270 kilometresi tünellerden geçecek Himalaya demiryolu
Hindistan’ın önerdiği 489 kilometrelik Bilaspur-Manali-Leh demiryolu hattının yaklaşık 270 kilometrelik bölümü tünellerden geçecek. Hat, Ladakh’ta deniz seviyesinden 5.256 metre yükseklikte bir istasyona tren seferleri yapılmasını sağlayabilir. Ülkenin en zorlu dağlık arazilerinden bazılarında sivil yolculuğu ve askerî ikmal hareketlerini iyileştirmesi amaçlanan hattın tahmini maliyeti 1,31 lakh crore rupi, yani 1,31 trilyon rupi.
İçindekiler
- 270 kilometresi tünellerden geçecek Himalaya demiryolu
- Demiryolu nereden geçecek?
- Neler tamamlandı, sırada ne var?
- Önerilen istasyon ne kadar yüksekte olacak?
- Güzergâhın yarıdan fazlası neden yer altında olacak?
- IIT Mandi araştırmasının bulguları ne anlama geliyor?
- Silahlı kuvvetler neden daha iyi erişim istiyor?
- Bölge sakinleri ve yerel işletmeler ne kazanabilir?
- Öne Çıkanlar
Tanglang La yakınlarında planlanan ve Tengla olarak anılan istasyon, Qinghai-Tibet demiryolu üzerindeki Çin’e ait Tanggula istasyonundan yaklaşık 188 metre daha yüksekte olacak. Yaklaşık 5.068 metre rakımdaki Tanggula, şu anda dünyanın en yüksek demiryolu istasyonu unvanını taşıyor.
Hindistan Demiryolları Bakanlığı etüt çalışmalarını tamamladı ve Ayrıntılı Proje Raporu (DPR) hazırladı. Demiryolları Bakanı Ashwini Vaishnaw, raporun tamamlandığını Hindistan Parlamentosunun alt kanadı Lok Sabha’ya yazılı yanıtında doğruladı. Nihai inşaat onayı henüz verilmedi; Bilaspur-Leh hattının tamamı için kesin bir bitiş ya da açılış tarihi açıklanmadı.
Projenin pratik hedefi rakım rekorunun ötesine uzanıyor. Ladakh, yoğun kar yağışı ve zorlu geçitlerin yolculukları ve yük teslimatlarını aksatabildiği dağ yollarına büyük ölçüde bağımlı. Tünellerin, istasyonların ve bağlantı hatlarının sert hava koşullarında güvenilir biçimde çalışabilmesi hâlinde demiryolu, bölgeye ulaşmak için bölge sakinlerine, ziyaretçilere ve silahlı kuvvetlere başka bir seçenek sunabilir.
Demiryolu nereden geçecek?
Koridor, Himaçal Pradeş’teki Bilaspur’dan başlayarak Manali bölgesi üzerinden Leh’e doğru ilerleyecek. Önerilen güzergâh üzerinde belirlenen yerler arasında Sundernagar, Mandi, Kullu, Manali, Sissu, Keylong, Darcha, Sarchu, Pang, Rumtse, Upshi ve Kharu bulunuyor. Her yerleşimin hatta nasıl bağlanacağı, güzergâhın kesinleşmesi ve istasyon düzenlemeleriyle belirlenecek.
Özel şirket ekiplerinin, Mandi ilçesindeki Salapar ile Lahaul-Spiti’deki Sarchu arasında önerilen güzergâhı işaretlediği bildiriliyor. Güzergâh çalışması, mühendislerin hattı daha ayrıntılı inceleyebilmesi için demiryolunun arazide nereden geçeceğinin belirlenmesini kapsıyor.
Bilaspur ayrıca yapımı süren başka bir demiryolu projesine, Pencap’taki Bhanupli ile Himaçal Pradeş’teki Bilaspur’u birbirine bağlayan Bhanupli-Bilaspur hattına bağlantı sağlıyor. Bu hat, trenlerin Leh’e doğru ilerlemesini sağlayacak daha büyük hedef için gerekli ilk bağlantı olarak tanımlanıyor.
Yolcular ve işletmeler açısından hattın kullanışlılığı, geçtiği yerler kadar sunduğu bağlantılara da bağlı olacak. Bilaspur’a trenle ulaşıp Ladakh yönünde devam edebilmek için hem bağlantı altyapısının hem de önerilen dağ hattının tamamlanması gerekecek.
Neler tamamlandı, sırada ne var?
DPR’de önerilen demiryolunun mühendislik ayrıntıları ve tahmini maliyeti yer alıyor. Güzergâhtaki zemini değerlendirmek için jeolojik etüt de yapıldı. Bu çalışmalar, planlamacıların tünel, köprü ve rayların nerelere yapılabileceğini belirlemesine; zorlu kayaçların veya dengesiz yamaçların daha yakından incelenmesi gereken alanları tespit etmesine yardımcı oluyor.
Hattın tamamının inşaat aşamasına geçebilmesi için devlet onayları, yatırım kararları ve ilave teknik değerlendirmeler gerekiyor. Tahmini 1,31 trilyon rupi, proje için öngörülen maliyet; hâlihazırda harcanmış olduğu belirtilen bir tutar değil.
Tarihli kilometre taşları ve hedefler, farklı aşamalardaki birbiriyle bağlantılı iki projeyi anlatıyor:
- 23 Mart 2025: Bilaspur-Leh uzantısının DPR’sinin tamamlandığı ve tahmini maliyetinin 1,31 lakh crore rupi olduğu belirtildi.
- 10 Kasım 2026: Bir proje güncellemesinde uzantı hâlâ öneri aşamasında olarak tanımlandı; etüt ve DPR’nin hazır, devlet onaylarının ise beklemede olduğu bildirildi.
- 2027: Mart 2025’te açıklanan hedefe göre Bhanupli-Bilaspur bağlantı hattının tamamlanması bekleniyordu.
2027 hedefi Bhanupli-Bilaspur hattı için geçerli. Bilaspur’dan Leh’e uzanacak çok daha uzun demiryolunun açılış takvimi açıklanmadı.
Önerilen istasyon ne kadar yüksekte olacak?
Tengla istasyonunun, Manali-Leh kara yolu üzerindeki yüksek bir dağ geçidi olan Tanglang La yakınlarında yapılması öneriliyor. İstasyonun rakımı genellikle 5.256 metre, yani yaklaşık 17.244 fit olarak veriliyor. Başka bir yayımlanmış kaynakta 5.359 metre rakamı yer alsa da, yanında verilen 17.244 fit yaklaşık 5.256 metreye karşılık geliyor.
Önerilen 5.256 metrelik rakımda istasyon, Tanggula’nın 5.068 metrelik rakımından 188 metre daha yüksekte olacak. Bu karşılaştırma, istasyonların deniz seviyesinden yüksekliğiyle ilgili. Hindistan’ın rekoru, projenin onaylanmasına ve istasyonun planlanan rakımda tamamlanmasına bağlı.
Aşırı rakım, demiryolunun tasarımını da etkiliyor. Yükseklik arttıkça hava basıncı düşüyor ve her nefeste alınabilen oksijen azalıyor. Yolcuların, demiryolu çalışanlarının ve inşaat işçilerinin hem ince havaya hem de şiddetli soğuğa karşı korunması gerekecek.
Planlarda ısıtmalı ve basınçlandırılmış yolcu kabinleriyle oksijen maskelerinin bulunduğu belirtiliyor. Isıtma soğuğa karşı koruma sağlayacak; basınç kontrolü ve oksijen ekipmanı ise yüksek rakımdaki koşullarla başa çıkmaya yardımcı olacak. Ayrıntılı işletme düzenlemelerinin demiryolunun güvenlik planlamasına dâhil edilmesi gerekecek.
Güzergâhın yarıdan fazlası neden yer altında olacak?
489 kilometrelik koridorun yaklaşık 270 kilometresi tünellerden geçecek. 270’in 489’a bölünmesiyle yaklaşık yüzde 55’lik bir oran elde ediliyor. Buna göre önerilen hatta yapılacak yolculuğun yarıdan fazlası yer altında gerçekleşecek.
Tünel sayısı genellikle 62 olarak verilirken başka bir kaynakta yaklaşık 60 tünelden söz ediliyor. Her iki rakam da aynı büyük mühendislik görevine işaret ediyor: Zorlu Himalaya jeolojisinde uzun bir tünel zinciri inşa etmek ve bakımını yapmak.
Demiryollarında eğim değişikliklerinin, dağ yollarında mümkün olandan daha kademeli olması gerekiyor. Tüneller, hattın yüksek bir geçide tırmanmak yerine bir sırtı geçmesini sağlıyor. Yüzeydeki hava koşullarına karşı rayların bazı bölümlerini koruyabiliyorlar; ancak tünel girişlerinin ve bağlantı kesimlerinin de korunması gerekiyor.
Mühendislerin deprem, çığ, buzullar, donma sıcaklıkları ve kayaçların durumunu hesaba katması gerekecek. Tünele su girmesi, giriş çevresindeki zeminin dengesiz olması veya bağlantı kesimlerinden birinin zarar görmesi, demiryolunun çok daha uzun bir bölümünde seferleri etkileyebilir.
Güvenilir erişim sağlaması amaçlanan bir koridor için sağlam tünel duvarlarından fazlası gerekiyor. Jeolojik inceleme, drenaj, bakım için güvenli erişim ve kapalı kalan bir kesime müdahale düzenlemeleri de hattın işletilmesinde önemli olacak.
IIT Mandi araştırmasının bulguları ne anlama geliyor?
Hindistan Teknoloji Enstitüsü Mandi’nin İnşaat ve Çevre Mühendisliği Fakültesinden üç akademisyenin 30 Ekim’de Geodesy and Geodynamics dergisinde yayımlanan çalışması, 489 kilometrelik Bilaspur-Manali-Leh koridorunun tamamını değil, önerilen 275 kilometrelik Manali-Leh güzergâhını inceledi. İncelenen güzergâh 121 kilometre açık hat ve 154 kilometre tünelden oluşuyor; 62 yapı ve 15 istasyon planlanıyor.
Araştırmacılar, önerilen güzergâh boyunca 20 kilometre genişliğinde bir inceleme alanı belirledi ve dokuz etkeni değerlendirdi: rakım, eğim, sürekli donmuş toprak zonlama indeksi, buzullara uzaklık, buzul göllerine uzaklık, nehirlere uzaklık, çizgiselliklere uzaklık, litoloji ve jeomorfoloji.
Çalışmaya göre önerilen Manali-Leh güzergâhının yüzde 7,96’sı çok yüksek, yüzde 20,28’i yüksek ve yüzde 29,32’si orta duyarlılık bölgelerinde bulunuyor. Geriye kalan yüzde 42,44’lük bölüm ise düşük veya çok düşük duyarlılık bölgelerinde yer alıyor. Önerilen Chhuchot, Phe Yard, Debring, She Road ve Darcha istasyonları yüksek duyarlılık bölgelerinde bulunuyor.
Yüksek ve çok yüksek duyarlılık kategorileri birlikte güzergâhın yüzde 28,24’ünü kapsıyor. Orta duyarlılık kategorisi de eklendiğinde oran yüzde 57,56’ya çıkıyor. Bu kategoriler, arazinin dengesizliğe ne kadar yatkın olduğunu gösteriyor ve daha yakından incelenmesi gereken yerlerin belirlenmesine yardımcı oluyor.
En az iki yıl boyunca donmuş kalan zemin anlamına gelen sürekli donmuş toprak da bir başka endişe kaynağı. Donmuş zemindeki değişiklikler altyapının altındaki desteği etkileyebilir. Büyük sıcaklık dalgalanmaları ve karı, buzu ve buzulları etkileyen değişimler de demiryolunun kullanım ömrü boyunca koşulları değiştirebilir.
Çalışmada, sürekli donmuş toprağın çözülmesiyle tetiklenen heyelanlar, çığlar ve buzul gölü taşkınları dâhil olmak üzere bölgenin donmuş ortamlarıyla bağlantılı tehlikeler inceleniyor. İklim kaynaklı değişikliklerin buzulları, donmuş zemini ve araziyi etkileyerek demiryolunun uzun vadeli istikrarını bozabileceği uyarısında bulunuluyor.
Araştırma, hem zeminin hem de bölgenin donmuş ortamlarının kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğine işaret ediyor. Bu proje kapsamında, koşulların zorlu olduğu yerlerde önerilen güzergâhın yeniden kontrol edilmesi, istasyon alanlarının tek tek incelenmesi ve yapıların her konumdaki koşullara göre tasarlanması gerekebilir.
Güvenilirlik, demiryolunun yerel bir arızayı nasıl yöneteceğine de bağlı. Tek bir tünel veya yaklaşım hattı kullanılamaz hâle gelirse seferler o noktanın ötesinde de aksayabilir. Alternatif erişim, onarım çalışmaları ve acil müdahale planları, ulaşımın ne kadar hızlı yeniden başlayacağını belirlemeye yardımcı olacak.
Silahlı kuvvetler neden daha iyi erişim istiyor?
Savunma Bakanlığı, Bilaspur-Manali-Leh koridorunu stratejik bir demiryolu olarak tanımladı. Ladakh’ın hassas sınırlara yakın konumu, asker, yakıt, teçhizat ve diğer malzemelerin taşınmasını projenin temel gerekçelerinden biri hâline getiriyor.
Dar dağ yolları, ağır yüklerin hızlı ve güvenli biçimde taşınmasını zorlaştırıyor. Tanklar, topçu sistemleri ve büyük ikmal araçları geniş alana ve dikkatli taşıma düzenlemelerine ihtiyaç duyuyor; kar yağışı da kullanılabilecek güzergâhları sınırlayabiliyor. Demiryolu, büyük miktarda yükü özel bir koridor üzerinden taşıyabilir.
Hedef, yüksek geçitlerden geçen kara yolculuklarına bağımlılığı azaltarak daha güvenilir bir tedarik zinciri oluşturmak. Seyahat süresi ve nakliye maliyetlerinde sağlanabilecek tasarruflar, onaylanacak güzergâha, demiryolunun işletme kapasitesine ve yüklerin trenlerden son varış noktalarına nasıl aktarılacağına bağlı olacak.
Hava koşullarına dayanıklılık, bu amaç açısından özellikle önemli. Yıl boyunca hizmet verecek şekilde tasarlanmış bir demiryolunda bile açıkta kalan rayların, köprülerin, istasyonların ve tünel girişlerinin yoğun kar yağışında ve aşırı soğukta çalışabilmesi gerekecek.
Bölge sakinleri ve yerel işletmeler ne kazanabilir?
Himaçal Pradeş ve Ladakh sakinleri, koridor üzerindeki yerleşimler arasında seyahat için başka bir seçeneğe kavuşabilir. Turistler de dağlık bölgelere trenle ulaşarak konaklama işletmeleri, ulaşım şirketleri, dükkânlar ve ziyaretçilere hizmet veren diğer işletmeler için fırsat yaratabilir.
Yük trenleri, tüccarlara Ladakh’a malzeme ulaştırmak için başka bir yol sunabilir. Fiyatlara olası etkisi, nakliye ücretlerine, sefer sıklığına ve malların demiryolu terminallerinden kasaba ya da köylere taşınma maliyetine bağlı olacak.
İnşaat ve demiryolu işletmesi istihdam yaratabilir; ancak yerel işe alımlara ilişkin ayrıntılı taahhütler veya iş sayıları açıklanmadı. Yolcu ücretleri, yolculuk süreleri ve sefer sıklığı da henüz duyurulmadı.
Hassas dağlık çevre, projenin pratik zorluklarının bir parçası. Tünel kazıları, köprüler ve istasyon inşaatı, yerel zemin koşulları ve çevresel etkiler dikkate alınarak planlanmalı. Bu kararlar hem güzergâh yakınında yaşayan toplulukları hem de demiryolunun dayanıklılığını etkileyecek.
Ladakh için proje, büyük bir ulaşım fırsatını zorlu bir mühendislik göreviyle bir araya getiriyor. Bundan sonraki belirleyici adımlar onay, finansman ve güvenilir hizmet sağlayabilecek bir tasarımın oluşturulması. Rakım rekoru olası sonuçlardan biri; bölge sakinlerinin ve demiryolu kullanıcılarının doğrudan yararlanacağı kazanım ise güvenilir erişim olacak.
Öne Çıkanlar
- Önerilen Bilaspur-Manali-Leh demiryolu 489 kilometre uzunluğunda olacak ve tahmini maliyeti 1,31 trilyon rupi.
- Demiryolları Bakanlığı etüt çalışmalarını ve DPR’yi tamamladı; nihai inşaat onayı bekleniyor.
- Güzergâhın yaklaşık 270 kilometresi, yani yaklaşık yüzde 55’i, 60 ila 62 tünelden geçecek.
- Tanglang La yakınlarında önerilen 5.256 metre rakımlı istasyon, Çin’deki Tanggula istasyonundan 188 metre daha yüksekte olacak.
- IIT Mandi araştırmasına göre önerilen 275 kilometrelik Manali-Leh güzergâhının yüzde 57,56’sı orta, yüksek veya çok yüksek duyarlılık bölgelerinde bulunuyor; önerilen beş istasyon ise yüksek duyarlılık bölgelerinde yer alıyor.
- Demiryolunun sivil yolculuğu, yük taşımacılığını ve askerî lojistiği iyileştirmesi amaçlanıyor.
- 2027 hedefi, Bhanupli-Bilaspur bağlantı hattıyla ilgili. Leh’e uzanacak hattın tamamı için açılış tarihi açıklanmadı.






