Kül Bulutu Bali Uçuşlarını Aksatırken Flores Köyleri Tahliye Edildi
Endonezya'nın Flores Adası'ndaki Lewotobi Laki-Laki Yanardağı salı öğleden sonra patlayarak gökyüzüne 11 kilometreye kadar kül püskürttü. 14 binden fazla yolcu uçuş iptalleri ve gecikmelerden etkilendi. 18 Haziran 2025 Çarşamba günü aksaklıklar Bali'ye hizmet veren uluslararası hatlara da ulaştı. Yanardağa daha yakın yerleşimlerde ise kül yağışı ve tahliyelerle mücadele ediliyordu.
İçindekiler
- Kül Bulutu Bali Uçuşlarını Aksatırken Flores Köyleri Tahliye Edildi
- Yanardağda Ne Oldu?
- Hangi Uçuşlar Etkilendi?
- Bali Havalimanı Neden Açık Kaldı?
- Doğu Nusa Tenggara'da Üç Havalimanı Kapatıldı
- Kül Bir Uçağa Nasıl Zarar Verebilir?
- Aileler Lewotobi Yakınındaki Köylerden Ayrılıyor
- Yağış Yeni Bir Tehlikeye Yol Açabilir
- Turistlerin ve İşletmelerin Planları Aksadı
- Endonezya'da Alışıldık Bir Tehlike
- Öne Çıkanlar
Bali'deki I Gusti Ngurah Rai Uluslararası Havalimanı'nda çarşamba günü en az 32 uçuş iptal edildi; başka bir açıklamada bu sayının 37'yi aştığı bildirildi. Endonezya Ulaştırma Bakanlığı, iptal ve gecikmelerden etkilenen yolcu sayısının 14 bini aştığını açıkladı. Doğu Nusa Tenggara eyaletindeki üç havalimanı geçici olarak kapatıldı.
Bali Havalimanı hizmet vermeyi sürdürdü. Havayolları kararlarını uçaklarının izleyeceği rotalara ve kül bulutunun konumuna göre aldı. Bu nedenle bazı seferler devam ederken diğerleri iptal edildi. Adadan Avustralya, Hindistan, Singapur, Malezya, Çin ve Yeni Zelanda'ya uzanan hatlardaki yolcular da etkilendi.
Yanardağın yakınında yetkililer alarm seviyesini en yüksek düzeye çıkardı, yasak bölgeyi 8 kilometreye genişletti ve birkaç köyün sakinlerini tahliye etti. Bu patlamada yaralanma, can kaybı veya ciddi maddi hasara ilişkin acil bir bildirim yapılmadı.
Aksaklıklar Flores'in çok ötesine yayıldı. Hava rotalarına sürüklenen kül binlerce yolcuyu mahsur bırakırken Bali ve Komodo Ulusal Parkı dahil yakın destinasyonlara yapılan yolculukları zorlaştırdı. Lewotobi Laki-Laki çevresinde yaşayanlar için acil kaygılar, yerleşimlerine kül yağması, volkanik faaliyetin sürmesi ve şiddetli yağış halinde tehlikeli çamur akıntıları oluşması ihtimaliydi.
Yanardağda Ne Oldu?
Lewotobi Laki-Laki Yanardağı salı günü yerel saatle yaklaşık 17.35'te patladı. Yüksekliği 1.584 metre olan yanardağ, 150 kilometreye kadar uzaklıktan görülebilen, mantarı andıran büyük bir kül bulutu püskürttü.
Kül sütunu gökyüzünde 11 kilometreye, yani yaklaşık 6,8 mile kadar yükseldi. İlk patlamanın ardından birkaç patlama daha yaşandı. Endonezya'nın volkanoloji kurumu çarşamba sabahı kül sütunlarının 5.000 metreye, yani 16.400 feet'e kadar ulaştığını kaydetti.
Endonezya Jeoloji Kurumu Başkanı Muhammad Wafid, resmi açıklamasında patlama sütununun yüksekliğini ve görünümünü şöyle anlattı:
Patlama sütununun zirvenin yaklaşık 10.000 metre üzerine ulaştığı gözlemlendi. Kül sütununun gri renkli ve yoğun olduğu görüldü.
Sismik izleme çalışmaları çarşamba günü de sarsıntı ve patlamalar kaydetti. Bu nedenle yetkililer, yeni patlamaların ve külün hareketindeki değişikliklerin hâlâ mümkün olduğu aktif bir durumu yönetiyordu.
Başlıca gelişmeler şöyleydi:
- Salı öğleden sonra: Lewotobi Laki-Laki yerel saatle yaklaşık 17.35'te patlayarak gökyüzüne yükselen bir kül bulutu oluşturdu.
- Salı geç saatlerde: Ulusal Afet Yönetimi Ajansına göre, yetkililerin koruyucu önlemleri genişletmesi üzerine en az bir köy tahliye edildi.
- Çarşamba sabahı: Yeni patlamalarla kül sütunları 5.000 metreye kadar yükseldi.
- 18 Haziran Çarşamba: Bali'nin iç ve dış hat uçuşları iptal edildi; Doğu Nusa Tenggara'daki üç havalimanı geçici olarak kapatıldı.
Hangi Uçuşlar Etkilendi?
Jetstar, Virgin Australia, Air India, Air New Zealand, Singapore Airlines, TigerAir ve Çinli Juneyao Airlines etkilenen havayolları arasındaydı. Aksaklıklar, Bali'nin başlıca uluslararası bağlantılarının yanı sıra Endonezya adalarını birbirine bağlayan iç hat seferlerine de yayıldı.
Flores'teki Labuan Bajo'ya giden AirAsia seferleri de iptal edilen iç hat uçuşları arasındaydı. Bu kesintiler, Bali'den sonraki duraklara geçecek yolcuların, Komodo Ulusal Parkı'na giden turistler dahil, seyahatlerini zorlaştırdı.
Binlerce yolcu uçuş iptalleriyle veya uzun gecikmelerle karşı karşıya kaldı. Bazı tatilciler konaklamalarını uzatmak zorunda kaldı; diğerleri eve dönmek için alternatif rotalar aradı. Her yolcunun ne ölçüde etkilendiği havayoluna, varış noktasına ve uygun bir alternatif yolculuk bulunup bulunmadığına bağlıydı.
Jetstar, kül bulutunun çarşamba günü geç saatlerde dağılabileceğini ve geciken seferlerin yeniden başlayabileceğini öngördü. Ancak bu beklenti koşullara bağlıydı; rüzgâr ve yeni volkanik faaliyetler külün taşınacağı yönü değiştirebilirdi.
18 Haziran'daki güncelleme itibarıyla etkilenen seferlerin tümüyle ne zaman normale döneceğine ilişkin doğrulanmış bir zaman verilmemişti. Havayolları koşulları değerlendirmeyi sürdürüyordu ve yolcuların planlarında yeni değişikliklere hazırlıklı olması gerekiyordu.
Bali Havalimanı Neden Açık Kaldı?
I Gusti Ngurah Rai Uluslararası Havalimanı, havayolları onlarca uçuşu iptal etmesine rağmen faaliyetlerine devam etti. Havalimanı yetkilileri, iptal kararlarının ilgili rotaya ve havayoluna göre değiştiğini açıkladı.
Bir uçağın yolculuğunda yalnızca pistteki koşullar etkili değildir. Havalimanı açık olsa bile uçuş rotasında volkanik kül bulunması, o rotayı güvensiz hâle getirebilir. Bu nedenle kül bulutunun konumu her havayolunun kararında önem taşıyordu.
Jetstar, Bali'nin ana hava ulaşım kapısı olan Denpasar'a uçuşlarının ne zaman yapılacağına yolcu güvenliğinin yön vereceğini belirtti. Havayolu şöyle dedi:
Güvenlik her zaman ilk önceliğimizdir ve Denpasar'a uçuşları yalnızca uçmanın güvenli olduğu durumlarda gerçekleştiririz.
Air New Zealand, Virgin Australia ve Endonezya Ulaştırma Bakanlığı da açıklamalarında güvenliği ön planda tuttu. Jetstar, etkilenen müşterilere uçuş değişikliği veya para iadesi sunulacağını bildirdi.
Yolcular açısından bunun pratik sonucu, havalimanı açık olsa bile uçuşun iptal edilebilmesiydi. Özellikle başka aksaklıklardan etkilenebilecek aktarmalı yolculuklarda, her bir seferin durumunu ayrıca kontrol etmek gerekiyordu.
Doğu Nusa Tenggara'da Üç Havalimanı Kapatıldı
Yetkililer Maumere'deki Fransiskus Xaverius Seda Havalimanı'nı, Bajawa'daki Soa Havalimanı'nı ve Ende'deki Haji Hasan Aroeboesman Havalimanı'nı geçici olarak kapattı. Flores'in bulunduğu Doğu Nusa Tenggara eyaletindeki üç havalimanı da kapanmadan etkilendi.
Yolcuları korumak amacıyla yapılan kapanışlar, Bali üzerinden bazı bağlantıların da kullanılamadığı bir dönemde Flores'e ve yakın adalara ulaşmayı ya da buralardan ayrılmayı zorlaştırdı.
Endonezya Ulaştırma Bakanlığı, yolculuklarına devam edemeyen yolcular için havayollarını ve havalimanı işletmecilerini seçenek sunmaya çağırdı. Bu seçenekler arasında tarih değiştirme, alternatif rotaya yönlendirme veya tam para iadesi vardı.
Tarih değiştirme, yolcunun başka bir kalkış seferine alınması; alternatif rotaya yönlendirme ise varış noktasına farklı bir yolculuk düzenlenmesi anlamına geliyor. Her yolcuya sunulabilecek seçenekler, etkilenen seferlere ve havayollarının yaptığı düzenlemelere bağlıydı.
Kül Bir Uçağa Nasıl Zarar Verebilir?
Volkanik kül, patlama sırasında atmosfere saçılan ince parçacıklardan oluşur. Yerden yükseğe taşınan bu parçacıklar yüzlerce, hatta binlerce kilometre sürüklenerek havacılığa yönelik tehlikeyi yanardağın çok ötesine yayabilir.
Jet motorları özellikle savunmasızdır. Motora giren kül yoğun ısıda eriyebilir ve ardından kritik parçaları kaplayabilir ya da tıkayabilir. Bu hasar, motorun düzgün çalışmasını tehlikeye sokabilir.
Kül, kumlama işlemi gibi uçağın dış yüzeyini aşındırabilir ve kokpit camlarına zarar verebilir. Seyrüsefer ve iletişim sistemleri de etkilenebilir; böylece aynı uçuşta birden fazla risk ortaya çıkabilir.
Bu nedenle külün uçuş rotalarında tespit edilmesi halinde havayolları ve havacılık yetkilileri temkinli davranır. Bir seferi iptal etmek veya başka bir rotaya yönlendirmek, uçağı yolcuların beklediği havalimanından uzakta olsa bile bir tehlikeden uzak tutar.
Uçuşların yeniden başlatılmasına ilişkin kararlar, külün hareketinin ve hava koşullarının izlenmesine, ayrıca volkanoloji ve havacılık kurumlarının değerlendirmelerine dayanır. Çarşamba günü patlamaların sürmesi, bu değerlendirmelerin devam etmesini gerektirdi.
Aileler Lewotobi Yakınındaki Köylerden Ayrılıyor
Boru, Hewa, Watobuku ve Nurabelen sakinleri güvenli bölgelere tahliye edilen köyler arasındaydı. Etkilenen yerleşimlere kül, çakıl ve kum yağdı; sokaklar kalın bir tabakayla kaplandı.
Endonezya Afet Yönetimi Ajansı sözcüsü Abdul Muhari, etkilenen köylerden en az 450 ailenin geçici konutlara yerleştiğini söyledi. Bazı sakinler temel ihtiyaçların karşılandığı barınaklara taşındı.
Ulusal Afet Yönetimi Ajansı, salı günü geç saatlerde en az bir köyün tahliye edildiğini bildirdi. Belirlenmiş tehlike bölgesinin dışındaki birkaç yerleşimde de kül yağışı gözlemlendi; böylece aksaklıklar erişimin kısıtlandığı alanın ötesine yayıldı.
Yetkililer, sakinleri külü solumaktan korumaya yardımcı olmak için maske dağıttı. Etkilenen bölgelerde kalanlar evlerini terk etme, geçici konaklama yerlerine taşınma ve koşulların güvenli hâle gelmesini bekleme zorluğuyla da karşı karşıya kaldı.
Acil bir yaralanma veya can kaybı bildirilmedi. Yerel yetkililer, tahliyelerin hızlı yapılmasının ve sakinlerin volkanik tehlikelere aşina olmasının zararı sınırlamaya yardımcı olduğunu belirtti.
Yağış Yeni Bir Tehlikeye Yol Açabilir
Endonezya Jeoloji Kurumu, şiddetli yağış görülmesi halinde Lewotobi Laki-Laki'nden doğan nehirlerin yakınındaki yerleşimlerde lahar taşkınları oluşabileceği uyarısında bulundu. Lahar, su, volkanik döküntü ve çamurdan oluşan tehlikeli bir akıştır.
Yağmur, gevşek volkanik malzemeyi su yollarına taşıyarak bu kanalların yakınındaki yerleşimleri tehdit edebilir. Uyarı, nehir boyunca yaşayanların yanı sıra krater çevresinde yaşayanları da kapsıyordu.
Yetkililer yasak bölgeyi 8 kilometreye, yaklaşık 5 mile genişletti. Wafid ayrıca sakinlere ve turistlere kraterin en az 7 kilometre yakınında faaliyette bulunmaktan kaçınmaları, küle karşı maske kullanmaları ve lahar tehlikesine karşı dikkatli olmaları çağrısında bulundu.
İzleme çalışmaları sürerken en yüksek alarm seviyesi ve yasak bölge yürürlükte kaldı. Sakinlere yeni patlamalara ve şiddetli yağışın tetikleyebileceği çamur akıntıları dahil ikincil tehlikelere karşı dikkatli olmaları tavsiye edildi.
Turistlerin ve İşletmelerin Planları Aksadı
Bali her yıl milyonlarca ziyaretçi çekiyor ve ekonomisi büyük ölçüde turizme dayanıyor. Bu nedenle uçuş iptalleri, yolcuların yanı sıra tatil, ulaşım ve konaklama düzenlemelerini yapan işletmeleri de etkiledi.
Bali merkezli bir seyahat acentesinde satış görevlisi olan Remdy Doule, iptallerden doğrudan 1.000'den fazla turistin etkilendiğini tahmin etti. Özellikle Bali'ye ve Komodo Ulusal Parkı'na gidenler etkilendi. Bu tahmin turistleri kapsarken, Ulaştırma Bakanlığının 14 bini aşan rakamı iptal ve gecikmelerden etkilenen tüm yolcuları kapsıyordu.
Havayolları ve oteller, mahsur kalan yolculara yardımcı olmak için çalıştı. Destek kapsamında uçuş değişikliği ve planlandığı gibi ayrılamayanlara mümkün olduğunda ek gece konaklama sağlanması yer aldı.
Birçok yolcu, uçuşların yeniden başlamasını beklemekle başka bir rota aramak arasında seçim yapmak zorunda kaldı. Flores'teki havalimanlarının geçici olarak kapanması bazı yolculukları zorlaştırırken külün öngörülemeyen hareketi alternatif planların da değişmesine yol açabilirdi.
Çoğu havayolu ve turizm işletmesi, kül bulutu dağıldığında koşulların normale döneceğini öngördü. Bali'deki turizm işletmelerinin mali kaybına ilişkin bir tahmin verilmedi.
Yolcular için ilk yapılması gerekenler uçuş durumunu düzenli olarak kontrol etmek, yerel gelişmeleri takip etmek ve ani değişikliklere hazırlıklı olmaktı. Havayolları ve turizm işletmeleri volkanik faaliyet kaynaklı aksaklıklara yönelik prosedürlere sahipti; yine de koşullar yolculardan ve işletmelerden esneklik gerektiriyordu.
Endonezya'da Alışıldık Bir Tehlike
Lewotobi Laki-Laki, Endonezya'nın en aktif yanardağlarından biridir ve Flores'teki ikiz volkan sisteminin parçasıdır. Yakınındaki diğer yanardağ Lewotobi Perempuan, dişi yanardağ olarak bilinir.
Endonezya'da 120'den fazla aktif yanardağ bulunuyor. Takımadalar, çeşitli tektonik levhaların buluştuğu geniş bir bölge olan Pasifik Ateş Çemberi üzerinde yer alıyor. Bu sınırlar boyunca gerçekleşen hareketler sık sık depremlere ve volkanik patlamalara yol açıyor.
Lewotobi Laki-Laki'nin yakın geçmişinde geçen yıl mart, mayıs ve kasım aylarında yaşanan önemli patlamalar bulunuyor. Kasım 2024'teki patlamada dokuz kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı ve binlerce kişi tahliye edildi. Patlama ayrıca çok sayıda uçuşun iptal edilmesine yol açtı.
Endonezya'nın aktif yanardağları çevresindeki yerleşimlerde yaşayanlar tahliye tatbikatlarına ve izleme uyarılarına aşina. Son tahliyelerde de sakinlerin hızlı hareket etmesi gerekirken kurumlar, çok az uyarıyla değişebilecek faaliyetleri izledi.
18 Haziran itibarıyla yetkililer Lewotobi Laki-Laki'ni izlemeyi, yasak bölgeyi yürürlükte tutmayı ve yeni patlamalar ile lahar tehlikesine karşı uyarmayı sürdürdü. Bali'ye seyahat edenler için başlıca belirsizlik, kül koşullarının etkilenen tüm uçuşların yeniden başlamasına ne zaman izin vereceğiydi.
Öne Çıkanlar
- Lewotobi Laki-Laki salı öğleden sonra patlayarak gökyüzüne 11 kilometreye kadar kül püskürttü.
- Çarşamba günü Bali'de en az 32 uçuş iptal edildi; başka bir açıklamada bu sayının 37'yi aştığı bildirildi.
- Endonezya Ulaştırma Bakanlığı, iptal ve gecikmelerden 14 binden fazla yolcunun etkilendiğini açıkladı.
- Bali Havalimanı hizmet vermeyi sürdürürken Doğu Nusa Tenggara'daki üç havalimanı geçici olarak kapatıldı.
- Yetkililer volkanik alarm seviyesini en yüksek düzeye çıkardı ve yasak bölgeyi 8 kilometreye genişletti.
- En az 450 aile geçici konutlara yerleşti; acil bir can kaybı veya ciddi maddi hasar bildirilmedi.
- Havayolları uçuş değişikliği, alternatif rota veya para iadesi sundu ya da bu seçenekleri sunmaya çağrıldı. Yetkililer külü izlemeyi ve olası lahar tehlikesine karşı uyarıda bulunmayı sürdürdü.






