Sirenler Tayvan'ın Başkentinde Hayatı Durdurdu
Perşembe günü hava saldırısı sirenleri çalarken Taipei'nin işlek caddeleri sessizliğe büründü, trafik durdu ve belirlenmiş bölgelerdeki sakinler Tayvan'ın şimdiye kadarki en büyük sivil savunma tatbikatı kapsamında kapalı alanlara geçti. Acil durum ekipleri, füze veya bombaların vurduğu binalardan insanları kurtarma çalışması yaptı; başka bölgelerdeki askerler ise olası bir Çin işgaline karşı koyma talimi gerçekleştirdi.
İçindekiler
- Sirenler Tayvan'ın Başkentinde Hayatı Durdurdu
- Tayvan Hazırlıklarını Neden Genişletti?
- Sakinler ve Acil Durum Ekipleri Neler Denedi?
- Askerî Birimler Çatışma ve Onarım Tatbikatı Yaptı
- Ukrayna Tatbikatları Nasıl Şekillendirdi?
- Sivil Gruplar Kendi Hazırlıklarını Yapıyor
- Kamuoyu Tatbikatlara Destekle Kuşkuyu Bir Arada Taşıyor
- Pekin Tatbikatları Küçümserken Baskıyı Sürdürüyor
- Diğer Ülkeler Neden Gelişmeleri İzliyor?
- Öne Çıkanlar
Sivillere yönelik hazırlıklar, her yıl düzenlenen Han Kuang askerî tatbikatlarının yanı sıra yürütülen daha kapsamlı bir programın parçasıydı. Kentsel Direnç tatbikatı salıdan cumaya kadar Tayvan genelinde düzenlendi; devlet kurumları, acil durum hizmetleri, gönüllüler ve sıradan yurttaşlar olası bir saldırıya hazırlık çalışmalarına katıldı.
Etkilenen bölgelerde yaşayanlar için tatbikat, günlük yaşamın geçici olarak kesintiye uğraması anlamına geliyordu. Mağazalar ve restoranlar faaliyetlerine ara verdi, sürücüler araçlarını kenara çekti, insanlar sığınaklara yöneldi. Taipei'de tapınak meydanları, okullar, metro istasyonları ve otoyollar tahliye ve acil müdahale tatbikatlarına sahne oldu.
Tayvan hükümeti, bu uygulamalı çalışmaları savunmanın bir parçası olarak görüyor: Askerler adayı korurken sivil hizmetlerin yaralıları kurtarması, yardım malzemelerini dağıtması ve toplulukların işleyişini sürdürmesine destek olması gerekecek. Tatbikat, baskı altında bu sorumlulukların nasıl eşgüdüm içinde yürütülebileceğini sınadı.
Cumhurbaşkanı William Lai, hükümet yetkilileri ve yabancı temsilcilerle birlikte tatbikata katıldı. Hazırlıkları savaşı caydırmanın bir yolu olarak sundu ve birlik ile dirençliliğin önemini vurguladı.
Tayvan Cumhurbaşkanı Lai, tatbikatın amacını şöyle açıkladı:
Savaşa hazırlanarak savaşı önleyebilmeyi ve barış hedefine ulaşmayı umuyoruz. Hazırlıklı olursak güçleniriz.
Lai'nin savı, karşılık vermeye hazır bir halk ve ordunun saldırıyı caydırmaya yardımcı olacağı yönündeydi. Pek çok Tayvanlı bir işgalin yakında gerçekleşeceğine inanmıyor; ancak Çin askerî baskıyı artırırken hükümet hazırlıklarını daha kapsamlı ve görünür hâle getiriyor.
Tayvan Hazırlıklarını Neden Genişletti?
Çin, Tayvan'ı topraklarının bir parçası olarak görüyor ve birleşmeyi sağlamak için güç kullanma seçeneğini dışlamıyor. Pekin son yıllarda adanın yakınlarında hava ve deniz devriyelerini artırdı; abluka ve amfibi saldırı senaryolarını canlandıran büyük askerî tatbikatlar düzenledi.
Bir abluka, Tayvan'a ulaşımı ve adadan çıkışı kısıtlamayı amaçlarken amfibi saldırıda askerler denizden yaklaşarak kıyıya çıkar. Tayvan'ın hazırlıkları hem adanın çevresindeki baskıyı hem de adada çatışma çıkması ihtimalini ele alıyor.
Lai'nin seçilmesi gerilimi daha da artırdı. Pekin onu ayrılıkçı olarak nitelendiriyor ve iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi'ni bağımsızlık gündemi izlemekle suçluyor. Tayvan hükümeti buna karşılık hazırlıklı ve kararlı olduğunu göstermeye çalışıyor.
Han Kuang onlarca yıldır her yıl düzenleniyor. Bu yılki tatbikatlar kapsam ve karmaşıklık bakımından büyütülerek geniş çaplı Kentsel Direnç programıyla askerî operasyonları bir araya getirdi. Amaç, halkın korunması sorumluluğunu tümüyle acil durum hizmetlerine bırakmak yerine hem askerleri hem sivilleri bir krize hazırlamaktı.
Program, aynı dönemde düzenlenen çeşitli etkinlikleri bir araya getirdi:
- Kentsel Direnç tatbikatı salıdan cumaya kadar Tayvan genelinde, Han Kuang askerî tatbikatlarıyla eş zamanlı olarak düzenlendi.
- Her gün çeşitli kentlerde yarım saat boyunca hava saldırısı sirenleri çaldı; belirlenmiş bölgelerde sığınaklara girilmesi istendi.
- Perşembe günü Taipei'de trafik durduruldu; tahliye, kurtarma ve çok sayıda yaralıya müdahale tatbikatları yapıldı.
Hazırlıkların kapsamı, Tayvan'ın savunma planlamasında aciliyet duygusunun arttığını gösteriyordu. Yetkililer, gündelik hayatta yolculara, öğrencilere ve müşterilere hizmet veren mekânların bir saldırı sırasında insanları korumak için ne kadar hızlı dönüştürülebileceğini sınadı.
Sakinler ve Acil Durum Ekipleri Neler Denedi?
Belirlenmiş bölgelerde yaşayanların hava saldırısı tatbikatı sırasında kapalı alanlara sığınması zorunluydu; uymayanlar para cezası riskiyle karşı karşıyaydı. İşletmeler faaliyetlerine ara verdi, karayolu trafiği durdu; sürücülere araçlarını kenara çekip sığınmaları talimatı verildi.
Taipei'deki tatbikata yüzlerce acil durum görevlisi ve gönüllü katıldı. Görevleri arasında insanları açıkta kalan bölgelerden uzaklaştırmak, kurtarma çalışmaları yapmak, yaralıları tedavi etmek ve acil yardım malzemelerini dağıtmak vardı. Kalabalık kamusal alanlarda yapılan tatbikatlar, talimatların insanların normalde toplandığı veya seyahat ettiği noktalara ulaşıp ulaşamayacağını sınadı.
Çok sayıda yaralının olduğu varsayımsal bir olayda, binalara füze veya bomba saldırısı sonrası yaşanabilecekler canlandırıldı. Acil durum personeli hayatta kalanları bulma ve onlara müdahale etme çalışması yaparken diğer katılımcılar insanların ve malzemelerin taşınmasına yönelik süreçleri uyguladı.
Böyle bir olay, müdahale ekiplerine aynı anda birden fazla sorumluluk yükler. Yaralıların tedavi edilmesi, kurtarma ekiplerinin hasarlı binalara ulaşması, sakinlerin de nereye gidecekleri konusunda yönlendirilmesi gerekir. Tatbikatta bu görevler aynı senaryoda bir araya getirilerek yetkililerin hazırlık düzeyini birlikte sınaması sağlandı.
Halkın da bir rolü vardı. Sakinlerin uyarıyı tanıması, talimatlara uyması ve belirlenen süre boyunca sığınması gerekiyordu. Dolayısıyla tatbikat, profesyonel müdahale ekiplerinin kapasitesinin yanı sıra halkın farkındalığını da sınadı.
Okullar, metro istasyonları, tapınak meydanları ve otoyolların her biri farklı bir ortam sundu. Yetkililer bu mekânlarda tatbikat yaparak gerçek bir acil durumda çok sayıda insanın yardıma ihtiyaç duyacağı yerlerde müdahale yöntemlerini uyguladı.
Askerî Birimler Çatışma ve Onarım Tatbikatı Yaptı
Tayvan askerleri, sivil tatbikatla eş zamanlı olarak askerî talimler gerçekleştirdi. Önemli altyapı tesislerini savunma, denizden gelen saldırıları püskürtme ve sergi merkezleriyle metro dâhil kentsel alanlarda çatışma tatbikatı yaptılar.
Taipei'nin bir banliyösündeki nehir kıyısı parkında askerler Black Hawk ve Apache helikopterlerine yakıt ikmali yapma ve mühimmat yükleme çalışması gerçekleştirdi. Hazırlıklarda ABD'nin sağladığı Hellfire ve Stinger füzeleri de yer aldı.
Taichung'da ordunun düşman birliklerini geri püskürttüğü bir senaryo canlandırıldı. Taoyuan'da ise bir lise, muharebe tanklarının onarıldığı bir merkeze dönüştürüldü. Bu çalışmalar, çatışma talimi yapan birliklerin yanı sıra askerî teçhizatın çalışır durumda kalmasını sağlayacak destek faaliyetlerini de sınadı.
Tatbikatlarda ayrıca işgal senaryolarının canlı canlandırmaları, gece gündüz süren operasyonlar ve düşman kuvvetlerinin karaya çıkmasını önleme talimleri yer aldı. Bugüne kadarki en yüksek sayı olan 22 bin yedek asker seferber edildi.
Yedek askerler, göreve çağrıldıklarında ek personel sağlar. Tatbikata 22 bin kişinin katılması, ordunun uzayan bir acil durum sırasında bu daha büyük kuvveti düzenli birliklerle birlikte kullanma pratiği yapmasına imkân verdi.
Tatbikatlarda kullanılan silahlar arasında ABD'nin sağladığı Abrams tankları ve HIMARS roket sistemleri de vardı. Her ikisi de Rusya'nın işgaline karşı direnişi Tayvan'ın hazırlıklarını şekillendirmeye yardımcı olan Ukrayna'da etkili biçimde kullanıldı.
Ukrayna Tatbikatları Nasıl Şekillendirdi?
Tayvanlı askerî yetkililer, Ukrayna'dan çıkarılan derslere göre uyum sağlamanın gerekliliğini kabul etti. Bu dersler silahların ötesine geçerek iletişimi, halkın korunmasını ve olağan sistemler aksadığında faaliyetleri sürdürme kapasitesini de kapsıyor.
Odaklanılan konulardan biri, komutanın merkezden bağımsız yürütülmesiydi. Bu, merkez karargâhtan sürekli talimat alamadıklarında da birliklerin faaliyetlerini sürdürebilmesi anlamına geliyor. Tatbikatlarda, merkezî iletişimin kesintiye uğradığı koşullarda operasyonlar sınandı; Rusya'nın siber saldırıları ve füze bombardımanları altında eşgüdümü koruma konusunda Ukrayna'nın edindiği deneyimden yararlanıldı.
Siber saldırılar bilgisayar sistemlerini ve iletişimi hedef alır. Dezenformasyon kampanyaları yanıltıcı bilgiler yayar. Her ikisi de doğrudan hasar muharebe alanının uzağında olsa bile müdahaleyi aksatabilir. Bu nedenle Tayvan'ın hazırlıkları bilgi akışını ve halka yönelik iletişimi de ele aldı.
Tatbikatlarda Çin Sahil Güvenliği ve deniz milislerinin tacizlerine karşılık verme çalışmaları da yer aldı. Bunlar, askerî planlamacıların "gri bölge" taktikleri dediği uygulamalara örnekti: Açık çatışma sınırını aşmadan rakibe baskı yapan ve güvenliği zayıflatan eylemler.
Tayvan'ın yaklaşımı, Ukrayna deneyiminin çeşitli yönlerinden yararlandı:
- Merkezî iletişim kesildikten sonra askerî birliklerin faaliyetlerini sürdürebilip sürdüremeyeceğini sınamak.
- Hava saldırısı sığınaklarını iyileştirmek, yeni sivil savunma yönergeleri yayımlamak ve halka açık hava savunma tatbikatları düzenlemek.
- Geleneksel askerî tehditlerin yanı sıra sahil güvenlik gemileri ve deniz milislerinin tacizlerine hazırlanmak.
- Sakinleri olası aksaklıklara karşı uyarmak ve yanlış bilgilere karşı dikkatli olmaya çağırmak.
Temel kaygı, işleyişin sürdürülmesiydi. Askerî birliklerin harekete geçme kapasitesini koruması, sivillerin ise sığınaklara, güvenilir talimatlara ve yardıma erişime sahip olması gerekiyordu. Ukrayna'nın deneyimi, bu görevlerin neden aynı hazırlık programında yer alması gerektiğini gösterdi.
Sivil Gruplar Kendi Hazırlıklarını Yapıyor
Kuma Academy ve Hemlock Sivil Savunma grubu, sivillere ilk yardım, afet müdahalesi ve çevrim içi dezenformasyonla mücadele konularında eğitim veren kuruluşlar arasında. Çalışmaları, bir çatışma sırasında toplulukların silahlı kuvvetlerle birlikte sorumluluk üstleneceğine dair farkındalığın arttığını gösteriyor.
Bazı katılımcılar Hong Kong'daki gelişmelerden ve Ukrayna'daki savaştan etkilenerek harekete geçti. Yardım malzemelerini stoklamaya, ilk yardım ve fiziksel kondisyon eğitimlerini düzenli olarak yapmaya başladılar.
ABD'li film yapımcısı Bryan Hopkins, Ukrayna'nın deneyiminden çıkarılan derslere dayanarak toplumsal dirençliliğin önemini vurguladı. Buradaki pratik yaklaşım, birbirine yardım edebilen, yaraları tedavi edebilen ve yerel desteği sürdürebilen insanların aksaklıklarla daha iyi başa çıkabileceği düşüncesine dayanıyor.
Jack Yao ve Tobie Openshaw, yardım malzemeleri için depolar kurmak ve acil durum planları hazırlamak gibi kişisel önlemler alanlar arasında. Bu hazırlıklar, olası bir çatışmaya ilişkin kaygıları yardım malzemelerinin nerede tutulacağı ve insanların nasıl hareket edeceği konusundaki somut kararlara dönüştürüyor.
Çatışma başlarsa ülkeden ayrılmaya hazır olanlar var. Başkaları ise Tayvan halkının işgale karşı koyacağına inanarak kalıp yardım etmeye kararlı.
Sivil savunma girişimleri muhalefetle de karşılaşıyor. Bazı Tayvanlılar bu faaliyetlerin Çin'i kışkırtabileceğinden endişe ederken bazıları etkili olacaklarına inanmıyor. Siyasi partiler ulusal savunma için en iyi yaklaşım konusunda anlaşamıyor; bu nedenle sivil hazırlıklar daha geniş bir siyasi tartışmanın parçası hâline geliyor.
Hükümet bir sivil savunma el kitabı yayımladı ve askerî harcamaları artırdı; ancak pek çok kişi daha fazla hazırlık gerektiğini düşünüyor. Gönüllü grupların büyümesi ve kişisel acil durum planlarının yaygınlaşması, bazı sakinlerin bu kaygı doğrultusunda kendi başlarına harekete geçtiğini gösteriyor.
Kamuoyu Tatbikatlara Destekle Kuşkuyu Bir Arada Taşıyor
Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nün geçen ekim ayında hükümet desteğiyle yaptığı ankete göre Tayvanlıların yüzde 60'tan fazlası, Çin'in önümüzdeki beş yıl içinde işgal girişiminde bulunacağına inanmıyordu. Silahlı kuvvetlerin adayı savunma kapasitesine güvenenlerin oranı ise yaklaşık yarıdaydı.
Bu iki bulgu farklı kaygılara işaret ediyor. Ankete katılanların çoğu belirtilen süre içinde işgali olası görmüyordu; buna karşılık Tayvan'ın böyle bir saldırıya dayanabileceğine duyulan güven sınırlıydı. Çin ile Tayvan arasındaki askerî güç farkı, bazı kişilerin saldırıya karşı koyma konusunda karamsar olmasına yol açıyor.
Taipei'de yaşayan ve adı açıklanmayan bir kişi, yakın zamanda işgal olacağına dair kuşkusunu ve savunma tatbikatlarına desteğini şöyle dile getirdi:
Çin'in işgal etme ihtimali düşük. Bizi gerçekten işgal etmek isteselerdi bunu çoktan yapmış olurlardı. Ama bu tatbikatları yapmamız gerektiğine inanıyorum; her ülkenin buna ihtiyacı var ve savunma pratiği yapmalısınız… Çin'den hâlâ bir tehdit geldiğine inanıyorum.
Kuşku ve kaygının bir arada bulunması, pek çok kişinin günlük yaşamın savaş çıkmadan süreceğini düşündüğü bir toplumda neden geniş çaplı ve görünür tatbikatlar yapılabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Sakinler bir saldırıyı olası görmeyip yine de sonuçlarına karşı hazırlık yapılmasını destekleyebilir.
Tayvan hükümeti savunmaya ilişkin kaygılara karşılık orduyu güçlendirdi, Han Kuang'ı genişletti ve zorunlu askerlik süresini dört aydan bir yıla çıkardı. Uzatılan askerlik süresinin yanı sıra yedek askerlerin seferber edilmesi ve daha kapsamlı sivil tatbikatlar da yürütülüyor.
Gerçek bir saldırı için herhangi bir takvim belirtilmedi. Tatbikatlar olası bir çatışmaya hazırlık niteliğindeydi; anket ise halkın önümüzdeki beş yıla ilişkin beklentilerini ölçüyordu.
Pekin Tatbikatları Küçümserken Baskıyı Sürdürüyor
Çin, Tayvan'ın tatbikatlarını "blöf" olarak nitelendirdi ve Lai ile Demokratik İlerleme Partisi'ni bağımsızlık gündemini ilerletmekle suçladı. Çinli yetkililer ayrıca ABD ile Tayvan arasındaki askerî ilişkilere karşı olduklarını yineledi.
Pekin tatbikatlara, artan hava ve deniz devriyeleri ile Tayvanlı şirketleri hedef alan ekonomik önlemler dâhil yeni güç gösterileriyle karşılık verdi. Dolayısıyla baskı askerî faaliyetlerin ötesine geçerek şirketleri de kapsıyor.
Çin'in Tayvan İşleri Ofisi, yorum taleplerine hemen yanıt vermedi. Çin devlet medyası tatbikatları, Çin'in çok daha büyük ordusu karşısında sonuçsuz kalacak girişimler olarak sundu.
Tayvanlı yetkililer, kararlılık göstermek ve saldırganlığı caydırmak için tatbikatların gerekli olduğunu savunuyor. Onlara göre ordunun ve halkın hazırlanması, bir işgalin direnişle karşılaşacağını açıkça ortaya koyuyor.
Diğer Ülkeler Neden Gelişmeleri İzliyor?
Tayvan Boğazı, dünyanın en tehlikeli çatışma noktalarından biri olmayı sürdürüyor. Olası bir çatışma ABD'yi, Japonya'yı ve bölgedeki diğer güçleri de içine çekebilir; uluslararası güvenlik ve dünya ekonomisi açısından ağır sonuçlar doğurabilir.
Tayvan'ın önde gelen yarı iletken üreticilerinden biri olması, adanın stratejik önemini artırıyor. Akıllı telefonlardan savaş uçaklarına kadar pek çok üründe kullanılan bu bileşenler, adanın güvenliğini kıyılarının çok ötesindeki sektörler ve kullanıcılarla ilişkilendiriyor.
ABD, Tayvan'ı egemen bir devlet olarak resmen tanımamakla birlikte adayla yakın ve resmî olmayan ilişkilerini sürdürüyor, Han Kuang'da kullanılan silahların büyük bölümünü sağlıyor. Bu askerî ilişkiler Pekin'le süregelen anlaşmazlık konularından biri.
Kanada dâhil diğer ülkeler, donanma gemilerini Tayvan Boğazı'ndan geçirerek destek mesajı verdi. Pekin boğazın kendisine ait olduğunu savunurken birçok ülke burayı uluslararası sular olarak görüyor.
Askerî ataşeler ve analistler, Tayvan'ın dirençliliğindeki gelişmeleri ve Çin'in tepkisini değerlendirmek için tatbikatları izliyor. Sivil tatbikatlar da bu değerlendirmenin parçası; çünkü savunma çabaları muharebe birliklerinin yanı sıra topluluklara ve temel hizmetlere de bağlı olacak.
Tayvan'ın yaklaşımı, bilgi akışını, morali ve toplumun baskı altında işleyebilme kapasitesini tanklar ve füzelerle birlikte ele alıyor. Askerî ve sivil tatbikatların bütünleştirilmesi, hükümetin bir saldırıya karşı koymada toplumun tamamının rol üstleneceğini öngördüğünü gösteriyor.
Lai'nin mesajı, bu somut hazırlıkları caydırıcılık hedefiyle ilişkilendiriyor. Tayvan, direnişi kamuoyu önünde ve daha geniş ölçekte tatbik ederek Pekin'i bir işgalin kararlı bir muhalefetle ve belirsiz bir sonuçla karşılaşacağına ikna etmeyi amaçlıyor. Ukrayna'nın deneyimi, Tayvan'ın uyum sağlama kapasitesine ve kendisinden güçlü bir rakibe karşı koyma iradesine odaklanmasını pekiştirdi.
Öne Çıkanlar
- Tayvan'ın şimdiye kadarki en büyük sivil savunma tatbikatında Taipei'de trafik durduruldu; sığınma, tahliye ve kurtarma çalışmaları yapıldı.
- Kentsel Direnç programı salıdan cumaya kadar her yıl düzenlenen Han Kuang askerî tatbikatlarıyla eş zamanlı yürütüldü.
- Askerî hazırlıklarda gece gündüz süren operasyonlar, karaya çıkışları önleme ve rekor sayıda 22 bin yedek askerin seferber edilmesi yer aldı.
- Ukrayna'dan çıkarılan dersler; iletişim tatbikatlarını, sivillerin korunmasını ve siber saldırı, dezenformasyon ile tacizlere karşı hazırlıkları şekillendirdi.
- Gönüllü gruplar ve bireysel sakinler yardım malzemeleri hazırlayıp eğitim alırken kamuoyu bölünmüş durumda.
- Ekim ayında yapılan bir ankete göre katılımcıların yüzde 60'tan fazlası beş yıl içinde işgal beklemezken yaklaşık yarısı ordunun Tayvan'ı savunma kapasitesine güveniyor.
- Çin tatbikatları blöf olarak nitelendirdi. Tayvan hükümeti ise hazırlıkları savaşı caydırmanın bir yolu olarak tanımladı.






