İthalat hız kazanırken dış ticaret 44,81 trilyon yuana ulaştı
Çin'in mal ticareti, yurt dışından alımların hızlanması ve Çin'in teknoloji ürünlerine yönelik güçlü dış talebin etkisiyle 2026'nın ilk 10 ayında yıllık bazda yüzde 20 artarak 44,81 trilyon yuana ulaştı. Gümrükler Genel İdaresi'nin 10 Kasım'da açıkladığı veriler, büyümenin ocak-eylül dönemindeki yüzde 18,8'lik orana kıyasla hızlandığını gösterdi.
İçindekiler
- İthalat hız kazanırken dış ticaret 44,81 trilyon yuana ulaştı
- Ekim ayında neler değişti?
- Teknoloji talebi ihracatla ithalatı birbirine bağlıyor
- Enerji alımları karmaşık bir tablo ortaya koyuyor
- Yıllık güçlü büyümeye karşın fabrika göstergeleri zayıflıyor
- İhracat başarısı işletmeler üzerindeki baskıyı artırıyor
- Avrupa'nın dış ticaret açığı büyürken araç kısıtlamaları yaklaşıyor
- Shenzhen görüşmeleri öncesinde ABD'yle ticaret toparlanıyor
- Yapay zekâ yatırımları ve ticaret engelleri görünümü şekillendiriyor
- Öne çıkanlar
İhracat yüzde 17,6 artışla 25,99 trilyon yuana ulaşırken, ithalat daha hızlı yükselerek yüzde 23,6 artışla 18,82 trilyon yuana çıktı. Gümrük verilerine göre, hem ithalat hem ihracat ekim ayı dahil üst üste altı aydır çift haneli büyüme kaydetti.
Çin, ocak-ekim döneminde ayrıca 1,04 trilyon dolarlık mal ticareti fazlası verdi ve 2025'e kıyasla 1 trilyon dolar eşiğini bir ay önce aştı. Dış ticaret fazlası, bir ülkenin ihracatının ithalatını aştığı tutardır. Geçen yılın tamamında verilen fazla, 1,2 trilyon dolarla rekor kırmıştı.
Ekim ayında iki gelişme aynı anda yaşandı: Çin'in kümülatif dış ticaret fazlası önemli bir eşiği aşarken, ithalatın hızlanmasıyla aylık fazla daraldı. Aylık fark, eylüldeki 133,5 milyar dolardan 105,3 milyar dolara gerileyerek 28,2 milyar dolar, yani yaklaşık yüzde 21 azaldı.
Yapay zekâda kullanılan bilgisayar çipleri, sunucular ve ağ ekipmanlarına yönelik talep ihracatı destekledi. Ülke içinde ise hane halkı harcamalarındaki durgunluk ve uzun süredir devam eden emlak sektöründeki gerileme ekonomiyi baskılamayı sürdürdü. Yurt dışından gelen siparişler fabrikaları desteklerken, Çin mallarından kaynaklanan rekabetten kaygı duyan hükümetlerin dikkatini de çekiyor.
Ekim ayında neler değişti?
Ekim ayındaki mal ticareti yıllık bazda yüzde 31,2 artarak 4,87 trilyon yuana ulaştı. İhracat yüzde 28,7 artışla 2,79 trilyon yuana, ithalat ise yüzde 34,7 yükselişle 2,08 trilyon yuana çıktı.
ABD doları cinsinden ekim ayı ihracatı yüzde 35,2 artarak 412,3 milyar dolara, ithalat ise yüzde 41,6 yükselerek 307,1 milyar dolara ulaştı. Yuan ve dolar bazındaki büyüme oranları, işlemlerin değerinin hesaplandığı para birimini yansıtıyor; kur hareketleri de karşılaştırmayı etkiliyor.
Dolar bazında ihracat artışı eylüldeki yüzde 36,3'lük orandan yavaşlasa da ekonomistlerin yüzde 33,5'lik tahminini aştı. İthalattaki artış ise eylüldeki yüzde 31'lik orandan çok daha keskin biçimde hızlandı ve beklenen yüzde 32'lik artışın üzerine çıktı. Yurt dışından alımların daha hızlı yükselmesi ekim ayındaki fazlanın daralmasına katkıda bulundu.
Çin'in ocak-ekim dönemindeki dış ticaret fazlası, 2025'in tamamında kaydedilen 1,2 trilyon doların yaklaşık yüzde 87'sine ulaşmıştı. Geçen yılın rekorunu yakalamak için kasım ve aralık aylarında 160 milyar dolar daha fazla verilmesi gerekiyor. Aylık ticaret hacmi dalgalanabilse de, ekim ayındaki fazla bu iki ay boyunca korunursa yıllık toplam önceki rekoru aşacak.
Teknoloji talebi ihracatla ithalatı birbirine bağlıyor
Yapay zekâ yatırımları, Çin çiplerine, veri merkezi sunucularına ve ağ ekipmanlarına yönelik talebi destekliyor. Veri merkezleri, bilgileri işleyen ve depolayan bilgisayarlarla dolu binalardır. Bu merkezlerin büyütülmesi için işlemciler, bu işlemcileri birbirine bağlayan ekipmanlar ve büyük miktarda elektrik gerekir.
Çin'in teknoloji ticareti, yurt dışından yapılan önemli miktarda alımı da kapsıyor. Yüksek teknoloji ürünleri olarak sınıflandırılan ithalatın değeri, ekim ayında yıllık bazda yüzde 72 arttı. Economist Intelligence Unit'in kıdemli ekonomisti Tianchen Xu, teknoloji ürünleri, bakır ve enerji tedarikini ithalat artışının başlıca itici güçleri olarak gösterdi.
İthal edilen bileşenler ve ekipmanlar, nihai ürünler ülke içinde satılmadan veya ihraç edilmeden önce Çin fabrikalarına girebiliyor. Bu nedenle sanayi faaliyetlerindeki güçlenme, hane halkı alımları zayıf kalsa bile dış ticaretin her iki kalemini de artırabiliyor.
Son veriler, Çin'in rekor kıran ihracat çeyreğinde görülen teknoloji patlamasının sürdüğüne işaret ediyor. Üçüncü çeyrek ihracatı ilk kez 8 trilyon yuanı aşarken, entegre devre ihracatı ocak-eylül döneminde yüzde 99,1, elektrikli araç ihracatı ise yüzde 72,3 arttı.
İleri teknoloji ürünü yabancı işlemcilere erişim, hükümetlerin alacağı kararlara bağlı olmayı sürdürüyor. Kasım başında yaklaşık 600 bin Nvidia H200 çipinin Hong Kong'da anakara Çin'e ithalat izni beklediği bildirilirken, daha küçük bazı sevkiyatlar anakara Çin'e girmişti. Bilişim kapasitesi kuran şirketler açısından belirli çiplere erişim izni, talep ve finansmanla birlikte pratik bir kısıt olmaya devam ediyor.
Enerji alımları karmaşık bir tablo ortaya koyuyor
Ekim ayındaki ithalat harcamalarına önemli katkı sağlayan kalemlerden biri de enerji oldu. Ham petrol alımlarının değeri yıllık bazda yaklaşık yüzde 41, sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 50, kömürün ise yaklaşık yüzde 60 arttı.
Petrol ithalatı verilerinde, sevkiyatların mart ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaşmasının yanı sıra yıllık bazda yüzde 13,3'lük düşüş de yer aldı. Bu düşüşün hangi ölçüm temelinde hesaplandığı belirtilmedi; dolayısıyla ham petrol ithalat değerindeki artışla arasındaki fark açıklığa kavuşmadı.
İthalat harcamaları hem satın alınan miktara hem de ödenen fiyata bağlıdır. Yakıt fiyatlarının yükselmesi, fiziksel olarak daha az ürün alınsa bile ülkenin faturasını artırabilir. Sevkiyatlar yakın geçmişteki aylık dip seviyelerinden toparlanırken bir yıl önceki seviyenin altında da kalabilir.
ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşı Orta Doğu'daki enerji akışını aksatınca Çinli alıcılar tedarik arayışına girdi. Fabrikalar ve taşımacılık şirketleri için enerji alımları, toplam ithalat faturasının yanı sıra üretim maliyetlerini de etkiliyor.
Yıllık güçlü büyümeye karşın fabrika göstergeleri zayıflıyor
Çin'in ihracat verileri, Ekim 2025'e kıyasla büyük bir artış gösteriyor; ancak ticari faaliyetteki daha yakın dönemi ölçen bazı göstergeler zayıfladı. Capital Economics'in Çin ekonomisti Nguyen Hoang Nam, mevsimsel etkilerden arındırıldığında ihracatın eylül ayına göre yüzde 2 düştüğünü tahmin etti.
Nam, ivmedeki değişimi şöyle değerlendirdi:
İvme yavaşlamış görünüyor,
Mevsimsel düzeltme, tatil zamanlaması gibi tekrar eden etkileri ayıklayarak ekonomistlerin birbirini izleyen ayları karşılaştırmasına yardımcı olur. Yıllık karşılaştırma ise mevcut ayı bir yıl önceki aynı ayla kıyaslar. Başlangıç noktaları farklı olduğunda bu iki ölçüt zıt yönlerde hareket edebilir.
China Beige Book, ekim ayında yurt içi ve ihracata yönelik yeni siparişlerin bir yıl öncesine kıyasla yavaşladığını belirledi. Resmî satın alma yöneticileri endeksi de dış siparişlerin soğumasıyla fabrika faaliyetlerinin ay boyunca daraldığını gösterdi. Endeks, iş koşullarındaki değişimi izlemek için imalatçılara yönelik anketlerden yararlanıyor.
Eylül ayında perakende satışlar yalnızca yüzde 1,1 büyüdü. Ekim ayında yurt içi araç satışları üst üste 12'nci ay düşerken araç ihracatı büyümeyi sürdürdü. Bu veriler, hane halkı harcamaları ülke içinde durgun seyrederken imalatçıların neden yurt dışında müşteri aradığını gösteriyor.
İhracat başarısı işletmeler üzerindeki baskıyı artırıyor
Çin'in 2026 için resmî ekonomik büyüme hedefi yüzde 4,5 ila 5 arasında. Emlak sektöründeki zayıflık hane halkı servetini ve güvenini baskılarken ihracat bu hedefi destekledi. Enflasyon da yaklaşık yüzde 2 olan resmî hedefin altında kalmayı sürdürdü.
Pinpoint Asset Management başkanı ve başekonomisti Zhiwei Zhang, yurt dışına satış yapan imalatçıların katkısını şöyle anlattı:
İhracatçılar bu yıl Çin ekonomisinin temel itici gücü oldu,
Zhang, ihracatçıların güçlü performanslarını sürdürmesini beklediğini ve yılın geri kalanında Çin'in genel ekonomi politikası duruşunda fazla değişiklik öngörmediğini belirtti. Moody's Analytics ekonomisti Dave Chia da elektronik ve otomotiv ürünlerinin 2026'nın sonuna kadar ihracatı desteklemesini beklediğini söyledi.
İşletmeler fiyatlar üzerindeki baskıyla karşı karşıya. Zhejiang eyaletinin Linhai kentindeki bir üretici için gözlük satan Cinders Zhou, benzer ürünler satan şirketler arasındaki yoğun rekabeti anlattı. Şirketi Çin'deki ve yurt dışındaki müşteriler için çerçeve ve cam üretiyor.
Natixis'in Asya Pasifik başekonomisti Alicia Garcia-Herrero, aşırı üretim kapasitesini, yurt içindeki yüksek tasarrufları ve zayıf iç talebi Çin mallarını yurt dışı pazarlara yönelten etkenler olarak gösterdi. İmalatçılar açısından yurt dışından gelen ek siparişler üretimi sürdürmeye yardımcı olurken fiyat rekabeti her satıştan elde edilen geliri azaltabiliyor.
Avrupa'nın dış ticaret açığı büyürken araç kısıtlamaları yaklaşıyor
Çin'in Avrupa Birliği'yle dış ticaret fazlası, ocak-ekim döneminde 2025'in aynı dönemindeki 241,6 milyar dolardan 310,7 milyar dolara çıktı. 69,1 milyar dolarlık artış yaklaşık yüzde 28,6'ya karşılık geliyor.
Ekim ayında AB'ye ihracat yüzde 24,4 artarken, AB'den ithalat yüzde 4'ten fazla düştü ve aylık fazla 33,4 milyar dolara ulaştı. Avrupalı hükümetler Çin ürünleriyle rekabet eden sektörlerin baskısıyla karşı karşıyayken Pekin'den ticaret ortaklarından daha fazla alım yapması isteniyor.
AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic ve Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao, ekim ayında Pekin'de Çin hibrit araçlarının Avrupa'ya sevkiyatını sınırlamak üzere anlaşmaya vardı. Kısıtlamaların 1 Aralık'ta yürürlüğe girmesi planlanıyor; bu da üreticilere teslimatları öne çekmek için gerekçe oluşturuyor.
Council on Foreign Relations kıdemli araştırmacısı ve eski ABD Hazine Bakanlığı yetkilisi Brad Setser, önerilen yıllık kotanın son dönemdeki ticaret hacmiyle karşılaştırmasına dikkat çekti. 350 bin araçlık sınır, geçen yıl Avrupa'ya ihraç edilen yaklaşık 300 bin Çin hibrit aracından fazla; ancak son üç aylık sevkiyatların işaret ettiği yıllık 800 bin araçlık hızın oldukça altında.
Dolayısıyla kota, geçen yılki ihracatın yaklaşık yüzde 17 üzerinde kalırken son dönemdeki hızın işaret ettiği hacmin yarısından azına izin veriyor. Kotanın etkisi, talep ve teslimatların aksi durumda bu daha hızlı tempoda sürüp sürmeyeceğine büyük ölçüde bağlı.
Shenzhen görüşmeleri öncesinde ABD'yle ticaret toparlanıyor
Çin'in ABD'ye ihracatı ekim ayında yıllık bazda yüzde 32,9, ithalatı ise yaklaşık yüzde 35 arttı. Çin'in ABD'yle aylık dış ticaret fazlası, eylüldeki 34,01 milyar dolardan 32,71 milyar dolara geriledi.
Ocak-ekim döneminde ABD'ye ihracat yüzde 12,1 arttı. Toparlanmanın bir kısmı, keskin tarife artışları nedeniyle sevkiyatların yüzde 20 düştüğü 2025'teki düşük karşılaştırma tabanından kaynaklanıyor. Düşük bir başlangıç noktası, sonraki yıllık büyümenin daha yüksek görünmesine yol açar.
Pekin, 10 Kasım'da sona ermesi beklenen Washington'la ticaret ateşkesinin iki ay uzatılarak ocak ayına kadar devam edeceğini 9 Kasım'da duyurdu. Çin, ABD tarım ürünlerinden daha fazla alım yapılmasını, karşılıklı tarife indirimlerine ilişkin anlaşmanın uygulanmasına bağladı.
Eylül ayında Washington'da yapılan görüşmelerin ardından iki taraf, yaklaşık 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü de dahil olmak üzere 60 milyar dolarlık karşılıklı tarife indirimini kapsayan bir paket önerdi. Anlaşmanın uygulanması, sipariş bekleyen çiftçileri ve Pasifik'i aşan malların maliyetini hesaplayan şirketleri doğrudan ilgilendiriyor.
Bir sonraki adımlar, ticaret müzakerelerini ve yeni kısıtlamaları birbirine yakın tarihlere getiriyor:
- 9 Kasım: Pekin, ABD'yle ticaret ateşkesinin uzatıldığını duyurdu.
- 10 Kasım: Gümrükler, ocak-ekim dönemine ilişkin ticaret verilerini açıkladı.
- 18-19 Kasım: APEC zirvesinin Shenzhen'de düzenlenmesi planlanıyor; Şi Cinping ile Donald Trump'ın görüşmesi bekleniyor.
- 1 Aralık: Çin'in Avrupa'ya hibrit araç ihracatına yönelik üzerinde anlaşmaya varılan kısıtlamaların yürürlüğe girmesi bekleniyor.
- Ocak 2027: Uzatılan ABD-Çin ticaret ateşkesi için yeni sona erme dönemi başlıyor.
Yapay zekâ yatırımları ve ticaret engelleri görünümü şekillendiriyor
Çin'in ihracat görünümü artık büyük ölçüde yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların sürmesine ve dış pazarlara erişime bağlı. Macquarie analistleri, ihracatın 2026'nın dördüncü çeyreğinde hızlanmasını, ardından 2027'nin ilk çeyreğinde yavaşlamaya başlamasını bekliyor.
Trivium China'nın başmakroekonomisti Joe Peissel, yurt dışı satışların genişlemesinin yeni kısıtlamaları beraberinde getirebileceği uyarısında bulundu:
Çinli imalatçılar yurt dışı pazarlardaki varlıklarını genişletmeyi sürdürürken, 2027'de ek tarifeler ve diğer ticaret engelleri riskinin yüksek kalması bekleniyor,
Chia başka bir riske de dikkat çekti: Yapay zekâ yatırımlarındaki yavaşlama hem çip ve elektronik ürünlerin fiyatlarını hem de sevkiyat hacmini düşürebilir. Bu iki gelişme, daha az sipariş ve ürün başına daha düşük gelir yoluyla ihracatçıları etkiler.
Çinli yetkililer, Pekin'in daha büyük bir fazla yerine daha dengeli bir küresel ticaret istediğini savunuyor. Ekim ayında ithalatın daha hızlı artması, kümülatif fazla 1 trilyon doları aşarken aylık verileri bu yönde değiştirdi.
Fabrikalar için kısa vadeli kazanç, teknoloji ve araçlara yönelik yurt dışı talebin sürmesi. Hane halkı için yurt içi veriler zayıf kalmaya devam ediyor. Ticaret ortakları açısından ise büyük bir fazla ile Çin'in sanayi ürünleri satışlarının hızla genişlemesi, pazara erişim, tarifeler ve rekabeti müzakerelerin merkezinde tutuyor.
Öne çıkanlar
- Çin'in mal ticareti, 2026'nın ocak-ekim döneminde yüzde 20 artarak 44,81 trilyon yuana ulaştı.
- Yuan cinsinden ölçüldüğünde ithalat yüzde 23,6 büyüyerek ihracattaki yüzde 17,6'lık artışı geride bıraktı.
- Kümülatif dış ticaret fazlası 1,04 trilyon dolara ulaştı ve 2025'e kıyasla 1 trilyon dolar eşiği bir ay önce aşıldı.
- İthalatın hızlanmasıyla ekim ayındaki aylık fazla 105,3 milyar dolara geriledi.
- Yapay zekâ ekipmanları ve elektronik ürünler ticareti desteklerken hane halkı harcamaları ve yurt içi araç satışları zayıf kaldı.
- Şi Cinping ile Donald Trump'ın 18-19 Kasım'da Shenzhen'de düzenlenecek APEC zirvesinde görüşmesi bekleniyor.
- Çin'in Avrupa'ya hibrit araç ihracatına yönelik kısıtlamaların 1 Aralık'ta başlaması planlanıyor.






