Vietnam, Yurt Dışındaki Vatandaşlarına ve Küresel Yeteneklere Vatandaşlık Yolunu Açıyor

10 dakikalık okuma
Vietnam: Reform Criminal Law to Respect Rights | Human Rights Watch

Yeni Vatandaşlık Kuralları 1 Temmuz'da Yürürlüğe Girdi

Vietnam'ın değiştirilmiş vatandaşlık yasası 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdi. Yasa, yurt dışında yaşayan Vietnamlılar, nitelikli yabancı uzmanlar ve Vietnamlılarla aile bağı bulunan kişiler için vatandaşlığa giden yolları genişletti. Haziran ayında Ulusal Meclis'ten geçen değişiklikler, ülkenin yaklaşık kırk yıldır gerçekleştirdiği en kapsamlı hukuk ve politika reformunun bir parçası.

İçindekiler
  1. Yeni Vatandaşlık Kuralları 1 Temmuz'da Yürürlüğe Girdi
  2. Başvuru Sahipleri İçin Neler Değişiyor?
  3. Altı Milyon Kişilik Diaspora
  4. Teknoloji ve Demografi Neden Önemli?
  5. Özel Uygulamalardan Kimler Yararlanabiliyor?
  6. Tek Vatandaşlık Kurallarının Geçerli Olduğu Alanlar
  7. Vatandaşlık Günlük Yaşamı Nasıl Değiştirebilir?
  8. Başvuru Sürecine Nasıl Yaklaşılabilir?
  9. Reform Takvimi ve Daha Geniş Politika
  10. Öne Çıkanlar

Reform, birçok durumda çifte vatandaşlığa izin veriyor, uygun başvuru sahipleri için dil, ikamet ve mali koşulların bir bölümünü kaldırıyor ve Vietnamlı ve yabancı unsurları birleştiren isimlerin kullanılmasına imkân tanıyor. Başvuruların yurt dışındaki Vietnam diplomatik temsilcilikleri aracılığıyla yapılmasına da izin vererek ülke dışında yaşayanlar için süreci kolaylaştırıyor.

Vietnam bu değişiklikleri daha geniş bir ekonomik hedefle ilişkilendiriyor: yenilik odaklı bir ekonomi kurmak için gereken uzmanlığı, yatırımı ve uluslararası ağları ülkeye çekmek. Yapay zekâ, yarı iletkenler ve ileri düzey beceriler gerektiren diğer sektörler, 2045'e kadar yüksek gelirli bir ülke olma hedefiyle birlikte bu çabanın merkezinde yer alıyor.

Bu açılımın sınırları da var. Hassas kamu görevlerinde ve güvenlik alanlarında çalışanlar için katı vatandaşlık ve ikamet kuralları yürürlükte kalıyor. Ulusal güvenlik gerekçeleriyle vatandaşlık başvuruları reddedilebiliyor; ret kararları kesin olup reformda belirtilen itiraz ve dava süreçlerine tabi değil.

Başvuru yapmayı düşünenlerin öncelikle kendileri için doğru yolu belirlemesi gerekiyor. Mevcut vatandaşlığını teyit etmek isteyen biri, daha önce kaybettiği vatandaşlığı geri almak isteyen biri ve Vietnam vatandaşlığına başvuran yabancı bir uzman farklı prosedürlere ve belgelere ihtiyaç duyabilir. Reform, uygunluk ve onay üzerindeki devlet denetimini korurken bu yolları yurt dışında yaşayanlar için daha erişilebilir hâle getiriyor.

Başvuru Sahipleri İçin Neler Değişiyor?

Değiştirilen yasa, başvuru sahiplerinin çoğu için yabancı vatandaşlıktan çıkma şartını kaldırıyor. Böylece birçok kişi başka bir ülkenin vatandaşlığını korurken Vietnam vatandaşı olabilecek. Çifte vatandaşlık, bir kişinin iki ülke tarafından da yasal olarak vatandaş kabul edilmesi anlamına geliyor.

Uygun niteliklere sahip uzmanlar, yatırımcılar, bilim insanları ve Vietnamlı akrabaları bulunan başvuru sahipleri, dil yeterliliği ve asgari ikamet koşullarından muaf tutulabiliyor. Reform, bu gruplar için kendi geçimini sağlayabildiğini kanıtlama şartını da kaldırıyor.

Başvuru sahipleri artık resmî belgelerde Vietnamlı ve yabancı isimleri bir arada kullanabiliyor. Daha önce vatandaşlık başvurularında tamamen Vietnamca isimler gerekiyordu. Bu değişiklik, kişilerin Vietnam belgeleriyle yurt dışında kullandıkları isimler arasındaki tanınabilir bağı korumasına olanak tanıyor.

Uygunluk koşullarındaki reformlara idari değişiklikler de eşlik ediyor. Başvurular Vietnam'ın yurt dışındaki büyükelçilikleri ve diğer diplomatik temsilcilikleri üzerinden yapılabiliyor. Hükümet ayrıca prosedürleri basitleştirmek ve daha fazla aşamayı dijital sistemlere taşımak için çalışıyor. Uygulamaya ilişkin ayrıntıların hükümetin yayımlayacağı kılavuzlar ve kararnamelerle netleşmesi bekleniyor.

Reklam

Altı Milyon Kişilik Diaspora

Yurt Dışındaki Vietnamlılar Devlet Komitesi, yaklaşık 6 milyon Vietnamlının 130 ülke ve bölgede yaşadığını tahmin ediyor. Bunların yaklaşık yüzde 80'i gelişmiş ülkelerde ikamet ediyor. Bu oran komitenin tahminine uygulandığında, söz konusu ülkelerde yaklaşık 4,8 milyon kişi yaşıyor; bu da büyük bir deneyim ve uluslararası bağlantı havuzuna işaret ediyor.

Vietnamlı ailelerin çoğu çocuklarını eğitim için yurt dışına gönderiyor ve önemli bir bölümü çalışmak üzere orada kalıyor. Bazıları Google, Meta, IBM ve Microsoft gibi teknoloji şirketlerinde kariyer yapıyor. Vietnam; ülkeye dönmeleri, yatırım yapmaları ya da sınır ötesi iş birliği kurmaları yoluyla bu birikimin ülkenin kalkınmasına daha fazla katkıda bulunmasını istiyor.

Vietnam'ın en üst düzey lideri olan Genel Sekreter To Lam, yakın zamanda televizyonda yayımlanan bir konuşmasında yurt dışında yaşayan Vietnamlılara seslendi. Onları ülkeleriyle bağlarını korumaya ve Vietnam'da yaşayanlarla birlikte katkıda bulunmaya çağırdı:

Yurt dışında yaşayan Vietnamlıları ülkelerine, ulusal köklerine yönelmeyi sürdürmeye; bağ kurmaya, birbirlerine destek olmaya ve güçlü bir Vietnam inşa etmek için ülkemizde yaşayanlarla birlikte katkıda bulunmaya çağırıyorum. Vatan, 'ülkelerinden uzaktaki vatandaşları' ülkenin inşasına ve kalkınmasına el ele vermeye davet etmek için her zaman kollarını açıyor.

Yasa, vatandaşlığı yeniden kazanmayı ve mevcut vatandaşlığı teyit etmeyi kolaylaştırarak bu çağrıyı destekliyor. Vatandaşlığını kaybetmiş yurt dışındaki Vietnamlılar, soy bağını kanıtlamak için daha geniş bir belge yelpazesinden yararlanarak vatandaşlıklarını geri almak üzere başvurabiliyor. Vietnam vatandaşlığından resmen hiç çıkmamış kişiler içinse yasa, vatandaşlıklarını koruduklarını varsayıyor ve büyükelçilikler aracılığıyla bunu teyit etme imkânı sunuyor.

Bu yollar, aynı diaspora içindeki farklı durumlara karşılık geliyor. Daha önce vatandaşlığından vazgeçmiş birinin vatandaşlığını geri almak için başvurması gerekirken, vatandaşlığını korumuş birinin bunu teyit etmesi ve belgelendirmesi gerekebilir. Bu nedenle doğru yolu seçmek, başvuru sürecinin ilk adımlarından biri.

Teknoloji ve Demografi Neden Önemli?

Vietnam yönetimi, özellikle yapay zekâ ve yarı iletkenler alanlarında yeniliği gelecekteki refah için gerekli görüyor. Yapay zekâ, normalde insan becerileri gerektiren görevleri bilgisayar sistemlerinin yerine getirmesini; yarı iletkenler ise elektronik cihazlara güç veren çiplerde kullanılan malzemeleri ifade ediyor.

Ülkede bu alanların öncü çalışmalarında deneyim kazanmış yerel uzman sayısı yetersiz. Vietnam üretimden araştırma, tasarım ve buluşun daha fazla rol oynadığı faaliyetlere yönelmeye çalışırken, yurt dışındaki Vietnamlıları ve nitelikli yabancıları ülkeye çekmek şirketlerin ve araştırma kurumlarının ihtiyaç duyduğu uzmanlığı sağlayabilir.

Reklam

Vietnam'ın nüfusu da yaşlanıyor ve iş gücü arzı daralıyor. Hükümet, vatandaşlığa erişimi kolaylaştırmanın, ileri eğitim almış gençleri ülkeye çekmek de dâhil olmak üzere iş gücünü güçlendirmeye yardımcı olmasını umuyor. Hedeflenen sonuç, yenilikçiliği ve ekonomik büyümeyi destekleyecek daha geniş bir beceri havuzu oluşturmak.

Vatandaşlık değişiklikleri; yatırım mevzuatındaki, hükümet yapısındaki ve bilim ve teknolojiyi destekleyen politikalardaki düzenlemelerle birlikte hayata geçiriliyor. Bu reformlar bir bütün olarak Vietnam'ın rekabet gücünü artırmayı, uluslararası iş ve araştırma ağlarıyla daha güçlü bağlar kurmasını sağlamayı amaçlıyor.

2045 gelir hedefi, politikaya daha uzun vadeli bir çerçeve kazandırıyor. Hükümet, acil personel açığını kapatmanın ötesinde yatırım, bilimsel iş birliği ve daha yüksek ekonomik değer yaratan sektörlerin geliştirilmesi gibi katkılar arıyor.

Özel Uygulamalardan Kimler Yararlanabiliyor?

Yabancı uzmanlar, yatırımcılar ve bilim insanları, reformun ülkeye çekmeyi hedeflediği gruplar arasında. Muafiyetler, Vietnam'ın kalkınmasına veya savunmasına önemli katkılarda bulunmuş kişileri ve bilim, teknoloji, ekonomi, kültür ve sağlık gibi alanlarda üstün uzmanlığa sahip kişileri kapsıyor.

Bu koşulları karşılayan başvuru sahipleri dil, ikamet ve mali şartlardan muaf tutulabiliyor. Değişiklikler, normalde aranan asgari süre boyunca ülkede yaşamamış olsalar bile deneyimleri Vietnam'ın kalkınmasını destekleyebilecek kişilerin ülkeye kazandırılmasına imkân veriyor.

Vietnam vatandaşlarının yabancı eşleri ve çocukları da bu değişikliklerden yararlanıyor. Artık Vietnam'da ikamet etmeden, Vietnamca yeterliliklerini kanıtlamadan veya maddi imkânlarını belgelemek zorunda kalmadan vatandaşlık alabiliyorlar. Hükümet, bu düzenlemelerin daha fazla aileyi Vietnam'a yerleşmeye ve ülkenin kalkınmasına katkıda bulunmaya teşvik etmesini bekliyor.

Adalet Bakanı Nguyen Hai Ninh, reformun vatandaşlık politikasını beceri, sermaye ve bilgi birikimiyle katkıda bulunabilecek kişilerin ülkeye kazandırılmasıyla ilişkilendirmeyi amaçladığını açıkladı:

Reform; nitelikli uzmanları, bilim insanlarını, yatırımcıları ve Vietnam'la aile bağı bulunan uzmanları ülkeye çekerek yetenekleri kazandırmayı ve ulusal kalkınmayı güçlendirmeyi amaçlıyor.

Bu doğrultuda yurt dışındaki Vietnamlılar, uygun niteliklere sahip yabancı uzmanlar ve Vietnam vatandaşlarının akrabaları aynı yasa kapsamında farklı erişim imkânları elde ediyor. Soy bağı, aile ilişkileri, üstün uzmanlık ve Vietnam'a yapılan katkılar, başvuruların değerlendirilmesi için ayrı ayrı dayanak oluşturuyor.

Reklam

Tek Vatandaşlık Kurallarının Geçerli Olduğu Alanlar

Silahlı kuvvetlerde veya kriptografi kuruluşlarında görev yapanlar katı vatandaşlık kurallarına tabi olmaya devam ediyor. Kriptografi, güvenli iletişim de dâhil olmak üzere bilginin korunmasıyla ilgileniyor. Komünist Parti'de, devlet kurumlarında veya kitlesel örgütlerde görev alanların da yalnızca Vietnam vatandaşı olması ve Vietnam'da sürekli ikamet etmesi gerekiyor.

Kısıtlamalar, Vietnam'ın yabancı işgalleri ve iç çatışmalarla şekillenen geçmişinden kaynaklanan uzun süreli ulusal güvenlik kaygılarını yansıtıyor. Yasa, genel nüfusa daha fazla esneklik tanırken hassas görevlerde tek vatandaşlık ilkesini yeniden teyit ediyor.

Tek vatandaşlık kuralına, devlete yarar sağlayacağı ve ulusal çıkarlara zarar vermeyeceği düşünülen durumlarda, her başvuru için ayrı ayrı olmak üzere istisna tanınabiliyor. Hükümetin önümüzdeki aylarda bu istisnalara ilişkin ek kılavuz yayımlaması bekleniyor.

Vatandaşlık kararlarında egemenlik boyutu da önemini koruyor. Özellikle ulusal güvenlik gerekçeleriyle başvuruları reddeden kararlar kesin olup itiraz veya dava yoluyla sorgulanamıyor. Dolayısıyla başvuru sahipleri bir yandan daha erişilebilir uygunluk koşullarından yararlanırken diğer yandan ret kararlarına itiraz konusunda kesin sınırlarla karşılaşıyor.

Politika, Vietnam'a uluslararası bağları olan kişileri kabul etme alanı açarken devletin temel işlevlerini Vietnam'a münhasır bağlılık taşıyan vatandaşların denetiminde tutuyor. Açıklık ile güvenlik arasındaki bu denge, reformun merkezinde yer almayı sürdürüyor.

Vatandaşlık Günlük Yaşamı Nasıl Değiştirebilir?

Çifte vatandaşlığa sahip kişiler ve Vietnam'da yaşayan yabancılar daha önce çeşitli idari güçlüklerle karşılaşıyordu. Bunlar arasında katı vize koşulları, uzun süreli ikamet imkânlarının kısıtlı olması ve mülk edinme ile bankacılık hizmetlerine erişimi etkileyen sınırlamalar bulunuyordu.

Banka hesabı açmak, konut kredisi almak ve uygun faiz oranlarından yararlanmak karmaşık prosedürler gerektirebiliyordu. Vatandaşlık başvurularında ayrıca tamamen Vietnamca isim kullanma şartı vardı. Bu da yurt dışındaki kayıtlarında farklı bir isim bulunan kişiler için ek bir idari aşama anlamına geliyordu.

Değiştirilen yasa, vatandaşlığa erişimi kolaylaştırıp Vietnamlı ve yabancı isimlerin birlikte kullanılmasına izin vererek bu güçlüklerin çoğunu gideriyor. Uygun kişiler için Vietnam'da yaşama, çalışma ve yatırım yapmayı kolaylaştırması hedefleniyor.

Dijital entegrasyon ve daha basit prosedürler de hükümetin idari çabalarının bir parçası. Bazı aşamaların birbirine bağlı sistemlere taşınması, yurt dışından başvuru yapanların süreci yönetmesini kolaylaştırabilir. Büyükelçilikler üzerinden başvuru imkânı da her başvurunun Vietnam'da başlatılması gerekliliğini ortadan kaldırıyor.

Reklam

Aileler nerede yaşayacaklarına karar verirken daha fazla esnekliğe kavuşabilir; uzmanlar ise yurt dışındaki kariyerlerini Vietnam'da çalışmak veya yatırım yapmakla ilişkilendirmeyi daha kolay bulabilir. Reformun pratik amacı, bu kararları daha önce zorlaştıran engelleri azaltmak.

Başvuru Sürecine Nasıl Yaklaşılabilir?

Başvuru sahiplerinin öncelikle soy bağı, aile ilişkileri, Vietnam'a katkıları veya üstün mesleki uzmanlıkları üzerinden uygun olup olmadıklarını belirlemeleri gerekiyor. Ardından Vietnam kökenini veya vatandaşlığını teyit etme, yeni vatandaşlık başvurusu yapma ya da daha önce vatandaşlıktan vazgeçilmişse vatandaşlığı yeniden kazanma seçeneklerinden birini belirlemeleri gerekiyor.

Soy bağını kanıtlamak için aile kütüğü, doğum belgesi, okul kayıtları veya topluluk üyelerinden alınan mektuplar sunulabiliyor. Geçerli pasaportlar ve adli sicil belgesi de süreç için genel hazırlık kapsamında belirtilen belgeler arasında. Adli sicil belgesi, kişinin sabıka geçmişine ilişkin bilgileri içeriyor.

Başvurular yurt dışındaki bir Vietnam büyükelçiliğine veya Vietnam Adalet Bakanlığına yapılabiliyor. Belgelerin tercüme edilmesi ve noter onaylı kopyalarının sunulması gerekebilir. Noter onayı, bir belgenin veya kopyasının resmî bir işlemde kullanılabilmesi için usulüne uygun biçimde onaylanmasını sağlar.

Başvurunun eksiksiz dosya olarak kabul edilmesinin ardından belirtilen hedef işlem süresi iki ila üç hafta. Dosya, incelemeye sunulan belgelerin tamamını ifade ediyor. Bu nedenle başvuru sahiplerinin, dosya kabul edilmeden önce belgeleri toplamak ve hazırlamak için gereken süreyi de hesaba katması gerekiyor.

Onay sonrasında başvuru sahiplerinin kimlik kartı alması veya vatandaşlık kaydını tamamlaması, ardından gerekli diğer yasal belgeleri güncellemesi gerekebilir. Özellikle yeni kararnameler ve uygulama talimatları hazırlanırken, kişisel durumlara ilişkin yönlendirme için resmî kaynaklardan veya hukuk uzmanlarından destek alınabilir.

Reform Takvimi ve Daha Geniş Politika

Değişiklikler parlamentodaki onaydan 2025'in haziran ayı ve temmuz başındaki uygulamaya geçti. Değiştirilen yasa 2 Temmuz itibarıyla yürürlükteydi; uygulama ve istisnalar hakkında hükümetin ek kılavuzlar yayımlaması bekleniyordu.

  • Haziran 2025: Ulusal Meclis, Vietnam vatandaşlık yasasında yapılan değişiklikleri kabul etti.
  • 1 Temmuz 2025: Değiştirilen yasa yürürlüğe girdi.
  • 2 Temmuz 2025: Yeni çerçeve yürürlükteydi; uygulamaya ilişkin ek kılavuzların yayımlanması bekleniyordu.
  • Önümüzdeki aylar: Hükümetin tek vatandaşlık kurallarına yönelik istisnaları açıklaması ve uygulamaya ilişkin ek yönlendirme sunması bekleniyordu.

Vietnam'ın yaklaşımı, nitelikli göçmenleri çekmeye ve ekonomik büyüme için yurt dışındaki topluluklardan yararlanmaya yönelik daha geniş uluslararası çabalarla örtüşüyor. Vatandaşlık diğer gruplar için daha erişilebilir hâle gelirken Vietnam'ın çerçevesi kamu görevleri ve ulusal güvenlik konusunda özel bir ihtiyatı koruyor.

Reklam

57 sayılı Karar, vatandaşlığa kabul için özel bir mekanizma öngörüyor. Vatandaşlığa kabul, bir kişinin başka bir ülkenin vatandaşı olması için yürütülen yasal süreçtir. Daha geniş politika; geri dönenler ve yabancı uzmanlar için konut ve arazi sahibi olma haklarını, cazip maaşları ve iyileştirilmiş çalışma ortamlarını kapsıyor. Böylece vatandaşlık reformu, kişilerin nerede yaşayacaklarına ve çalışacaklarına karar verirken göz önünde bulundurdukları koşullarla ilişkilendiriliyor.

Beklenen kazanımlar arasında bilim, teknoloji ve iş dünyasında uluslararası iş birliği, Vietnam diasporasıyla daha güçlü bağlar ve ülkenin jeopolitik konumunun güçlenmesi de var. Ulusal kimlik de politikanın bir parçası olmayı sürdürüyor: katkıda bulunma çağrısı hem ekonomik bir fırsat hem de Vietnam'la bağların yeniden kurulması olarak sunuluyor.

Vietnam daha hızlı büyümeyi, iş gücünü güçlendirmeyi ve yenilik odaklı sektörlere yönelmeyi hedefliyor. Vatandaşlık reformu; ulusal egemenlik ve güvenlik kabul koşullarını belirlemeyi sürdürürken yatırım ve kurumsal değişikliklerle birlikte bu stratejinin bir parçasını oluşturuyor.

Öne Çıkanlar

  • Ulusal Meclis vatandaşlık değişikliklerini Haziran 2025'te kabul etti; değişiklikler 1 Temmuz'da yürürlüğe girdi.
  • Birçok durumda çifte vatandaşlığa izin veriliyor; başvuru sahiplerinin çoğu için yabancı vatandaşlıktan çıkma şartı kaldırıldı.
  • Uygun uzmanlar ve Vietnamlılarla aile bağı bulunan kişiler dil, ikamet ve mali şartlardan muaf tutulabiliyor.
  • Vietnam diasporası, 130 ülke ve bölgede yaşayan yaklaşık 6 milyon kişiden oluşuyor; bunların yüzde 80'i gelişmiş ülkelerde ikamet ediyor.
  • Başvuru sahipleri Vietnamlı ve yabancı isimleri bir arada kullanabiliyor, belgelerini Vietnam'ın yurt dışındaki diplomatik temsilcilikleri üzerinden sunabiliyor.
  • Hassas kamu ve güvenlik görevlerinde katı tek vatandaşlık ve sürekli ikamet kuralları yürürlükte kalıyor.
  • Eksiksiz dosyanın kabulünden sonra hedeflenen işlem süresi iki ila üç hafta; uygulamaya ilişkin ek kılavuzların yayımlanması bekleniyor.
  • Reform, Vietnam'ın uzmanlık alanlarını ülkeye çekme, yenilikçiliği güçlendirme ve 2045 gelir hedefine ulaşma çabalarını destekliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir