Filipinler Sıfır Dozlu Çocukların Sayısını Yüzde 47 Azalttı, Ancak Tam Aşılama Geride

9 dakikalık okuma
WORLD IMMUNIZATION WEEK | Photos | Philippine News Agency

2023'te 85.907 Çocuk İlk DTP Dozunu Hâlâ Alamamıştı

Filipinler, rutin difteri, tetanos ve boğmaca aşısının ilk dozunu alamayan çocukların sayısını 2023'te 85.907'ye düşürdü. Bu sayı, 2022'deki 163.000'e kıyasla yüzde 47 azaldı. Düşüşle birlikte ülke, bu çocukların sayısının en yüksek olduğu 20 ülke arasından çıkarak dünya genelinde 36. sıraya yerleşti.

İçindekiler
  1. 2023'te 85.907 Çocuk İlk DTP Dozunu Hâlâ Alamamıştı
  2. Sıfır Doz Bir Çocuk İçin Ne Anlama Geliyor?
  3. Toparlanma, Pandeminin Yarattığı Ağır Aksaklıkların Ardından Geldi
  4. Aşılama Çalışmaları Daha Fazla Aileye Nasıl Ulaşıyor?
  5. Aşılanamayan Çocukların Takibi ve Aşı Tedarikinin Korunması
  6. Hane Düzeyinde Güven Hâlâ Bir Engel
  7. Yüzde 96 Aşılama Kapsamına Rağmen Tamamlama Açığı Neden Sürüyor?
  8. Zorlu Küresel Tabloya Karşı Ulusal Bir Kazanım
  9. Hizmetleri Erişilebilir Tutmak
  10. Öne Çıkanlar

The Lancet'te yayımlanan çalışmada aktarılan ve Dünya Sağlık Örgütü ile UNICEF verilerinin doğruladığı rakamlar, COVID-19 pandemisinin yarattığı aksaklıkların ardından kayda değer bir iyileşmeye işaret ediyor. Filipinler, 2020-2022 döneminde ilk DTP dozunu almamış 1 milyon çocuk kaydetmiş ve aşılanmamış çocuk sayısının en yüksek olduğu ülkeler arasında dünyada beşinci sırada yer almıştı.

Bir yaşına kadar ilk dozunu almamış çocuklar, sıfır dozlu çocuklar olarak tanımlanıyor. Bu çocukların sayısı, rutin aşılama hizmetlerinin ailelere ulaşıp ulaşmadığının temel göstergelerinden biri.

Ülkenin kaydettiği ilerlemeye rağmen tamamlanması gereken önemli işler var. İlk DTP dozu kapsamı 2023'te yüzde 96'ya ulaşırken, uygun yaştaki çocukların yalnızca yüzde 62'si birinci yaş gününe kadar temel aşıların önerilen tüm dozlarını aldı. Aşılamaya başlamak ile aşıları tamamlamak iki ayrı zorluk olmayı sürdürüyor.

Sağlık Bakanı Teodoro Herbosa, 2025'e kadar tam aşılama kapsamını yüzde 95'e çıkarma hedefi koydu. Burada aktarılan 26 Haziran 2025 tarihli rakamlar, ülkenin 2023'te ne kadar ilerleme kaydettiğini ve devam eden aşılama çalışmalarının kapatmayı hedeflediği açıkları gösteriyor.

Sıfır Doz Bir Çocuk İçin Ne Anlama Geliyor?

DTP aşısı difteri, tetanos ve boğmacaya karşı koruma sağlıyor. İlk doz, rutin çocukluk çağı aşılamasının temel taşlarından biri olduğu için temel sağlık hizmetlerine erişimin pratik bir göstergesi olarak kullanılıyor.

İlk dozu alamayan bir çocuk, diğer rutin aşıları da kaçırmış olabilir. Aşılama sisteminin dışında kalan çocuklar kızamık, çocuk felci ve boğmaca gibi önlenebilir hastalıklar karşısında daha büyük risk altında. Bu çocuklara ulaşmak için sağlık hizmetlerinin, rutin bakıma henüz dâhil olmamış aileleri bulması ve diğer ailelerin sonraki dozlar için geri gelmesini sağlaması gerekiyor.

Bildirilen 163.000 ve 85.907 toplamlarına göre 2023'teki düşüş, 2022'ye kıyasla sıfır dozlu çocuk sayısının 77.093 azalması anlamına geliyor. Bu azalmaya rağmen on binlerce bebeğe hâlâ ulaşılması gerekiyordu.

Reklam

Toparlanma, Pandeminin Yarattığı Ağır Aksaklıkların Ardından Geldi

COVID-19 kapanmaları ve hareket kısıtlamaları, ailelerin rutin sağlık randevularına gitmesini engelledi. Filipinler'de bu kesintiler, 2020 ve 2021'de sıfır dozlu çocuk sayısının keskin biçimde artmasına katkıda bulundu.

The Lancet'te yayımlanan çalışma, daha geniş çaplı bir gerilemeye dikkat çekiyor: Pandemi sırasında temel aşıların dünya genelindeki kapsamı keskin biçimde düştü ve birçok ülke henüz pandemi öncesi seviyelere dönemedi. Bu nedenle Filipinler'deki toparlanma, hizmetleri yeniden işler hâle getirme ve takvimdeki aşılarını kaçıran çocukları aşılama yönündeki daha kapsamlı çabanın bir parçası.

Önemli tarihler hem aksaklıkları hem de süregelen müdahaleyi ortaya koyuyor:

  • 2020 ve 2021: Pandemi kısıtlamaları rutin sağlık hizmetlerini aksattı ve Filipinler'de sıfır dozlu çocuk sayısındaki keskin artışa katkıda bulundu.
  • 2020-2022: Ülkede 1 milyon sıfır dozlu çocuk kaydedildi ve aşılanmamış çocuk sayısının en yüksek olduğu ülkeler arasında dünya genelinde beşinci sırada yer aldı.
  • 2021: Filipinler, çocuk felci bulaşını sona erdirdi. UNICEF bu dönüm noktasına daha sonra dikkat çekti.
  • 2022: Sıfır dozlu çocuk sayısı 163.000, tam aşılama kapsamı ise yüzde 60'tı.
  • 2023: Sıfır dozlu çocuk sayısı 85.907'ye geriledi, ilk DTP dozu kapsamı yüzde 96'ya ulaştı ve tam aşılama kapsamı yüzde 62'ye yükseldi.
  • 2024-2025: Ulusal Aşılama Hızlandırma Planı, aşısız kalan çocuklara ulaşmaya öncelik veriyor.
  • 2025: Sağlık Bakanlığı, tam aşılama kapsamını yüzde 95'e çıkarmayı hedefliyor.

DSÖ'nün Büyük Aşı Telafi Kampanyası ve Filipinler'in hızlandırma planları, özellikle en kırılgan nüfuslar arasında kaybedilen mesafeyi kapatmaya odaklanıyor. Pandemi, aşılamada gözden kaçan çocukları bulma ve çalışmaları takip etme konusunda yeni yöntemleri de beraberinde getirdi.

Aşılama Çalışmaları Daha Fazla Aileye Nasıl Ulaşıyor?

Filipinler'in müdahalesi; hükümetin liderliğini, uluslararası ortaklıkları, toplulukların katılımını ve teknolojiyi bir araya getiriyor. Bu çalışmalar aynı sorunun farklı boyutlarını ele alıyor: Aşılanmamış çocukları bulmak, ailelerin aşılamayı kabul etmesine yardımcı olmak ve sağlık çalışanlarının etkili aşıları uygulayabilmesini sağlamak.

Sağlık Bakanlığı ile Eğitim Bakanlığı, 1, 4 ve 7. sınıf öğrencilerini hedefleyen okul aşılama programı Bakuna Eskwela'yı başlattı. Telafi çalışmaları, özellikle pandemi aksaklıklarından etkilenen ve bebeklik döneminde rutin aşılarını kaçıran çocuklara ulaşmayı amaçlıyor.

Okul aşılaması, sıfır doz ölçümüne dâhil edilen bebeklerden daha büyük yaştaki çocuklara hizmet veriyor. Daha geniş aşılama çalışmaları kapsamında bu uygulama, daha önceki aşıları eksik kalmış çocuklara ulaşmak için ek bir fırsat sunuyor.

Reklam

Yerel sağlık çalışanları, gençlik savunucuları ve dinî liderler de ailelere ulaşmanın zor olduğu veya aşıya tereddütle yaklaşıldığı topluluklarda aşılamayı teşvik ediyor. Bangsamoro Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi'nde (BARMM) Müslüman dinî liderler, aşılamayı etkin biçimde destekledi.

Ulusal ve yerel düzeydeki koalisyonlar, USAID ve Avustralya Hükümeti dâhil ortakların önemli yatırımlarıyla birlikte bu çalışmaları destekliyor. 2024-2025 Ulusal Aşılama Hızlandırma Planı, aşısız kalan çocukları müdahalenin odağında tutuyor.

Aşılanamayan Çocukların Takibi ve Aşı Tedarikinin Korunması

UNICEF'in desteğiyle geliştirilen ve RT-VaMA olarak bilinen Gerçek Zamanlı Aşılama ve İzleme Analizi aracı, çalışmalar sürerken aşılama ilerlemesini takip ediyor. Veri toplamayı kolaylaştırıyor ve ekiplerin açıkları daha erken belirlemesine yardımcı oluyor.

Sağlık ekipleri bu bulgularla, önceki çalışmalarda aşılanamayan çocuklara yeniden ulaşarak aşı yapmak için hızlı tamamlama faaliyetleri düzenleyebiliyor. Bilginin daha hızlı elde edilmesi, kaçırılan bir aşı kaydının o çocuğa ulaşmak için gereken pratik adımlarla ilişkilendirilmesini sağlıyor.

Soğuk zincir yönetimine, tedarik lojistiğine ve sağlık çalışanlarının eğitimine yapılan yatırımlar aşıların ulaştırılmasını destekliyor. Soğuk zincir, aşıların uygulanana kadar etkili kalmasını sağlayan soğutmalı depolama ve taşıma sistemidir.

Filipinler, 2.000'den fazla yerleşim olan adadan oluşan bir takımada olduğu için aşılama hizmetlerini ulaştırma konusunda özel zorluklarla karşılaşıyor. Uzak topluluklara ulaşmak için, altyapının sınırlı olduğu yerlerde dahi taşıma ve güvenilir sıcaklık kontrolü gerekiyor.

Dolayısıyla aşılama kapsamı, dozların mevcut olmasından fazlasına bağlı. Aşılar yolculuk boyunca etkisini korumalı, eğitimli çalışanlar bunları uygulayabilmeli ve aileler hizmet noktasına ulaşabilmeli ya da sağlık çalışanlarının ziyaretinden yararlanabilmeli.

Hane Düzeyinde Güven Hâlâ Bir Engel

Aşı tereddüdü, her çocuğa ulaşma çabalarını zorlaştırmayı sürdürüyor. Dengvaxia dang humması aşısı tartışması kamuoyunun güvenini zayıflattı. Aşı güvenliğine ilişkin yanlış bilgiler ve mitler de bazı ebeveynlerin çocuklarını aşılatma konusunda isteksiz davranmasına yol açıyor.

Taguig'deki ulusal aşılama programının tıbbi koordinatörü Dr. Jennifer Lou Lorico-De Guzman, sağlık çalışanlarının karşılaştığı kaygıları ve ailelere aşılamayı anlatmak için gösterdikleri çabaları şöyle aktardı:

Bu aşıların söz konusu hastalığın kendisine yol açtığına dair mitler var. Bu yüzden çok sayıda tartışma yaşanıyor. Aşıların önemini halka anlatmaya çalışıyoruz.

Reklam

Sağlık çalışanları ve topluluk savunucuları, kapı kapı ziyaretler yaparak, bilgi vererek ve kaygıları doğrudan ele alarak karşılık veriyor. Bu görüşmeler ailelere, çocuklarının aşılanmasını engelliyor olabilecek özel kaygılarını dile getirme fırsatı sunuyor.

Bazı topluluklarda büyükanne ve büyükbabalar da aşı kararları üzerinde önemli etkiye sahip. Bu nedenle iletişim çalışmaları, ebeveynlerin yanı sıra aile üyeleri de dâhil olmak üzere çocuğun aşı olup olmayacağına karar veren herkese ulaşmalı.

Topluluklarla iletişim ve güvenilir hizmet sunumu birbirini tamamlıyor. Bir ailenin aşı güvenliği konusunda içinin rahatlatılması, daha erişilebilir bir aşılama hizmetine kavuşması ya da her ikisi birden gerekebilir. Dinî liderler, gençlik savunucuları ve yerel sağlık çalışanları, bu hizmetlerin hanelere ulaşmasına farklı biçimlerde katkıda bulunuyor.

Yüzde 96 Aşılama Kapsamına Rağmen Tamamlama Açığı Neden Sürüyor?

Filipinler, 2023'te bir yaşından küçük çocuklarda ilk DTP dozu kapsamını yüzde 96 olarak kaydetti ve 204 ülke arasında 75. sırada yer aldı. Bu ölçüt, çocukların ne kadarının ilk dozu aldığını gösteriyor.

Tam aşılama kapsamı ise çok daha düşük, yüzde 62 düzeyindeydi. Tam aşılanmış bir çocuk, birinci yaş gününe kadar temel aşıların önerilen tüm dozlarını almış oluyor. Bu nedenle erken erişimin eksiksiz korumaya dönüşmesi için ailelere aşı takvimi boyunca tekrar tekrar ulaşılması gerekiyor.

2023'te iki ölçüt arasındaki fark 34 yüzde puandı. Tam aşılama kapsamı 2022'deki yüzde 60'tan 2023'te yüzde 62'ye çıkarak 2 yüzde puan arttı; ancak Sağlık Bakanlığının yüzde 95'lik hedefinin 33 yüzde puan gerisinde kaldı.

Yüzde 95 hedefi kızamık ve çocuk felci gibi hastalıkların salgınlarını önlemeye yardımcı olmak amacıyla belirlenmiş durumda. Uygulamadaki zorluk, çocukları rutin aşılamaya dâhil etmek ve önerilen dozlar tamamlanana kadar hizmetlerle bağlarını sürdürmek.

Sağlık Bakanlığı, özellikle özel sağlık kuruluşlarında aşılanan çocukların kayıtlarındaki eksikleri gidermek için de çalışıyor. Daha eksiksiz kayıtlar, aşılarını almış çocuklarla hâlâ aşıya ihtiyacı olanları belirleme çabasının bir parçası.

Zorlu Küresel Tabloya Karşı Ulusal Bir Kazanım

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) aşılama verilerine göre 2023'te dünya genelinde 14,5 milyondan fazla çocuk temel aşıları alamadı. Bu çocukların çoğu düşük veya orta gelirli ülkelerde yaşıyordu ve yarıdan fazlası yalnızca 10 ülkede bulunuyordu.

Reklam

Filipinler daha önce dünya genelindeki sıfır dozlu çocuk sayısına en fazla katkıda bulunan beş ülke arasındaydı. 36. sıraya yükselmesi, başka yerlerde büyük açıklar sürerken ülkenin konumunda kayda değer bir değişim olduğunu gösteriyor.

CDC, dünya genelinde her beş çocuktan birinin hâlâ hayat kurtaran aşılara erişemediğini de belirtiyor. Sıfır dozlu çocuklar, özellikle Sahra Altı Afrika ve Güney Asya olmak üzere çatışmalardan etkilenen bölgelerde ve kaynakları sınırlı ülkelerde yoğunlaşıyor.

Rutin aşılama, sağlığa yapılan önemli bir yatırım niteliğinde. Düşük veya orta gelirli ülkelerde aşılamaya harcanan her dolar 52 dolar tasarruf sağlıyor. Dünyanın en yoksul ülkelerinde bir çocuğun tüm aşılarını yaptırmanın maliyeti ise yalnızca 18 dolar.

The Lancet'te yayımlanan çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Jonathan Mosser, aşılamanın değerini ve ilerlemeyi yavaşlatan baskıları şöyle anlattı:

Rutin çocukluk çağı aşıları, mevcut en güçlü ve en uygun maliyetli halk sağlığı müdahaleleri arasında yer alıyor. Ancak dünya genelindeki eşitsizliklerin sürmesi, COVID-19 pandemisinin yarattığı zorluklar ve aşılarla ilgili yanlış bilgilerin ve tereddüdün yayılması, aşılama çalışmalarındaki ilerlemenin sekteye uğramasına katkıda bulundu. Bu eğilimler, aşıyla önlenebilir hastalıkların salgın riskini artırıyor ve tüm çocukların hayat kurtaran aşılardan yararlanabilmesi için hedefe yönelik iyileştirmelerin kritik önemini ortaya koyuyor.

Hizmetleri Erişilebilir Tutmak

Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve UNICEF; ergenlerin, annelerin, yenidoğanların ve çocukların aşılamadan yararlanabilmesi için bağışıklama çalışmalarını daha geniş sağlık stratejileriyle bütünleştirmeye çalışıyor. Dünya Bağışıklama Haftası ve devam eden okul kampanyaları, bu sürekli çabanın bir parçası.

Filipinler'in deneyimi birkaç pratik yaklaşımı bir araya getiriyor: Aşılama ilerlemesini hızla takip etmek, yerel düzeyde güven duyulan kişileri harekete geçirmek ve hizmetleri ulaşılması hâlâ zor olan topluluklara odaklamak. Süregelen yatırımlar, bu çalışmaların tek tek kampanyaların ötesinde devam etmesini sağlamayı amaçlıyor.

UNICEF Temsilci Vekili Behzad Noubary, geçmişteki halk sağlığı başarılarına dikkat çekerek, özellikle hizmet ağının en uç noktalarındaki topluluklarda ulusal programa desteğin sürdürülmesi çağrısı yaptı:

Rutin aşılama; anne ve yenidoğan tetanosunu ortadan kaldırarak, kızamık salgınlarını kontrol altına alarak ve 2021'de çocuk felci bulaşını sona erdirerek Filipinler'de pek çok hayat kurtardı. Hükümetin ulusal aşılama programına devam eden yatırımları, özellikle hizmet ağının en uç noktalarında dirençli ve sürdürülebilir sistemler oluşturacak. Çocuklarımızın sağlıklı, korunaklı, hayatta ve gelişiyor olduğu bir gelecek, öngörülemez zamanlarda ihtiyaç duyduğumuz iyi haber dozu.

Geriye kalan görev somut: 2023'te sıfır dozlu olarak kaydedilen 85.907 çocuğa ulaşmak, yeni bebek gruplarının hizmetlere erişimini sürdürmek ve çocukların önerilen aşılarını tamamlamasına yardımcı olmak. İlk dozlarda kaydedilen ilerleme daha güçlü bir başlangıç noktası sunarken, yüzde 62'lik tamamlama oranı sürekli ilgi gösterilmesi gereken alanı ortaya koyuyor.

Öne Çıkanlar

  • Filipinler'de sıfır dozlu çocuk sayısı, 2022'deki 163.000'den 2023'te 85.907'ye gerileyerek yüzde 47 azaldı.
  • Ülke, sıfır dozlu çocuk sayısının en yüksek olduğu ilk 20 ülke arasından çıkarak 36. sırada yer aldı.
  • İlk DTP dozu kapsamı 2023'te yüzde 96'ya ulaşırken tam aşılama kapsamı 2022'deki yüzde 60'tan yüzde 62'ye yükseldi.
  • Sağlık Bakanlığı, 2025'e kadar tam aşılama kapsamını yüzde 95'e çıkarmayı hedefliyor.
  • Topluluklarla iletişim, okul aşılaması, RT-VaMA takibi ve aşıların daha güçlü biçimde ulaştırılması, aşılanamayan çocuklara ulaşma çabalarını destekliyor.
  • Aşı tereddüdü, yanlış bilgiler, eksik kayıtlar ve uzak adalara hizmet götürmek hâlâ zorluk oluşturuyor.
  • Dünya genelinde 2023'te 14,5 milyondan fazla çocuk temel aşıları alamadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir