On İşletme Banka Kredileri Dışında Sermaye Arıyor
Bhutanlı 10 işletme, Jabchor 2.0'nin son sunum aşamasına ulaştı ve aralarında 13 yerli, iki uluslararası yatırımcının bulunduğu 15 yatırımcıya planlarını sundu. Başvurusu kabul edilen 28 işletme arasından seçilen finalistler, henüz fikir aşamasındaki bir işletmeden büyümek için finansman arayan köklü şirketlere uzanıyor.
İçindekiler
- On İşletme Banka Kredileri Dışında Sermaye Arıyor
- Girişimciler Yatırım Karşılığında Ne Veriyor?
- Başvurudan 90 Gün İçinde Anlaşmaya
- Fikir Aşamasından Köklü Şirketlere Uzanan Bir Katılımcı Grubu
- Kanalizasyon Hizmetleri Değişen Binalar İçin Makine Arıyor
- Dijital Fişler, Sağlıklı Yaşam Ürünleri ve Alabalık Yetiştiriciliği
- Ortaklık Payı Seçenekleri ve Diğer Finansman Yolları
- Hukuki Destek ve Yatırım Sonrası Yardım
- Sürekli Destek Sunan Ulusal Bir Program
- Girişimcilerin Öğrenmesi Gerekenler
- Öne Çıkan Noktalar
Sanayi, Ticaret ve İstihdam Bakanlığına bağlı İstihdam ve Girişimcilik Dairesi (DoEE) tarafından başlatılan platform, gelecek vadeden Bhutanlı girişimcileri şirkette pay karşılığında finansman sağlayabilecek yatırımcılarla buluşturuyor. İkinci dönemin sonunda düzenlenen törenle, yenilikçi fikirleri, büyüme potansiyelleri ve yatırıma hazır oluşları doğrultusunda seçilen 10 işletme kutlandı.
Banka kredisi için teminat gösterecek varlığı bulunmayan girişimcilere bu yaklaşım, finansman sağlamak için başka bir yol sunuyor. Ancak beraberinde sorumluluklar da getiriyor: Kurucular, yatırımcıların şirkette ne kadar pay sahibi olacağı konusunda anlaşmalı; ortaklık için mali durumlarını ve hukuki düzenlemelerini hazırlamalı.
Jabchor, faaliyete geçtiğinden bu yana 19 girişimciyi destekledi ve 36 milyon Nu'nun üzerinde özel yatırımın oluşmasına katkı sağladı. Girişim, yenilikçiliği ve istihdamı desteklerken Bhutan'da gelecek vadeden fikirleri pazara hazır işletmelere dönüştürmeyi ve ekonominin çeşitliliğini artırmayı amaçlıyor.
Son programa katılanların önündeki ilk görev, yatırımcıların ilgisini müzakere edilmiş anlaşmalara dönüştürmek. Yatırımcılar İlgi Beyanları (EOI) aracılığıyla ilgilerini bildiriyor; ardından resmî müzakereler yürütülüyor ve bu müzakereler başarılı olursa yatırım anlaşmaları yapılıyor. Sürecin EOI'den tamamlanmış bir anlaşmaya 90 gün içinde ulaşması hedefleniyor. Bu dönemde tamamlanan yatırımların toplam tutarı açıklanmadı.
Girişimciler Yatırım Karşılığında Ne Veriyor?
Öz sermaye finansmanı, bir işletmenin payını satarak kaynak sağlaması anlamına geliyor. Yatırımcı şirketin ortaklarından biri olurken girişimci, şirketi geliştirmek veya büyütmek için sermaye elde ediyor. Banka kredisi ise farklı işliyor: İşletme borç alıyor ve bu parayı belirlenen koşullara göre geri ödemek zorunda kalıyor.
Bankalar kredi için teminat, yani güvence olarak gösterilen taşınmaz veya başka varlıklar istediğinden geleneksel krediye erişim Bhutan'daki yeni işletmeler için zor olabiliyor. Pek çok girişimin ve erken aşamadaki işletmenin bu varlıklardan yeterince bulunmuyor. Bunun sonucunda ortaya çıkan sermaye açığı yenilikçiliği kısıtlayabiliyor ve gelecek vadeden girişimlerin büyümesini engelleyebiliyor.
Jabchor 2.0, fikir, girişim ve büyüme aşamalarındaki işletmelerin finansman açığını kapatmayı hedefliyor. Programın odak alanları arasında tarım, imalat, bilgi teknolojileri, bilgi teknolojileri destekli hizmetler ve yeşil teknoloji yer alıyor.
Yatırımcıların katkısı yalnızca parayla sınırlı değil. Platform, girişimcileri mentorluk, iş ağları ve yasal ve mali gereklilikleri yerine getirmeye yönelik rehberlikle de buluşturuyor. Bu desteklerin işletmelerin sürdürülebilir biçimde büyümesine yardımcı olması amaçlanıyor.
Bhutan dışından ülke içindeki işletmelere yapılan doğrudan yabancı yatırım (FDI) da platform kapsamında memnuniyetle karşılanıyor. Böylece katılımcılar, yerli sermayenin yanı sıra uluslararası ortaklıklara da erişebiliyor. Yatırımcılar büyüme ve toplumsal ya da ekonomik etki potansiyeli taşıyan sektörlerde fırsat yakalarken Bhutan'ın kalkınmasına ve Gayri Safi Millî Mutluluk hedeflerine de katkıda bulunuyor.
Başvurudan 90 Gün İçinde Anlaşmaya
Jabchor 2.0, ülke çapında yapılan başvuru çağrısıyla başlıyor. Seçilen girişimciler ardından şirket değerlemesi, yasal yükümlülüklere uyum, mali doğrulama ve yatırımcılara sunum hazırlığı konularını kapsayan üç günlük bir hızlandırma kampına katılıyor.
Şirket değerlemesi, bir şirketin ne kadar ettiğini belirleme süreci. Yatırım tutarı ve şirketin üzerinde anlaşılan değeri, yatırımcının alacağı ortaklık payını belirlemeye yardımcı olduğundan bu süreç önem taşıyor. Mali doğrulama ve muhasebe hazırlığı da katılımcıların müzakereler sırasında işletmelerinin mali durumunu açıklamalarına yardımcı oluyor.
Katılımcılara iş modellerini ve sunumlarını geliştirmeleri için üç haftalık ek hazırlık ve mentorluk desteği veriliyor. Süreç, yatırımın nasıl işlediğini öğrenmekten belirli bir iş fırsatını potansiyel yatırımcılara anlatmaya uzanıyor.
- Başvurular: İşletmeler ülke çapındaki çağrıya başvuruyor, ardından programa seçiliyor.
- Hızlandırma kampı: Seçilen girişimciler değerleme, yasal gereklilikler, mali kontroller ve yatırımcılara sunum konularında üç günlük eğitimi tamamlıyor.
- Ek hazırlık: Katılımcılar iş modellerini ve yatırımcı sunumlarını geliştirmek için üç hafta mentorluk alıyor.
- Sunum günü: Girişimciler yerli ve uluslararası yatırımcılara sunum yapıyor; yatırımcılar İlgi Beyanı imzalayabiliyor.
- Müzakereler: Program, EOI'den nihai yatırım anlaşmasına kadar olan süreci 90 gün içinde tamamlamayı hedefliyor.
Dolayısıyla son sunum, daha uzun bir sürecin yalnızca bir parçası. Girişimcilerin ikna edici bir iş planı sunması, ardından ilgili yatırımcılarla finansman ve ortaklık koşullarını müzakere etmesi gerekiyor.
Fikir Aşamasından Köklü Şirketlere Uzanan Bir Katılımcı Grubu
Finale kalan 10 işletme, farklı gelişim aşamalarını temsil ediyor. Bunlardan biri fikir aşamasındaydı, gelir elde etmeye başlamış beş girişim ve büyüme aşamasındaki dört işletme programa katıldı.
- Fikir aşamasındaki işletmenin henüz lisansı yoktu ancak pilot satışlar yapmıştı.
- Beş girişimin lisansı vardı, gelir elde ediyorlardı ve bir yılı aşkın süredir faaliyet gösteriyorlardı.
- Büyüme aşamasındaki dört işletmenin lisansı vardı ve beş yılı aşkın süredir faaliyet gösteriyorlardı.
Seçki; dijital hizmetleri, sürdürülebilir tarımı, temel hizmetleri ve sağlıklı yaşam ürünlerini bir araya getirdi. İşletmelerin finansman ihtiyaçları da teknoloji geliştirmekten ekipman satın almaya ve üretimi büyütmeye kadar çeşitlilik gösterdi.
Bu çeşitlilik, Jabchor'un yalnızca yeni şirket kurmak isteyenlere destek vermekle sınırlı olmadığını gösteriyor. Faaliyette yıllarını geride bırakmış işletmeler de müşteri ihtiyaçları değiştiğinde veya büyüme için mevcut mali kaynakların karşılayamayacağı ekipmanlar gerektiğinde farklı bir sermaye kaynağına ihtiyaç duyabiliyor.
Kanalizasyon Hizmetleri Değişen Binalar İçin Makine Arıyor
UP Sewage Services'ın kurucusu Ugyen Phuntsho, programa yaklaşık on yıllık deneyimiyle katıldı. Şirketi Bhutan genelinde çevre dostu kanalizasyon hizmetleri sunuyor ancak yeni yapı türleri modern makinelere ihtiyaç doğurdu.
Ugyen, yatırımcıların desteklemesini umduğu ekipmanlardan ve şimdiye kadar işletmesini finanse etmek için kullandığı borçlanmadan söz etti:
Yaklaşık on yıldır faaliyet gösteriyoruz ancak yeni yapı türleri modern makineler gerektiriyor. Yatırımcıların bu konuda destek vermesini umuyorum. Şimdiye kadar bu işi kredilerle yürüttüm.
UP Sewage Services için önerilen yatırım, somut bir işletme ihtiyacına dayanıyor: Şirketin artık hizmet verdiği binalara uygun makineler. Öz sermaye yatırımı, kurucuya bugüne kadar başvurduğu kredilerin yanında başka bir finansman seçeneği sunacak.
Ugyen, hızlandırma kampındaki yatırımcı çekme, denetim ve muhasebe konularındaki uygulamalı dersleri de faydalı buldu. Denetim, mali kayıtların kontrol edilmesini; muhasebe ise işletmenin kazandığı, harcadığı, sahip olduğu ve borçlu olduğu paranın takibini kapsıyor. Her ikisi de kurucunun potansiyel yatırımcılarla görüşmeye hazırlanmasına yardımcı oluyor.
Dijital Fişler, Sağlıklı Yaşam Ürünleri ve Alabalık Yetiştiriciliği
Light WebX'in kurucusu Bishal Dhakal, bulut tabanlı bir yazılım hizmeti (SaaS) platformu olan BillsToTrack.com'u tanıttı. SaaS, çevrimiçi hizmet olarak sunulan yazılım anlamına geliyor. Platformu kâğıt fişlerin yerini e-posta veya WhatsApp üzerinden gönderilen dijital fişlerle dolduruyor.
Bishal, işletmeler ve müşterileri için dijital işlemleri kolaylaştırmak amacıyla yazılımı donanımla bütünleştirmeyi hedefliyor. Platformun hem yatırımcı bağlantıları hem de kaynak yaratmanın teknik yönlerine ilişkin pratik bilgiler sağladığını söyledi:
Bu platform sayesinde yalnızca yatırımcılarla tanışmadım, işletmem için nasıl kaynak yaratabileceğimin teknik yönlerini de öğrendim.
Kingdom Essences Private Limited de yatırımcıların ilgisini çekti. Şirket, Bhutan'ın el değmemiş yaylalarından elde edilen hammaddelerle uçucu yağlar ve sağlıklı yaşam ürünleri üretiyor; ihracat pazarlarına açılma hedefi de dahil olmak üzere faaliyetlerini büyütmeyi planlıyor.
Sürdürülebilir ve bütünleşik bir tarım girişimi olan AgroNest Centre, yerel otel ve restoranlara taze ve tütsülenmiş alabalık sağlıyor. O da yatırımcıların ilgisini çekti ve ihracat pazarlarına yönelmek de dahil olmak üzere büyümeyi hedefliyor.
Bu işletmeler, Jabchor aracılığıyla sunulan planların çeşitliliğini ortaya koyuyor: temel bir hizmeti geliştirmek, fiş işlemlerini kolaylaştırmak, sağlıklı yaşam ürünlerinin üretimini büyütmek ve gıda arzını artırmak. Her girişimci için yatırım görüşmelerinin odağında, ek sermayenin işletmenin belirli bir sonraki aşamasını nasıl destekleyebileceği bulunuyor.
Ortaklık Payı Seçenekleri ve Diğer Finansman Yolları
Girişimciler yatırımı tek bir yatırımcıdan mı yoksa birkaç yatırımcıdan mı alacaklarına karar verebiliyor. Bu tercih, kimin ortaklık payına sahip olacağını etkiliyor ve finansman düzenlemesinin bir parçası olarak netleştirilmesi gerekiyor.
Programın teknik ortağı Innovest'in direktörü Jigme Tenzin, kurucuların bu konuda seçim hakkına sahip olduğunu ve bir sunumun İlgi Beyanı getirmemesi hâlinde alternatif yolların bulunduğunu açıkladı:
Birden fazla yatırımcıyla çalışıp çalışmamak girişimcilerin tercihine bağlı. Katılımcılar yatırımcılardan bir İlgi Beyanı alamazsa kitle fonlamasını ya da Bhutan Kraliyet Menkul Kıymetler Borsası (RSEBL) bünyesindeki Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) Kurulu'nu tercih edebilir.
Kitle fonlaması, çok sayıda kişiden katkı toplamaya dayanıyor. Borsanın KOBİ Kurulu da finansman arayan işletmeler için programın belirlediği bir başka seçenek sunuyor.
Jabchor, yatırımcının çıkış stratejisinin parçası olarak Bhutan Kraliyet Menkul Kıymetler Borsasının Alternatif Yatırım Piyasası (AIM) Kurulu'nda işlem görme olanağını da gündeme getiriyor. Çıkış stratejisi, yatırımcının zaman içinde şirketteki payını nasıl satmayı planladığını tanımlıyor. Bu tür bir planlama, girişimcilerle yatırımcılara hem ortaklığın başlangıcını hem de sonraki aşamalarını konuşma olanağı sağlıyor.
Hukuki Destek ve Yatırım Sonrası Yardım
Platform, yatırımcılara erişimi şirket kuruluşu ve Bhutan Şirketler Yasası'na uyum desteğiyle bir araya getiriyor. Şirketleri resmen kurma sürecine Bhutan Kurumsal Düzenleme Kurumu (CRA) destek veriyor.
Hukuki güvenceler hem girişimcileri hem de yatırımcıları korumayı amaçlıyor. Yatırımcılara incelemeden geçmiş işletmeler, riski azaltmaya yönelik önlemler ve AIM Kurulu'nda işlem görme olanağı da dahil olmak üzere açık çıkış stratejileri sunuluyor.
Girişimciler yatırımdan sonra bir yıla kadar destek alabiliyor. Bu yardım insan kaynaklarını, denetimleri ve ihracat stratejilerini kapsıyor; büyüyen işletmelerin personel, mali kontroller ve Bhutan dışına satış planlarıyla ilgili ihtiyaçlarına katkı sağlıyor.
Programın daha geniş kapsamlı desteği hızlandırma kamplarını, mentorluğu ve yerel ve küresel yatırımcı ağlarına erişimi de içeriyor. Amaç, finansman üzerinde anlaşmaya varıldığı noktada desteği kesmek yerine katılımcıların yatırım sonrasında yaşanabilecek değişiklikleri yönetmesine yardımcı olmak.
Jabchor, faaliyete geçtiğinden bu yana finansman ve işletme desteğini bir araya getirerek 19 girişimciye destek oldu ve 36 milyon Nu'nun üzerinde özel yatırımın oluşmasına katkı sağladı. Bu toplam rakamlar programın geçmişi boyunca yürüttüğü çalışmaları yansıtıyor.
Sürekli Destek Sunan Ulusal Bir Program
Jabchor 2.0, öz sermaye finansmanını Bhutan'ın iş destek sisteminin kalıcı bir parçası hâline getirmeye yönelik daha geniş çabanın bir parçası. Danışma kurulunda DoEE, Bhutan Kraliyet Para Otoritesi (RMA), Bhutan Kraliyet Menkul Kıymetler Borsası (RSEB), Bhutan Ticaret ve Sanayi Odası (BCCI), CRA ve Sanayi Dairesi (DoI) temsil ediliyor.
Finansman Ekonomik Teşvik Programı'ndan geliyor; Hindistan Hükümeti de ek destek sağlıyor. Bu düzenleme, istihdam, finans, iş dünyası ve düzenleme kurumlarını aynı girişimde bir araya getiriyor.
DoEE Genel Müdürü Kunzang Lhamu, dairenin Jabchor'a kalıcı bir ulusal rol kazandırma hedefini şöyle açıkladı:
Hedefimiz, erişim alanı genişletilmiş, yapılandırılmış destek sunan ve düzenli aralıklarla uygulanan bir ulusal öz sermaye finansmanı programı olarak Jabchor'u kurumsallaştırmak.
Program, şeffaflık, yatırımcıların korunması ve uzun vadeli sürdürülebilirliğe önem veren uluslararası iyi uygulamaları temel alıyor. Beklenen ekonomik faydalar arasında yeni iş olanakları, daha güçlü girişimcilik ve yenilikçilik ile Bhutan'da daha geniş bir ticari faaliyet yelpazesi bulunuyor.
Girişimcilerin Öğrenmesi Gerekenler
Bhutanlı girişimcilerin çoğu öz sermaye finansmanını ve yatırımcı kabul etmenin beraberinde getirdiği sorumlulukları henüz yeterince bilmiyor. Ortaklık payı karşılığında para toplamak, kurucuların sunulan sermayenin yanı sıra ortaklığın koşullarını da anlamasını gerektiriyor.
Şirket değerlemesi, yasal yükümlülüklere uyum ve yeni pazarlara girme stratejileri, farkındalığın artırılması ve eğitim verilmesi gereken alanlar arasında. Jabchor'ın eğitim ve mentorluk desteği, mali kayıtların hazırlanmasından büyüme planlarının açıklanmasına kadar bu pratik ihtiyaçları karşılıyor.
Son programa katılanlar, bu derslerin iş kararlarıyla nasıl bağlantılı olduğunu gösteriyor. UP Sewage Services makineye ihtiyaç duyuyor, Light WebX yazılımı donanımla buluşturmak istiyor; Kingdom Essences ve AgroNest Centre ise büyümeyi ve ihracatı değerlendiriyor. Her biri için finansman görüşmelerinin şirketin faaliyetlerine ve planlarına dayanması gerekiyor.
Program, bölgesel ve küresel ölçekte rekabet edebilecek Bhutanlı iş liderlerinden oluşan yeni bir kuşak yetiştirmeyi hedefliyor. Önündeki görevler somut: Girişimcilerin yatırım koşullarını müzakere etmelerine, yasal gereklilikleri yerine getirmelerine ve büyümeyi yönetmelerine yardımcı olurken EOI alamayanlara sermaye arayabilecekleri başka yollar sunmak.
Öne Çıkan Noktalar
- Jabchor 2.0, 28 başvuru arasından 13 yerli ve iki uluslararası yatırımcıya sunum yapacak 10 finalist seçti.
- Katılımcılar arasında fikir aşamasında bir işletme, gelir elde eden beş girişim ve büyüme aşamasında dört işletme vardı.
- Platform, banka kredilerinin teminat koşullarını karşılamakta zorlanan işletmelere alternatif olarak öz sermaye finansmanı sunuyor.
- Eğitim, üç günlük hızlandırma kampını ve üç haftalık ek hazırlığı kapsıyor; EOI alındıktan sonra yatırım anlaşmalarının 90 gün içinde tamamlanması hedefleniyor.
- Jabchor, faaliyete geçtiğinden bu yana 19 girişimciye destek verdi ve 36 milyon Nu'nun üzerinde özel yatırımın oluşmasına katkı sağladı.
- Destekler arasında şirket kuruluşu, yasal yükümlülüklere uyum, yatırımcı ağları ve yatırım sonrasında bir yıla kadar yardım yer alıyor.
- DoEE, kamu kurumlarının ve finansman desteğinin katkısıyla Jabchor'u düzenli olarak uygulanan ulusal bir öz sermaye finansmanı programı hâline getirmeyi hedefliyor.






