Güney Kore, Sosyal Medyada Yaş Sınırlarını ve Bağımlılık Yapan Özelliklere Kısıtlama Getirilmesini Değerlendiriyor

11 dakikalık okuma
South Korea Weighs Social Media Age Limits and Curbs on Addictive Features

Hesap kısıtlamaları planın yalnızca bir parçası

Güney Kore, 14 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya kaydolmasını kısıtlayacak ve platformların daha büyük yaştaki gençlere nasıl hizmet sunduğunu değiştirecek kuralları değerlendiriyor. Bu değişiklikler arasında kişiselleştirilmiş önerilerin ve sonsuz kaydırmanın varsayılan olarak kapatılması da var. Ulusal Meclis'teki iki yasa teklifi, bu hedeflerin nasıl yasal yükümlülüklere dönüşebileceğini gösteriyor: Tekliflerden biri 16 yaşından küçük çocuklar için kullanım süresi sınırlarının ebeveynlerce onaylanmasını, diğeri ise 19 yaşından küçük kullanıcılara yönelik otomatik önerileri hedefliyor.

İçindekiler
  1. Hesap kısıtlamaları planın yalnızca bir parçası
  2. İki yasa teklifi, kullanımı düzenlemek için farklı yollar sunuyor
  3. Teklifler Meclis'e nasıl ulaştı?
  4. Akış değişince neler değişiyor?
  5. Endişelerin ardındaki veriler
  6. Yetişkinler ve gençler farklı koruma önlemleri istiyor
  7. Yaş kontrolü gizlilik ve uygulama sorunlarını beraberinde getiriyor
  8. Oyunlara getirilen yasak hâlâ bir uyarı niteliğinde
  9. Diğer ülkeler farklı modeller sunuyor
  10. Koruyucu önlemlerin işe yarayıp yaramadığı nasıl değerlendirilmeli?
  11. Öne Çıkanlar

Kore Medya ve İletişim Komisyonu (KMCC), platformların kullanıcıların yaşını kontrol etmesini zorunlu kılacak Bilgi ve İletişim Ağları Yasası değişikliklerini inceliyor. Yetkililer ayrıca, 14 yaşından küçük çocukların ebeveyn izniyle kaydolmasına imkân tanınmasını ve gece saatlerinde otomatik oynatma ile bildirimlerin kısıtlanmasını değerlendiriyor.

Temel tercih, kimin hesap açabileceğini belirlemenin ötesine geçiyor. Güney Kore'nin, bir genç platforma giriş yaptıktan sonra platformun neler yapmasına izin verileceğine de karar vermesi gerekiyor. Bir hizmet zararlı videoları kaldırırken, genç bir kullanıcının izlemeyi sürdürmesi için bitmeyen bir öneri akışından yararlanabilir.

Devlet Başkanı Lee Jae-myung, komisyona politika önlemleri geliştirmesi talimatını verdi. Komisyon, gençlerle yapılacak görüşmeler de dahil olmak üzere kamu istişareleri planlıyor ve gelecek yılın ilk yarısında bir eylem planı hazırlamayı hedefliyor. Nihai yaş sınırları, kapsama alınacak hizmetler, doğrulama yöntemleri, yaptırımlar ve yasama takvimi henüz belirlenmedi.

Bu kararlar gençleri doğrudan ilgilendiriyor. Sosyal medya; arkadaşlıklar, okul bilgileri, haberler ve kültürel içerik sunarken zararlı materyallere ve kaydırmaya devam etme baskısına da maruz bırakabiliyor. Erişimi düzenleyen kurallar pek çok öğrenci için günlük yaşamın yerleşik bir parçasını değiştirecek; tasarımı düzenleyen kurallarsa bu deneyimin nasıl yaşandığını etkileyecek.

Reklam

İki yasa teklifi, kullanımı düzenlemek için farklı yollar sunuyor

Hükümetin incelemesi, farklı yaş eşikleri ve sorumluluklar öngören meclis teklifleriyle birlikte ilerliyor. Ulusal Meclis'te milletvekili Cho Jung-hun ve 10 milletvekilinin sunduğu Ağustos 2024 tarihli yasa teklifi, günlük sosyal medya kullanım süresi sınırlarının ve potansiyel olarak bağımlılık yapıcı algoritmaların 16 yaşından küçük çocuklara uygulanıp uygulanmayacağının ebeveynlerce onaylanmasını öngörüyor.

2202761 sayılı teklif, ebeveynlere çocuklarının bir hizmeti nasıl kullanacağını onaylama konusunda resmî bir rol veriyor. Teklifin gerekçesinde, Bilim ve BİT Bakanlığının gençlerin yüzde 36,7'sinin kısa videolar izlemeye ayırdıkları süreyi kontrol etmekte zorlandığını gösteren bulgusuna atıfta bulunuluyor. Bu oran, incelenen yaş grupları arasındaki en yüksek oran.

Milletvekili Lee Yeon-hee ve 13 milletvekilinin 11 Mart 2026'da sunduğu ikinci teklif, Ulusal Meclis'in Mart 2026 tarihli yasa teklifi, 19 yaşından küçük kullanıcılar için otomatik bilgi öneri algoritmalarını kısıtlamayı, yaş kontrolünü zorunlu kılmayı ve 14 yaşından küçük çocukların kaydı sırasında veli onayı alınmasını öngörüyor.

Mart ayındaki teklif ayrıca sosyal ağ hizmetleri ve algoritmalar için tanımlar getirecek, platformların sorumluluklarını netleştirecek ve ihlallere yaptırım uygulanmasını sağlayacak. Bilgi ve İletişim Ağları Yasası'nın değiştirilecek hükümleri olarak 2, 42-4 ve 70-2. maddeleri belirtiyor.

Dolayısıyla teklifler sorumluluğu farklı yerlere yüklüyor. 2024 tarihli teklif, ayarların ebeveynlerce onaylanmasını merkeze alıyor. 2026 tarihli teklif, doğrudan platformlara kısıtlama ve doğrulama yükümlülükleri getiriyor. Komisyonun yaklaşımıysa küçük çocuklara yönelik kayıt kısıtlamalarını, daha büyük yaştaki gençlerin kullandığı özelliklerde yapılacak değişikliklerle birleştiriyor.

Teklifler Meclis'e nasıl ulaştı?

Resmî yasama kayıtları, birkaç yasama dönemine yayılan bir tartışmaya işaret ediyor. Ulusal Meclis'te, yalnızca ayrıntıları açıklanan iki teklifle sınırlı olmayan, daha geniş kapsamda olası önlemler içeren dokuz ilgili teklif beklemede.

  • 13 Ağustos 2024: Cho Jung-hun ve diğer milletvekilleri 2202761 sayılı teklifi sundu.
  • 14 Ağustos 2024: Teklif, Bilim, BİT, Yayıncılık ve İletişim Komisyonuna sevk edildi.
  • 20 Kasım 2024: Komisyon teklifi gündemine aldı.
  • 25 Şubat 2025 ile 24 Şubat ve 3 Mart 2026: Bir komisyon alt komitesi teklifi değerlendirdi.
  • 11 Mart 2026: Lee Yeon-hee ve diğer milletvekilleri 2217369 sayılı teklifi sundu. Teklif ertesi gün komisyona sevk edildi.
  • 24 Mart 2026: Her iki teklif de alt komitenin çalışmalarında yer aldı.

KMCC Başkanı Kim Jong-cheol, 16 Temmuz'da Cheong Wa Dae'de düzenlenen cumhurbaşkanlığı politika bilgilendirme toplantısında hükümetin aşamalı yaklaşımını anlattı. Sonraki görüşmelerde gençlik örgütleri ve ortaokul ile lise öğrencilerinin katıldığı toplantılar da yer aldı. Meclis görüşmeleri ile komisyonun politika incelemesi, nihai çerçeveye ulaşmak için ilerleyen birbirinden ayrı iki süreç.

Reklam

Akış değişince neler değişiyor?

Kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları, sırada ne görüneceğini belirlemek için izleme geçmişi ve ilgi alanları gibi sinyallerden yararlanıyor. Kullanıcıların ilgilerini çeken içerikleri bulmalarına yardımcı olsalar da tekrarlanan öneriler, izleme süresini kişinin başlangıçta amaçladığının çok ötesine uzatabiliyor.

Sonsuz kaydırma, aksi hâlde sayfanın alt kısmında belirecek durma noktasını ortadan kaldırıyor. Otomatik oynatma, yeni bir tercih yapılmasını beklemeden başka bir videoyu başlatıyor. Gece bildirimleri, telefonu bir kenara bırakan kişiyi yeniden hizmete çekebiliyor. Komisyon, hesap kısıtlamalarının yanı sıra bu özellikleri de inceliyor.

Varsayılan ayarlar önem taşıyor; çünkü kullanıcılar hiçbir değişiklik yapmadığında nasıl bir deneyim yaşayacaklarını belirliyor. Bir özelliğin varsayılan olarak kapatılması, uygun yaştaki bir gencin hesabı hizmeti kullanmaya başladığında o özelliğin devre dışı olacağı anlamına gelir. Yasal yasak ise daha ileri giderek özelliğin kullanımını tamamen önler.

Platform tasarımına ilişkin Avrupa'daki meclis girişimlerinde rol oynayan Fransız sosyalist milletvekili Marietta Karamanli, düzenlemelerin uzun süreli kullanımın ardındaki mekanizmaları ele alması gerektiğini savunuyor:

"Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, gece geç saatlerde gelen bildirimler ve öneri algoritmaları, kullanıcıların dikkatini en üst düzeye çıkarmak için tasarlanıyor; çünkü temel iş modeli reklama dayanıyor," dedi.

Güney Kore'nin teklifleri, korumayı tek tek zararlı paylaşımları kaldırmanın ötesine taşıyacak. Platformlar, hesaplarını kullanmaya devam edecek yaştaki gençler de dahil olmak üzere, içerikleri nasıl düzenledikleri ve kullanıcıları geri dönmeye nasıl yönlendirdikleri konusunda sorumluluk üstlenecek.

Endişelerin ardındaki veriler

Gençlerin akıllı telefona aşırı bağımlılık riski 2023'te yüzde 40,1 iken 2024'te yüzde 42,6'ya, 2025'te ise yüzde 43,0'a yükseldi. İki yıldaki artış 2,9 yüzde puan. Mart 2026 tarihli yasa teklifi, milletvekillerinin neden daha güçlü koruyucu önlemler istediğini açıklarken Bilim ve BİT Bakanlığının yüzde 42,6'lık verisine atıfta bulunuyor.

Anketler dijital yaşamın farklı yönlerini ele alıyor. Akıllı telefon bağımlılığı taraması, kullanımı yönetmekte ve bunun günlük faaliyetler üzerindeki etkilerini denetlemekte yaşanan güçlüğü ölçüyor. Sosyal medya katılımı, bir hizmeti kaç kişinin kullandığını gösteriyor. Kısa video anketleri ise farklı platform türlerinde gerçekleşebilen başka bir etkinliği inceliyor.

Kore Basın Vakfının 2025 gençlik medya anketine göre sosyal medya kullanım oranı yüzde 70,1, günlük kullanım oranı yüzde 48,8. Ankette bu oran ilkokul öğrencilerinde yüzde 36,0, ortaokul öğrencilerinde yüzde 82,9, lise öğrencilerinde yüzde 92,7 olarak ölçüldü. Hükümetin 2025'e ait başka bir istatistik setinde ise bu gruplar için sırasıyla yüzde 54,2, yüzde 88,6 ve yüzde 92,5 değerleri yer aldı.

Cinsiyet Eşitliği ve Aile Bakanlığının gençlerin medya kullanımı ve zararlı ortamlara ilişkin 2024 anketi, gençlerin yüzde 94,2'sinin kısa video kullandığını ortaya koydu. Bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, hem yaygın bir maruziyete hem de kullanımını yönetmekte yardıma ihtiyaç duyan kayda değer bir gruba işaret ediyor. Bu nedenle günlük hizmetlerin nasıl tasarlandığı somut bir politika meselesi hâline geliyor.

Reklam

Yetişkinler ve gençler farklı koruma önlemleri istiyor

14-19 Ağustos tarihleri arasında 14-58 yaş aralığındaki 1.000 kişiyle çevrim içi olarak yapılan ankette, katılımcıların yüzde 70,7'si yaşa dayalı kısıtlamaları desteklerken yüzde 29,3'ü karşı çıktı. Kore Basın Vakfı Medya Araştırma Merkezi, bulguları Gençler İçin Güvenli Bir Sosyal Medya Ortamı Oluşturmaya Yönelik Kamuoyu Algısı başlıklı çalışmasında yayımladı.

14-18 yaşındaki gençler farklı bir görüş bildirdi: Yüzde 41'i yaş kısıtlamalarını desteklerken yüzde 59'u karşı çıktı. Destek oranı, 5-18 yaş aralığında çocuğu olan yetişkinlerde yüzde 77,5'e, bu yaş grubunda çocuğu olmayan yetişkinlerde yüzde 78,3'e ulaştı.

Aynı ankette platformları daha güvenli hâle getirme konusunda daha fazla görüş birliği görüldü. Katılımcılara hangi yaklaşımın öncelikli olması gerektiği sorulduğunda yüzde 59,8'i platformların sorumluluğunun artırılmasını, yüzde 40,2'si ise erişimin kısıtlanmasını tercih etti. Gençlerin yüzde 72'si daha güvenli platform özelliklerini ve ortamlarını tercih etti.

Katılımcıların 10 kişiden 9'undan fazlası, reşit olmayanların gizlilik ayarları, zararlı içeriklerden korunması ve öneri algoritmalarının incelenmesi konusunda sosyal medya şirketlerini sorumlu tuttu. Dolayısıyla yaş sınırlarına verilen desteğe, gençlerin kullanmaya devam ettiği hizmetleri şirketlerin iyileştirmesi yönündeki talep de eşlik ediyor.

Yaş kontrolü gizlilik ve uygulama sorunlarını beraberinde getiriyor

Platformların, hangi kullanıcıların her bir yasal yaş sınırının altında olduğunu belirlemesi gerekecek. Bu durum uygulamada bir ikilem yaratıyor: Daha fazla kişisel bilgi toplamak kısıtlamaların uygulanmasına yardımcı olabilirken, şirketlere veya doğrulama hizmeti sağlayıcılarına emanet edilen hassas veri miktarını da artırabilir.

Bridgewater State Üniversitesinde psikoloji profesörü ve Massachusetts Saldırganlığı Azaltma Merkezi'nin kurucusu Elizabeth K. Englander, yapay zekâ ve yüz tanıma kullanan doğrulama sistemlerinin gizlilik riskleri konusunda uyarıda bulundu. Ayrıca kararlı gençlerin kısıtlamaları aşmanın yollarını bulabileceğine dikkat çekti.

Bir çocuk yanlış bilgi verebilir veya başkasının hesabını kullanabilir. Hesaba kaydedilen yaş üzerinden çalışan bir sistem, koruyucu önlemlerini bu durumda yanlış kişiye uygular. Platformların kişisel bilgilerin toplanmasını, saklanmasını ve olası kötüye kullanımını sınırlarken güvenilir kontroller yapması gerekecek.

Avustralya, uygulama konusundaki güçlükleri gösteriyor. Bir hükümet duyurusuna göre, ankete katılan ebeveynlerin 10 kişiden 7'si, ülkenin kısıtlamaları yürürlüğe girdikten sonra çocuklarının sosyal medyayı kullanmaya devam edebildiğini bildirdi. Güney Kore'nin uygulama sürecinde, kaldırılan hesapların sayısının yanı sıra erişimin sürüp sürmediğine de dikkat etmesi gerekecek.

Reklam

Oyunlara getirilen yasak hâlâ bir uyarı niteliğinde

Güney Kore, gençlerin popüler bir dijital etkinliğe erişimini kısıtlamayı daha önce denedi. Kasım 2011'de yürürlüğe giren oyunlara yönelik kapatma sistemi, 16 yaşından küçük çocukların gece yarısı ile sabah 06.00 arasında çevrim içi bilgisayar oyunları oynamasını yasaklıyordu.

Etkililiğine, temel haklar ve oyun sektörü üzerindeki sonuçlarına yönelik eleştirilerin ardından zorunlu kısıtlama Ocak 2022'de kaldırıldı. Aşırı kullanım sorunu yaşayan ailelere yönelik destekle birlikte, gençlerin ve velilerinin oyun saatlerini seçebildiği bir sistem sürdürüldü.

Korea Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Park Kyung-sin, Facebook'taki bir paylaşımında sosyal medya tekliflerini bu önceki sistemle karşılaştırdı. Aşırı kullanımın nedenlerine ve risklerine daha odaklı önlemlerle yaklaşılması gerektiğini savundu:

"Herkesin mahremiyetinden ödün vererek tüm reşit olmayanlara genel bir yasak getirmek yerine, sosyal medya bağımlılığıyla mücadele edenlere hedefli tedavi sunmak veya zararlı içerikleri filtrelemek daha iyi olur," dedi Park.

Kim Jong-cheol, tek başına eğitimin aşırı sosyal medya kullanımını önleyemeyeceğini ve asgari düzenleyici korumaların gerekli olduğunu savunuyor. Gençlerin yalnızca korunması gereken kişiler değil, temel haklara sahip bireyler olduğunu da vurguluyor. Bu iki yaklaşım, hükümetin görevinin merkezine ölçülülüğü yerleştiriyor: Koruma; iletişim, öğrenme ve kendini ifade etme imkânlarına alan bırakmalı.

Diğer ülkeler farklı modeller sunuyor

Avustralya'da kısıtlamalar 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girdi. Düzenleme, büyük platformların 16 yaşından küçük çocukların hesap oluşturmasını veya mevcut hesaplarını sürdürmesini önlemek için makul adımlar atmasını zorunlu kılıyor. Yükümlülükler şirketlere verildiği için yaş kontrolleri ve uygulama yöntemleri politikanın merkezinde yer alıyor.

Birleşik Krallık, 16 yaşından küçük çocuklara yönelik kısıtlamaların yanı sıra 16 ve 17 yaşındakilerin gece yarısı ile sabah 06.00 arasında kullanımını sınırlamak gibi daha büyük yaştaki gençlere yönelik koruyucu önlemler üzerinde çalışıyor. Kanada, Yeni Zelanda ve İspanya da 16 yaş eşiğini değerlendirirken Danimarka 15 yaş sınırını gündemine aldı.

Endonezya, mart ayında büyük dijital platformlarda 16 yaşından küçük çocukların hesaplarına kısıtlamalar getirdi; Malezya da daha sonra benzer önlemler aldı. Brezilya ise gözetim modelini tercih ederek 16 yaşından küçük çocukların hesaplarının yasal velilerinin hesaplarına bağlanmasını zorunlu kıldı.

Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki Avrupa Birliği yönergeleri; hesapların varsayılan olarak gizli olmasına, daha güvenli önerilere ve aşırı kullanımı teşvik eden özelliklerin devre dışı bırakılmasına odaklanıyor. AB Çocuk Yasası'na ilişkin görüşmelerde 13 yaş sınırı ve 13-14 yaşındaki çocuklar için gözetimli hesaplar da ele alındı.

Mahkemeler farklı sınırlar çizdi. Fransa Anayasa Konseyi, 15 yaşından küçük çocukların hesap açmasını genel olarak kısıtlayan düzenlemeyi ağustosta iptal etti. Florida'da federal temyiz mahkemesi, dava sürerken 14 yaşından küçük çocuklar için hesap yasağının ve 14-15 yaşındakiler için ebeveyn izni şartının uygulanmasına izin verdi. Güney Kore; erişim kısıtlamaları, ebeveyn gözetimi ve platform tasarımını düzenleyen yükümlülükler arasında seçim yapmak durumunda.

Reklam

Koruyucu önlemlerin işe yarayıp yaramadığı nasıl değerlendirilmeli?

Northeastern Üniversitesinde uygulamalı psikoloji profesörü Rachel Rodgers, kısıtlamalar yürürlüğe girmeden önce ve girdikten sonra ergenlerin ruh sağlığını ve beden algısına ilişkin kaygılarını izleyen, geniş kapsamlı ve temsili araştırmalar yapılması çağrısında bulundu. Bu tür araştırmalar, hükümetlerin gençlerin yaşamındaki değişikliklerle platform erişimindeki değişiklikleri karşılaştırmasına yardımcı olabilir.

Dongguk Üniversitesinde eğitim profesörü Cho Sang-sik, farklı medya türleriyle bağlantılı zararların dikkatle değerlendirilmesini, izlemenin sürdürülmesini ve düzenlemelerin belirli aralıklarla incelenmesini istedi. Bu yaklaşım, hizmetler ve gençlerin alışkanlıkları değiştikçe kuralların gözden geçirilmesine imkân tanıyabilir. Güney Kore, oyunlara yönelik kapatma sistemi döneminde bu sorunla karşılaşmıştı.

Deakin Üniversitesinde yeni medya eğitimi profesörü Julian Sefton-Green, sosyal medyanın gençlerin arkadaşlıkları, öğrenimi ve esenliğiyle birlikte daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiğini savunuyor. Okulların bu yanıt üzerine gençlerle açık görüşmeler yapması çağrısında da bulundu.

Güney Kore'nin seçtiği önlemlerin başarısı, yararlı bağlantıları korurken zararlı içeriklere maruziyeti ve istenmeyen kullanımı azaltıp azaltmadığıyla ölçülecek. Bunun için bir hesaba tanımlanan yaşın yanı sıra gençlerin nelerle karşılaştığına, platformların onları nasıl daha uzun süre tutmaya çalıştığına ve bir sorun çıktığında ne tür desteğin sunulduğuna da bakılması gerekiyor.

Öne Çıkanlar

  • Güney Kore, 14 yaşından küçük çocukların kaydını kısıtlamayı ve daha büyük yaştaki gençlere yönelik öneriler ile diğer özellikleri değiştirmeyi değerlendiriyor.
  • Meclisteki iki yasa teklifi farklı yükümlülükler öneriyor: 16 yaşından küçük çocuklar için ayarların ebeveynlerce onaylanması ve 19 yaşından küçük kullanıcılara yönelik algoritma kısıtlamaları.
  • Gençlerde akıllı telefona bağımlılık riski 2023'te yüzde 40,1'den 2025'te yüzde 43,0'a yükseldi.
  • Bir ankette yaş kısıtlamalarına destek yüzde 70,7 olarak ölçülürken genç katılımcıların yüzde 59'u bu kısıtlamalara karşı çıktı.
  • Gizlilik, uygulama ve iletişim ile bilgiye erişim konuları temel kaygılar arasında yer alıyor.
  • Komisyon, politika çerçevesini tamamlamadan önce istişareler yürütmeyi planlıyor; yasama ve uygulama için daha fazla karar alınması gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir