Sendikalar ücretlerin ötesine uzanan bir yasa aldı
Endonezya'nın yeni İşçi Koruma Yasası; ücretler, sözleşmeler, izin, işten çıkarma ve kıdem tazminatını kapsayan 23 bölüm ve 313 maddeden oluşuyor. Sendika liderleri, yasanın taleplerinin çoğunu karşıladığını söylüyor. İlk sınav, işverenler bütçelerini hazırlarken ve bölgesel ücret kurulları net talimatları beklerken bu hükümlerin 2027 asgari ücretlerini nasıl şekillendireceği olacak.
İçindekiler
- Sendikalar ücretlerin ötesine uzanan bir yasa aldı
- Endonezya neden ayrı bir istihdam yasası çıkardı?
- 2027 ücretlerini hangi kurallar belirleyecek?
- Bölgesel kararlar için sıkışık takvim
- İzin hakları günlük çalışma yaşamını etkiliyor
- Kıdem tazminatı ödemeleri için rezerv fon
- Taşeron çalışma ve platform işleri için özel kurallar
- İşten çıkarma kısıtlamaları aile ve sendika haklarını koruyor
- Uygulama istihdam ve gelirler için neden önemli?
- Öne Çıkanlar
Endonezya Tüm Sendikalar Konfederasyonu (KSPSI) Başkanı Andi Gani Nena Wea, Endonezyalı İşçilerin Mücadele Büyük Koalisyonu'nun (KBPBI) 6 Kasım 2026'da yasanın resmî bir nüshasını aldığını söyledi. Yasanın içeriğinin yaklaşık yüzde 90'ının işçilerin beklentilerini karşıladığını değerlendirdi. KSPSI Başkan Yardımcısı R. Abdullah, düzenlemenin 2027 ücretlerine ilişkin kuralları da kapsadığını belirterek sendikalara düzeni ve verimliliği koruma çağrısı yaptı.
Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto yasayı imzaladı. Yasa, 27/2026 sayılı Kanun olarak tanımlanıyor; meclis onayı 6 Ekim'de, resmî yayımlanması ise 28 Ekim'de gerçekleşti. Ücret planlamasına ilişkin bazı açıklamalarda 6 Ekim yürürlük tarihi olarak belirtildi. Meclis onayı ve resmî yayımlanma farklı hukuki aşamalar olduğundan, geçiş sürecini anlamak için 28 Ekim'deki yayımlanma tarihi belirleyici.
İşçiler açısından uygulamadaki değişiklikler, yıllık iznin hükümetçe belirlenen toplu izinden ayrı tutulmasından birçok işverenin kıdem tazminatı için kaynak ayırmasının zorunlu hale gelmesine kadar uzanıyor. İşletmelerin karşısındaki zorluk ise kapsamlı yeni yasal çerçeveyi bordro, personel ve sözleşme kararlarına dönüştürmek. Bazı hükümler için hâlâ ek düzenlemeler gerekiyor; geçiş sürecini anlatan açıklamalarda 2027 için nihai bölgesel ücret tutarları henüz duyurulmadı.
Endonezya neden ayrı bir istihdam yasası çıkardı?
Yasa, 2024'te verilen ve İş Yaratma Yasası çerçevesinin dışında ayrı bir istihdam yasası çıkarılmasını isteyen Anayasa Mahkemesi'nin 168/PUU-XXI/2023 sayılı kararını izliyor. Çalışma Bakanı Yassierli, yeni yasanın farklı düzenlemelere dağılmış istihdam standartlarını bir araya getirdiğini ve hukuki kesinliği artırmayı amaçladığını söyledi.
Alman-Endonezya Sanayi ve Ticaret Odası AHK Indonesia, istihdam yasasına ilişkin genel bakışında sözleşmeleri, ücretleri, işten çıkarmaları ve kıdem tazminatını reformun temel unsurları olarak tanımlıyor. Oda ayrıca iş müfettişliğinin güçlendirilmesini, belirli süreli sözleşmelere daha sıkı kurallar getirilmesini ve kıdem tazminatı güvencesinin iyileştirilmesini değişiklikler arasında sayıyor.
311. madde, 13/2003 sayılı İş Kanunu'nu ve 2023'te İş Yaratma çerçevesini yürürlüğe koyan 6/2023 sayılı Kanun'un belirli istihdam hükümlerini yürürlükten kaldırıyor. İş Yaratma Yasası'nın diğer bölümleri yürürlükte kalıyor.
310. madde, eski sistemle yeni sistem arasında geçiş sağlıyor: Mevcut uygulama düzenlemeleri, yeni istihdam yasasıyla çelişmedikleri sürece geçerliliğini koruyor. Uygulama düzenlemeleri; usuller, hesaplamalar ve idari sorumluluklar dahil olmak üzere bir yasanın pratikte nasıl işleyeceğini açıklayan daha ayrıntılı kurallardır.
2027 ücretlerini hangi kurallar belirleyecek?
Çalışma Bakanlığı, 2027 asgari ücret hesaplamasında 49/2025 sayılı Hükümet Yönetmeliği'nin esas alınacağını açıkladı. Bu yöntemde enflasyon, bölgesel ekonomik büyüme ve 0,5 ile 0,9 arasında değişen alfa katsayısı kullanılıyor. Enflasyon fiyat artışlarını ölçerken katsayı, ekonomik büyümeye hesaplamada ne kadar ağırlık verileceğini belirliyor.
Dolayısıyla 0,5 ile 0,9 arasındaki alfa değeri, yüzde 50 ila 90 arasında bir ücret artışı vaadi değil, hesaplamada kullanılan bir girdidir. Ortaya çıkacak artarı bölgesel ekonomik veriler ve uygulanacak hesaplama yöntemi belirler.
Bir diğer KSPSI başkan yardımcısı Roy Jinto, bölgesel yönetimlerin ve ücret kurullarının düzenlemelerin açıklığa kavuşturulmasını beklediğini, toplantıların büyük ölçüde eşgüdüm çalışmalarıyla sınırlı kaldığını söyledi. Yeni yasanın geçiş hükümlerinde uygulamayı erteleyen bir madde bulunmadığını savunan Jinto, mevcut ücret düzenlemesine dayanılmaya devam edilmesini sorguladı.
Bakanlığın endüstri ilişkileri ve işçi sosyal güvenliğinden sorumlu genel müdürü Indah Anggoro Putri, geçiş sürecine ilişkin farklı bir açıklama yaptı. Meclisin 6 Ekim'deki onayının ardından konuşan Putri, yeni yasanın ücret formülünün yürürlüğe girmesinin yasalaşmasından bir yıl sonra olacağını söylerken 2027 hesaplamasının dayanağı olarak 49/2025 sayılı Yönetmelik'i gösterdi.
Görüş ayrılığı, olası artış miktarının yanı sıra hesaplamaya giden hukuki yolu da ilgilendiriyor. 310. maddenin, uyumlu eski düzenlemelerin geçerliliğini sürdürmesi, yeni yasa ile mevcut ücret düzenlemesi arasındaki ilişkiyi özellikle önemli hale getiriyor. İşçiler ve şirketler, geçiş sürecinde hangi hükümlerin uygulanacağı konusunda yetkili makamlardan açıklama bekliyor.
Bölgesel kararlar için sıkışık takvim
Endonezya'da asgari ücretler ülke çapında tek bir tutar olarak değil, bölgesel kararlarla belirleniyor. Eyalet asgari ücretleri genellikle UMP kısaltmasıyla, ilçe ve şehir asgari ücretleri ise UMK adıyla anılıyor. Sektörel asgari ücretler belirli iş kollarını kapsıyor.
Önceki takvimlerde eyalet ücret kararları genellikle 21 Kasım'da, ilçe veya şehir kararları ise 30 Kasım'da açıklanıyordu. Bu tarihler, işverenler ve ücret kurulları üzerindeki planlama baskısını anlamak için bir ölçüt sunuyor; 2027 sürecinin takvimi içinse henüz teyit bekleniyordu.
Temel tarihler, hukuki geçiş ile ücret hazırlıklarının ne kadar iç içe geçtiğini gösteriyor:
- 2024: Anayasa Mahkemesi, İş Yaratma Yasası çerçevesinden ayrı bir istihdam mevzuatı çıkarılması çağrısı yapıyor.
- 6 Ekim 2026: Temsilciler Meclisi, İşçi Koruma Yasa Tasarısı'nı onaylıyor.
- 28 Ekim 2026: 27/2026 sayılı Kanun resmen yayımlanıyor.
- 6 Kasım 2026: Andi Gani'nin açıklamasına göre KBPBI yasanın resmî bir nüshasını alıyor.
- 21 Kasım ve 30 Kasım: Eyalet ve ilçe veya şehir ücret kararları için geleneksel olarak esas alınan tarihler.
Bakanlığın aktardığı hazırlıklar, İstatistik Endonezya'dan (BPS) ekonomik ve istihdam verilerinin talep edilmesiyle başlıyor; ardından istatistik kurumu yanıt veriyor. Bölgesel yönetimler kararlarını almadan önce bu veriler ücret hesaplamalarının girdilerini oluşturuyor.
Endonezya Ticaret ve Sanayi Odası KADIN'ın çalışma ilişkilerinden sorumlu başkan yardımcısı Subchan Gatot, işverenlerin 2027'ye yönelik personel ve mali kaynak tahsislerini kesinleştirmeden önce resmî belgeyi ve uygulama kılavuzunu beklediğini söyledi. Sendika koalisyonunun 6 Kasım'da nüshayı alması, daha önceki belirsizlik dönemine sonradan eklenen bir gelişme oldu.
İzin hakları günlük çalışma yaşamını etkiliyor
118. madde, kesintisiz 12 aylık çalışmanın ardından en az 12 iş günü yıllık izin hakkı tanıyor. İznin kullanımına ilişkin düzenlemeler iş sözleşmeleri, şirket yönetmelikleri veya toplu iş sözleşmeleriyle belirleniyor.
118(6). madde, şirketin merkezi hükümetçe belirlenen toplu izni uygulaması halinde işçinin yıllık izin hakkını korumasını da öngörüyor. Uygulamada toplu izin ile işçinin asgari yıllık izin hakkı birbirinden ayrı tutuluyor.
Bu ayrım, ailevi ihtiyaçları, seyahati veya dinlenmeyi gözeterek izin zamanını seçmek isteyen çalışanlar için önemli. Hükümetçe belirlenen toplu izni uygulayan şirket, işçinin yasadan doğan yıllık izin hakkını korurken bu devamsızlığı da planlamak zorunda.
121. ve 123. maddeler doğum iznini ve bu dönemdeki ücreti düzenliyor. Hükümler, en az üç aylık doğum iznini ve ilgili koşullarda üç aya kadar ek izin olanağını içeriyor. İşverenlerin geçerli izin ve ücret hükümlerini işyeri düzenlemelerine dahil etmesi gerekecek.
Kıdem tazminatı ödemeleri için rezerv fon
253. madde, işten ayrılmanın ardından işçilere ödenecek tutarların kaynağı olarak işverenlerin kıdem tazminatı rezerv fonu oluşturmasını zorunlu kılıyor. Fonun bir kamu kurumu tarafından yönetilmesi öngörülüyor; mikro ve küçük işletmeler ise bu zorunluluğun dışında tutuluyor.
Kıdem tazminatı, belirli koşullar altında iş ilişkisi sona erdiğinde ödenmesi gereken tutardır. Rezerv zorunluluğunun amacı, işten çıkarma gerçekleştiğinde bu yükümlülükler için gerekli paranın hazır bulunması; böylece işverenin o anda tutarın tamamını bulmak zorunda kalmamasıdır.
Rezervi oluşturmayan işverenler idari yaptırımlarla karşı karşıya kalacak. 253. madde; yazılı uyarı, iş faaliyetlerinin kısıtlanması, faaliyetlerin bir kısmının ya da tamamının geçici olarak durdurulması ve işletme izinlerinin iptalini sıralıyor. Bu yaptırımların uygulanmasına ilişkin ek usuller bir hükümet yönetmeliğiyle belirlenecek.
AHK Indonesia, yasama sürecinde gündeme gelen değişiklikler arasında hak sahibi işçiler için daha yüksek kıdem tazminatını da sayıyor. Rezerv zorunluluğu, işçilere hak ettikleri tutarı ödeme yükümlülüğüne ek olarak bir finansman yükümlülüğü getiriyor.
Taşeron çalışma ve platform işleri için özel kurallar
95. madde, taşeronluğu destek hizmetleriyle veya doğrudan üretim sürecinin dışındaki işlerle sınırlıyor. Örnekler arasında temizlik, işçilere yemek hizmeti, güvenlik ve işçi taşımacılığı yer alıyor. Taşeronluk, bir şirketin işinin bir bölümünü yürütmek üzere başka bir işletmeyle sözleşme yapması; işin içindeki herkesi doğrudan istihdam etmemesi anlamına geliyor.
97. madde, kamu iktisadi teşebbüsleri için ek bir koşul getiriyor: Taşeron iş ortaklarının, teşebbüsün bağlı ortaklıkları olması ve limited şirket olarak tüzel kişilik kazanması gerekiyor. Taşerona verilen işler de destek hizmetleriyle veya şirketin temel faaliyetleri dışındaki işlerle sınırlı olmalı.
102. madde, ortaklık sözleşmelerine veya diğer anlaşmalara dayalı belirli iş ilişkilerini düzenliyor ve dijital platformlar üzerinden yapılan işleri açıkça kapsıyor. Madde; insana yakışır gelir, iş sağlığı ve güvenliği koruması, sosyal güvence ve tarafların üzerinde anlaştığı diğer hakları öngörüyor.
Ortaklık sözleşmelerine dayalı iş ilişkileri için ek mevzuat çıkarılması planlanırken, diğer anlaşmalara dayalı ilişkiler bakanlık yönetmeliğiyle düzenlenecek. Dijital platformlar üzerinden gelir elde edenler için korumaların pratikte ne ölçüde geçerli olacağı, kısmen bu sonraki hukuki adımlara bağlı.
Yasa, belirli süreli iş sözleşmelerine ilişkin kuralları da sıkılaştırıyor. Bu hükümler birlikte ele alındığında şirketlerin iş gücünü düzenleme biçimlerinin birkaçını kapsıyor: doğrudan istihdam, geçici sözleşmeler, sözleşmeli hizmetler ve platform ortaklıkları. Her düzenleme, işverenlerin gözden geçirmesi gereken farklı sorumluluklar getiriyor.
İşten çıkarma kısıtlamaları aile ve sendika haklarını koruyor
230. madde; evlilik, hamilelik, doğum, düşük ve emzirme dahil olmak üzere belirli gerekçelerle işten çıkarmayı yasaklıyor. İşçilerin şirketteki başka bir çalışanla akraba olmaları veya evlenmeleri nedeniyle işten çıkarılmalarına karşı da koruma sağlıyor.
Sendikal faaliyetler de koruma kapsamında. İşverenler, sendika kurduğu veya sendikaya katıldığı ya da işverenin şüpheli suç teşkil eden davranışlarını yetkililere bildirdiği gerekçesiyle işçileri işten çıkaramıyor. Madde ayrıca din, siyasi görüş, etnik köken, ten rengi, cinsiyet, fiziksel durum ve medeni hali yasaklı gerekçeler arasında sayıyor.
Koruma; kalıcı engellilik, iş kazası sonrası hastalık ve doktorun iyileşme süresini henüz belirleyemediği meslek hastalığına ilişkin belirtilmiş durumları da kapsıyor. Maddeye göre yasaklı gerekçelere dayanan işten çıkarmalar hukuken geçersiz sayılıyor.
KSPSI ayrıca ayrı bir iç yönetim kararı duyurdu. Abdullah, örgütün yalnızca LSP olarak tanımladığı bir kişiyi, telefon dinleme ve yasa dışı erişim şüphelerine ilişkin polis soruşturmasındaki gelişmeler üzerine danışma kurulu başkanlığından aldığını söyledi. Yerine henüz bir atama yapılmasının planlanmadığını belirtti. İddialar soruşturuluyor.
Uygulama istihdam ve gelirler için neden önemli?
KADIN, şirketlerin kapasitesini ve rekabet gücünü gözeterek açık uygulama düzenlemeleri yapılması ve yeterli hazırlık süresi tanınması çağrısında bulundu. İşverenlerin üretim hedefleri, yatırım ve personel kararlarında ücretleri, kıdem tazminatını, taşeronluk düzenlemelerini ve diğer yükümlülükleri hesaba katması gerekiyor.
Bank Permata Başekonomisti Josua Pardede, belirsizliğin şirketleri işe alım veya büyüme planlarını ertelemeye ya da geçici işçilere daha fazla yönelmeye itebileceğini söyledi. Ücret artışlarının hane halkı harcamalarını nasıl destekleyebileceğine de değindi.
"Asgari ücrette ölçülü bir artış, işçilerin satın alma gücünü de artırabilir ve yurt içi tüketimi destekleyebilir," dedi Josua.
Josua, Mayıs 2026'da işsizlik oranının yüzde 4,65, ortalama aylık ücretin yaklaşık 3,39 milyon rupi olduğunu ve çalışanların yaklaşık 10'da 6'sının kayıt dışı istihdamda bulunduğunu belirtti. Kayıt dışı çalışanların oranı yaklaşık yüzde 60; dolayısıyla kayıtlı çalışanların oranı yalnızca yüzde 40 civarında. Bu veriler, sözleşmeler ve sosyal koruma tartışmalarının ücret düzeylerine ilişkin tartışmalarla birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
Kayıt dışı çalışanlar genellikle daha öngörülemez gelirle ve sınırlı sosyal korumayla karşı karşıya. Bu nedenle geleneksel kayıtlı istihdamın ötesine uzanan hükümler, her çalışma türü için ayrıntılı kapsam yasal düzenlemelere bağlı olsa da Endonezya iş gücünün büyük bir bölümü için önem taşıyor.
Andi Gani'nin değerlendirmesi, sendika yönetiminden güçlü destek geldiğine işaret ederken diğer işçi grupları ücret hükümleri, kayıt dışı çalışanlar ve yasama sürecinin son aşamalarında kamu denetimi konularında kaygılarını dile getirdi. Bundan sonraki uygulama adımları; geçerli kuralları yayımlayıp açıklamak, bölgesel ücret kararlarını tamamlamak ve yeni korumaları işyeri uygulamalarına dönüştürmek.
Öne Çıkanlar
- 27/2026 sayılı Kanun; ücretler, sözleşmeler, izin, işten çıkarma ve kıdem tazminatını kapsayan 23 bölüm ve 313 maddeden oluşuyor.
- Meclis yasa tasarısını 6 Ekim'de onayladı; resmî yayımlanma 28 Ekim'de gerçekleşti.
- KSPSI liderleri sendikaların taleplerinin çoğunun karşılandığını söylüyor; KBPBI yasanın resmî bir nüshasını 6 Kasım'da aldı.
- Bakanlık, 2027 asgari ücret hesaplamalarında 49/2025 sayılı Yönetmelik'in esas alınacağını belirtiyor; sendikalar ise geçiş sürecinin açıklığa kavuşturulmasını istiyor.
- İşçiler, kesintisiz 12 aylık çalışmanın ardından hükümetçe belirlenen toplu izinden ayrı olarak en az 12 iş günü yıllık izin hakkı kazanıyor.
- Yasa, kapsamdaki işverenlerin kıdem tazminatı rezervi oluşturmasını zorunlu kılıyor; taşeronluğu sınırlandırıyor ve platform işlerini düzenliyor.
- Bölgesel ücret kararları ve ek uygulama düzenlemeleri, temel hükümlerin pratikte nasıl işleyeceğini belirleyecek.






