Kimlik Dolandırıcılığı Vakası Kadını Mahkeme Talepleriyle Karşı Karşıya Bırakınca Kazakistan Stop Account Hizmetini Planlıyor

7 dakikalık okuma
Kazakhstan Plans Stop Account Service After Identity Fraud Case Leaves Woman Facing Court Claims

Adınıza açılacak hesaplara gönüllü kısıtlama

Kazakistan Merkez Bankası, vatandaşların herhangi bir bankanın uygulaması üzerinden kendi adlarına çevrim içi hesap açılmasını ve kart çıkarılmasını engelleyebileceği bir hizmet hazırlıyor. Öneri, Almatı'da yaşayan Zukhra Valieva'nın kimliğinin Nurbank'ta dört hesap açmak ve altı gün içinde bu hesaplar üzerinden yaklaşık 36 milyon tenge aktarmak için kullanıldığı iddiasının ardından gündeme geldi.

İçindekiler
  1. Adınıza açılacak hesaplara gönüllü kısıtlama
  2. Stop Account nasıl işleyecek?
  3. Dört hesap ve altı günlük para transferi
  4. Nurbank ve mahkeme ne yaptı?
  5. Bildirimler, şubeden işlem ve bankaların sorumluluğu
  6. Diğer şikâyetler endişeleri artırıyor
  7. Öneri düzenleyicilerin gündemine nasıl geldi?
  8. Banka müşterileri için neler değişecek?
  9. Önemli Noktalar

Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Binur Zhalenov, XIV. Finansörler Kongresi'nin oturum aralarında Stop Account adı verilen girişime destek verdiklerini doğruladı. Açıklaması 13 Kasım 2026'da haberleştirildi. Merkez Bankası ile Finans Piyasasını Düzenleme ve Geliştirme Ajansı, düzenleyici mevzuat değişiklikleri ve hizmetin işleyebilmesi için gereken teknoloji üzerinde çalışıyor.

Öneri, kişilere uzaktan yeni hesap ve kart açılmasını kısıtlama seçeneği sunacak. Kazakistan, hesap açılmasına veya kart çıkarılmasına yönelik genel bir yasak duyurmuyor. Amaçlanan koruma, bir kişinin kimliğini kullanmaya teşebbüs edilmeden önce etkinleştirebileceği bir kısıtlama.

Valieva'nın yaşadıkları, hesap sahibinin bilgisi dışında açılan bir hesabın yol açabileceği mali sonuçları gösteriyor. Hesaplardan para geçtiği iddia edilen şirketler, Valieva'dan tazminat talep etti. Alatau Şehir Mahkemesi, şirketlerden birine 3,2 milyon tenge ödemesine hükmetti; Valieva ve temsilcisi karara itiraz hazırlığındaydı.

Düzenleyici kurumlar hizmetin ne zaman başlayacağını, nihai işleyiş kurallarını veya kısıtlamanın nasıl kaldırılacağını henüz açıklamadı. Girişimi öneren kişisel finans uzmanı Asel Aulbekova, şubeye giderek hesap açma olanağının korunmasını ve vatandaşların kimliklerini kullanma girişimlerine ilişkin uyarılar almasını da istiyor.

Reklam

Stop Account nasıl işleyecek?

Zhalenov, planlanan hizmetin kişilerin kendi adlarına banka kredisi ve mikro kredi kullandırılmasını gönüllü olarak kısıtlamasına olanak tanıyan Stop Credit modelini izleyeceğini söyledi. Stop Account ise finansal dolandırıcılığın farklı bir aşamasını, çalıntı paranın alınabileceği ve aktarılabileceği hesap ve kartların oluşturulmasını hedefleyecek.

Açıklamayı yapan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Zhalenov, hizmete bankacılık uygulamaları üzerinden nasıl erişileceğini şöyle anlattı:

Ülkedeki her vatandaş, yeni hesap veya kart açılmasını yasaklamak için herhangi bir bankacılık uygulamasının arayüzünü kullanabilecek.

Kredi kısıtlaması borçlanmayla ilgilidir. Hesap kısıtlaması ise paranın hareket ettiği bankacılık kanallarıyla ilgilidir. Bu nedenle bir kişi her iki hizmeti de kullanmak isteyebilir: Biri adına borç oluşturulmasını, diğeri kimliği kullanılarak yeni hesaplar açılmasını önler.

Merkez Bankası ile finans piyasası düzenleyicisi hem mevzuat değişikliklerini hem de teknik altyapıyı hazırlıyor. Müşteriler açısından hedeflenen sonuç, bir bankanın uygulamasında belirlenen kısıtlamanın bankacılık sisteminin başka noktalarında uzaktan hesap veya kart açılmasına karşı da koruma sağlaması.

Dört hesap ve altı günlük para transferi

Valieva, Nurbank'taki dört hesaptan haberi olmadığını ve bu hesaplardan geçen parayı kontrol etmediğini söyledi. Dolandırıcıların yapay zekâ kullanarak sahte bir video oluşturduğu, kimlik belgesindeki fotoğrafından yararlandığı ve ardından bankanın uzaktan kimlik doğrulama kontrollerini geçmek için bu videoyu kullandığı iddia edildi.

Deepfake, gerçek bir kişiyi taklit edecek biçimde oluşturulan yapay görüntü, kayıt veya videodur. Bu olayda iddia edilen amaç, doğrulama sisteminin Valieva'nın hesap açma işlemine katıldığının kanıtı olarak videoyu kabul etmesini sağlamaktı.

Çeşitli şirketlerden çalındığı öne sürülen yaklaşık 36 milyon tenge, altı gün içinde hesaplardan geçti. Bu, günde ortalama yaklaşık 6 milyon tengeye karşılık geliyor. Birden fazla mağdur ve çok sayıda transfer, kişi bir hesabın varlığından haberdar olmadan önce o kişinin adıyla ilişkilendirilebileceğinden, işlemlerin hızı önem taşıyor.

Reklam

Finans Piyasasını Düzenleme ve Geliştirme Ajansı, kimlik doğrulamasının Valieva'nın fiilî katılımı veya onayı olmadan yapıldığını ve Nurbank'ın müşteriyi gerektiği gibi doğrulamadığını tespit etti. Bu tespit, hesapları açan kişinin kim olduğunu belirlemeye yönelik banka sürecini konu alıyordu.

Nurbank ve mahkeme ne yaptı?

Nurbank, iç incelemesinin Valieva'nın iddialarını kısmen doğruladığını açıkladı. Birkaç çalışan disiplin cezası aldı ve belgeler Almatı'da polise iletildi. Bankanın incelemesi ve düzenleyici kurumun bulguları, hesap açma sürecini mercek altına aldı.

Valieva, paraları hesaplara ulaşan şirketlerin talepleriyle de karşı karşıya kaldı. Bir davada Alatau Şehir Mahkemesi, sebepsiz zenginleşme gerekçesiyle 3,2 milyon tengeyi geri ödemesine hükmetti. Basitçe ifade etmek gerekirse bu, hukuki dayanak olmadan alınan paranın iadesini isteyen bir taleptir.

3,2 milyon tenge tutarındaki mahkeme kararı, dört hesabın tamamından geçtiği iddia edilen yaklaşık 36 milyon tengeyle karşılaştırıldığında, tek bir şirketin talebiyle ilgiliydi. Kararın ekim ayındaki haberlerde yer almasının ardından Valieva ve temsilcisi itiraz hazırlığı yapıyordu.

Olay iki pratik sorunu bir araya getiriyor. Bankaların hesap açan kişinin kimliğini belirlemesi gerekiyor; hesap sahibi olarak adı geçen kişi ise daha sonra hesaba gönderilen parayla ilgili taleplere yanıt vermek zorunda kalabiliyor. Düzenleyici kurum, kimlik kontrolüne katılmadığını tespit etse de Valieva'nın anlaşmazlığı mahkemede devam etti.

Bildirimler, şubeden işlem ve bankaların sorumluluğu

Aulbekova'nın önerisi, uzaktan yapılan başvuruları engelleyen bir düğmeden ibaret değil. Stop Account'ı etkinleştiren vatandaşların banka şubesine bizzat giderek hesap açabilmesini istiyor. Böylece bankacılık hizmetlerine erişim korunurken farklı bir kimlik doğrulama yöntemi kullanılmış olacak.

Ayrıca bir kişinin adına hesap açma veya kart çıkarma girişiminde bulunulduğunda devletin dijital hizmetleri üzerinden anında bildirim gönderilmesini önerdi. Başvuru sonuçlanmasa bile böyle bir bildirim, kişiye kimliğinin kullanıldığını haber verecek.

Reklam

Aulbekova'nın üçüncü önerisi, mali sonuçların kimin sorumluluğunda olacağıyla ilgili. Banka, müşterisinin kimliğini yeterince kontrol etmediği için onun bilgisi dışında hesap açarsa sorumluluğun kimliğini kullanan kişiye değil bankaya ait olması gerektiğini savundu.

Merkez Bankası'nın açıklaması, kısıtlama hizmetinin geliştirilmesine destek verileceğini ortaya koydu. Şubeden işlem yapma olanağı, zorunlu bildirimler ve sorumluluğun kime ait olacağına ilişkin öneri ise duyurulmuş nihai hizmet kuralları değil, Aulbekova'nın önerileri olmaya devam ediyor. Bunların her biri Valieva'nınki gibi bir olayın farklı bir aşamasını etkiler: hesabın açılmasını önlemek, girişimi fark etmek ve sonrasında oluşan zararı ele almak.

Diğer şikâyetler endişeleri artırıyor

Bir başka kadın, Home Credit Bank'ta bilgisi dışında hesap açıldığını ve bu hesaptan yaklaşık 1,8 milyon tenge geçtiğini öne sürdü. Ayrıca mevduatındaki paranın çalındığını, bankacılık işlemlerinde kullandığı telefon numarasının değiştirildiğini ve daha sonra hakkında dava açıldığını söyledi.

2025'te Jetisu bölgesinde yetkililer, yabancı bir vatandaşın fiziksel olarak orada bulunmadığı hâlde adına hesap açılmasıyla ilgili bir banka çalışanını soruşturdu. Bu olayda çalışanın davranışları söz konusuyken Valieva'nın davasında uzaktan doğrulama için kullanıldığı öne sürülen yapay zekâ ürünü bir video gündeme geldi.

Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Akıljan Baymagambetov, Valieva hakkında yöneltilen bir soruya yanıt verirken olaydan haberdar olmadığını ve ayrıntılı yorum yapmadan önce daha fazla bilgiye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Tek bir olaya dayanarak tüm düzenleyici yaklaşımın değiştirilmesine karşı uyarıda bulundu.

Baymagambetov, finansal suçlarla mücadele kapsamında Merkez Bankası'nın dolandırıcılıkla mücadele merkezini geliştirdiğini de söyledi. Açıklamaları, dolandırıcılar yeni teknolojilere yöneldikçe savunma sistemlerini iyileştirmeyi sürdürmeye odaklandı. Zhalenov'un duyurusu ise ek ve somut bir araç ortaya koydu: kişilerin uzaktan hesap açılmasını kendilerinin kısıtlayabilmesi.

Öneri düzenleyicilerin gündemine nasıl geldi?

Kamuoyundaki tartışma, bireysel şikâyetlerden önerilen bir hizmete, oradan da düzenleyici kurumların hizmet için hazırlık yaptığına dair teyide uzandı. Önemli tarihler ve gelişmeler şöyle:

  • 2025: Jetisu bölgesinde bir banka çalışanının yabancı bir vatandaşın fiziksel olarak bulunmadığı hâlde adına hesap açmasıyla ilgili soruşturma yürütüldü.
  • Ekim 2026: Sahte video kullanıldığı iddiası, Nurbank hesaplarından yapılan transferler ve mahkeme anlaşmazlığı dâhil olmak üzere Valieva'nın yaşadıkları kamuoyuna yansıdı.
  • 11 Kasım 2026: Aulbekova'nın Stop Account, devlet bildirimleri ve bankaların sorumluluğuna ilişkin çağrısı haberleştirildi.
  • 13 Kasım 2026: Zhalenov'un Merkez Bankası desteğini ve finans piyasası düzenleyicisiyle ortak çalışmayı doğrulaması haberleştirildi.

Aulbekova'nın sosyal medya paylaşımına yaklaşık 1.000 yorum geldi ve yorumların çoğu öneriyi destekledi. Gelen tepkiler, kişisel verilerin yeni bankacılık ürünleri için kullanılmasını doğrudan kısıtlayabilme olanağına kamuoyunda ilgi olduğunu gösterdi.

Reklam

Banka müşterileri için neler değişecek?

Stop Account, müşterilere izinsiz bir hesap açıldıktan ve üzerinden para geçtikten sonra öğrenmek yerine, hesap açılmadan önce harekete geçme olanağı sağlayacak. Önerinin bankacılık uygulamalarının tümünü kapsaması bu amaç bakımından önemli: Kısıtlamanın yalnızca kişinin normalde kullandığı bankaya bağlı kalmaması, kimliğiyle birlikte uygulanması gerekecek.

Girişim ayrıca kolaylık ile rıza arasındaki farkı ortaya koyuyor. Uzaktan bankacılık, kişilerin şubeye gitmeden hizmet almasını sağlıyor; ancak banka, kimliği kullanılan kişinin hesap açmayı gerçekten kabul ettiğini yine de belirlemeli. Valieva'nın davasındaki düzenleyici kurum tespiti, bu gerekliliği anlaşmazlığın merkezine taşıyor.

Valieva dâhil hâlihazırda taleplerle karşı karşıya olan kişiler için acil sorun, hiç açmadıklarını söyledikleri hesaplar üzerinden yapılan işlemlerin sorumluluğunun kimde olduğu. Planlanan hizmet gelecekte hesap açılmasını ele alırken mevcut anlaşmazlıklar banka incelemeleri, polise yapılan başvurular ve mahkeme süreçleriyle devam ediyor.

Önemli Noktalar

  • Kazakistan, bir kişinin adına çevrim içi hesap açılmasını ve kart çıkarılmasını gönüllü olarak kısıtlayacak Stop Account hizmetini geliştiriyor.
  • Merkez Bankası ile finans piyasası düzenleyicisi mevzuat değişikliklerini ve teknik altyapıyı hazırlıyor.
  • Zukhra Valieva'nın kimliğinin, altı gün içinde yaklaşık 36 milyon tenge geçen dört Nurbank hesabının açılmasında kullanıldığı iddia edildi.
  • Düzenleyici kurum, kimliğinin katılımı veya rızası olmadan kontrol edildiğini ve bankanın doğrulama sürecinin yetersiz kaldığını tespit etti.
  • Mahkeme, Valieva'nın bir şirkete 3,2 milyon tenge ödemesine hükmetti; Valieva ve temsilcisi karara itiraz hazırlığındaydı.
  • Devlet bildirimleri, şubeden işlem olanağının korunması ve bankaların sorumluluğuna ilişkin öneriler, hizmetin nihai kuralları olarak açıklanmadı.
  • Hizmetin ne zaman başlayacağı açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir