Hiroşima’da 80. yıl: Nükleer tehditler artarken hayatta kalanlar silahsızlanma çağrısı yapıyor

10 dakikalık okuma
Japan Hiroshima Anniversary | National News | goshennews.com

Bir dakikalık saygı duruşu, acil bir uyarı

6 Ağustos 2025’te saat 08.15’te Hiroşima, 80 yıl önce kentin üzerinde bir atom bombasının patladığı anı anmak için sessizliğe büründü. Büyüyen nükleer cephanelikler ve uluslararası gerilimlerin yıldönümüne acil bir mesaj kazandırdığı törende hayatta kalanlar, Japon liderler ve 120’den fazla ülkeden temsilciler Barış Anıtı Parkı’nda bir araya geldi.

İçindekiler
  1. Bir dakikalık saygı duruşu, acil bir uyarı
  2. Hiroşima ve Nagazaki nelerini kaybetti?
  3. Hayatta kalanlar anılarını aktarmak için zamana karşı yarışıyor
  4. Hiroşima Belediye Başkanı nükleer caydırıcılığa karşı çıkıyor
  5. Protestocular ve uluslararası liderler seslerini yükseltiyor
  6. Çatışmalar yıldönümüne yeni bir aciliyet kazandırıyor
  7. Dokuz ülkede 12 binden fazla silah
  8. Saatin uyarısı ve Japonya’nın antlaşma tercihi
  9. Hamasumi Jiro genç kuşağı dinlemeye çağırıyor
  10. Öne Çıkanlar

Törene Başbakan Shigeru Ishiba, Hiroşima Belediye Başkanı Kazumi Matsui ve Birleşmiş Milletler temsilcileri katıldı. Beyaz güvercinler salındı, okul çocukları umut mesajlarını okudu; hayatta kalanlar ise bir daha yaşanmaması için ömürleri boyunca çaba harcadıkları yıkımın anılarını paylaştı.

Geçen yıl hayatını kaybeden hayatta kalanların yaklaşık 5 bin ismi anıt kayıtlarına eklendi. Böylece bombardımana atfedilen toplam ölüm sayısı yaklaşık 350 bine ulaştı. Yıldönümüne rekor sayıda uluslararası temsilci katıldı.

Hiroşima ve Nagazaki, nükleer silahların savaşta kullanıldığı tek yerler olmayı sürdürüyor. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Hindistan ile Pakistan arasındaki çatışma, İran’daki nükleer tesislere yönelik saldırılar ve Kuzey Kore’nin büyüyen cephaneliği yeni bir nükleer felaket korkularını yeniden artırırken bu yıkım anılıyor.

Japonya’da hibakuşa olarak bilinen hayatta kalanlar için daha kişisel bir zaman sınırı söz konusu. Sayıları 100 binin altına düştü ve yaş ortalamaları 86’yı aştı. Sayıları azalırken, deneyimlerini, bu uyarıyı kendileri olmadan da sürdürmek zorunda kalacak genç kuşaklara aktarmaya çalışıyorlar.

Tören, anmayı çetin bir siyasi tartışmayla buluşturdu: Japonya nükleer silahlardan arındırılmış bir dünyayı desteklerken ABD’nin nükleer korumasına bağımlı olmayı sürdürüyor. Hayatta kalanlar ve kampanyacılar, bu silahsızlanma taahhüdünün hükümet politikalarında değişikliğe dönüşmesini istiyor.

Reklam

Hiroşima ve Nagazaki nelerini kaybetti?

6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya atılan atom bombasının kod adı “Little Boy”du. Bomba, tahminen 78 bin kişiyi anında öldürdü. Yıl sonuna kadar yanıklar, diğer yaralanmalar ve radyasyon hastalığı nedeniyle ölü sayısı yaklaşık 140 bine ulaştı.

Nagazaki üç gün sonra, 9 Ağustos’ta vuruldu ve 70 bin kişi daha hayatını kaybetti. Japonya 15 Ağustos’ta teslim olduğunu ilan ederek II. Dünya Savaşı’nı sona erdirdi. Bombardımanlardan sağ kurtulanların çektiği acılar, çatışmalar sona erdikten çok sonra da devam etti.

Hayatta kalanlar göz kamaştıran bir parıltıyı, kavurucu sıcağı ve ardından gelen yıkımı anlattı. Anıları, ölümlerin boyutunu bir anda yok olan bireysel yaşamlarla, ailelerle ve mahallelerle buluşturuyor.

Yıldönümünün merkezindeki tarihler, iki kentin ne kadar kısa sürede yıkıma uğradığını ve savaşın sona erdiğini gösteriyor:

  • 6 Ağustos 1945: Atom bombası saat 08.15’te Hiroşima’nın üzerinde patladı.
  • 9 Ağustos 1945: İkinci atom bombası Nagazaki’yi yerle bir etti.
  • 15 Ağustos 1945: Japonya’nın teslim olması II. Dünya Savaşı’nı sona erdirdi.
  • 1945’in sonuna kadar: Hiroşima’da ölü sayısı yaklaşık 140 bine ulaştı.
  • 6 Ağustos 2025: Hiroşima, bombardımanın 80. yılını andı.

Hiroşima’nın anıt kayıtlarında yer alan yaklaşık 350 bin isim, anma eylemini sekiz on yıla yayıyor. Bu yıl yaklaşık 5 bin ismin daha eklenmesi, bombardımanı yaşamış kuşağın ne kadar hızlı aramızdan ayrıldığını da gösterdi.

Hayatta kalanlar anılarını aktarmak için zamana karşı yarışıyor

94 yaşındaki Minoru Suzuto, yıldönümü töreninde anıt mezarda dua etti. Bombardıman hakkında konuşmayı sürdürmesinin nedeni, yaşananları anılarından anlatabilecek kişilerin yakında aramızda olmayacak olmasıydı.

10 ya da 20 yıl içinde bu üzücü ve acı deneyimi aktaracak kimse kalmayacak,” dedi Suzuto. “Bu yüzden paylaşabildiğim kadarını paylaşmak istiyorum.

Hibakuşalar fiziksel yaralanmaların ve psikolojik travmanın yanı sıra toplumsal damgalamayla da yaşadı. Hastalıklar ve genetik etkiler hakkındaki söylentiler ayrımcılığı körükledi. Pek çok hayatta kalan, tanınma ve tazminat elde etmek için de mücadele etti.

Reklam

Tanıklıkları, nükleer silahlara karşı uluslararası hareketin temelini oluşturdu. Hayatta kalan hibakuşaların sayısı 100 binin altına inerken, bu tanıklıkları korumak aileler, kampanyacılar ve genç kuşaklar için acil bir görev hâline geldi.

Hayatta kalanların talepleri anmanın ötesine uzanıyor. Sivil kurbanların tanınmasını ve tazminat almasını, ayrıca ABD hükümetinin bombardımanlardaki sorumluluğunun kabul edilmesini istemeyi sürdürüyorlar.

Hiroşima törenine okul çocuklarının katılması, gençlerin seslerini hayatta kalanların sesleriyle yan yana getirdi. Yıldönümündeki çiçekler, sessizlik ve güvercinler ölenleri anarken, konuşmalar ve tanıklıklar yaşayanlardan bundan sonra olacaklar için sorumluluk almalarını istedi.

Hiroşima Belediye Başkanı nükleer caydırıcılığa karşı çıkıyor

Belediye Başkanı Kazumi Matsui törende, nükleer silahların ulusal güvenlik için gerekli bir kaynak olarak giderek daha fazla benimsenmesine karşı çıktı. Çağrısı, bu silahlara sahip olmanın ülkelerini korumaya yardımcı olduğunu savunan liderlere yönelikti.

Dünya liderleri arasında, ülkelerini korumak için nükleer silahlara sahip olmanın kaçınılmaz olduğuna dair inanç giderek yayılıyor,” dedi Matsui. “Bu durum, uluslararası toplumun geçmişin trajik tarihinden çıkardığı dersleri geçersiz kılmakla kalmıyor, barışın inşası için oluşturulmuş çerçeveleri de ciddi biçimde zayıflatıyor.

Matsui, siyasi liderleri Hiroşima’yı ziyaret etmeye ve atom savaşının gerçekliğiyle yüzleşmeye çağırdı. Ayrıca Japonya’nın Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması’nı, bilinen adıyla TPNW’yi imzalayıp onaylamasını istedi. Pek çok hayatta kalan ve aktivist de bu çağrıyı yineledi.

Ishiba, Japonya’nın ABD’nin nükleer şemsiyesine bağımlılığını yeniden teyit etti. Bu terim, Japonya’nın ABD’nin nükleer caydırıcılığından aldığı korumayı anlatıyor: Nükleer karşılık verme tehdidinin bir saldırıyı caydırması amaçlanıyor.

Başbakan, Japonya’nın nükleer silahlara sahip komşuları da dâhil olmak üzere bölgesel güvenlik ortamı nedeniyle caydırıcılığın hâlâ gerekli olduğunu savundu. Hayatta kalanlar ve kampanyacılar, Japonya’nın nükleer silahları ortadan kaldırma yönündeki açıklanmış desteğiyle koruma için bu silahlara bağımlılığını sürdürmesi arasında bir uçurum görüyor.

Reklam

Protestocular ve uluslararası liderler seslerini yükseltiyor

200’den fazla gösterici Atom Bombası Kubbesi yakınında toplandı. Taşıdıkları pankartlarda “Nükleer silaha hayır”, “Savaşı durdurun” ve “Gazze’ye özgürlük! Soykırıma son” yazıyordu. Protestocular yıldönümünü, günümüzdeki savaşlara ve Hiroşima’nın mirasına ihanet olarak gördükleri politikalara duyulan öfkeyle ilişkilendirdi.

Gösteri, 120’den fazla ülkeden temsilcilerin katıldığı törenle aynı sırada yapıldı. Resmî tören ve halk protestosu birlikte, insanların aynı olayı farklı biçimlerde andığını gösterdi: diplomatik çağrılarla, yas tutarak ve siyasi eylem talepleriyle.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in tören sırasında okunan bir açıklama gönderdi. Barışçıl bir gelecek inşa etmek için geçmişi hatırlamanın gerekliliğini vurguladı.

Vatikan’dan konuşan Papa XIV. Leo, bombardımanı savaşın ve nükleer silahların yol açtığı yıkım konusunda evrensel bir uyarı olarak nitelendirdi. Mesajı, yıldönümünün törenin ötesinde de anlam taşıması için Hiroşima’dan yapılan çağrılara katıldı.

Görüş ayrılığı, yeni bir nükleer saldırının nasıl önleneceği konusunda düğümleniyor. Caydırıcılığa dayanan hükümetler, misilleme tehdidinin düşmanı saldırmaktan caydırdığını savunuyor. Hayatta kalanlar ve silahsızlanma kampanyacıları ise bu silahları elde tutmanın kullanılma tehlikesini devam ettirdiğini söylüyor.

Çatışmalar yıldönümüne yeni bir aciliyet kazandırıyor

Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline nükleer tehditler ve tehditkâr söylemler eşlik etti; hem Moskova hem de Washington üstü kapalı uyarılarda bulundu. ABD, Tahran’ın nükleer hedeflerini sınırlamak amacıyla İran’daki nükleer tesislere de saldırılar düzenledi.

Nükleer silahlara sahip Hindistan ve Pakistan, 2025’in başlarında Keşmir üzerine kısa ama gergin bir çatışma yaşadı. Bu karşı karşıya geliş, iki ülke arasındaki çatışmaların tırmanabileceği korkusunu artırdı.

Kuzey Kore cephaneliğini genişletmeyi sürdürüyor. Kim Yo Jong, Pyongyang’ın görüşmeler karşılığında nükleer statüsünden vazgeçmeyeceğini açıkladı.

Bu gelişmeler, nükleer silah kullanma tehlikesinin onlarca yıldır görülenden daha yüksek ve Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana herhangi bir zamana kıyasla daha yakın olduğu yönündeki uyarıların parçası.

Reklam

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) kıdemli araştırmacısı Hans Kristensen; cephaneliklerin genişlemesi, daha tehditkâr söylemler ve silahlar üzerindeki kısıtlamaların zayıflamasının bir arada görüldüğünü söyledi.

Nükleer cephaneliklerin büyüdüğünü, nükleer söylemlerin sertleştiğini ve silah kontrolü anlaşmalarının terk edildiğini açıkça görüyoruz.

Silah kontrolü anlaşmaları, silahlara müzakere yoluyla getirilen sınırlamalar koyuyor. Bu anlaşmaların terk edilmesi, artan stokların yanı sıra önem taşıyor; çünkü hükümetlerin nükleer kuvvetlerine yatırım yaptığı sırada üzerinde uzlaşılan kısıtlamaları da ortadan kaldırıyor.

Dokuz ülkede 12 binden fazla silah

Dokuz ülkede 12 binden fazla nükleer silah bulunuyor: ABD, Rusya, Çin, Fransa, Birleşik Krallık, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve İsrail. Dünya stoklarının yaklaşık yüzde 90’ı ABD ile Rusya’nın elinde; kalan yaklaşık yüzde 10 ise diğer yedi ülkeye ait.

Çin yılda yaklaşık 100 nükleer başlık ekliyor. Hindistan ve Birleşik Krallık da stoklarını artırıyor. Nükleer silahlara sahip ülkelerin neredeyse tamamı yeni taşıma sistemlerine ve başlık modernizasyonuna büyük harcamalar yapıyor. Taşıma sistemleri, bir silahı hedefine ulaştırmak için kullanılan araçlardır.

Hiroşima’ya atılan bombanın patlama gücü 15 kilotondu. Kiloton, patlamada açığa çıkan enerjiyi ölçer. ABD’nin en büyük silahının patlama gücü 1,2 megaton; yıldönümü yazısında bu silahın Hiroşima bombasından 80 kattan fazla güçlü olduğu belirtiliyor.

Bu karşılaştırma, 1945’teki yıkımın günümüz cephanelikleri hakkındaki tartışmalarda neden merkezî bir yere sahip olduğunu gösteriyor. Hiroşima’da kullanılan silah artık düşük güçlü bir silah olarak değerlendiriliyor; modern tek bir bombanın büyük bir kentin üzerinde patlaması ise milyonlarca kişiyi anında öldürebilir.

Dolayısıyla hükümetler hem ellerinde tuttukları silahların sayısı hem de bu silahların kapasitesi hakkında karar veriyor. Artan stoklara, modernize edilen başlıklara ve bunları hedeflerine ulaştıracak sistemlere yapılan yatırımlar eşlik ediyor.

Saatin uyarısı ve Japonya’nın antlaşma tercihi

Bulletin of the Atomic Scientists, sembolik Kıyamet Saati’ni 2025’te gece yarısına 89 saniye kalaya çekti. Bu, saatin küresel felakete bugüne kadar en çok yaklaştığı nokta. Saat, kuruluşun tehlikeye ilişkin değerlendirmesini ifade ediyor; gece yarısı felaketi simgeliyor.

Reklam

Kuruluşun uyarısı nükleer tehditleri, iklim değişikliğini, salgınları ve yıkıcı teknolojileri kapsıyordu. Değerlendirmede nükleer silahlar merkezî bir yer tutmayı sürdürdü.

Bulletin’in Kıyamet Saati raporu, uyarının ardındaki harcamaları ve politika tercihlerini şöyle anlattı:

Nükleer silahlara sahip ülkeler, medeniyeti yok edebilecek silahlara yüz milyarlarca dolar yatırım yaparken cephaneliklerinin büyüklüğünü ve rolünü artırıyor.

Yıldönümü, Hiroşima trajedisinin silahsızlanmayla mı onurlandırıldığı, yoksa nükleer kuvvetleri koruyan politikaların gölgesinde mi kaldığı tartışmasını da yeniden alevlendirdi. Bu tartışmanın merkezinde, caydırıcılığın güvenlik sağlayıp sağlamadığı ya da yok olma riskini sürdürüp sürdürmediği sorusu yer alıyor.

Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması, 122 ülkenin desteğinin ardından 2021’de yürürlüğe girdi. Dünyadaki nükleer silahlı devletlerin hiçbiri ve müttefikleri antlaşmaya katılmadı. Japonya da ABD’nin nükleer şemsiyesine bağımlılığını gerekçe göstererek antlaşmayı imzalamadı veya onaylamadı.

Matsui ve pek çok hibakuşa için antlaşmaya katılmak, Japonya’nın silahsızlanma taahhüdüne somut bir karşılık verecek. Ishiba’nın tutumu ise caydırıcılığı ulusal güvenliğin merkezinde tutuyor. Yıldönümü, Japonya’nın antlaşmaya katılacağına dair açıklanmış bir tarih olmaksızın, değişim çağrılarını yeniden güçlendirdi.

Hayatta kalanlar ve aktivistler, Japonya nükleer korumaya bel bağlamayı sürdürürken nükleer silahlardan arındırılmış gelecek vaatlerinin içinin boş olduğunu düşünüyor. Ayrıca sivil kurbanlara tazminat verilmemesine ve hükümetin silahsızlanmayı bütünüyle benimsemekte isteksiz davranmasına dikkat çekiyorlar.

Hamasumi Jiro genç kuşağı dinlemeye çağırıyor

Hiroşima’da hayatta kalanların en gençlerinden ve Nihon Hidankyo’nun genel sekreteri olan Hamasumi Jiro, hayatta kalanların mesajını Birleşmiş Milletler’e taşıdı. Annesi bombaya maruz kaldığında henüz anne karnındaydı; babası ise patlamada hayatını kaybetti.

Deneyimi, bombardımanı kadınlar ve çocukların orantısız biçimde çektiği acılarla ve hayatta kalanların ömürleri boyunca taşıdığı zararlarla ilişkilendiriyor. Savunuculuk çalışmaları da TPNW’yi yeni bir nükleer saldırıyı önleme çabalarının merkezine koyuyor.

Hamasumi, hibakuşaların hikâyelerini paylaşmasını bir lambadan diğerine alev aktarmaya benzetiyor. Hayatta kalanların sayısı azaldıkça bu benzetme, gençlerin somut sorumluluğunu anlatıyor: tanıklıkları ve uyarıyı yaşatmak.

Reklam

Hayatta kalan biri ve Nihon Hidankyo lideri olarak konuşan Hamasumi, dünyanın dört bir yanındaki insanları hibakuşaları dinlemeye çağırdı:

İnsanların hayallerini gerçekleştirebilmesi ve yaşamlarına değer verebilmesi için barış olmalı. Dünyaya, savaşsız ve nükleer silahlardan arınmış bir dünyaya ulaşabilmemiz için lütfen hibakuşaları dinleyin, demek istiyorum.

80. yıl, bu çağrıyı günümüzün güvenlik politikalarıyla doğrudan karşı karşıya getirdi. Hiroşima, 1945’te öldürülenleri ve sonrasında acı çekenleri andı. Bombardımandan sağ kurtulan tanıklar ise liderleri, bu yıkımı tekrarlayabilecek silahları elde tutmanın sonuçlarıyla yüzleşmeye çağırdı.

Öne Çıkanlar

  • Hiroşima, bombardımanın 80. yılını 6 Ağustos 2025’te saat 08.15’te yapılan saygı duruşu ve 120’den fazla ülkeden temsilcilerin katılımıyla andı.
  • Hiroşima bombası tahminen 78 bin kişiyi anında, 1945 sonuna kadar da yaklaşık 140 bin kişiyi öldürdü. Nagazaki bombardımanında 70 bin kişi daha hayatını kaybetti.
  • Hiroşima’nın anıt kayıtlarına yaklaşık 5 bin isim eklendi ve toplam sayı yaklaşık 350 bine ulaştı.
  • Yaş ortalaması 86’yı aşan hibakuşaların sayısı 100 binin altına düştü.
  • Belediye Başkanı Kazumi Matsui, Japonya’yı nükleer silahları yasaklayan antlaşmaya katılmaya çağırdı. Başbakan Shigeru Ishiba ise Japonya’nın ABD’nin nükleer caydırıcılığına bağımlılığını sürdürdü.
  • Dokuz ülkede 12 binden fazla nükleer silah bulunuyor; bunların yaklaşık yüzde 90’ı ABD ve Rusya’nın elinde.
  • Hayatta kalanlar, genç kuşakları tanıklıkları korumaya ve silahsızlanma için çalışmaya çağırırken Kıyamet Saati 2025’te gece yarısına 89 saniye kalayı gösterdi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir