ABD'nin teknoloji kısıtlamaları sıkılaşırken Çin, Wuxi'de fotonik çip üretimini artırıyor

9 dakikalık okuma
ABD'nin teknoloji kısıtlamaları sıkılaşırken Çin, Wuxi'de fotonik çip üretimini artırıyor

Wuxi, Milyonlarca Fotonik Çip Üretme Kapasitesini Artırıyor

Çin'in Jiangsu eyaletindeki Wuxi'de bir üretim hattı, ışık temelli bir teknolojinin daha geniş çaplı ticari kullanıma geçmesini sağlıyor. Shanghai Jiao Tong Üniversitesi'ne bağlı Entegre Fotonik Araştırma Merkezi (CHIPX), Çin'in yabancı yarı iletken teknolojisine bağımlılığını azaltmaya çalıştığı dönemde fotonik çiplerin büyük ölçekli üretimine başladı.

İçindekiler
  1. Wuxi, Milyonlarca Fotonik Çip Üretme Kapasitesini Artırıyor
  2. Çiplerde Işık Kullanılması Neleri Değiştiriyor?
  3. CHIPX Araştırmayı Üretimle Buluşturuyor
  4. ABD Kısıtlamaları Çin'in Teknoloji Hamlesini Şekillendiriyor
  5. Wuhan ve Ningbo Üretim Çabalarına Destek Veriyor
  6. Araştırma Harcamaları ve Üniversiteler Kapasiteyi Artırıyor
  7. QiMeng Çip Tasarım Sürecini Hedefliyor
  8. Büyüyen Pazar Hâlâ İthalata Bağımlı
  9. Yatırım ve Stratejik Baskı Rekabeti Körüklüyor
  10. Öne Çıkanlar

Tesis, her biri 6 inç çapında olan ince film lityum niyobattan fotonik çip plakaları üretiyor. Yıllık kapasite 12 bin plaka; her plakadan yaklaşık 350 çip elde ediliyor. Belirtilen kapasitede bu rakamlar yılda potansiyel olarak 4,2 milyon çipe karşılık geliyor.

Bu üretim ölçeği Çin'de bir ilk. Ülkeye optik iletişim, kuantum teknolojileri ve yapay zekâ (AI) veri merkezleri içi de dahil olmak üzere büyük miktarda verinin aktarımı için tasarlanan bileşenleri yerli olarak üretme olanağı sağlıyor.

CHIPX, Eylül 2023'te faaliyete geçti ve Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı tarafından kilit ulusal pilot platform olarak tanındı. Bu tür platformlar, laboratuvar araştırmalarını ürünleri daha büyük miktarlarda üretmek için gereken test ve imalat çalışmalarıyla buluşturuyor.

Bu genişleme, ABD'nin Çin'in gelişmiş yarı iletkenlere, üretim ekipmanlarına ve tasarım yazılımlarına erişimine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdığı bir dönemde gerçekleşiyor. Çin'in yanıtı Wuxi'deki bu tesisle sınırlı değil: devlet destekli laboratuvarları, yeni üniversite programlarını ve çip tasarımını otomatikleştirme çabalarını da kapsıyor.

Çin için öncelikli zorluk, araştırma başarılarını şirketlerin büyük ölçekte kullanabileceği bileşenlere dönüştürürken ithal malzeme ve ekipmanlara bağımlılığı azaltmak. Tedarik zincirinin bazı bölümleri yabancı teknolojiye hâlâ büyük ölçüde bağımlı olsa da fotonik, iletişim ve bilgi işlem kapasitesini geliştirmek için alternatif bir yol sunuyor.

Reklam

Çiplerde Işık Kullanılması Neleri Değiştiriyor?

Fotonik entegre devreler olarak da adlandırılan fotonik çipler, bilgiyi taşımak için ışık parçacıkları olan fotonları kullanıyor. Geleneksel elektronik çipler ise elektronlardan yararlanıyor. Temel fark, bilginin aygıt içinde hareket etme biçiminde yatıyor.

Işık, çok yüksek veri aktarım hızlarına ulaşmanın bir yolunu sunuyor. Fotonik çipler aynı anda büyük miktarda bilgiyi de işleyebiliyor; bu da onlara yüksek kapasiteli iletişim ağlarının gerektirdiği bant genişliğini sağlıyor. Bant genişliği, bir bağlantının aynı anda ne kadar veri taşıyabildiğini ifade ediyor.

Daha düşük güç tüketimi ve daha az ısı üretimi de olası avantajlar arasında. Bu özellikler, büyük miktarda bilginin aktarılıp işlenmesinin enerji tükettiği ve yönetilmesi gereken ısı yarattığı veri merkezleri ile yüksek performanslı bilgi işlem sistemlerinde önem taşıyor.

Fotonik çipler için belirlenen uygulama alanları kuantum bilişim, veri iletişimi, otonom araçlar, biyomedikal teknoloji, savunma ve havacılık sektörlerini kapsıyor. Bilgiyi hızla aktarıp işleyebilmeleri, onları 5G ağları ve 6G'nin geliştirilmesi açısından da önemli kılıyor.

Kuantum bilişim, Çin'in bu alana ilgisinin ardındaki stratejik önceliklerden biri. Fotonik çipler; kullanım alanları kriptografiden ilaç keşfine kadar uzanan kuantum bilgisayarların ve kuantum bilişim ağlarının geliştirilmesine katkı sağlayabiliyor. Optik iletişim ve AI veri merkezleri de ticari kullanıma geçiş için başka fırsatlar sunuyor.

CHIPX Araştırmayı Üretimle Buluşturuyor

CHIPX Direktörü Jin Xianmin, Wuxi'deki üretim hattını araştırma ve geliştirme, süreç doğrulama ve ölçeği artırılabilen üretimi bir araya getiren entegre bir operasyon olarak tanımlıyor. Süreç doğrulama, bir üretim yönteminin daha yaygın kullanılmadan önce amaçlandığı gibi çalışıp çalışmadığının kontrol edilmesi anlamına geliyor.

Jin, bu başarıyı kuantum teknolojilerinde yerli yetkinlikleri güçlendirmeye yönelik bir adım olarak nitelendirdi:

Çin'in kuantum teknolojilerinde kendi kendine yeterliliğini ve küresel rekabet gücünü daha da artırıyor.

CHIPX, çip tasarımı ve işleme konusundaki uzmanlığını sektör ortaklarıyla paylaşmak üzere de tasarlandı. Böylece platform, bitmiş bileşenlerin üretildiği bir yer olmanın ötesine geçiyor: şirketler, tasarımlarını ticari kullanıma taşımak için platformun bilgi birikiminden ve üretim kapasitesinden yararlanabiliyor.

Reklam

Hedeflenen pazarlar arasında 5G ve 6G iletişimi, AI veri merkezleri ve kuantum bilişim ağları bulunuyor. Girişimin, Wuxi'nin AI geliştirme merkezi olma hedefini desteklemesi ve bilgi işlem gücündeki kısıtların aşılmasına katkıda bulunması da bekleniyor.

Araştırma, test ve üretim arasındaki bağlantı bu çabanın merkezinde yer alıyor. Laboratuvarda geliştirilen bir çipin, müşteriler için tekrarlı biçimde üretilen bir bileşene dönüşmeden önce üretim kontrollerinden geçmesi gerekiyor. CHIPX, bu aşamaları tek bir platformda bir araya getiriyor.

ABD Kısıtlamaları Çin'in Teknoloji Hamlesini Şekillendiriyor

ABD, 2018'den bu yana uygulamaya koyduğu kısıtlamalar kapsamında Huawei ve Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC) dahil olmak üzere önde gelen Çinli teknoloji şirketlerini ticaret kara listelerine aldı. Bu önlemler, Çinli şirketlerin gelişmiş çip tasarımı ve üretimi için ihtiyaç duyduğu yabancı teknolojilere erişimini kısıtlıyor.

Kısıtlamalar, hem Trump hem de Biden yönetimleri döneminde genişletildi. Peş peşe uygulamaya konan ihracat kontrolleri ve gümrük tarifeleri şirketleri, araştırma kurumlarını ve üniversiteleri etkileyerek baskıyı ticari çip üreticilerinin ötesine taşıdı.

Çin, bileşik yarı iletkenler, fotonik ve kuantum bilişim dahil olmak üzere alternatif teknolojilere yatırımları hızlandırarak karşılık verdi. Yaklaşımı ayrıca tedarik zincirleri genelinde daha yakın iş birliğini, araştırma harcamalarının artırılmasını ve ülke genelinde pilot üretim hatları ile araştırma merkezleri kurulmasını içeriyor.

Bu çabada öne çıkan tarihler ve gelişmeler şöyle:

  • 2018'den bu yana: ABD'nin ticaret kısıtlamaları büyük Çinli teknoloji şirketlerini hedef aldı; Trump ve Biden yönetimleri döneminde kontroller genişletildi.
  • Eylül 2023: CHIPX, Wuxi'de faaliyete geçti.
  • 2023: Çin'in araştırma ve geliştirme harcamaları 3,3 trilyon yuanı aşarken fotonik çip pazarı 13,8 milyar yuan değerindeydi.
  • 2024: Danışmanlık şirketi AskCI, Çin'in fotonik çip pazarının yaklaşık 15,2 milyar yuana ulaşacağını öngördü.
  • 11 Haziran 2025 itibarıyla: CHIPX, yıllık 12 bin plaka kapasiteli büyük ölçekli üretime başladı; her plakadan yaklaşık 350 çip elde ediliyor.

Wuhan ve Ningbo Üretim Çabalarına Destek Veriyor

Çoğu ABD kara listelerinde yer alan Çinli çip üreticileri ve ekipman imalatçıları, giderek daha fazla devlet destekli laboratuvarlara ve üniversitelere bağlı pilot üretim hatlarına yöneliyor. Wuhan, Wuxi ve Ningbo'daki tesisler deneme üretimi ve doğrulama hizmetleri sunuyor.

Bu kurumlar genellikle denizaşırı teknolojiye ticari şirketlerden daha esnek biçimde erişebiliyor. Bu erişim, onları ekipmanları test etmek, malzemeleri incelemek ve üreticiler daha büyük üretim miktarlarına geçmeden önce çip tasarımlarını kontrol etmek için elverişli yerler hâline getiriyor.

Reklam

Örneğin Wuhan'daki Hubei Yangtze Memory Labs, Yangtze Memory Technologies (YMTC) mühendislerinin yeni çip tasarımlarını seri üretimden önce doğrulamasına olanak sağlıyor. Bu çalışma, tasarım aşamasını üretimin pratik gereklilikleriyle buluşturuyor.

Yine Wuhan'daki JFS Laboratory, bileşik yarı iletkenler ve silikon fotonik alanlarında uzmanlaşıyor. Çin geleneksel elektronik çiplerin ötesindeki teknolojilerde yetkinlik geliştirmeye çalışırken laboratuvar dünyanın dört bir yanından önde gelen bilim insanlarını bünyesine kattı.

Bu tesislerdeki çalışmalar arasında ekipman performansını ölçütlerle karşılaştırmak, yeni malzemeleri doğrulamak ve geleceğin teknolojilerinin geliştirilmesini desteklemek bulunuyor. Performans karşılaştırması, üreticilerin ekipmanın ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmesine yardımcı olmak için ekipman performansının bir referansla kıyaslanması anlamına geliyor.

Araştırma Harcamaları ve Üniversiteler Kapasiteyi Artırıyor

Çin'in yarı iletken stratejisi finansmana ve yetişmiş iş gücüne de dayanıyor. Ulusal İstatistik Bürosu'na göre ülkenin araştırma ve geliştirme harcamaları 2023'te 3,3 trilyon yuanı, yani yaklaşık 458 milyar ABD dolarını aştı. Bu, 2017'de kaydedilen seviyenin neredeyse iki katıydı.

Harcamalardaki artışa, Shanghai Jiao Tong Üniversitesi ve Nanjing Havacılık ve Uzay Bilimleri Üniversitesi dahil olmak üzere üniversitelerde yarı iletken okullarının kurulması eşlik ediyor. Bu okulların amacı, temel teknolojilere erişimi genişletmek ve Çin'de daha fazla uzman yetiştirmek.

Programlar elektronik tasarım otomasyonu, çip üretiminde kullanılan ekipmanlar ve gelişmiş çip imalatını kapsıyor. Bu alanlar birlikte, devre tasarımından üretim makinelerinin işletilmesine kadar yarı iletken sektörünün farklı aşamalarını ele alıyor.

Çin ayrıca şirketleri, araştırma kurumlarını ve uzman iş gücünü daha yakın temas hâline getiren sektör kümelerini teşvik ediyor. Eğitim, araştırma yatırımları ve üretim platformlarının bir araya getirilmesiyle hem yabancı ürünlere hem de yabancı uzmanlığa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

QiMeng Çip Tasarım Sürecini Hedefliyor

Çin Bilimler Akademisi (CAS) kısa süre önce, entegre devre tasarım sürecini otomatikleştirmek üzere geliştirilen AI tabanlı QiMeng sistemini tanıttı. Çip geliştirmek için gereken süreyi ve maliyeti azaltma çabasının bir parçası olarak büyük dil modellerinden yararlanıyor.

QiMeng'in, insan uzmanların tasarladığı çiplerin performans ve verimliliğini yakalarken tüm tasarım sürecini otomatikleştirebildiği belirtiliyor. Sistem, CHIPX gibi tesislerde geliştirilen üretim çalışmalarını tamamlayarak devrelerin nasıl tasarlandığıyla ilgileniyor.

Zamanlama önemli; çünkü ABD, önde gelen elektronik tasarım otomasyonu (EDA) yazılımı tedarikçilerine Çin'e satışları durdurmaları yönünde baskı yaptı. EDA yazılımları çip tasarımları oluşturmak için kullanılan araçları sağladığından, bu yazılımlara erişim yarı iletken geliştirme sürecinin önemli bir parçası.

Reklam

QiMeng gibi yerli alternatiflerle, yabancı araçlara yönelik kısıtlamalara rağmen bu geliştirme çalışmalarının sürdürülmesi amaçlanıyor. Dolayısıyla Çin'in çabası hem çiplerin fiziksel üretimini hem de tasarımda kullanılan yazılımları kapsıyor.

Büyüyen Pazar Hâlâ İthalata Bağımlı

Çinli danışmanlık şirketi AskCI, ülkenin fotonik çip pazarının 2023'teki 13,8 milyar yuandan 2024'te yaklaşık 15,2 milyar yuana, yani 2,1 milyar ABD dolarına ulaşacağını öngördü. Öngörülen artış 1,4 milyar yuan, yaklaşık yüzde 10 düzeyindeydi.

Gelişmiş fotonik çiplerin bazı segmentlerinde yerli tedarik sınırlı kalıyor. Tedarik zincirlerinin belirli bölümlerinde yerlileşme oranı yüzde 5'in altında. Bu durum, bazı kritik bileşenlerde ithal malzeme ve ekipmanlara önemli ölçüde bağımlı olunduğunu gösteriyor.

Bu nedenle Wuxi'deki üretim artışı, daha geniş kapsamlı bir sanayi çabasının parçası. Çip üretim kapasitesinin artırılması, üretimin sürdürülmesi için gereken malzeme, ekipman ve uzmanlığa erişimle desteklenmeli.

Araştırma kurumları da siyasi kısıtlamalarla karşı karşıya. Üniversiteler ve araştırma enstitüleri ticari şirketlere kıyasla genellikle daha az ticaret kısıtlamasına tabi olsa da ABD, önde gelen bazı Çin üniversitelerini Kuruluş Listesi'ne aldı. Bu durum ihracat ve iş birliklerinde daha sıkı incelemeler yapılmasını gerektiriyor.

Avrupa da araştırma güvenliği ve teknoloji transferine ilişkin kaygılar nedeniyle Çin'le araştırma ortaklıklarını daha yakından inceliyor. Bu baskılar, bilimsel ve endüstriyel gelişmenin bağlı olabileceği uluslararası ilişkileri etkiliyor.

Yatırım ve Stratejik Baskı Rekabeti Körüklüyor

Bilgi Teknolojileri ve İnovasyon Vakfı'nın küresel inovasyon politikalarından sorumlu başkan yardımcısı Stephen Ezell, Çin'in artan yetkinliklerini araştırma harcamalarıyla ilişkilendiriyor. Yatırım eğilimleri ile bütçe kısıtlarının iki ülkeyi farklı yönlere çekmesi hâlinde Çin'in ABD'yi geride bırakma olasılığını şöyle değerlendirdi:

Çin, tüm sektörlerde ve toplam harcamalarda Ar-Ge harcamaları bakımından ABD'ye yaklaştı. Çin yatırımlarını yüksek düzeyde sürdürür ve ABD bütçe koşulları nedeniyle kısıtlanırsa, Çin'in ABD'yi geride bırakması kesinlikle mümkün.

Institut Montaigne Uluslararası Çalışmalar Direktörü Mathieu Duchatel, dış baskının Çin inovasyonunu harekete geçirmedeki rolüne dikkat çekiyor. Ülkenin ekonomik sistemindeki verimsizlikler nedeniyle bu kapasitenin göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyor:

İnsanlar, devlet yönlendirmeli sistemindeki verimsizlikler nedeniyle Çin'in inovasyon kapasitesini küçümsememeli. ABD ve müttefiklerinin Çin üzerinde kurduğu yoğun stratejik baskı da harekete geçirici önemli bir güç.

Çin'in ilerlemesine, devlet yönlendirmeli sisteminin bazı bölümlerindeki verimsizlikler ve atıl kapasite eşlik ediyor. Fotonik, AI tabanlı tasarım ve alternatif yarı iletken malzemeler teknoloji farkını azaltma yolları sunarken Çinli şirketler bazı ileri üretim süreçlerinde geride kalmayı sürdürüyor.

Reklam

Wuxi'deki genişleme, TSMC ve Samsung gibi şirketlerin güçlü konumlarını koruduğu bir sektörde rekabete katkı sağlıyor. Fotonik çipler, AI sistemleri için verinin daha hızlı ve enerji verimli biçimde aktarılmasına ve işlenmesine yardımcı olurken kuantum bilgisayarların geliştirilmesine de katkı sağlayabilir.

Küresel yarı iletken üretimi birbiriyle bağlantılı olmayı sürdürüyor. Çin'in daha fazla kendi kendine yeterli olma çabası, ithal ekipman ve malzemelere bağımlılıkla birlikte ilerliyor. Gelişmiş fotonik çip tedarik zincirlerinde daha geniş çaplı bağımsızlığa ne zaman ulaşılacağına dair bir tarih verilmedi. İhracat kontrolleri ve jeopolitik gerilimler sektörü şekillendirmeyi sürdürürken bu çalışmalar da tamamlanmış değil.

Öne Çıkanlar

  • Wuxi'deki CHIPX, ince film lityum niyobattan üretilen 6 inçlik plakalarla fotonik çiplerin büyük ölçekli üretimine başladı.
  • Yıllık kapasite 12 bin plaka; plaka başına yaklaşık 350 çip üretimi, potansiyel olarak toplam 4,2 milyon çipe karşılık geliyor.
  • Tesis Eylül 2023'te faaliyete geçti; araştırma, üretim testleri ve imalatı bir araya getiriyor.
  • Hedeflenen uygulamalar arasında optik iletişim, 5G ve 6G, AI veri merkezleri ve kuantum bilişim ağları bulunuyor.
  • Çin, yabancı teknoloji kısıtlamalarına karşılık araştırma harcamalarını, üniversite eğitimini, pilot üretim tesislerini ve yerli çip tasarım araçlarını geliştiriyor.
  • AskCI, fotonik çip pazarının 2023'teki 13,8 milyar yuandan 2024'te 15,2 milyar yuana çıkacağını öngördü.
  • Gelişmiş fotonik çip tedarik zincirlerinin bazı bölümlerinde yerlileşme oranı yüzde 5'in altında; bu da ithalata bağımlılığın sürdüğünü gösteriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir