Teknoloji ihracatı rekor çeyreğe güç verdi
Çin, 2026'nın üçüncü çeyreğinde 8 trilyon yuandan fazla mal ihraç ederek bu eşiği ilk kez aştı. Makine, elektronik, temiz enerji ekipmanları ve bilgi işlem kapasitesini destekleyen ürünler yurt dışı satışları artırdı. Çeyrekte ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22 yükseldi. Böylece büyüme, giderek yalnızca düşük maliyetli üretime değil, teknolojiye de dayanır hâle geldi.
İçindekiler
- Teknoloji ihracatı rekor çeyreğe güç verdi
- Ticaret yıl boyunca nasıl hızlandı?
- Çip ve sanayi ekipmanları dönüşüme öncülük ediyor
- Elektrikli araçlar ve bataryalar ivme kazandırıyor
- Robotik, ihracatçıların sattığı ürünleri gözler önüne seriyor
- ASEAN, Batı pazarlarından daha hızlı büyüyor
- Teknolojinin yanı sıra markalar ve hizmetler de neden önemli?
- Güçlü ihracat, dengesiz bir ekonomiyle karşı karşıya
- 2027'deki talep değişimlerine hazırlanmak
- Öne Çıkanlar
Gümrükler Genel İdaresi'nin 14 Ekim'de açıkladığı verilere göre, ocak-eylül döneminde ihracat yüzde 16,4 artışla 23,2 trilyon yuana ulaştı. İthalat daha hızlı büyüyerek yüzde 22,3 artışla 16,74 trilyon yuana çıktı. Çin'e giren ve ülkeden çıkan malların toplam değeri yüzde 18,8 artışla 39,94 trilyon yuana ulaştı. Bu, söz konusu dönem için son beş yılın en hızlı büyümesiydi.
En güçlü ürün artışları dikkat çekiciydi: Entegre devre ihracatı yüzde 99,1 artarak neredeyse ikiye katlanırken elektrikli araç ihracatı yüzde 72,3 yükseldi. Makine ve elektrikli ürün ihracatı yüzde 23,7 artarak tüm ihracatın büyüme oranını 7,3 puan geride bıraktı.
Çin'in ticari ilişkileri de çeşitlendi. ASEAN'la ticaret, Avrupa Birliği ve ABD ile ticaretten çok daha hızlı büyüdü. Bu durum, gümrük vergisi anlaşmazlıkları, küresel üretim ağlarındaki değişiklikler ve yurt dışı talebe ilişkin belirsizliklerle karşı karşıya kalan ihracatçılara daha geniş bir müşteri tabanı sağladı.
Yurt içindeki tablo ise daha dengesizdi. Ekonomi yılın ilk dokuz ayında yüzde 4,6 büyürken ekonomistler özel sektör yatırımlarındaki düşüşe dikkat çekti. Güçlü ihracat fabrikalara sipariş getiriyor ancak bu siparişleri kalıcı kâra, işletme yatırımlarına ve hane halkı gelirine dönüştürmek temel ekonomik görevlerden biri olmaya devam ediyor.
Ticaret yıl boyunca nasıl hızlandı?
Gümrük verileri, ticaretin art arda üç çeyrek boyunca hız kazandığını gösteriyor. Eylül ayında ise aylık ithalat ve ihracatın ilk kez 5 trilyon yuanı aşmasıyla yeni bir eşiğe ulaşıldı.
- 2026'nın ilk çeyreği: Mal ticaretinin toplamı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,3 büyüdü.
- İkinci çeyrek: Ticaretin büyüme hızı yüzde 18,3'e çıktı.
- Üçüncü çeyrek: Toplam ticaret yüzde 22,3 büyürken ihracat tek başına yüzde 22 yükseldi ve 8 trilyon yuanı aştı.
- Eylül: Toplam ticaret yüzde 27,5 artışla 5,16 trilyon yuana ulaştı. Böylece çift haneli büyüme art arda altıncı ayda da sürdü.
- 14 Ekim: Gümrük yetkilileri yılın ilk dokuz ayına ilişkin verileri açıkladı.
Eylül ayında ihracat yüzde 29,6 artışla 3,03 trilyon yuana, ithalat ise yüzde 24,6 artışla 2,13 trilyon yuana ulaştı. Böylece ticaretin her iki tarafında da hızlanma görüldü; Çin hem yurt dışına daha fazla mal sattı hem de yurt dışından daha fazla mal aldı.
Veriler yuan cinsinden ölçülüyor ve ticarete konu malların değerini gösteriyor. Sevk edilen ürün sayısının yanı sıra fiyatlar da bu değerleri etkileyebilir. Yükselen fiyatların ihracat artışının nedenlerinden biri olarak gösterildiği yarı iletkenler için bu nokta özellikle önemli.
Çip ve sanayi ekipmanları dönüşüme öncülük ediyor
Sanayi robotları, elektronik bileşenler, bilgisayar parçaları ve elektrikli ekipmanların toplam ithalat ve ihracatı yılın ilk dokuz ayında 10 trilyon yuanı aştı. Bu ürün grubundaki ticaret yüzde 58,9 büyüdü ve mal ticaretindeki toplam yüzde 18,8'lik artışa 11,3 puan katkı sağladı.
Bu hesaplama, söz konusu grubun toplam ticaret büyümesinin yaklaşık beşte üçünü oluşturduğunu gösteriyor. Büyümenin modern üretim, iletişim ve bilgi işlemde kullanılan ekipman ve bileşenlere ne ölçüde bağlı olduğu da bu verilerle ortaya çıkıyor.
Yaygın olarak çip adıyla bilinen küçük elektronik aygıtlar, yani entegre devreler, ihracatın başlıca itici güçlerinden biriydi. Bilgisayarlardan araçlara kadar pek çok üründe bilgiyi işler ve işlevleri kontrol ederler. İhracat değerleri yüzde 99,1 arttı.
Golden Credit Rating'in baş makroekonomi analisti Wang Qing, çip ihracatındaki sıçramayı yapay zekâya yönelik uluslararası harcamalar ve fiyatlarla ilişkilendirdi. Talebi destekleyen etkenleri şöyle anlattı:
Küresel yapay zekâ yatırım patlaması yurt dışı talebini güçlü tuttu. Yükselen fiyatlar da şu anda Çin'in ihracat artışının başlıca itici gücü olan çip ihracatındaki hızlı büyümeyi sürdürmeye devam edecek,
Gümrük verilerine göre ihracat artışının yaklaşık yüzde 90'ı ekipman imalatı sektöründen geldi. İşletmelerin başka ürünleri üretirken kullandığı parça ve malzemelerden oluşan ara mallar, ihracatın yarısından fazlasını oluşturdu. Dolayısıyla Çin fabrikaları, başka ülkelerdeki üretime büyük miktarda girdi sağlıyor.
Elektrikli araçlar ve bataryalar ivme kazandırıyor
Elektrikli araçlar da ihracat artışının önemli kaynaklarından biri oldu. Bu alandaki yüzde 72,3'lük artış, toplam ihracattaki yüzde 16,4'lük yükselişi geride bıraktı. Lityum batarya ihracatı yüzde 36,4, rüzgâr enerjisi üretim üniteleri ve parçalarının ihracatı ise yüzde 22,4 arttı.
Bu kategoriler Çin imalat sanayisini ulaşım ve elektrik ekipmanlarına yönelik taleple buluşturuyor. Bataryalar enerjiyi depoluyor, elektrikli araçlar bu enerjiyi hareket için kullanıyor, rüzgâr türbinleri ise rüzgârı elektriğe dönüştürüyor. Her kategori ayrıca bileşen üreticileri, makine tedarikçileri ve teknik hizmetlerden oluşan ağlara ihtiyaç duyuyor.
Şanghay Sosyal Bilimler Akademisi Ekonomi Enstitüsü Müdür Yardımcısı Zhan Yubo, ihracatın dayanıklılığını Çin'in sanayi yapısındaki değişimlere bağladı. Zhan'a göre gelişmekte olan sektörler sabit sermaye yatırımlarını, sanayi üretimini ve ihracatı destekledi. Sabit sermaye yatırımı, fabrika ve ekipman gibi uzun ömürlü işletme varlıklarına yapılan harcamaları ifade ediyor.
Zhan'ın değerlendirmesi, ihracat verilerini Çin'de alınan kararlarla ilişkilendiriyor: Üretim kapasitesine ve teknolojiye yapılan yatırımlar, yurt dışındaki müşterilerin talep ettiği ürünleri ortaya çıkarabiliyor. Daha fazla teknik uzmanlık gerektiren ürünlere yönelim, üreticilerin yalnızca fiyatla değil, ürün yetkinlikleriyle de rekabet etmesine yardımcı oluyor.
Robotik, ihracatçıların sattığı ürünleri gözler önüne seriyor
Anhui eyaletinde faaliyet gösteren EFORT Intelligent Robot Co., Ltd., bu dönüşüme somut bir örnek sunuyor. Şirketin yurt dışı gelirleri 2026'nın ilk yarısında yüzde 50'den fazla arttı. Araç gövdeleri üzerinde boya simülasyonu testleri yapılan bir grup boya robotu, İtalya'ya ihraç edilmek üzere hazırlanıyordu.
EFORT Yönetim Kurulu Başkanı ve Üst Yöneticisi You Wei, şirketin otomobil üreticilerine yönelik çalışmalarını şöyle anlattı:
Maserati ve Volkswagen gibi tanınmış otomobil üreticilerine boyama, kaynak, hassas montaj ve malzeme taşıma süreçlerini kapsayan akıllı üretime yönelik entegre robotik çözümler sunuyoruz,
You, EFORT'un yurt dışı robot iş kolunun önceki üç yılda yıllık bileşik yaklaşık yüzde 100 büyüdüğünü söyledi. Yıllık bileşik büyüme oranı, her yılki büyümenin bir önceki yılın iş hacmi üzerine eklendiği bir dönemde aynı toplam değişimi sağlayacak istikrarlı yıllık büyüme hızını ifade eder.
EFORT örneği, ekipman satışının neden yalnızca bir makineyi sevk etmekten ibaret olmayabileceğini de gösteriyor. Robotların, müşterinin üretim sürecinde belirli görevleri yerine getirmesi gerekiyor. Üretici, eşgüdümlü bir sistem sunarak ekipmanının müşterinin ihtiyaçlarını ne ölçüde karşıladığı üzerinden rekabet edebiliyor.
ASEAN, Batı pazarlarından daha hızlı büyüyor
Çin ile ASEAN arasındaki ticaret, yılın ilk dokuz ayında yüzde 22,7 artışla 6,84 trilyon yuana ulaştı. Avrupa Birliği ile ticaret yüzde 8,4 artışla 4,78 trilyon yuana, ABD ile ticaret ise yüzde 4,1 artışla 3,18 trilyon yuana çıktı.
ASEAN'la ticaretin değeri, ABD ile ticaretin iki katından fazlaydı. Büyüme oranı da Çin'in toplam mal ticaretindeki yüzde 18,8'lik artışı geride bıraktı. Bu veriler hem ithalatı hem ihracatı kapsıyor ve iki yönlü ticari alışverişin tablosunu sunuyor.
180'den fazla ülke ve bölgeyle ticaret büyüdü. Serbest ticaret ortaklarıyla alışveriş yüzde 30 artışla 19,55 trilyon yuana ulaştı ve toplam ticaret artışının yüzde 70'inden fazlasını oluşturdu. Bu ortakların payı, Çin'in 39,94 trilyon yuanlık mal ticaretinin yaklaşık yüzde 49'una karşılık geldi.
İhracatçılar ayrıca Kuşak ve Yol Girişimi'ne katılan ülkeler, Orta Doğu ve Latin Amerika'da erişim alanlarını genişletiyor. Daha geniş bir müşteri tabanı, talepteki değişimlere maruz kalma riskini dağıtıyor: Bir pazardaki siparişlerin azalması başka yerlerdeki işlerle dengelenebiliyor.
Yabancı sermayeli işletmeler Çin'in ticaret ağında önemli bir yer tutmaya devam etti. Bu işletmelerin ithalatı ve ihracatı yüzde 19 artışla 11,69 trilyon yuana, yani toplam ticaretin yaklaşık yüzde 29'una ulaştı. Ara malı ticareti yüzde 27,4 artışla 7,9 trilyon yuana çıkarken yüksek teknoloji ürünleri ihracatı yüzde 42,1 büyüdü.
Teknolojinin yanı sıra markalar ve hizmetler de neden önemli?
Tongji Üniversitesi Ekonomi ve Yönetim Fakültesi Profesörü Ruan Qingsong, ihracatçıların başlıca iki alanda dönüşüme gittiğini belirtti: Daha yüksek katma değerli ürünler üretmek ve daha fazla pazara açılmak. Katma değer, tasarım, teknoloji, üretim uzmanlığı veya hizmetler aracılığıyla yaratılan ilave değerdir.
Ruan, şirketlerin ürünlerinin teknolojik içeriğini artırırken destek hizmetleriyle birlikte eksiksiz ekipman sistemleri satmaları gerektiğini savundu. Yerel depolar ve yerel operasyonlar, ürün teslimatını ve yurt dışındaki müşterilere hizmet sunmayı kolaylaştırabilir.
Marka bilinirliği de ticari açıdan zorluk yaratıyor. Ruan, Çin ürünlerinin teknolojik yetkinlik bakımından Avrupalı ve Amerikalı rakipleriyle boy ölçüşebildiğini, ancak uluslararası müşteriler Çin'in üst segment markalarını daha az tanıdığı için bu ürünlerin daha düşük fiyatlara satılabildiğini söyledi. Ruan, teknik uzmanlığın yanı sıra uluslararası markalar inşa edilmesini önerdi.
Üreticiler için bu, başarının yalnızca sevkiyat hacmini artırmaya bağlı olmadığı anlamına geliyor. Bir işletmenin ayrıca adına güvenen, destek alabilen ve ürünün sunduğu yetkinlikler için ödeme yapmaya istekli müşterilere ihtiyacı var. Şirketlerin yatırımlarını sürdürebilmesi açısından hem gelir artışı hem de her satıştan elde edilen kâr önemli.
Güçlü ihracat, dengesiz bir ekonomiyle karşı karşıya
Ulusal İstatistik Bürosu'na göre Çin'in gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH), yılın ilk üç çeyreğinde 107,1 trilyon yuana ulaştı ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,6 büyüdü. GSYH, bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor.
Ekonomi ilk çeyrekte yüzde 5,0, ikinci çeyrekte yüzde 4,3, üçüncü çeyrekte ise yüzde 4,5 büyüdü. Ticaretteki büyüme çok daha keskin biçimde hızlanırken üçüncü çeyrekte 0,2 puanlık sınırlı bir iyileşme görüldü.
Yurt içi büyümenin büyük bir bölümü hizmetlerden geldi. Bu sektör yüzde 5,2 büyüyerek GSYH'nin yüzde 58,7'sini oluşturdu ve ekonomik büyümeye yüzde 66,3 katkı sağladı. Kiralama ve iş hizmetleri yüzde 12,3, bilgi aktarımı, yazılım ve bilgi teknolojisi hizmetleri ise yüzde 10,4 büyüdü.
Tüketici harcamalarında da farklı hızlar görüldü. Hizmet perakende satışları yüzde 5,0 artarken mal perakende satışları yüzde 1,0 büyüdü. Konaklama ve yeme içme hizmetlerinde yüzde 5,5 artış kaydedildi. Hane halkları hizmet harcamalarını fiziksel ürünlere yönelik harcamalardan daha hızlı artırıyordu.
Ruan, özel yatırımlardaki düşüşü özellikle kaygı verici bulduğunu belirtti. Düşüşün yavaşlamasının ve ardından toparlanmanın başlamasının, iş dünyasının güveninin iyileştiğine işaret edeceğini savundu. İşletmelerin büyümeyi haklı çıkarabilmesi için hem müşterilere hem de kazanca ihtiyacı olduğundan, daha iyi siparişler ve kârlar bu süreçte belirleyici.
2027'deki talep değişimlerine hazırlanmak
Ruan, şirketleri 2026'daki güçlü ihracat artışının 2027'de kesintisiz süreceğini varsaymamaları konusunda uyardı. Yurt dışı talebindeki olası dalgalanmalara hazırlıklı olmaları çağrısında bulundu. Gelecek yıla ilişkin görünümde sayısal bir ihracat tahmini yer almadı.
Wang Qing'in değerlendirmesi, kısa vadeli bir destek kaynağına işaret ediyor: Yapay zekâya yönelik yurt dışı yatırımlar ve çip talebi. Ruan'ın önerileri ise talep koşulları kötüleştiğinde müşterileri elde tutabilecek ürünler, markalar ve hizmet ağları geliştirmek gibi daha uzun vadeli bir iş hedefine odaklanıyor.
Zhan, erişimin kısıtlandığı kritik teknolojilerde atılım yapılması ve teknolojik ilerlemenin kazanımlarını toplumun geneline yayacak politikalar izlenmesi çağrısında bulundu. Önerileri arasında gelir artışının daha dengeli olması, sağlık ve yaşlı bakımı desteğinin iyileştirilmesi ve sosyal refaha yatırım yapılması yer aldı.
Bu öncelikler, ihracat patlamasını yurt içindeki güvenle ilişkilendiriyor. Siparişlerin artması işletme gelirlerini iyileştirebilir; gelirlerin güçlenmesi de yatırımları ve istihdamı destekleyebilir. Hane halkı gelirleri ve gelecekteki bakım masraflarına ilişkin güven de insanların harcama yapma isteğini etkiliyor. Dolayısıyla büyümeyi sürdürmek, hem yurt dışında rekabetçi fabrikalara hem de yurt içinde daha güçlü talebe bağlı.
Öne Çıkanlar
- Çin'in ihracatı, 2026'nın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22 artarak 8 trilyon yuanı aştı.
- İhracat ocak-eylül döneminde yüzde 16,4 artışla 23,2 trilyon yuana, ithalat ise yüzde 22,3 artışla 16,74 trilyon yuana ulaştı.
- Entegre devre ihracatı yüzde 99,1, elektrikli araç ihracatı yüzde 72,3, lityum batarya ihracatı ise yüzde 36,4 arttı.
- Gümrük verilerine göre ihracat artışının yaklaşık yüzde 90'ı ekipman imalatından geldi.
- ASEAN'la ticaret yüzde 22,7 büyüyerek Avrupa Birliği ve ABD ile ticareti geride bıraktı.
- Ekonomistler, ihracatçıları 2027'de talepte yaşanabilecek dalgalanmalara hazırlanmaları konusunda uyarırken daha güçlü markalara, hizmetlere ve özel sektör yatırımlarına ihtiyaç olduğunu belirtti.






