Daha iyi uyarılar var, ancak birçok aile hâlâ acil durum malzemelerinden yoksun
Filipinliler, 2017 ile 2024 arasında afetlere hazırlıkta yüzde 42’lik bir iyileşme bildirdi. Ancak ailelerin yalnızca yüzde 20’sinin afet planı vardı; yüzde 27’si acil durum çantası hazırlamış, yüzde 33’ü ise ilk yardım çantası bulunduruyordu. Veriler, tehlikelerin daha fazla farkına varan bir ülkeye işaret ederken birçok hanenin acil bir durum yaşandığında ihtiyaç duyacağı malzeme ve planlardan hâlâ yoksun olduğunu gösteriyor.
İçindekiler
- Daha iyi uyarılar var, ancak birçok aile hâlâ acil durum malzemelerinden yoksun
- Ülkenin afetlere maruz kalma riski neden bu kadar yüksek?
- Acil müdahaleden afet öncesi hazırlığa
- Haneler neler yapıyor, neler eksik kalıyor?
- Bölgesel farklar, gelir ve eğitimin rolü
- Dijital araçlar yerel kararları nasıl destekliyor?
- Topluluk grupları hazırlığı geçim kaynaklarıyla buluşturuyor
- Daha hızlı müdahale için 500 milyon dolarlık finansman programı
- Hükümet koordinasyonu, eğitim ve yerel liderlik
- Öne Çıkanlar
Harvard Humanitarian Initiative (HHI) tarafından 2024’ün başlarında ülke çapında gerçekleştirilen ankete, tüm bölgelerden 4.600’den fazla Filipinli katıldı. Ortalama hazırlık puanı, 2017’de 50 üzerinden 13,5’ten 2024’te 19,2’ye yükseldi. Bilgiye dayalı hazırlık 10 üzerinden 4,9 puanla en güçlü alan olurken toplumsal destek 2,3 puanla en zayıf alan olarak kaydedildi.
23 Haziran 2025 itibarıyla hükümet girişimleri, dijital araçlar, toplum programları ve uluslararası finansman, Filipinler’in afetler yaşanmadan önce hazırlık yapmaya yönelmesine yardımcı oluyor. Zorluk, bu gelişmeleri özellikle maddi imkânları kısıtlı ailelerin ve hazırlık düzeyinin düşük kaldığı toplulukların gündelik yaşamına taşımak.
HHI’nin Dirençli Topluluklar programı direktörü Dr. Vincenzo Bollettino, hanelerin hazırlık yapma ve topluluklar arası işbirliğini güçlendirme çabalarının hızlandırılması çağrısında bulundu:
Filipinler kadar afetlere açık bir ülke için bu yeterli değil. Bu nedenle Filipinlilerin yatırım yapmasını, planlama ve eğitim çalışmalarına katılmasını ve topluluklarıyla daha güçlü bağlar kurmasını sağlamak için çabalarımızı hızlandırmalıyız.
Anket, uygulamada önemli bir açığa işaret ediyor: Yaklaşan bir fırtınadan haberdar olmak, hazırlıklı olmanın yalnızca bir parçası. Ailelerin ayrıca bir plana, temel malzemelere ve yardım isteyebilecekleri kişilere ihtiyacı var.
Ülkenin afetlere maruz kalma riski neden bu kadar yüksek?
Filipinler, Pasifik Ateş Çemberi üzerinde ve dünyanın en hareketli tayfun kuşağının güzergâhında yer alıyor. Ülkede her yıl ortalama 20 tropikal siklon görülüyor; ayrıca sık sık depremler, volkanik patlamalar, seller ve toprak kaymaları yaşanıyor.
2024 Dünya Risk Raporu, 193 ekonomi arasında Filipinler’i afet riski en yüksek ülke olarak sıraladı. Ülke topraklarının yüzde 60’ından fazlası ve nüfusunun yaklaşık dörtte üçü birden fazla tehlikeye maruz kalıyor. Bu nedenle bir topluluğun yalnızca tek bir tehlikeye değil, birden fazla afet türüne karşı hazırlık yapması gerekebilir.
İklim değişikliği, fırtınaları şiddetlendirerek, deniz seviyelerini yükselterek ve hava koşullarını daha değişken hâle getirerek riskleri artırıyor. Bu bileşim; konutlar, geçim kaynakları, kamu altyapısı ve acil durum hizmetleri üzerindeki baskıyı büyütüyor.
Filipinler’de Yolanda olarak bilinen Haiyan Süper Tayfunu, 2013’te olası kayıpların boyutunu gözler önüne serdi. Afetten 14 milyondan fazla kişi etkilendi, 4,1 milyon kişi yerinden oldu ve 5,8 milyar doları aşan hasar meydana geldi. Dolayısıyla hazırlık, hem hayatları korumak hem de fırtına geçtikten sonra uzun süre devam edebilecek ekonomik aksaklıkları sınırlamak açısından önem taşıyor.
Acil müdahaleden afet öncesi hazırlığa
Filipinler’de afet yönetimi, geçmişte büyük ölçüde felaketler yaşandıktan sonraki müdahalelere odaklanıyordu. Hükümet politikaları, riskleri önceden belirlemeye ve yol açabilecekleri zararı azaltmaya giderek daha fazla yöneliyor.
PhilAWARE ve HazardsHunterPH uygulaması dâhil izleme ve uyarı sistemlerine yapılan yatırımlar, yetkililere ve bölge sakinlerine zamanında tehlike bilgisi sunarak hızlı hareket etmelerini sağlamayı amaçlıyor. Bilim ve Teknoloji Bakanlığı’nın GeoRiskPH platformundaki ayrıntılı tehlike haritaları ve risk değerlendirmeleri de altyapı ve arazi kullanımıyla ilgili kararları destekliyor.
Dünya Bankası’nın desteğiyle geliştirilen Ready to Rebuild programı, yerel yetkililere afet sonrası rehabilitasyon ve iyileşme planları hazırlama eğitimi veriyor. Programın amacı, toplulukların afet sonrasında yeniden inşa sürecinde kırılganlıklarını azaltmalarına yardımcı olmak; başka bir deyişle, “daha iyisini yeniden inşa etmelerini” sağlamak.
Politika reformları, ulusal ve yerel afet riskini azaltma ve yönetme (DRRM) planlarını daha uyumlu hâle getirerek ve DRRM’yi kamu mali yönetim sistemlerine entegre ederek bu dönüşümü destekliyor. Uygulamada hazırlık; hükümetlerin planlama, bütçeleme ve harcama süreçlerine, ayrıca acil durumlara nasıl müdahale ettiklerine yansımalı.
Önemli tarihler, ülkenin deneyim ve hazırlıklarının nasıl geliştiğini gösteriyor:
- 2013: Haiyan Süper Tayfunu 14 milyondan fazla kişiyi etkiledi, 4,1 milyon kişiyi yerinden etti ve 5,8 milyar doları aşan hasara yol açtı.
- 2017: Kişilerin kendi bildirimlerine dayanan ortalama afet hazırlık puanı 50 üzerinden 13,5’ti.
- 2024’ün başları: HHI, ülke genelinde 4.600’den fazla Filipinliyle anket yaptı ve ortalama hazırlık puanını 50 üzerinden 19,2 olarak kaydetti.
- 2024: Dünya Risk Raporu, Filipinler’i 193 ekonomi arasında afet riski en yüksek ülke olarak sıraladı; Asya Kalkınma Bankası ise 500 milyon dolarlık bir afet finansmanı programını onayladı.
Haneler neler yapıyor, neler eksik kalıyor?
HHI bulguları, bazı hazırlık alışkanlıklarının diğerlerinden çok daha yaygın olduğunu gösteriyor. Filipinlilerin yaklaşık yüzde 87’si önemli belgelerini koruma altına alırken yüzde 70’i afet uyarılarını takip ediyor. Tayfun uyarıları ve yağış sistemleri konusundaki farkındalık, bilgiye dayalı hazırlığı anketin en güçlü kategorisi hâline getirdi.
Malzeme hazırlığı ise daha az yaygın. Afet öncesinde hazırlanan acil durum çantası, ankete katılan hanelerin yalnızca yüzde 27’sinde hazırdı. Hanelerin yalnızca yüzde 33’ünde ilk yardım çantası bulunurken yüzde 20’si aile afet planı hazırlamıştı.
13,5’ten 19,2’ye yükseliş, 50 puanlık ölçekte 5,7 puanlık bir artışa ve bildirilen yüzde 42’lik iyileşmeye karşılık geliyor. İlerleme kaydedilmiş olsa da puanlar ve hanelere ilişkin veriler, hazırlığın daha fazla aileye ulaşması gerektiğini ortaya koyuyor.
Birçok hanede yeterli ilaç ve diğer temel acil durum malzemeleri de bulunmuyor. Bu nedenle hazırlık düzeyini artırmak yalnızca uyarıları yaygınlaştırmakla mümkün değil; maddi yatırım ve planlama da gerekiyor. Maddi imkânları kısıtlı aileler ise bunları gerçekleştirmekte zorlanabilir.
Bölgesel farklar, gelir ve eğitimin rolü
Ankette en yüksek hazırlık puanları Cordillera İdari Bölgesi, Orta Visayas ve Batı Visayas’ta kaydedildi. Bangsamoro Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi (BARMM), Negros Adası ve Davao Bölgesi ise geride kaldı.
Ülkenin ekonomik ve siyasi merkezi olmasına rağmen Metro Manila, 18 bölge arasında ancak 11’inci sırada yer aldı. Bölgede iyileşme hızı da en düşükler arasındaydı. Bu durum, ulusal ölçekte öne çıkmanın hanelerin hazırlık düzeyinin daha güçlü olmasını kendiliğinden sağlamadığını gösteriyor.
Eğitim ve gelir düzeyi, hazırlıkla yakından ilişkiliydi. Daha eğitimli ve maddi kaynakları daha fazla olan Filipinlilerin hazırlık önlemleri alma olasılığı daha yüksekti. Bu nedenle ankette saptanan farkları kapatmak için kırılgan ve dışlanmış topluluklara yönelik hedefli destek büyük önem taşıyor.
Yoksulluk oranlarının yüksek olduğu veya geçmişte afetlere daha az maruz kalmış bölgeler, hazırlık düzeyi düşük ya da ilerlemesi yavaş olan yerler arasında gösterildi. Yardım, ailelerin malzeme alıp alamayacağı ve bölge sakinlerinin acil durumlara müdahale deneyimi bulunup bulunmadığı da dâhil olmak üzere bu farklı koşulları dikkate almalı.
Dijital araçlar yerel kararları nasıl destekliyor?
GeoRiskPH, tehlike ve risk verilerini internet üzerindeki bir platformda merkezileştiriyor. Yerel yönetimler, bilimsel bilgileri DRRM planlarına dâhil etmek için haritalar ve değerlendirmelerden yararlanabiliyor; böylece tehlikelere ilişkin bilgi, toplulukların nerede ve nasıl gelişeceğine dair kararlarla buluşuyor.
Plan Smart Web Uygulaması, yerel yetkililerin rehabilitasyon ve iyileşme planlarını otomatik olarak oluşturmasına yardımcı olmak için GeoRiskPH verilerini kullanıyor. Uygulama, risk bilgilerini afet sonrasında bir topluluğun ihtiyaç duyacaklarını planlamaya yönelik pratik çalışmalarla bir araya getiriyor.
HazardsHunterPH halka tehlike bilgisi sunarken PhilAWARE, gelişmiş izleme ve uyarı sistemlerine yapılan yatırımın bir parçası. Bu araçlar, haritalama yazılımlarıyla birlikte erken uyarıları, afet değerlendirmelerini, iletişimi ve kriz sırasında kaynakların dağıtımını destekliyor.
OCD MIMAROPA Afet Riskini Azaltma ve Yönetme Birimi Vekili Marc Rembrandt Victore, bu teknolojilerin risk yönetimine nasıl katkıda bulunduğunu şöyle anlattı:
Haritalama yazılımları ve HazardsHunterPH uygulaması gibi modern araçlar ve uygulamalar, afet risklerini değerlendirme ve azaltmada belirleyici rol oynuyor. Teknoloji, afet planlaması ve risk yönetimi için değerli kaynaklar sunuyor.
Hükümetin uluslararası kuruluşlarla ve özel sektörle kurduğu ortaklıklar, bu araçların geliştirilmesine katkı sağlıyor. Bu araçların pratik amacı, altyapı planlamasından iyileşme sürecinin düzenlenmesine kadar yetkililerin ve bölge sakinlerinin tehlike bilgilerine dayanarak karar almasına yardımcı olmak.
Topluluk grupları hazırlığı geçim kaynaklarıyla buluşturuyor
Toplumsal destek, HHI anketinde 10 üzerinden 2,3 puanla en düşük sonucu aldı. Toplum gruplarına katılım sınırlı, yerel afet yetkililerini tanıma oranı ise düşüktü. Bu eksiklikler, acil durumlarda bölge sakinlerinin örgütlenip birbirlerine yardımcı olmasını sağlayan ilişkileri zayıflatıyor.
Toplum girişimleri bu bağları güçlendirmeye çalışıyor. Birleşmiş Milletler ve sivil toplum kuruluşlarının desteklediği nakit hibe programları, afetlerden etkilenen topluluklara doğrudan maddi yardım sağlıyor; geçim kaynaklarını yeniden oluşturmalarına ve dayanıklılığı artıran projelere yatırım yapmalarına yardımcı oluyor.
Barangay Calampong’da kadınların öncülük ettiği kuruluşlar, geçim kaynaklarını destekleyen projeler başlatmak, gıda güvenliğini iyileştirmek ve üretken varlıkları korumak için nakit hibelerden yararlandı. Bu çalışmalar, afet sonrası toparlanmayı insanların geçimlerini sağlamaları ve ailelerini beslemeleri için gereken kaynaklarla buluşturuyor.
Alight ve yerel ortakları, özellikle hizmetlerin yetersiz olduğu bölgelerde afet hazırlık komiteleri kuruyor, risk azaltma eğitimleri düzenliyor ve kamuoyunu bilinçlendirme çalışmalarını destekliyor. Kendi kendine yardım grupları ve eğitim programları da bölge sakinlerinin yerel hazırlık çalışmalarına katılmaları için başka bir yol sunuyor.
Toplum girişimleri, yerel kalkınma ve DRRM planlarına giderek daha fazla dâhil ediliyor. Bunları hükümetin planlama süreçleriyle buluşturmak, hanelerin ihtiyaçlarını, geçim kaynaklarının korunmasını ve toplumsal örgütlenmeyi aynı sürece taşıyabilir.
Daha hızlı müdahale için 500 milyon dolarlık finansman programı
Asya Kalkınma Bankası, afetler meydana geldiğinde finansmana hızlı erişim sağlamak amacıyla 2024’te 500 milyon dolarlık bir krediyi onayladı. Kredi, müdahale ve iyileşme için kaynak sağlama hedefinin yanı sıra politika reformlarını da destekliyor.
Program, hükümet genelinde DRRM politikalarını ve çerçevelerini güçlendirmeyi, afet müdahale hizmetlerini iyileştirmeyi ve toplumsal cinsiyet eşitliği, engellilik ve sosyal kapsayıcılığı DRRM planlarına dâhil etmeyi amaçlıyor. Bu öncelikler, kırılgan grupların ihtiyaçlarını planlama sürecinin bir parçası hâline getiriyor.
Destek, kente yönelik parametrik afet sigortası dâhil risk finansmanı mekanizmalarını da kapsıyor. Parametrik sigortada ödeme, önceden belirlenmiş bir olay koşuluna bağlanıyor; böylece afet finansmanını önceden düzenlemek mümkün oluyor.
Programın hedeflenen faydaları arasında zamanında müdahale ve iyileşme, ekonomik aksaklıkların azalması ve kırılgan kesimlerin daha iyi korunması yer alıyor. Uluslararası mali ve teknik destek, afetlerin aniden ortaya çıkardığı yardım ihtiyacını karşılamak için hükümetlerin ihtiyaç duyduğu kaynakları sağlayarak ülke içindeki hazırlıkları tamamlıyor.
Hükümet koordinasyonu, eğitim ve yerel liderlik
Ulusal Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jr., yeni kurumlar kurmak yerine Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetme Konseyi ile Sivil Savunma Ofisi’nin güçlendirilmesini savundu. Bu yaklaşım, mevcut kurumların uzmanlığından yararlanarak verimliliği artırmayı hedefliyor.
Devlet Başkanı Ferdinand R. Marcos Jr. da özel sektörün daha fazla katılımı ve çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) alanlarındaki iyi uygulamaların benimsenmesi çağrısında bulundu. Açıklanan hedef, afetlere karşı daha güvenli, uyum sağlayabilen ve dayanıklı bir ülke.
HHI Araştırma Direktörü Dr. Patrick Vinck, yerel liderliğe, daha iyi uyarılara ve acil durumlar öncesinde harekete geçme kapasitesine yatırım yapılması çağrısında bulundu:
Filipinler’in afetlere hazırlık düzeyini artırmak için, diğer kritik önlemlerin yanı sıra yerel liderliğe yatırım yapmak, erken uyarı sistemlerini ve toplulukların katılımını iyileştirmek üzere teknolojiden yararlanmak gerekiyor. Buna dayanıklı altyapıya, yerel kapasiteye ve önleyici eylemlere yönelik yatırımlar eşlik etmeli.
Önleyici eylem, beklenen bir afet yaşanmadan önce harekete geçmek anlamına geliyor. Vinck’in sıraladığı öncelikler doğrultusunda, toplulukların kendilerine ulaşan bilgilere göre hareket edebilmesi için uyarı sistemlerinin yerel kapasite ve altyapıyla desteklenmesi gerekiyor.
Afet hazırlığı henüz ulusal müfredata ve kamu bilincine bütünüyle yerleşmiş değil. Belirlenen öncelikler arasında sürekli kamu eğitimi, okullarda hazırlık, en kırılgan topluluklara ulaşan destek, kapsayıcı yerel girişimler, teknoloji ve verinin daha iyi kullanılması ve kalıcı siyasi kararlılık bulunuyor.
Acil durum yönetimi uzmanı Dr. Ted Esguerra, hazırlığı kalıcı bir alışkanlığa dönüştürmek için gereken sürekli kararlılığı şöyle anlattı:
Filipinler’de afetlere hazırlık, birkaç aşırı hava olayının ardından sağlanamaz. En çok ihtiyaç duyulduğu anda etkili olabilmesi için Filipinlilerin bilincinde kalıcı ve köklü bir kararlılığa dönüşmesi gerekir.
Öne Çıkanlar
- Kişilerin kendi bildirimlerine dayanan hazırlık düzeyi, 2017’de 50 üzerinden 13,5 iken 2024’te 19,2’ye çıkarak yüzde 42 arttı.
- HHI, 2024’ün başlarında tüm bölgelerden 4.600’den fazla Filipinliyle anket yaptı.
- Filipinlilerin yaklaşık yüzde 87’si belgelerini koruyor, yüzde 70’i uyarıları takip ediyor; ancak yalnızca yüzde 20’sinin aile afet planı var.
- Bilgiye dayalı hazırlık 10 üzerinden 4,9 puanla en yüksek, toplumsal destek ise 2,3 puanla en düşük sonucu aldı.
- Bölgesel farklılıklar, eğitim ve maddi kaynaklar, hazırlık düzeyindeki eşitsizliklerin temel etkenleri olmayı sürdürüyor.
- Dijital araçlar, toplum programları ve Asya Kalkınma Bankası’nın 500 milyon dolarlık kredisi hazırlık, müdahale ve iyileşme çalışmalarını destekliyor.
- Hükümet ve araştırma kuruluşlarının liderleri mevcut kurumların güçlendirilmesi, yerel liderlik, eğitim ve sürekli yatırım çağrısında bulunuyor.






