Pag-asa’da yaşam: Yaklaşık 400 Filipinli, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki ileri karakollarının yakınında varlığını sürdürüyor

8 dakikalık okuma
Pag-asa’da yaşam: Yaklaşık 400 Filipinli, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki ileri karakollarının yakınında varlığını sürdürüyor

Büyük Bir Ulusal Öneme Sahip Küçük Bir Ada

Yerel adı Pag-asa olan Thitu Adası’nda yaklaşık 400 Filipinli sivil yaşıyor. Çin’in Subi Resifi’ndeki üssü adaya yalnızca 12 deniz mili uzaklıkta. Evler, balıkçı tekneleri, okul ve bahçeler, Güney Çin Denizi’ndeki anlaşmazlığın merkezinde küçük bir topluluk oluşturuyor. Ada sakinleri için toprak üzerindeki mücadele; para kazanma, ihtiyaçlarını karşılama ve çocuk yetiştirme gibi gündelik kararları da etkiliyor.

İçindekiler
  1. Büyük Bir Ulusal Öneme Sahip Küçük Bir Ada
  2. Thitu, Güney Çin Denizi’nde Neden Önemli?
  3. Aileler Uzak Bir Adadaki Yaşamı Nasıl Sürdürüyor?
  4. Ada Sakinleri Adada Kalmayı Yurtseverlik Olarak Görüyor
  5. Çin Gemileri Gündelik Güvenlik Kaygılarını Artırıyor
  6. Balıkçılık Kısıtlamaları Hane Gelirlerini Değiştiriyor
  7. Yerleşim, İnşaat ve Turizm
  8. Kadınlar Topluluk Yaşamında Daha Büyük Rol Üstleniyor
  9. Adada Kalma Kararlılığı
  10. Öne Çıkanlar

Pag-asa, Tagalog dilinde “umut” anlamına geliyor. Filipinler hükümetinin egemenlik iddiasını güçlendirmek amacıyla sivil yerleşimi teşvik ettiği Spratly Adaları’ndaki bu uzak karakolda ismin ayrı bir ağırlığı var. Adada kalmayı sürdürenler, varlıklarını hem evlerine bağlılıklarının hem de adanın Filipinler’e ait olduğu yönündeki beyanlarının bir ifadesi olarak görüyor.

10 Haziran 2025 itibarıyla altyapı iyileştirmeleri ve turizm olasılığı, topluluk için yeni fırsatlar sunuyor. Beton pist, korunaklı liman, yeni okul binaları ve sağlık merkezi yapımı süren projeler arasında. Buna rağmen ada sakinleri kısıtlı elektrik, şebeke suyu olmayan evler ve hava koşullarına bağlı teslimatlarla yaşamayı sürdürüyor.

Yakındaki Çin gemileri belirsizliği daha da artırıyor. Balıkçılar, avlanma alanlarına girmelerinin engellendiğini ya da bu alanlardan uzaklaştırıldıklarını anlatıyor. Bu nedenle bazı haneler devlet işlerine, bahçeciliğe ve küçük işletmelere giderek daha fazla bağımlı hâle geliyor. Balıkçılık zorlaştıkça kadınlar para kazanma ve toplumsal yaşamı düzenleme konusunda daha büyük bir sorumluluk üstleniyor.

Bu nedenle adanın önemi haritadaki konumunu aşıyor. Sivil nüfus, Filipinler’in adadaki varlığına günlük bir ritim kazandırıyor: Çocuklar okula gidiyor, aileler yemek hazırlıyor, çalışanlar sebze yetiştiriyor ve koşullar elverdiğinde balıkçı tekneleri denize açılıyor. Topluluğun ihtiyaçlarını karşılamak ve güvenliğini sağlamak, ülkenin tartışmalı sulardaki konumunu korumanın bir parçası.

Reklam

Thitu, Güney Çin Denizi’nde Neden Önemli?

Thitu, Filipinler’in işgal ettiği Spratly Takımadaları’ndaki en büyük oluşum. Atol ve resiflerden oluşan bu takımadalar üzerinde Filipinler, Çin, Vietnam, Tayvan, Malezya ve Brunei hak iddia ediyor. Güney Çin Denizi’nin geneli, uluslararası deniz taşımacılığının başlıca güzergâhlarından ve önemli balıkçılık alanlarından biri. Bölgede önemli miktarda petrol ve doğal gaz rezervi bulunduğu da düşünülüyor.

Bu sular üzerindeki denetim, hem ekonomik hem de stratejik değer taşıyor. Balıkçılık, kıyı topluluklarının geçimini sağlarken deniz taşımacılığı da ulusal sınırların ötesindeki pazarları birbirine bağlıyor. Petrol ve doğal gaz ihtimali, hükümetlerin hak iddialarını korumak istemesi için bir başka neden oluşturuyor.

Çin, “dokuz çizgili hat” olarak bilinen sınırlandırmayla, Filipinler’in münhasır ekonomik bölgesindeki (MEB) sular da dâhil olmak üzere Güney Çin Denizi’nin neredeyse tamamında hak iddia ediyor. MEB, bir ülkenin balık, petrol ve doğal gaz gibi kaynaklar üzerinde hak sahibi olduğu deniz alanıdır. Bu haklarla Çin’in iddialarının örtüşmesi, balıkçılık alanlarına erişimin neden bir çatışma kaynağı hâline geldiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Uluslararası bir mahkeme 2016’da Lahey’de Çin’in kapsamlı iddialarını reddetti. Pekin ise yapay adalar ve askerî karakollar inşa ederek bölgedeki varlığını genişletmeyi sürdürdü. Yakındaki Subi Resifi’ndeki büyük üssü, bu genişlemeyi Thitu’da yaşayanlara kadar yaklaştırıyor.

Aileler Uzak Bir Adadaki Yaşamı Nasıl Sürdürüyor?

Thitu’nun nüfusu, kısmen pirinç sübvansiyonu ve ücretsiz ulaşım gibi devlet teşviklerinin desteğiyle düzenli olarak arttı. Ada sakinleri balıkçılık, küçük ölçekli tarım ve devlet işleriyle geçiniyor. Evlerin çoğu kontrplak ve hurda metalden yapılmış basit yapılar.

İhtiyaç malzemelerinin gemiyle ya da uçakla ulaştırılması gerekiyor; bunlar en yakın büyük Filipin adası olan Palawan’dan geliyor. Pirinç, sebze, ilaç ve yakıtın tamamı bu teslimatlara bağlı. Ulaşım maliyetleri gıdayı pahalılaştırıyor, kötü hava koşulları da ikmalin gecikmesine yol açabiliyor.

Fırtına ve tayfunlarda evlerde erzak bulundurmak zorunlu hâle geliyor. Teslimatların ulaşamadığı zamanlarda aileler konserve ve kuru balığa güveniyor. Hava koşulları olağan seyrederken bile ada yaşamı, mevcut malzemelere ve bir sonraki sevkiyatın ne zaman ulaşacağına göre plan yapmayı gerektiriyor.

Reklam

Elektrik, ücret karşılığında kullanılan dizel bir jeneratörden sağlanıyor ancak arz kısıtlı. Evlerde şebeke suyu yok; internet erişimi ise halka açık bir Wi-Fi merkeziyle sınırlı. Bu koşullar, başka yerlerde birçok hanenin sıradan kabul ettiği hizmetlerin burada daha güvencesiz olduğu anlamına geliyor.

Çocuklar mütevazı bir okulda eğitim görüyor. Bir hemşire ve ebenin görev yaptığı klinik, temel sağlık hizmetleri sağlıyor. Ağır sağlık sorunlarında hastaların ana karaya tahliye edilmesi gerekiyor. Hamile kadınların doğum için de ana karaya dönmesi şart; çocukların çoğu eğitimlerini sürdürmek için zamanla adadan ayrılıyor.

Ada Sakinleri Adada Kalmayı Yurtseverlik Olarak Görüyor

2012’de Thitu’ya taşınan devlet çalışanı Elmer Bania, sivil topluluğun adadaki varlığını barışçıl bir başkaldırı biçimi olarak tanımlıyor. Pag-asa’ya bağlılığı, kişisel bir yuva duygusuyla ülkesine karşı duyduğu sorumluluğu bir araya getiriyor.

Çin’in Pag-asa’yı ele geçirmesine izin vermeyeceğiz. Burası bizim evimiz! Filipinliler kimseye boyun eğmez.

Bania’nın sözleri, adanın çocuklarına da yansıyan bir görev duygusunu dile getiriyor. Pek çoğu, vatanlarını savunmak için orduya katılmayı hayal ediyor. Sıradan toplumsal yaşamla ülkenin toprak bütünlüğüne ilişkin kaygıların iç içe geçtiği bu yerde çocukların hedefleri de şekilleniyor.

Ada sakinleri bu amaç duygusunu gündelik zorluklarla birlikte tartıyor. Ayrılmak; hizmetlere, eğitime ya da ihtiyaç malzemelerine daha kolay erişim anlamına gelebilir. Ancak kalmak, değer verdikleri topluluğun varlığını sürdürmesini sağlıyor. Pek çok aile için aidiyet ve sorumluluk, yaşaması zor bir yerin neden hâlâ evleri olduğunu açıklıyor.

Çin Gemileri Gündelik Güvenlik Kaygılarını Artırıyor

Ufkun hemen ötesindeki Çin gemileri sürekli bir varlık gösteriyor; zaman zaman Filipinli balıkçı teknelerini izliyor ya da iskele yakınlarında kalıyor. Ada sakinleri, faaliyetlerini takip eden Çin sahil güvenlik gemileri, insansız hava araçları ve helikopterler gördüklerini bildiriyor.

Çin gemilerinin Filipinli balıkçıların yolunu kestiği ya da onları kovaladığı yönündeki yerel anlatılar, bu görüntülere doğrudan bir anlam kazandırıyor. Yakındaki bir gemi, balıkçılık seferinin sürüp sürmeyeceğini, teknenin nereye gideceğini ve ailenin eve ne kadar balık getireceğini etkileyebiliyor. Güvenlik kaygıları, bir zamanlar ada ekonomisinin belkemiğini oluşturan işle doğrudan bağlantılı.

Spratly Adaları’nın başka bölgelerinde son yıllarda Filipinler’e ait gemilere yönelik çarpma ve tazyikli su saldırıları gibi tehlikeli çatışmalar yaşandı. Thitu sakinlerinin denize açılma ve olası sorunlara hazırlanma kararlarını verdiği daha geniş bağlamın bir parçasını da bu olaylar oluşturuyor.

Reklam

Adada konuşlu Filipinler silahlı kuvvetleri, erkek ada sakinlerine temel askerî eğitim verdi. Toplumsal tatbikatlar ile güvenlik ve çevre konularındaki bilgilendirme toplantıları da ada yaşamının bir parçası hâline geldi. Çocuklara tetikte olmaları öğretiliyor; böylece anlaşmazlığa ilişkin farkındalık, en genç kuşağın gündelik yaşamına da giriyor.

Balıkçılık Kısıtlamaları Hane Gelirlerini Değiştiriyor

Çin devriyeleri, Thitu balıkçılarını kıyıya daha yakın sulara yöneltti; buralarda av miktarı daha az. Sandy Cay ve diğer kum adacıklarının yakınındaki sular, çatışma riski nedeniyle fiilen kullanılamıyor. Bu alanlara erişimin kaybedilmesi, geçimini balıkçılıkla sağlayan ailelerin seçeneklerini daraltıyor.

Avın azalması yalnızca tekneyi kullanan kişiyi etkilemiyor. Hane gelirini düşürebiliyor ve özellikle gıdanın başka yerlerden taşınması nedeniyle zaten pahalı olduğu adada başka iş kaynaklarını daha gerekli kılıyor.

2009’da Thitu’ya taşınan Noraida Badilla, şimdi belediye yönetimi için sebze yetiştiriyor. Kazancı, eşinin giderek azalan balıkçılık gelirini tamamlıyor. Badilla’nın hanesi, balıkçılık alanlarına erişim daha güvencesiz hâle gelirken ailelerin çalışma biçimlerini nasıl değiştirdiğini gösteriyor.

Başka kadınlar da devlet işlerinde, bahçecilikte ve küçük işletmelerde çalışmaya başladı. Bu değişim, kadınların hem ailenin geçimini sağlayanlar hem de topluluk liderleri olarak daha büyük bir rol üstlenmesini sağlıyor. Ekonomik zorunluluk, kadınların ailelerinin geçimiyle ilgili daha fazla karar almasına olanak tanırken geleneksel toplumsal cinsiyet rollerini de değiştiriyor.

Yerleşim, İnşaat ve Turizm

Filipinler hükümeti Thitu’yu 2002’de sivil yerleşime, 2023’te ise turistlere açtı. İnsanları adada yaşamaya teşvik etmek egemenlik iddiasını desteklerken, adanın ziyaretçilere açılması ada sakinleri için olası bir başka gelir kaynağı yaratıyor.

Önemli tarihler, sivil yaşamın ve daha geniş anlaşmazlığın nasıl geliştiğini gösteriyor:

  • 2002: Thitu sivil yerleşime açıldı.
  • 2009: Noraida Badilla adaya taşındı.
  • 2012: Devlet çalışanı Elmer Bania Thitu’ya taşındı.
  • 2016: Lahey’deki uluslararası bir mahkeme, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki kapsamlı iddialarını reddetti.
  • 2023: Thitu turistlere açıldı.

Altyapı yavaş yavaş iyileştiriliyor. Beton pist, korunaklı liman, yeni okul binaları ve sağlık merkezinin inşası, kalıcı bir topluluğu destekleme çabasını yansıtıyor. Bu projeler için tamamlanma tarihi belirtilmedi.

Reklam

Bazı ada sakinleri evlerini ziyaretçiler için pansiyonlara dönüştürdü. Yerel dernekler turizmi desteklemek amacıyla fırın ve hediyelik eşya dükkânları açmayı planlıyor. Bu faaliyetler balıkçılık dışında gelir elde etme yolları sunuyor; ancak gündelik yaşam hâlâ Palawan’dan taşınan ihtiyaç malzemelerine bağlı.

Kadınlar Topluluk Yaşamında Daha Büyük Rol Üstleniyor

SSBWA olarak bilinen Spratly’nin Güçlü ve Cesur Kadınları Derneği’nin bir fırın işletmesi ve pansiyonları yönetmesi bekleniyor. Derneğin planları, kadınların artan ekonomik rolünü adanın ziyaretçileri ağırlama çabasıyla birleştiriyor.

Kadınlar bahçeleri, yiyecek tezgâhlarını ve hatta klinikleri de işletiyor. Çalışmaları hem hane gelirlerini hem de topluluğun ihtiyaç duyduğu hizmetleri destekliyor. Balıkçılık daha riskli hâle geldikçe bu roller, kadınları adanın ekonomik ve toplumsal yaşamının merkezine daha fazla yerleştiriyor.

Badilla’nın sebze yetiştirmesiyle derneğin turizm planları, aynı baskıya verilen iki farklı yanıtı gösteriyor. Biri belediyedeki iş ve gıda üretimiyle geliri tamamlıyor; diğeri ziyaretçilere ve küçük işletmelere yöneliyor. İkisi birlikte, ada sakinlerinin adada kalırken geçim kaynaklarını nasıl çeşitlendirdiğini ortaya koyuyor.

Adada Kalma Kararlılığı

Filipinler ordusu Thitu’daki varlığını sürdürüyor ve altyapı iyileştirmeleri devam ediyor. Buna rağmen ada ile Çin’in devasa yapay adaları ve askerî üsleri arasındaki fark çarpıcı. Ada sakinleri bu karşıtlık içinde yaşarken iş, okul ve aile bakımının sıradan gereklerini de yerine getiriyor.

Yerel balıkçılar derneğinin başkanı Larry Hugo, balıkçılığa yönelik baskıya ve uzak bir adada yaşamanın zorluklarına rağmen topluluğun kalma kararlılığını dile getiriyor.

Ne olursa olsun adayı terk etmeyeceğiz.

Hugo ve diğer ada sakinleri için Pag-asa, stratejik bir karakoldan fazlası. Burası bir yuva ve ulusal kimliğin ifadesi. Kararlılıkları; ihtiyaç malzemelerinin düzenli ulaşması, balıkçılık alanlarına erişim, sağlık hizmetleri ve çocuklar için fırsatlar gibi pratik gereksinimlerle birlikte varlığını sürdürüyor. Adanın geleceği hem bu bağlılığa hem de sivil topluluğun yaşamını sürdürmek için yürütülen çalışmalara bağlı.

Öne Çıkanlar

  • Thitu ya da Pag-asa, Spratly Adaları’nda Filipinler’in işgal ettiği en büyük oluşum ve yaklaşık 400 Filipinli sivilin yaşadığı yer.
  • Çin’in Subi Resifi’ndeki büyük üssü yalnızca 12 deniz mili uzaklıkta.
  • Çin devriyeleri balıkçılık olanaklarını kısıtlıyor ve tekneleri av miktarının daha az olduğu kıyıya yakın sulara yöneltiyor.
  • Aileler Palawan’dan gelen ihtiyaç malzemelerine bağımlı; evlerde elektrik kısıtlı, şebeke suyu yok ve sağlık hizmetleri temel düzeyde.
  • Kadınlar devlet işlerinde, bahçecilikte, işletmelerde ve topluluk liderliğinde daha büyük roller üstleniyor.
  • Sivil yerleşim 2002’de başladı, ada 2023’te turizme açıldı ve altyapı inşaatı sürüyor.
  • Ada sakinleri adada kalmayı hem evlerine hem de Filipinler’in ada üzerindeki hak iddiasına bağlılık olarak görüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir