiri antlaşmayı imzalamadı. Japonya da ABD ile güvenlik ittifakı kapsamında Amerikan nükleer şemsiyesine dayanarak antlaşmanın dışında kaldı.

Nükleer caydırıcılık, nükleer silahla karşılık verme tehdidinin saldırıları önlemeye yardımcı olduğu savına dayanıyor. Nükleer şemsiye ise bu korumayı müttefiklere de sunuyor. Hayatta kalanlar ve barış savunucuları, tanık oldukları yıkıma yol açabilecek silahlara bel bağlanmasına karşı çıkıyor.

Japonya’nın antlaşmayı imzalamayı reddetmesi, hayatta kalanların ve aktivistlerin eleştirilerine yol açtı. Ishiba’nın yıl dönümündeki taahhüdü, nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya hedefini desteklerken Japonya’nın antlaşmaya ilişkin tutumunu değiştirmedi. Japonya’nın antlaşmaya katılması için herhangi bir tarih verilmedi.

Suzuki ve diğer liderler, çatışmaların nükleer savaş kaygısını yeniden artırdığı bir dönemde küresel silahsızlanma çağrılarını sürdürdü. Nagasaki için mesele, ulusal güvenlik politikasından su, sessizlik, tanıklıklar ve iki katedral çanının sesiyle anılan yaşamların tümüne uzanıyor. Kentin çağrısı, Hiroşima ve Nagasaki’nin yaşadığı acıların asla tekrarlanmaması yönünde.

Öne Çıkanlar

  • Nagasaki, 9 Ağustos 2025’te atom bombalamasının 80. yıl dönümünü, katedralin iki çanının saat 11.02’de birlikte çalmasıyla andı.
  • Bombalama 1945’in sonuna kadar yaklaşık 74 bin kişinin ölümüne yol açtı ve Urakami Katedrali’ni yıktı.
  • James Nolan, yeni çan için yaklaşık 125 bin dolar toplayan Amerikan kiliseleri aracılığıyla bir kampanyaya öncülük etti.
  • Yaklaşık 2.600 kişi Barış Parkı ve Yakın Merkez Parkı’nda bir araya geldi; yaklaşık 100 ülkeden temsilciler törene katıldı.
  • Yaş ortalamaları 86’nın üzerinde olan hayatta kalanların sayısı 100 binin altına düştü; bu durum tanıklıklarını kaydetme çalışmalarına aciliyet kazandırıyor.
  • Belediye Başkanı Shiro Suzuki silahlı çatışmaların sona ermesi çağrısında bulunurken Katolik liderler ve hayatta kalanlar nükleer silahsızlanmayı savundu.
  • Japonya, nükleer silahlardan arındırılmış bir dünyayı destekleme taahhüdünde bulundu ancak Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması’nın dışında kaldı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir