Gerçek Sarsıntılar Viral Bir Uyarıyla Buluşuyor
Geçen hafta Japonya’nın Tokara Adaları çevresinde meydana gelen, 5 büyüklüğündeki bir depremi de içeren 330’dan fazla sarsıntı; Kyushu’daki Shinmoe Dağı’nda yaşanan patlama ve Temmuz 2025’in başlarında felaket olacağını öngören bir manga hakkındaki kaygıların yeniden artmasıyla aynı döneme denk geldi. 26 Haziran itibarıyla sismik hareketlilik gerçek; ancak Japon yetkililer, bir depremin kesin tarihini, yerini ve büyüklüğünü öngörmenin bilimsel bir temeli olmadığını söylüyor.
İçindekiler
- Gerçek Sarsıntılar Viral Bir Uyarıyla Buluşuyor
- Tokara ve Shinmoe Dağı Çevresinde Neler Oluyor?
- Bir Rüya Günlüğü Nasıl Felaket Öngörüsüne Dönüştü?
- Uyarı Asya’da Neden Yayıldı?
- Ziyaretçi Sayısı Yüksek Olmasına Rağmen Seyahat Rezervasyonları Düştü
- Bilim İnsanları Deprem Riski Hakkında Ne Söyleyebilir?
- Yetkililerin Güvence Veren Açıklamaları Kaygıyı Neden Gidermedi?
- Paniğe Kapılmadan Hazırlıklı Olmak
- Resmî Güvencelerden Daha Hızlı Yayılan Bir Anlatı
- Öne Çıkanlar
Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA), yanardağın yedi yıl aradan sonra ilk kez patlamasının ardından Shinmoe Dağı için alarm seviyesini beş üzerinden üçe çıkardı. Kül bulutu 500 metre yükseldi, çevre bölgelere kül yağdı ve yetkililer kraterden 2 kilometre uzağa kadar kaya parçaları ve piroklastik akıntıların ulaşabileceği uyarısında bulundu. Piroklastik akıntılar; sıcak gaz, kül ve volkanik maddelerden oluşan, hızla ilerleyen tehlikeli karışımlardır.
Emekli manga sanatçısı Ryo Tatsuki, kaygıların beklenmedik bir odağı haline geldi. Watashi ga Mita Mirai (Gördüğüm Gelecek) adlı kitabı, okurların Mart 2011’e yapılan bir göndermeyi o ay Japonya’nın kuzeydoğusunu yıkıma uğratan deprem ve tsunamiyla ilişkilendirmesinin ardından takipçi kitlesi kazandı.
2021’de yayımlanan yeni baskıda 5 Temmuz 2025’te büyük bir felaket yaşanacağı uyarısı yer alıyor. Öngörü Asya’daki sosyal medyada yayıldı; seyahat kararlarını etkiledi ve Hong Kong’dan yapılan rezervasyonların düşmesine katkıda bulundu. Japonya çok sayıda uluslararası ziyaretçiyi çekmeye devam ederken havayolları seferlerini azalttı.
Dolayısıyla iki gelişme aynı anda yaşanıyor: Yetkililer depremleri ve volkanik hareketliliği izlerken turizm işletmeleri ile kamu görevlileri belirli bir tarihe ilişkin korkulara yanıt veriyor. Bilim insanları, Tokara’daki deprem dizisinin bölgede daha önce kaydedilen hareketliliklere benzediğini söylüyor.
Tokara ve Shinmoe Dağı Çevresinde Neler Oluyor?
Tokara Adaları, Kyushu’nun güney ucu ile Okinawa Adaları arasında uzanan uzak bir ada zincirini oluşturuyor. Bölgedeki son deprem dizisi, güney Kyushu’da hissedilen bir dizi daha küçük depremle aynı dönemde yaşandı. Deprem dizisi, görece kısa bir süre içinde aynı bölgede çok sayıda depremin meydana gelmesi anlamına geliyor.
Tohoku Üniversitesi Deprem ve Volkan Patlamalarını Öngörme Araştırma Merkezi’nden doçent Fumiaki Tomita, benzer hareketlilik dönemlerinin 2021 ve 2023’te yaşandığını söyledi. Mevcut hareketliliğin daha önce görülen bir örüntünün parçası olduğunu belirtti:
Güney Kyushu açıklarında gördüğümüz türden deprem dizileri zaman zaman meydana geliyor; 2021’de ve yine 2023’te benzer sismik olaylar gördük. Bu olağandışı bir durum değil.
Tomita, Tokara depremleriyle Shinmoe Dağı’ndaki patlama arasındaki ilişkinin henüz net olmadığını söyledi. Zamanlamaları bölge sakinlerini ve seyahat etmeyi düşünenleri tedirgin etti; ancak JMA fiziksel hareketliliği önceden belirlenmiş bir takvime göre değil, izleme çalışmalarıyla değerlendiriyor.
Kyushu’nun merkezindeki Shinmoe Dağı, bulunduğu bölge için somut bir tehlike oluşturuyor. Üçüncü seviye alarm, kül yağışı ve kraterden 2 kilometre uzağa kadar malzeme ulaşabileceği uyarısı, yanardağın çevresindeki koşullarla ilgili. JMA, patlama ya da deprem dizisini bir kehanetle ilişkilendirmenin bilimsel bir temeli olmadığını vurguladı.
Bir Rüya Günlüğü Nasıl Felaket Öngörüsüne Dönüştü?
Tatsuki, onlarca yıldır kehanet niteliğinde gördüğü rüyaları kaydettiğini söylüyor. İlk kez 1999’da yayımlanan Gördüğüm Gelecek, kapağında "Mart 2011, Büyük Felaket" sözlerinin yer almasıyla kült bir eser haline geldi. Okurlar daha sonra bu ifadeyi Mart 2011’deki Tohoku depremi ve tsunamiyla ilişkilendirdi.
Felakette 18 binden fazla kişi hayatını kaybetti ve Fukushima nükleer felaketi yaşandı. Bu olayın Japonya’nın ortak hafızasındaki yeri, ona yapılmış gibi görünen bir göndermenin neden bu kadar ilgi çektiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Kehanete inananlar, kapaktaki notu gerçekleşmiş bir öngörü olarak değerlendirdi; bu da Tatsuki’nin sonraki uyarılarının takipçileri nezdinde inandırıcılık kazanmasını sağladı.
2021 baskısına 5 Temmuz 2025’te büyük bir felaket yaşanacağını anlatan içerik eklendi. Tatsuki’nin rüyasında "kaynayan denizler", "dev kabarcıklar" ve 2011’deki dalgaların üç katı yüksekliğinde bir tsunami vardı. Bunun Japonya’nın güneyindeki su altı volkanik patlamasından kaynaklanabileceği belirtiliyordu. Vizyonun etkilediği bölge Japonya, Tayvan, Endonezya ve Kuzey Mariana Adaları’nı kapsıyordu.
Tatsuki, kitabını medyumluk öngörüsü değil, bir rüya günlüğü olarak sunuyor. Buna rağmen kitap bir milyondan fazla sattı ve özellikle Hong Kong, Tayvan ve Asya’nın diğer bölgelerinde Japonya sınırlarını aşan bir etki yarattı.
Kitabı, geçmiş felaketleri ve güncel kaygıları birbirine bağlayan tarihler yirmi yılı aşkın bir döneme yayılıyor:
- 1999: Gördüğüm Gelecek ilk kez yayımlandı; kapağında Mart 2011’de büyük bir felaket yaşanacağına dair bir ifade vardı.
- Mart 2011: Tohoku depremi ve tsunamisi 18 binden fazla kişinin ölümüne yol açtı ve Fukushima nükleer felaketini tetikledi.
- 2021: Manganın yeni baskısında 5 Temmuz 2025’e ilişkin uyarı yer aldı. Aynı yıl güney Kyushu açıklarında benzer bir deprem dizisi yaşandı.
- 2023: Tomita’ya göre bölgede benzer bir sismik hareketlilik dönemi daha yaşandı.
- Haziran 2025: Tokara’daki deprem dizisi ve Shinmoe Dağı’ndaki patlama, mangada belirtilen tarih öncesinde ilgiyi artırdı.
- 5 Temmuz 2025: Yeni baskıda belirtilen tarih, 26 Haziran itibarıyla henüz gelmedi.
Uyarı Asya’da Neden Yayıldı?
YouTube, TikTok ve Weibo’da dramatik geri sayım videoları, sözde gizli uyarılara ilişkin açıklamalar ve fenomenlerin yorumları yer aldı. "Manga-Japan-Earthquake" etiketi on milyonlarca görüntülenmeye ulaştı. Manga Hong Kong’da çok satanlar arasına girdi.
Başka öngörüler de kaygıları artırdı. Hong Konglu feng shui uygulayıcısı Master Seven, "Ağaç Yılanı Yılı"nda daha fazla doğal afet yaşanacağı uyarısında bulunarak Japonya ve Güney Kore’ye gidilmemesini tavsiye etti. Ünlüler ve iş dünyasının önde gelen isimleri de bu tür uyarıların yayılmasına katkıda bulundu.
Doğu Asya’nın bazı bölgelerinde manevi inançlarla afetlere hazırlık yan yana bulunuyor; bu da söz konusu mesajların doğal tehlikelerin zaten farkında olan bir kesime ulaşmasını sağlıyor. Büyük bir felaketin hafızalardaki yeri, yeni deprem hareketliliği ve internette yinelenen uyarılar bir araya gelerek yaklaşan bir tarihin özellikle tehditkâr görünmesine yol açabiliyor.
Psikolojik açıklamalar arasında, mevcut bir inancı destekleyen bilgileri fark etme eğilimi olan doğrulama yanlılığı da bulunuyor. Felaket bekleyen biri, öngörüye uyuyor gibi göründüğü için her yeni sarsıntıya daha fazla dikkat edebilir.
Barnum etkisi olarak da bilinen Forer etkisi başka bir açıklama sunuyor: Muğlak bir ifade kişiye özel ya da alışılmadık ölçüde isabetli gelebilir. Bu tür tepkiler, bilimsel yetkililer bir depremin kesin tarihle öngörülebileceği ihtimalini reddetse bile kehanetlerin davranışları neden etkileyebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Ziyaretçi Sayısı Yüksek Olmasına Rağmen Seyahat Rezervasyonları Düştü
Hong Kong’daki seyahat acenteleri, haziran sonu ve temmuz başında Japonya’ya yapılan rezervasyonlarda yüzde 83 düşüş bildirdi. Bloomberg Intelligence ve ForwardKeys verilerine göre Hong Kong’dan yapılan rezervasyonlar bir yıl öncesine kıyasla yüzde 50 azaldı; bazı dönemlerde düşüş yüzde 83’e ulaştı. Rakamlar farklı rezervasyon ölçütlerini ve dönemlerini kapsıyor, ancak öngörülen tarih çevresinde belirgin bir gerilemeye işaret ediyor.
Greater Bay Airlines ve Hong Kong Airlines, felaket öngörüsünün yarattığı korkuyla talebin zayıfladığını belirterek seferlerini azalttı ya da askıya aldı. Müşteriler Japonya seyahatlerini yeniden değerlendirdikçe bazı seyahat acenteleri alternatif destinasyonlara yöneldi.
Tayvan ve Güney Kore’deki acenteler de özellikle temmuz başı için talepte belirgin düşüşler olduğunu bildirdi. Bu aksama, Japonya’yla yakın kültürel bağları bulunan ve tatil, iş ya da aile ziyaretleri için sık seyahat edilen yerleri etkiliyor. Bir seyahati erteleme kararı havayollarını, seyahat acentelerini ve ziyaretçileri ağırlamayı bekleyen işletmeleri etkileyebiliyor.
Japonya’nın genel turizm tablosu güçlü kalmayı sürdürüyor. Ülke, zayıf yen ve COVID-19 salgını döneminde biriken taleple Nisan 2025’te rekor düzeyde 3,9 milyon yabancı ziyaretçi ağırladı. Yenin zayıf olması, yabancı para bozduran ziyaretçiler için Japonya’daki harcamaları daha ucuz hale getirebiliyor.
Dolayısıyla mevcut rezervasyon kayıpları, salgının ardından yaşanan daha geniş çaplı turizm patlaması döneminde ortaya çıktı. Bazı pazarlardaki keskin ve geçici olabilecek düşüş, Japonya’ya yönelik talebin genelinde bir çöküşten ziyade güçlü uluslararası ziyaretçi akışıyla aynı anda yaşanıyor.
Japon turizm kurulları ve yetkililer, yolcuların içini rahatlatmaya çalıştı. 2011’de en ağır darbeyi alan bölgelerden Miyagi Eyaleti’nin valisi Yoshihiro Murai, halka söylentileri ciddiye almama çağrısında bulundu. Dayanağı olmayan bu anlatının turizmi etkilemeye başladığı uyarısını yaptı.
Bilim İnsanları Deprem Riski Hakkında Ne Söyleyebilir?
Japonya, yoğun tektonik hareketliliğin yaşandığı Pasifik Ateş Çemberi’nde bulunuyor. Ülkede her yıl yüzlerce sarsıntı yaşanıyor ve tarihi boyunca büyük depremler tekrarlanıyor. 2011 Tohoku depremi ve tsunamisi, bu tehlikeye ilişkin toplumsal farkındalığın merkezinde yer alıyor.
Hükümet görev ekipleri gelecekte yaşanabilecek büyük depremlere ilişkin değerlendirmeleri düzenli olarak güncelliyor. Japon hükümetinin bir görev ekibi Şubat 2025’te, Japonya’nın Pasifik kıyısı açıklarındaki Nankai Çukuru’nda önümüzdeki 30 yıl içinde 9 büyüklüğünde bir deprem yaşanma olasılığının yüzde 80 olduğu uyarısında bulundu. Böyle bir deprem 30 metreye varan tsunamilere yol açabilir ve yıkıcı hasara neden olabilir.
30 yıllık bir olasılık, bir olayın uzun bir dönem içindeki gerçekleşme ihtimalini tanımlar. Yetkililerin ciddi bir tehlikeye karşı plan yapmasına yardımcı olur. Belirli bir günü öngörmek ise depremin ne zaman olacağını, nerede başlayacağını ve ne büyüklükte olacağını saptamayı gerektirir; bilim insanları mevcut teknolojinin bunu yapamayacağını söylüyor.
JMA Genel Müdürü Ryoichi Nomura, sosyal medyada yayımladığı açıklamada bu sınırla ilgili şunları söyledi:
Bilimsel uzmanlığın mevcut düzeyi, depremlerin zamanını, yerini ve büyüklüğünü kesin olarak öngörmeye imkân vermiyor. Bu nedenle bu tür öngörüler güvenilir kabul edilmemeli.
Nomura daha sonra bir basın toplantısında söylentilerin insanların kararları üzerindeki etkisine ilişkin kaygısını dile getirdi:
Modern bilim çağında insanların dayanaksız bilgilerden etkilenmesi üzücü.
JMA, depremlerin tarih, saat ya da yere göre öngörülemeyeceğini defalarca açıkladı. Ajansın mesajı, bilinen tehlikelere karşı ciddi hazırlık yapılmasına yer açarken bir rüyanın bu tehlikeler için güvenilir bir takvim sunamayacağını da açıklıyor.
Yetkililerin Güvence Veren Açıklamaları Kaygıyı Neden Gidermedi?
İnternetteki tepkiler kuşkuculuktan inanca kadar uzanıyor. Bazı kişiler, manganın 2011 felaketine yaptığı görünen göndermeyi işaret ederek bilimin kehanetleri baştan göz ardı etmemesi gerektiğini savunuyor. Diğerleri gelecekteki olaylara ilişkin rüyaların bilimsel kanıtı olmadığını kabul etmekle birlikte bu ihtimalin bütünüyle reddedilemeyeceğini düşünüyor.
Tatsuki’nin kitabı korkuya akılda kalıcı bir anlatı ve belirli bir tarih kazandırıyor. Deprem dizisi ve patlama da kaygılı okurlara bu anlatıyla ilişkilendirebilecekleri yeni olaylar sunuyor. Ardından sosyal medya, videolar, yorumlar ve kişisel uyarılar aracılığıyla bu bağlantıları sınırların ötesine hızla taşıyor.
Sonuçlar inancın kendisini aşıyor. İptal edilen rezervasyonlar, azaltılan seferler ve başka destinasyonlara yönelme, bir anlatının ekonomik faaliyetleri nasıl etkileyebildiğini gösteriyor. Bu olay, geleneksel yayıncılığı, çevrimiçi platformları, afet hafızasını ve gündelik seçimleri etkileyen manevi uygulamaları bir araya getiriyor.
Paniğe Kapılmadan Hazırlıklı Olmak
Japonya afetlerin yol açtığı zararı azaltmak için büyük yatırımlar yaptı. 2011 felaketinin ardından, dalgaları zayıflatmak ve suyun iç kesimlere ulaşmasını geciktirmek amacıyla tasarlanan 400 kilometrelik tsunami duvarı da dahil olmak üzere büyük kıyı savunma projeleri hayata geçirildi.
Shinkansen hızlı tren ağı, sarsıntılar hissedilmeden önce trenleri yavaşlatabilen ya da durdurabilen deprem algılama ve müdahale teknolojisini kullanıyor. Düzenli tatbikatlar, kamuoyu bilgilendirme kampanyaları ve kapsamlı acil müdahale sistemleri de gündelik yaşamın bir parçası.
Yetkililer, belirli bir kehanete yanıt olarak değil, yerleşik hazırlık yaklaşımının parçası olarak düzenli biçimde afet hazırlığı bilgileri paylaşıyor. Amaç, insanların tehlikeler ne zaman ortaya çıkarsa çıksın doğru şekilde karşılık verebilmesine yardımcı olmak.
Tatsuki de paniğe kapılmama ve aşırı tepki vermeme uyarısında bulunurken bu ilgiden yararlanarak tahliye güzergâhlarının gözden geçirilmesini ve gerekli malzemelerin stoklanmasını önerdi. Bu hazırlıklar, nereye gidileceğini bilmek ve temel ihtiyaçları hazır bulundurmak gibi pratik gereksinimlere yanıt veriyor.
Bir turizm sektörü uzmanı da olaydan çıkarılacak dersler arasında sorumlu habercilik ve eleştirel düşünmeye dikkat çekti. Sansasyonel öngörüler toplumsal ve ekonomik maliyetlere yol açabilir; açık ve net bilgiler ise insanların rutin hazırlıkları tek bir tarihe odaklanan korkudan ayırmasına yardımcı olabilir.
Resmî Güvencelerden Daha Hızlı Yayılan Bir Anlatı
Gördüğüm Gelecek, hem geleneksel hem de sosyal medyanın erişimini ortaya koyuyor. Rüyaların kaydı olarak sunulan bir manga, afet riskine ilişkin uluslararası tartışmanın parçası haline gelerek seyahat alışkanlıklarını ve toplumsal kaygıları etkiledi.
Japonya’nın gerçek sismik ve volkanik tehlikeleri, bu konunun neden bu kadar ilgi gördüğünü açıklıyor. Tokara’daki sarsıntıların izlenmesi gerekiyor, Shinmoe Dağı’ndaki patlama bölge için tehlike oluşturuyor ve Nankai Çukuru değerlendirmesi onlarca yıla yayılan ciddi bir riske işaret ediyor. Her biri, yetkililerin belirttiği koşullara ve zaman aralıklarına odaklanmayı gerektiriyor.
Yetkililer ve turizm işletmeleri için acil zorluk, çarpıcı bir öngörü geniş çapta yayılırken bu gerçekleri duyurmak. 26 Haziran itibarıyla 5 Temmuz henüz gelmedi; JMA süren hareketliliği izliyor ve depremleri kesin olarak öngörmenin mevcut imkânların ötesinde olduğu yönündeki bilimsel görüşünü koruyor.
Öne Çıkanlar
- Geçen hafta Tokara Adaları çevresinde 5 büyüklüğündeki bir deprem de dahil 330’dan fazla sarsıntı meydana geldi.
- Shinmoe Dağı yedi yıl aradan sonra ilk kez patladı; üçüncü seviye alarm verildi ve kraterin 2 kilometre çevresindeki tehlikelere ilişkin uyarılar yapıldı.
- Ryo Tatsuki’nin mangasında 5 Temmuz 2025 büyük bir felaketin tarihi olarak belirtiliyor; bu da Asya’nın bazı bölgelerinde kaygıyı artırıyor.
- Hong Kong’dan Japonya’ya yapılan rezervasyonlar keskin biçimde düştü; Greater Bay Airlines ve Hong Kong Airlines seferlerini azalttı ya da askıya aldı.
- Bilim insanları, bölgede 2021 ve 2023’te benzer deprem dizilerinin yaşandığını ve mevcut teknolojiyle depremlerin kesin olarak öngörülemeyeceğini söylüyor.
- Japonya rutin afet izleme ve hazırlık çalışmalarını sürdürüyor; yetkililer halka doğrulanmış bilgilere güvenme çağrısı yapıyor.






