Bali’de Turistik Bölgelerde Kuduz Alarmı: Aşılama Çalışmaları Yoğunlaştırıldı

11 dakikalık okuma
Bali’de Turistik Bölgelerde Kuduz Alarmı: Aşılama Çalışmaları Yoğunlaştırıldı

Güney Kuta ve Canggu’nun Bazı Bölgelerinde Kuduz Alarmı

Bali’de, hayvan ısırıklarının ve köpeklerde doğrulanan enfeksiyonların artması üzerine, turistlerin yoğun ilgi gösterdiği bazı bölgeler kuduz açısından kırmızı bölge ilan edildi. 22 Temmuz 2025 itibarıyla etkilenen yerler arasında Güney Kuta, Nusa Dua, Jimbaran ve Canggu bölgesinin bazı kesimleri bulunuyor. Uluslararası ziyaretçilerin yoğun olarak gittiği bu yerlerde acil aşılama kampanyaları başlatıldı ve sağlık uyarıları yapıldı.

İçindekiler
  1. Güney Kuta ve Canggu’nun Bazı Bölgelerinde Kuduz Alarmı
  2. Tek Bir Enfekte Köpek Neden Harekete Geçmek İçin Yeterli?
  3. Isırılma ve Ölüm Sayıları Ne Gösteriyor?
  4. Aşılama Oranları Neden Hâlâ Sorun?
  5. Aşılama Ekipleri Yüzde 70’in Altındaki Bölgelere Odaklanıyor
  6. İtlaf Neden Tepki Çekti?
  7. Seyahat Uyarıları Ziyaretçilere Ne Söylüyor?
  8. Isırılma veya Tırmalanma Sonrasında Ne Yapılmalı?
  9. Aileler Hayvan Isırıklarının Sonuçlarıyla Karşı Karşıya
  10. Öne Çıkanlar

Güney Kuta’da etkilenen bölgeler arasında Tanjung Benoa, Nusa Dua ve Jimbaran Körfezi yer alıyor. Daha geniş Canggu bölgesindeki Pererenan Plajı ve Seseh’in de aralarında bulunduğu Mengwi ilçesinin bazı kesimleri de kapsama alındı. Ubud ve Gianyar ilinde de vakalar bildirildi. Böylece endişe, güneydeki sahil beldelerinin ötesine geçerek adanın başka yerlerindeki kültürel destinasyonlara da yayıldı.

Yerel protokoller, tek bir hayvanda doğrulanmış vaka görülmesi hâlinde bile bir köyün kırmızı bölge ilan edilmesine olanak tanıyor. Bu ilan, kuduzun hayvanlar arasında yayıldığı ve yetkililerin kontrol altına almak için hızla harekete geçmesi gerektiği anlamına geliyor. Son haftalarda etkilenen köylerin her birinde en az bir ya da iki köpekte test sonucu pozitif çıktı.

Kuduz, beyin dâhil merkezi sinir sistemine saldırıyor ve belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse her zaman ölümcül oluyor. Maruziyet sonrasında hızla başlanan tedavi hastalığı önleyebilir. Bölge sakinleri ve ziyaretçiler için öncelik, hayvanlarla temastan kaçınmak ve ısırılma ya da tırmalanma sonrasında acilen tıbbi yardım almak.

Yetkililer hayvan aşılama, kısırlaştırma, gözetim ve halkı bilgilendirme çalışmalarını artırdı. Bali’de ayrıca 103 kuduz tedavi merkezi faaliyete geçirildi. ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya’nın seyahat uyarılarında ise hayvanlara karşı dikkatli olunması ve maruziyet durumunda tıbbi tedaviye hazırlıklı bulunulması tavsiye ediliyor.

Yenilenen uyarılar, dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçiler için popülerliğini koruyan adada yıllardır sürdürülen kontrol çalışmalarına rağmen yapıldı.

Reklam

Tek Bir Enfekte Köpek Neden Harekete Geçmek İçin Yeterli?

Badung Tarım ve Gıda Dairesi hayvan sağlığı biriminin vekil yöneticisi Anak Agung Istri Brahmi Witari, bir bölgede doğrulanmış enfeksiyon sayısı düşük olsa bile yetkililerin harekete geçtiğini söyledi. Witari, yayılmayı daha fazla sınırlamak için aşılama ve tarama çalışmalarının derhâl uygulanan önlemler olduğunu belirtti.

"Bir bölgede yalnızca bir ya da iki vaka olsa bile bunu ciddiye alıyoruz. Hemen aşılama ve tarama çalışmalarına başladık. Önemli olan vaka sayısı değil, yayılma potansiyeli," dedi Witari.

Witari, başıboş köpeklerin yoğunluğunu ve yerel arazi koşullarını riski artıran etkenler arasında saydı. Güney Kuta’da çalılık alanlar, başıboş köpeklerin yuva yapmasına olanak tanıyarak hayvan kontrolünü güçleştiriyor.

Kırmızı bölge ilanı, etkilenen alanda derhâl kontrol önlemleri alınması, hayvan hareketlerinin kısıtlanması, belirlenen bir yarıçap içinde aşılama yapılması, gözetim ve testlerin artırılması ve halk sağlığı kampanyaları yürütülmesi gibi uygulamaları beraberinde getiriyor. Bazı durumlarda yetkililer, kuduz olduğu düşünülen başıboş köpekleri seçici biçimde itlaf ediyor.

Bu müdahaleler, enfekte hayvanların virüsü başka hayvanlara ya da insanlara bulaştırmasını önlemeyi amaçlıyor. Köpek sahipleri açısından bunun anlamı, hayvanları kontrol altında tutma, aşılarını güncel tutma ve yerel kampanyalarla iş birliği yapma gereğinin artması.

Isırılma ve Ölüm Sayıları Ne Gösteriyor?

2025’in ocak-mart döneminde, bildirilen 13 binden fazla kuduz vakası ve enfekte hayvanların ısırmasının ardından en az 25 ölüm kaydedildi. Endonezya’da en fazla kuduz vakası Bali’de görülüyor ve insanlardaki vakaların çoğu köpek ısırıklarından kaynaklanıyor.

Bali eyalet sağlık yetkilileri, 2024’te 39 binden fazla kişinin kuduz taşıyan hayvanlar tarafından ısırıldığını bildirdi. Isırıkların yaklaşık yüzde 90’ından köpekler sorumluydu. Bu nedenle hayvan aşılama çalışmalarının ve halka yönelik uyarıların odağında köpekler bulunuyor.

Dünya Sağlık Örgütü, kuduzun Endonezya’nın 26 ilinde endemik olduğunu belirtiyor. Endemik, hastalığın bir yerde zaman içinde yayılmayı sürdürmesi anlamına geliyor. Çok sayıda başıboş ve topluluk köpeğinin bulunması, Bali’de bulaşmayı durdurma çabalarını güçleştiriyor ve adayı sürekli bir salgın odağı hâline getiriyor.

Reklam

Mağdurlar arasında çocuklar da sıkça yer alıyor. Özellikle farkındalığın ve sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olabileceği, gelir düzeyi düşük topluluklarda bazı ısırık vakaları bildirilmiyor. Bildirilmeyen bir ısırık, koruyucu tedavi alma fırsatının kaçırılması anlamına gelebilir.

Veriler ve kontrol önlemleri birkaç dönemi kapsıyor:

  • 2024’te Bali’de kuduz taşıyan hayvanlar tarafından ısırılan 39 binden fazla kişi kaydedildi; ısırıkların yaklaşık yüzde 90’ı köpeklerden kaynaklandı.
  • 2025’in ocak-mart döneminde, bildirilen 13 binden fazla kuduz vakası ve enfekte hayvanların ısırmasının ardından en az 25 ölüm kaydedildi.
  • 22 Temmuz 2025’ten önceki haftalarda, etkilenen köylerin her birinde en az bir ya da iki köpeğin testi pozitif çıktı; bunun üzerine yerel aşılama ve kontrol önlemleri başlatıldı.
  • 22 Temmuz 2025 itibarıyla, turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği bazı bölgelerde kırmızı bölge uyarıları yürürlükteydi ve Bali genelinde 103 kuduz tedavi merkezi faaliyete geçirilmişti.

Aşılama Oranları Neden Hâlâ Sorun?

Bali’de tahminen 500 bin başıboş köpek bulunuyor. Pek çok köpek resmî olarak belirlenmiş bir sahibin yanında değil, topluluklar hâlinde yaşıyor; mahalleler arasında dolaşarak evcil hayvanlarla ve diğer başıboş köpeklerle bir araya geliyor. Bu hareketlilik, aşılamanın ve izlemenin düzenli biçimde sürdürülmesini zorlaştırıyor.

Köpeklerin yaklaşık yüzde 55’i aşılanmış durumda; sürü bağışıklığı için gereken yüzde 70’lik eşiğin altında kalınıyor. Aradaki fark 15 yüzde puanı. Sürü bağışıklığı, virüsün popülasyonda yayılmayı sürdürmesini zorlaştıracak sayıda hayvanın korunması anlamına geliyor.

Hayvan aşılamasının maliyeti ve uygulamaların yeterince denetlenmemesi, pek çok sakinin evcil hayvanlarını koruma altında tutmasını güçleştiriyor. Aşısız köpeklerin kayıt dışı satışı ve hayvanları uygun biçimde aşılamadan satan yetiştiriciler de kontrol çalışmalarını zayıflatıyor.

Toplumdaki tutumlar da başka bir güçlük yaratıyor. Bazı sakinler kuduzu ciddi bir tehdit olarak görmüyor; çocuklar ise ısırıldıklarını bir yetişkine söylemeyebiliyor. Bazı sahipler korku nedeniyle hasta köpeklerini terk ederek serbestçe dolaşan aşısız hayvanların sayısını artırıyor.

Bali’nin, geniş topluluk köpeği nüfusu ve hayvan kontrolüne yönelik görece rahat tutumlar dâhil olmak üzere toplumsal ve çevresel koşulları, tekrarlanan kampanyalara rağmen hastalığın neden varlığını sürdürdüğünü açıklamaya yardımcı oluyor. Aşısız hayvanların bölgeler arasında taşınması, aşılama ekiplerinin daha önce çalıştığı yerlere hastalık riskini taşıyabiliyor.

Reklam

Aşılama Ekipleri Yüzde 70’in Altındaki Bölgelere Odaklanıyor

Bali yönetimi, kırmızı bölgelerde sahipli ve başıboş köpeklere yönelik acil kitlesel aşılama ve kısırlaştırma kampanyaları başlattı. Hayvan refahı kuruluşları, Nusa Dua ve Jimbaran Körfezi gibi yoğun turist alanlarında da yetkililerle birlikte çalışıyor.

Witari, bir bölgedeki aşılama oranı yüzde 70’in altına düştüğünde acil müdahale ekiplerinin görevlendirildiğini söyledi. Köpek sahiplerine hayvanlarını kontrol altında tutmaları ve aşılarını güncel tutmaları çağrısında da bulundu.

"Aşılama hem bizim hem de evcil hayvanlarımız için koruma sağlar. Halktan köpeklerini başıboş bırakmamasını istiyoruz. Köpeği olanlar hayvanlarını kontrol altında tutmalı ya da bağlamalı. Kuduz aşısı da her yıl yapılmalı," diye vurguladı Witari.

Bali, Dünya Sağlık Örgütü’nün SARE olarak bilinen Kuduzun Ortadan Kaldırılmasına Yönelik Aşamalı Yaklaşımını izliyor. Bu çerçeve; sektörler arası eş güdüm, gözetim ve salgınlara hızla yanıt verilmesine odaklanıyor. Uygulamada yanıt süreci, hayvanlardaki enfeksiyonlar, insanların maruziyeti ve halkın bilgilendirilmesine yönelik çalışmaları bir araya getiriyor.

Hükümet ayrıca ısırık yaralarını tedavi etmek, aşı sağlamak ve toplulukları bilinçlendirmek üzere özel bir görev gücü kurdu. Avustralya, yılda 200 bin aşı uygulayan ikili bir program aracılığıyla yerel kontrol çalışmalarını destekliyor.

Toplumun katılımı bu kampanyaların merkezinde yer alıyor. Sahiplerin köpeklerini aşılama için hazır bulundurması, başıboş dolaşmalarını önlemesi ve hayvan hastalandığında hızla harekete geçmesi gerekiyor. Daha geniş kapsamlı çalışmaları desteklemek için katılımın artması, yetiştirme ve aşılama uygulamalarının daha sıkı denetlenmesi gerekiyor.

İtlaf Neden Tepki Çekti?

Bali’deki kontrol çalışmaları kitlesel aşılama ve başıboş köpeklerin itlafını içeriyor. Aşılama vaka sayısını düşürürken, itlaf köpek popülasyonlarında oluşan bağışıklığı bozabileceği gerekçesiyle hayvan refahı kuruluşları ve turistlerin eleştirilerine yol açtı.

Bali Hayvan Refahı Derneği, kitlesel aşılama ve halkı bilgilendirme çalışmalarına katıldı. Derneğin kurucu ortağı Janice Girardi, daha önce yürütülen bir kampanyanın sonuçlarını anlattı ve ardından itlafa yeniden başvurulmasını eleştirdi.

"Ada genelinde yürüttüğümüz program köpeklerdeki kuduzu etkili biçimde yüzde 86 azaltmıştı. Ardından hükümet devraldı ve köpekleri yeniden itlaf etmeye başladı; böylece oluşturduğumuz, büyük ihtiyaç duyulan sürü bağışıklığı kaybedildi," dedi derneğin kurucu ortağı Janice Girardi.

Derneğin deneyimi, kuduzu kontrol altına almanın en etkili yolunun aşılama olduğunu gösteriyor. Korumanın sürdürülmesi için aşılanmamış köpeklere, serbestçe dolaşan ya da topluluklar arasında hareket eden hayvanlar dâhil, tekrar tekrar odaklanılması gerekiyor.

Reklam

Bununla birlikte, enfekte olduğundan şüphelenilen başıboş köpeklerin bulunduğu bazı durumlarda seçici itlaf yerel müdahalenin bir parçası olmayı sürdürüyor. Yetkililer son vakaları kontrol altına almaya çalışırken aşılama, kısırlaştırma ve gözetim çalışmaları da yürütülüyor.

Seyahat Uyarıları Ziyaretçilere Ne Söylüyor?

ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya, ziyaretçileri kuduzdan korunmak için önlem almaya çağıran seyahat uyarıları yayımladı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, Birleşik Krallık Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi ile Avustralya Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı; hayvanlarla temastan kaçınılmasını ve ısırılma ya da tırmalanma sonrasında derhâl tıbbi yardım alınmasını tavsiye ediyor.

Seyahat edenlere, özellikle uzun süre kalacaklarsa, kırsal bölgeleri ziyaret edeceklerse veya hayvanlarla yakın temas ihtimali bulunan etkinliklere katılacaklarsa, yola çıkmadan önce aşı olmayı değerlendirmeleri de tavsiye ediliyor. Seyahat sigortasının kuduz maruziyeti ve tedavisini kapsaması gerekiyor.

Avustralya yetkilileri turist bölgelerinde vaka sayılarının artmasına dikkat çekerek, ziyaretçileri ısırık veya tırmalanma vakalarını gecikmeden bildirmeye çağırdı. Birleşik Krallık’ın uyarısında, uzak bölgelerde kuduz aşısı bulmanın zor olabileceği belirtiliyor; şehirlerde kalınması veya gerekli ilaçların taşınması öneriliyor.

Kentsel bölgelerde sağlık kuruluşlarına erişim genellikle daha kolay. Ziyaretçilerin acil bir durum yaşanmadan önce yakındaki tedavi seçeneklerini belirlemesi ve hayvan ısırıklarını ya da tırmalanmalarını yerel sağlık yetkililerine bildirmesi gerekiyor.

Bali’de insanlara bulaşan kuduz vakalarının başlıca kaynağı köpekler olsa da virüs maymunların ve diğer memelilerin ısırması ya da tırmalamasıyla da bulaşabiliyor. Bu nedenle, dostça görünenler de dâhil olmak üzere köpeklere, kedilere, maymunlara ve diğer hayvanlara karşı önlem almak gerekiyor.

Hayvanların bulunduğu turistik yerlerde de aynı dikkat gösterilmeli. Ubud Maymun Ormanı ve Uluwatu Tapınağı gibi yerleri ziyaret edenler, hayvanların insanlara alışkın diye güvenli olduklarını varsaymak yerine onlarla temastan kaçınmalı.

Isırılma veya Tırmalanma Sonrasında Ne Yapılmalı?

Bir hayvan tarafından ısırılan ya da tırmalanan kişi, yarayı sabun ve akan suyla en az 15 dakika boyunca iyice yıkamalı, dezenfektan uygulamalı ve derhâl tıbbi yardım almalı. Olayın gecikmeden bildirilmesi de tavsiye edilen müdahalenin bir parçası.

Olası maruziyet sonrasında uygulanan tıbbi tedaviye temas sonrası profilaksi ya da PEP deniyor. Tedavi genellikle bir dizi kuduz aşısı enjeksiyonundan oluşuyor. Ağır vakalarda insan kuduz immünoglobulini de uygulanıyor. İmmünoglobulin, aşı bağışıklık yanıtı oluştururken kişiyi korumaya yardımcı olan antikorları sağlıyor.

Reklam

Kuduz, hızlı ve uygun tedaviyle önlenebilir. Ancak belirtiler ortaya çıktıktan sonra hastalık neredeyse her zaman ölümcül oluyor. Bu nedenle hastalığı önleme fırsatı, maruziyet ile belirtilerin başlaması arasındaki dönemde bulunuyor.

Seyahat öncesi aşılama, planları hayvanlara maruz kalma ihtimali yaratabilecek kişiler için ayrı bir önlem. Uzun süre kalacak, kırsal bölgelerde seyahat edecek veya açık hava etkinliklerine katılacak ziyaretçilerin aşı olmayı değerlendirmesi gerekiyor. Herhangi bir ısırık ya da tırmalanma sonrasında derhâl tıbbi değerlendirme alınması da tavsiyeler arasında.

Bali’de faaliyete geçirilen 103 kuduz tedavi merkezi, büyük hastaneler ve klinikler aracılığıyla aşı ve immünoglobuline erişimi desteklemeyi amaçlıyor. Özellikle kırsal bölgelerde ilaçların bulunabilirliği değişiklik gösterebiliyor; geçmişte tedarik sıkıntıları da yaşandı. Her tesisteki mevcut stok miktarı belirtilmedi.

Bali’de belirlenen başlıca tedavi merkezleri arasında Sanglah Genel Hastanesi, BIMC Hastanesi, Kasih Ibu Hastanesi ve Trishnanda Bakım Merkezi bulunuyor. Nereye başvuracağını bilmek, maruziyet durumunda bölge sakinlerinin ve ziyaretçilerin hızla harekete geçmesine yardımcı olabilir.

Aileler Hayvan Isırıklarının Sonuçlarıyla Karşı Karşıya

Klungkung’da yakın zamanda yaşanan bir olayda, kuduz enfeksiyonu taşıyan kendi köpeği tarafından ısırılan 54 yaşındaki bir kadın yere yığıldı. Kadına hem kuduz serumu hem de aşı uygulandı. Olay, hayvan sahiplerinin de tanımadıkları hayvanlarla karşılaşan kişiler kadar risk altında olduğunu gösteriyor.

Yetkililer kadının köyünde 120 köpeği aşıladı ve kuduz olduğundan şüphelenilen 16 sokak köpeğini itlaf etti. Yerel müdahale, olası enfeksiyon riski taşıdığı düşünülen hayvanların ortamdan uzaklaştırılmasını aşılamayla birleştirdi.

Gianyar’da dört yaşındaki bir çocuk, başıboş bir köpek tarafından ısırıldıktan sonra hayatını kaybetti. Bu ölüm, ısırıklardan etkilenen ve karşılaştıkları durumu her zaman bildiremeyebilen çocukların karşı karşıya olduğu tehlikeyi ortaya koyuyor.

Bölge sakinlerinin evcil hayvanlarını aşılama, hareketlerini kontrol etme ve maruziyet sonrasında tedavi arama ihtiyacı sürüyor. Tatil beldesinde kısa süreliğine bulunan ziyaretçilerin de ısırılmaları hâlinde aynı aciliyetle hareket etmesi gerekiyor.

Bali’nin kuduzu ortadan kaldırma çabası, aşılamanın kesintisiz sürmesine, toplumun katılımına ve yeterli kaynağa bağlı. Serbestçe dolaşan köpeklerin çokluğu, uygulamaların tutarlı biçimde denetlenmemesi, aşısız hayvanların hareketleri, farkındalığın sınırlı olması ve zaman zaman insan aşıları ile immünoglobulin tedarikinde yaşanan sıkıntılar bu çalışmaları güçleştirmeyi sürdürüyor.

Aşılar kuduzu önlenebilir bir hastalık hâline getiriyor. Yetkililer adanın en yoğun ziyaret edilen noktalarındaki enfeksiyonlara karşılık verirken hayvanların yüksek oranda korunmasını sağlamak ve maruziyet sonrası insanlara hızla tedavi sunmak temel görevler olmayı sürdürüyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • 22 Temmuz 2025 itibarıyla Güney Kuta, Nusa Dua, Jimbaran ve Canggu bölgesinin bazı kesimleri kuduz açısından kırmızı bölge ilan edildi. Ubud ve Gianyar ilinde de vakalar bildirildi.
  • Hayvanlarda doğrulanmış tek bir vaka bile bir köyün kırmızı bölge ilan edilmesine ve acil kontrol önlemlerine yol açabiliyor.
  • Bali’deki köpeklerin yaklaşık yüzde 55’i aşılı; bu oran sürü bağışıklığı için gereken yüzde 70’lik eşiğin altında.
  • Yetkililer, gözetim, halkı bilgilendirme çalışmaları ve faaliyete geçirilen 103 kuduz tedavi merkezinin desteğiyle hayvan aşılama ve kısırlaştırma kampanyaları yürütüyor.
  • Seyahat edenler ve bölge sakinleri, dostça görünseler bile köpekler, kediler ve maymunlar dâhil hayvanlarla temastan kaçınmalı.
  • Isırılma ya da tırmalanma sonrasında yara sabun ve akan suyla en az 15 dakika yıkanmalı, dezenfektan uygulanmalı ve derhâl tıbbi yardım alınmalı.
  • Hızla uygulanan koruyucu tedavi kuduzun gelişmesini önleyebilir; ancak belirtiler ortaya çıktıktan sonra hastalık neredeyse her zaman ölümcül.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir