Mart son tarihi seçim hazırlıkları üzerindeki baskıyı artırıyor
Nepal Seçim Komisyonu, bir sonraki yerel seçimlerin 19 Mart 2027'ye kadar tamamlanmasını tavsiye etti. Bu takvim, hükümetin resmî duyuru için hızla harekete geçmesini gerektiriyor. Komisyon hazırlıklar için en az 120 güne ihtiyaç duyduğunu belirtirken, yasa mevcut yerel temsilcilerin beş yıllık görev süresinin bitiminden iki ay önce seçim yapılmasını öngörüyor.
İçindekiler
- Mart son tarihi seçim hazırlıkları üzerindeki baskıyı artırıyor
- Komisyon neden 19 Mart tarihini öneriyor?
- 120 gün, duyuru açısından ne anlama geliyor?
- Görüşmelere altı parti davet edildi
- Kararı belirleyecek tarihler
- Yerel ve eyalet seçimleri ayrı ayrı planlanıyor
- Önceki seçimlerin maliyeti yaklaşık 15 milyar rupi
- Seçmenler kayıtlı oldukları ilçenin dışında oy kullanabilir mi?
- Bakanlar Kurulu öneriyi takvime bağlamalı
- Öne Çıkanlar
Seçim Komisyonu Sözcüsü Narayan Prasad Bhattarai, tavsiyenin seçim hazırlıklarını, lojistik düzenlemeleri ve yasal prosedürleri dikkate aldığını söyledi. Önerilen son tarih, Nepal'in Bikram Sambat takvimine göre 5 Chaitra 2083.
Bakanlar Kurulu henüz sandık tarihini açıklamadı. Rastriya Swatantra Partisi Başkanı Rabi Lamichhane'nin dönüşünün ardından Başbakan Balendra Shah'ın siyasi istişareleri sürdürmesi bekleniyor, ancak bu görüşmeler için henüz bir tarih verilmedi.
Karar, 19 milyondan fazla seçmene yönelik hazırlıkların seyrini belirleyecek. Ayrıca seçim yetkililerinin oy verme işlemini düzenlemek, bütçeyi netleştirmek ve seçmenlerin kayıtlı oldukları ilçe dışında ya da yurt dışından oy kullanmalarına yönelik olası bir denemenin yapılıp yapılamayacağını değerlendirmek için ne kadar zamanı olacağını da ortaya koyacak.
Komisyon neden 19 Mart tarihini öneriyor?
2073 tarihli Yerel Düzey Seçim Yasası, köy veya belediye meclisinin görev süresi sona ermeden iki ay önce yerel temsilciler için seçim yapılmasını gerektiriyor. Bhattarai'nin açıklamasında, mevcut temsilcilerin göreve başladığı 19 Mayıs 2022, beş yıllık görev sürelerinin başlangıç tarihi olarak alınıyor. Bu hesaplamaya göre önerilen seçim son tarihi 19 Mart 2027 oluyor.
Baş Seçim Komiseri Man Bahadur Karki de mevcut yerel yönetimlerin görev süresinin gelecek nisan ayında sona ereceğini söyledi. Bu, komisyon sözcüsünün 19 Mart tavsiyesinin dayandığı mayıs takviminden farklı. Hükümetin resmî duyurusunun seçmenlere ve partilere tek ve açık bir takvim sunması gerekecek.
Uygulamadaki temel kaygı, hizmetlerin kesintisiz sürmesi. Yerel yönetimlerin, kendilerine verilen yetkileri kullanabilmeleri ve günlük kamu hizmetlerini sürdürebilmeleri için seçilmiş temsilcilerin görevde olması gerekiyor. Eski vekil baş seçim komiseri Dol Bahadur Gurung, bazı yasal yetkilerin özellikle yerel yönetim başkanlarına ve yardımcılarına ait olması nedeniyle bu makamların boş kalmasının hizmetleri aksatabileceği uyarısında bulundu.
120 gün, duyuru açısından ne anlama geliyor?
Seçim Komisyonu Yasası, seçim dönemini sandıktan 120 gün önce başlayan ve kesin sonuçların yayımlanmasına kadar devam eden süre olarak tanımlıyor. Komiser Rajiv Subba, hazırlıkları yürütmek için komisyonun normalde yaklaşık dört aya ihtiyaç duyduğunu söyledi.
19 Mart 2027'den geriye doğru tam 120 gün sayıldığında 19 Kasım 2026 tarihine ulaşılıyor. Bu nedenle komisyonun tercih ettiği takvim açısından kasım ayında yapılacak bir duyuru belirleyici. Aralık ayının ilk haftasında alınacak bir karar, önerilen son tarihe 120 günden az süre bırakacak.
Bakanlar Kurulunun Mangsir ayının ilk haftasında karar vermesi yönündeki tavsiye, aralık ayının ilk haftasını değil, kasım ayındaki bir dönemi ifade ediyor. Nepal'de birçok resmî tarihte Bikram Sambat takvimi kullanıldığından, hazırlık süresini açıklarken iki takvimi birbiriyle eşleştirmek önem taşıyor.
Yasanın seçim dönemi tanımında, geriye 120 günden az süre kaldığında seçim duyurusu yapılmasını açıkça yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. Buna rağmen yetkililer, çalışmalarını yürütebilmeleri için bu süreye ihtiyaç duyduklarını belirtiyor. Duyuru süresinin kısalması, hazırlıklar için daha az zaman kalması anlamına gelecek.
Subba daha geniş bir takvimden de söz etti: Mangsir ayının ortasına kadar yapılacak bir duyuruyla seçimler Chaitra ayının sonuna, yani yaklaşık olarak Nisan 2027 ortasına kadar düzenlenebilir. Bu tarih, Bhattarai'nin açıkladığı 19 Mart hedefinden daha geç. İki takvim hükümete farklı uzunluklarda hazırlık süresi tanıyor; bu nedenle Bakanlar Kurulunun nihai tercihi önem taşıyor.
Görüşmelere altı parti davet edildi
Komisyon, ülke çapında tanınan siyasi partilerin temsilcilerini 20 Kasım'da saat 11.30'da yapılacak istişare toplantısına davet etti. Bhattarai toplantı tarihini Mangsir 4 olarak da belirtti. Gündemde seçim hazırlıkları, öncelikli olarak da yerel seçimler yer alıyor.
Davet edilen partiler Rastriya Swatantra Partisi, Nepali Congress, CPN-UML, Nepali Communist Party, Shram Sanskriti Party ve Rastriya Prajatantra Party. Bhattarai, gerekli düzenlemelere ilişkin görüşmelerin aşamalı olarak yapılacağını söyledi.
Bhattarai, hükümet ile seçim otoritesi arasındaki sorumluluk paylaşımını açıklarken şunları söyledi:
Yerel yönetimlerin seçilmiş temsilcilerden yoksun kalmamasını sağlamak için komisyon, öngörülen takvim içinde seçimleri yapmaya hazır. Tarihi açıklamak hükümetin sorumluluğunda; komisyon da seçimleri buna göre düzenlemeye tamamen hazır.
Subba, içişleri bakanıyla ilk görüşmenin zaten yapıldığını söyledi ve hükümetin seçimleri düzenleme konusunda olumlu yaklaştığını belirtti. Partilerle yapılacak istişareler, hükümet takvimi kesinleştirmeden önce komisyona kaygıları dinleme fırsatı sunuyor.
Kararı belirleyecek tarihler
Takvim; mevcut temsilcilerin görev sürelerinin başlangıcını, istişare sürecini ve önerilen sandık tarihini bir araya getiriyor. Öne çıkan tarihler şöyle:
- Mayıs 2022: Nepal'de önceki yerel seçimler, 2079 Baisakh ayının 30'unda yapıldı.
- 19 Mayıs 2022: Bhattarai'nin atıfta bulunduğu takvime göre mevcut yerel temsilciler göreve başladı.
- 19 Kasım 2026: Önerilen 19 Mart seçim tarihinden 120 gün öncesi.
- 20 Kasım 2026: Komisyon, ülke çapında tanınan partilerle istişareleri saat 11.30 için planladı.
- 19 Mart 2027: Komisyonun bir sonraki yerel seçimleri tamamlamak için önerdiği son tarih.
- 19 Mayıs 2027: Mevcut temsilcilerin göreve başlamasının üzerinden beş yıl geçecek; iki aylık hesaplamanın dayandığı tarih.
Gurung, hava koşullarının getirdiği pratik sınırlara da dikkat çekti. Muson yağmurları ve yoğun sıcaklar öncesindeki dönemin, hükümete Chaitra ve Baisakh aylarında, kabaca mart ortasından mayıs ortasına kadar, seçimler için görece kısa ve elverişli bir zaman aralığı bıraktığını söyledi.
Bu nedenle komisyonun mart önerisi, yasal takvimi oy verme işleminin düzenlenebileceği döneme ilişkin pratik kaygılarla bir araya getiriyor. Tarih açıklandığında partiler aday belirleme ve kampanya hazırlıkları için net bir hedefe sahip olacak; yetkililer de ortak bir seçim tarihi doğrultusunda çalışabilecek.
Yerel ve eyalet seçimleri ayrı ayrı planlanıyor
Subba, komisyonun yerel ve eyalet meclisi seçimlerini birlikte yapmayı değerlendirmediğini söyledi. Bu seçimlerin farklı amaçları olduğunu belirten Subba, bunları birleştirmenin komisyonun mevcut planlamasının dışında kaldığını ifade etti.
Nepal 2022'de ayrı takvimler izledi. Yerel seçimler mayısta, Temsilciler Meclisi ve eyalet meclisi seçimleri ise aynı yıl 20 Kasım'da birlikte yapıldı.
Gurung, maliyetleri azaltmanın bir yolu olarak yerel ve eyalet seçimlerinin birlikte yapılmasının değerlendirilmesini destekliyor. Ek personele ihtiyaç duyulabileceğini, ancak güvenlik ve diğer düzenlemelerin seçimler arasında ortaklaştırılmasıyla tasarruf sağlanabileceğini söyledi.
Subba'nın tutumu, önceliği yerel seçim takviminde tutuyor. Seçim harcamalarının demokrasinin işleyişini sürdürmenin bir parçası olduğunu belirten Subba, kaynakların mümkün olduğunca tasarruflu kullanılmasını gerektiğini söyledi.
İktidardaki Rastriya Swatantra Partisi için siyasi önem özellikle yüksek. Gurung, partinin yerel ya da eyalet düzeyinde temsilcisi bulunmadığını, dolayısıyla seçimlerin mevcut kamuoyu desteğini ölçmek ve federal hükümetin ötesinde bir varlık oluşturmak için fırsat sunduğunu söyledi.
Önceki seçimlerin maliyeti yaklaşık 15 milyar rupi
Hükümet verilerine göre, güvenlik harcamaları dâhil 2022 yerel seçimlerinin maliyeti yaklaşık 15 milyar Nepal rupisi oldu. Yetkililer yeni seçimlere hazırlanırken önceki harcamalar bir referans noktası oluşturuyor.
Komisyon, gelecek seçimlerin bütçesinin hükümet tarihi kesinleştirdikten sonra netleştirileceğini belirtiyor. Bir sonraki yerel seçimler için henüz bir harcama tahmini açıklanmadı. Seçim takviminin ve uygulama için gereken düzenlemelerin birlikte planlanması gerektiğinden zamanlama önem taşıyor.
Seçmen sayısı da bu görevi büyütüyor. Asoj 2083'ün sonunda, yaklaşık olarak Ekim 2026 ortasında yayımlanan komisyon raporunda, Bhadau 15'e, yani ağustos sonuna kadar 18 yaşını doldurmuş 19.091.375 seçmenin bulunduğu kaydedildi.
Seçim yöneticileri açısından bu, oy verme düzenlemelerini, personeli, güvenliği ve seçimi tamamlamak için gereken yasal adımları eşgüdüm içinde yürütürken 19 milyondan fazla kişinin katılımına hazırlanmak demek. Komisyonun dört aylık süre talebi, hükümete önerilen mart son tarihinin yanı sıra somut bir planlama gerekliliği sunuyor.
Seçmenler kayıtlı oldukları ilçenin dışında oy kullanabilir mi?
Subba, bazı seçmenlerin başka bir ilçeden ya da yurt dışından oy kullanmasına imkân verecek olası bir denemenin komisyonda görüşüldüğünü söyledi. Bu fikir, kayıtlı oldukları yerden uzakta yaşayanlar için pratik bir sorunu çözmeyi amaçlıyor.
Önerinin hayata geçmesi için yasada değişiklik yapılması gerekiyor. Subba, komisyonun düzenlemeyi yerel seçimler sırasında en az bir eyaletteki bir noktada denemek istediğini söyledi. Bunun yerel seçimlerde mümkün olmaması hâlinde komisyonun uygulamayı eyalet seçimlerinde gerçekleştirmeyi hedeflediğini belirtti.
Denemenin yapılacağı yer, katılım kuralları ya da oy verme yöntemi henüz açıklanmadı. Subba daha önce, yurt dışında veya seçim bölgesinin dışında bulunan seçmenler için olası bir seçenek olarak uzmanlarla internet üzerinden oy verme konusunu görüştüğünü söylemişti. Denemenin nasıl yapılabileceğini ise hükümetin kararları ve gerekli yasal değişiklik belirleyecek.
Önerinin kapsamı sınırlı: Komisyon önce bir deneme yapmayı, ardından elde edilecek deneyimin sonraki seçimlere yön vermesini değerlendiriyor. Kayıtlı oldukları bölgeden uzakta yaşayan seçmenlerin, yeni bir düzenlemenin kendileri için geçerli olup olmadığını anlayabilmeleri için nihai kuralları beklemesi gerekecek.
Bakanlar Kurulu öneriyi takvime bağlamalı
Bir sonraki resmî karar Bakanlar Kuruluna ait. Komisyon bir son tarih önerdi ve istişarelere başladı; hükümet ise yeni siyasi görüşmelerin ardından seçim tarihini netleştirmeye hazırlanıyor.
Baş Seçim Komiseri Karki, hükümetin görevinin tarihi belirlemek, komisyonun sorumluluğunun ise seçimleri adil ve tartışmasız biçimde yürütmek olduğunu söyledi. Bhattarai'nin tavsiyesi bakanların önüne belirli bir son tarih koyarken Subba'nın açıklamaları da yetkililerin ihtiyaç duyduğu hazırlık süresini ortaya koyuyor.
Hükümetin şimdi bu gereklilikleri uyumlu hâle getirmesi gerekiyor: yerel yönetimlerin görev süreleri dolmadan seçim yapılmasını öngören yasal hüküm, komisyonun uygulama takvimi ve duyurudan önce yapılacak siyasi istişareler. Seçmenlerin izlemesi gereken bir sonraki somut gelişme, sandık gününü belirleyecek Bakanlar Kurulu kararı. Yerel yönetimler açısından hedef, kamu hizmetlerinde kesinti yaşanmadan seçilmiş yöneticilerin görevde kalmasını sağlamak.
Öne Çıkanlar
- Seçim Komisyonu, Nepal'deki yerel seçimlerin 19 Mart 2027'ye kadar tamamlanmasını öneriyor.
- Bakanlar Kurulu sandık tarihini henüz açıklamadı.
- Önerilen tarihten tam 120 gün öncesi 19 Kasım 2026'ya denk geliyor.
- Ülke çapında tanınan altı parti, 20 Kasım'daki istişarelere davet edildi.
- Komisyon, yerel seçimleri eyalet seçimlerinden ayrı planlıyor.
- Önceki yerel seçimlerin güvenlik dâhil maliyeti yaklaşık 15 milyar rupi oldu.
- Başka bir ilçeden veya yurt dışından oy kullanmaya yönelik olası bir deneme için yasal değişiklik gerekiyor.






