Filipinler, 2027 Kuraklığı Yaklaşırken El Niño Nedeniyle Pirinç Kaybının 1 Milyon Tonu Aşabileceği Uyarısında Bulundu

12 dakikalık okuma
Philippines Warns El Niño Rice Losses Could Exceed One Million Tons as 2027 Drought Looms

Pirinç arzı yurt içinde ve yurt dışında baskı altında

El Niño’nun 2027’nin ilk yarısında tarım üzerindeki en güçlü etkilerini göstermesi beklenirken Filipinler, öngörülen pirinç üretim kaybını 700.000 tondan 1 milyon metrik tona yükseltti. Tarım Bakanlığı sözcüsü ve Müsteşar Yardımcısı Arnel V. de Mesa, kurak koşullar sürer veya sulama suyu yetersiz kalırsa kayıpların daha da artabileceği uyarısında bulundu.

İçindekiler
  1. Pirinç arzı yurt içinde ve yurt dışında baskı altında
  2. 2027’nin ilk yarısı neden önemli?
  3. Ekim maliyetleri yükselirken hasat düşüyor
  4. Mısır kayıpları zararın pirincin ötesine geçtiğini gösteriyor
  5. Davao üretimi kuraklığa daha az açık çiftliklere yönlendiriyor
  6. Ekim başlamadan sulama projeleri çiftliklere ulaşıyor
  7. Vietnam’daki görünüm erken ithalatı gerekli kılıyor
  8. Pesonun değer kaybı aynı pirinci daha pahalı hâle getiriyor
  9. Depolama ve finansman müdahaleleri destekliyor
  10. Öne Çıkanlar

Uyarı, zararın şimdiden yayılmaya başladığı bir dönemde geldi. Tarım Bakanlığının 21 Ekim tarihli değerlendirmesinde 14 bölgede tarımsal kaybın 8,57 milyar Filipin pesosuna (P8.57 billion) ulaştığı, 288.058 çiftçinin ve 291.154 hektar alanın etkilendiği kaydedildi. Ülke genelinde en büyük kayıp mısırda yaşanırken Davao Bölgesi’nde en ağır darbeyi pirinç aldı.

Aileler birbiriyle bağlantılı iki baskıyla karşı karşıya: Filipinler’de hasadın azalması ve yurt dışından gelen pirincin pahalanma ihtimali. Ülkenin en büyük tedarikçisi Vietnam da başlıca pirinç üretim bölgesinde daha sıcak koşullara ve azalan yağışlara hazırlanıyor. Filipin pesosunun değer kaybetmesi de maliyeti artırıyor; ithalatçılar, dolar üzerinden fiyatlandırılmış ödemeleri karşılamak için daha fazla Filipin pesosuna ihtiyaç duyuyor.

Tarım Bakanlığı mevcut gıda stoklarının yeterli olduğunu belirtiyor ve bölgesel üretim daha ciddi biçimde sekteye uğramadan önce ithalat yapılmasını teşvik ediyor. Ekim ayına kadar ülkeye yaklaşık 4,8 milyon metrik ton pirinç gelmişti. Bakanlık, aralık ayına kadar bu miktarın 5,5 milyon ila 5,8 milyon metrik tona ulaşmasını bekliyor.

Temel görev, bir sonraki hasadın daha da küçülmesine izin vermeden pirinç arzını sürdürmek. Bunun için su kaynaklarını güvence altına almak, çiftçilerin ekim masraflarını karşılamasına yardımcı olmak, ülkeye ürün tedarik etmek ve acil durum stoklarının gerektiğinde topluluklara ulaştırılmasını sağlamak gerekiyor.

2027’nin ilk yarısı neden önemli?

PAGASA, 5 Kasım’da tropikal Pasifik’te çok güçlü bir El Niño’nun etkili olduğunu duyurdu. Meteoroloji kurumu, olayın 2026 sona ermeden zirveye ulaşabileceğini ve 2027’nin ilk yarısında sürebileceğini belirtti. Hükümet, koşulların nisan ya da mayıs ayına kadar devam etmesine hazırlanıyor.

El Niño, ekvatoral Pasifik’te yinelenen bir ısınma olayıdır ve atmosfer dolaşımını değiştirir. Filipinler’de genellikle yağışların azalmasına ve sıcaklıkların yükselmesine yol açar. PAGASA, kasım ayında ülkenin büyük bölümünde yağışların normalin altında ya da çok altında olacağını öngördü. Mart 2027’ye kadar ülkenin neredeyse tamamında kuraklık yaşanabileceğini bildirdi.

Reklam

PAGASA, normalin altında yağışı bir bölgenin ortalamasına kıyasla yüzde 21 ila yüzde 60 azalma olarak tanımlıyor. Ortalama yağışın yüzde 60’tan fazla altında kalan miktar ise kurumun en düşük kategorisine giriyor. Bu eksiklikler birkaç ay sürdüğünde kuraklık gelişiyor; çiftlikler, barajlar ve topluluklar daha az güvenilir su kaynaklarıyla karşı karşıya kalıyor.

Çiftçilerin depolanmış suya ve sulamaya daha fazla bel bağlaması gerektiğinden kurak mevsimdeki ekim özellikle risk altında. Yağışa bağımlı çiftliklerde ekim alanlarının küçültülmesi ya da ekimin tamamen ertelenmesi gerekebilir.

Önemli tarihler riskin ne kadar hızlı yaklaştığını gösteriyor:

  • 4 Ekim 2026: Tarım Bakanlığı, 2027’nin ilk yarısına kadar sürebilecek El Niño’ya yönelik hazırlıklarını açıkladı.
  • 21 Ekim: Tarımsal kayıplar 8,57 milyar Filipin pesosuna ulaştı.
  • 3 Kasım: Bir sonraki ekim sezonu öncesinde Leyte’de altı güneş enerjili sulama sahası devreye alındı.
  • 5 Kasım: PAGASA çok güçlü bir El Niño olduğunu duyurdu.
  • Aralık 2026-Şubat 2027: Taslak bölgesel iklim uzlaşısında bu dönem, çok güçlü El Niño koşullarının görülebileceği bir zaman aralığı olarak belirlendi.
  • Mart 2027: PAGASA, Filipinler’in neredeyse tamamında kuraklık yaşanabileceğini öngördü.

Ekim maliyetleri yükselirken hasat düşüyor

Filipinler İstatistik Kurumunun verilerine göre üçüncü çeyrekte çeltik üretimi 3,08 milyon metrik ton oldu; bir önceki yıl aynı dönemde 3,75 milyon metrik tondu. 670.000 metrik tonluk düşüş, neredeyse yüzde 18’e karşılık geliyor. Çeltik, kabuğu henüz ayrılmamış pirinçtir; tüketiciye ulaşmadan önce öğütülerek kabuğu ve diğer katmanları alınır.

Pirinç Sanayisini Geliştirme Programı’ndan sorumlu Tarım Bakan Yardımcısı Christopher Morales, gübre ve yakıt maliyetlerindeki artışın çiftliklere yapılan yatırımları azalttığını ve ekim kararlarını etkilediğini söyledi. Ekimdeki gecikmeler, sulama kısıtları, belirsiz getiriler ve güneybatı musonunun şiddetli yağışları da üretimi sekteye uğrattı.

Morales, maliyetlerle hasat arasındaki bağlantıyı şöyle anlattı:

Üçüncü çeyrek üretimindeki düşüşü, başlıca hasat alanının daralması nedeniyle bekliyorduk. Yüksek gübre ve yakıt maliyetleri çiftçilerin girdilere yatırımını ve bazı durumlarda ekim kararlarını etkiledi.

Yıllık tahmine açıklık getirilmesi gerekiyor. 5 Kasım tarihli bir haberde Tarım Bakanlığının 2026 üretim tahmini 18,67 milyon metrik ton, 2025 üretimi ise 19,67 milyon metrik ton olarak verildi. Bakanlığın açıklamasına ilişkin başka bir haberdeyse bu rakamlar sırasıyla yaklaşık 19,7 milyon ve 20,7 milyon metrik ton olarak aktarıldı. Her iki tahmin de yaklaşık 1 milyon metrik tonluk düşüşe işaret ediyor, ancak yıllık toplamlar arasındaki fark henüz giderilmedi.

Reklam

Tarım Bakanlığının ekim ayındaki hazırlık açıklamasında, 2026’nın ikinci yarısındaki ana hasat döneminde çeltik kaybının yaklaşık 700.000 metrik ton olacağı öngörülmüştü. De Mesa daha sonraki uyarısında tahmini kaybı 1 milyon metrik tona yükseltti ve kuraklığın 2027’ye kadar sürmesi hâlinde zararın daha da artabileceğini belirtti.

Bakanlık, 1997-1998 El Niño’su sırasında çeltik üretiminin yaklaşık 1,9 milyon metrik ton azaldığını hatırlattı. Yetkililer, sulama alanlarının genişlemesi, iyileştirilmiş tohumlar ve daha iyi izleme sayesinde çiftçilerin artık kurak koşullarla baş etmek için daha fazla seçeneğe sahip olduğunu söylüyor.

Mısır kayıpları zararın pirincin ötesine geçtiğini gösteriyor

21 Ekim’e kadar kaydedilen 220.307 metrik tonluk üretim kaybının 132.290 metrik tonunu mısır oluşturdu. Mısırdaki mali kayıp 5 milyar Filipin pesosuna ulaşırken, 71.408 metrik ton pirinçte kayıp 2,95 milyar Filipin pesosu oldu.

Mısır ve pirinç toplamda 7,95 milyar Filipin pesosu kayba yol açtı; bu, kaydedilen 8,57 milyar Filipin pesosu tutarındaki tarımsal zararın yaklaşık yüzde 93’ü. Üretim hacmindeki kaybın yaklaşık yüzde 60’ı tek başına mısırdan kaynaklandı. Mısır üzerindeki baskı yalnızca bu ürünle sınırlı değil; mısır, besi hayvanları ve kümes hayvanları için yem olarak da kullanılıyor.

Sebzelerde kayıp 16.450 metrik tona, maddi karşılığı ise 571,28 milyon Filipin pesosuna ulaştı. Hayvancılık ve kümes hayvancılığındaki kayıplar, 37,75 milyon Filipin pesosu değerinde 6.690 hayvanı kapsadı. Hava olayının sürmesiyle balıkçılık da risk altında.

Tarım Bakanlığının en kötü senaryoya dayalı planlamasına göre ülkedeki 10,4 milyon çiftçi ve balıkçının yaklaşık 4,6 milyonu, yani yaklaşık yüzde 44’ü etkilenebilir. Bu olası kapsam, kırsal gelirlerin desteklenmesini gıda arzına yönelik müdahalenin bir parçası hâline getiriyor: Çiftçilerin ürün kaybının ardından yeniden ekim yapabilmek için gerekli imkânlara ihtiyacı var.

Davao üretimi kuraklığa daha az açık çiftliklere yönlendiriyor

Davao’nun deneyimi, ulusal tablonun bölgelere göre nasıl değişebildiğini gösteriyor. Tarım Bakanlığının bölgedeki afet yönetimi sorumlusu Joedel Leliza, 28 Ekim’de 6.205 çiftçi ile 6.634 hektar alanı etkileyen 584,68 milyon Filipin pesosu tutarında kayıp bildirdi.

Bölgedeki toplam kaybın yaklaşık üçte ikisine karşılık gelen 390,24 milyon Filipin pesosu, 5.362 hektar alanı ve 3.793 çiftçiyi etkileyen pirinç kayıplarından kaynaklandı. Yüksek değerli ürünlerde 126,9 milyon Filipin pesosu kayıp yaşandı; bunun 96,22 milyonunu meyve kayıpları oluşturdu. Hayvancılık ve kümes hayvancılığındaki kayıp 35,22 milyon Filipin pesosuna, mısırdaki kayıpsa 32,32 milyon Filipin pesosuna ulaştı.

Bölgesel eylem planının toplam bütçesi 729,11 milyon Filipin pesosu. Bunun büyük bölümü, yani 678,73 milyon Filipin pesosu, kurak koşullara daha az açık olduğu düşünülen yerlerde üretimi artırmaya ayrıldı. Davao del Norte ve Davao Occidental bu yaklaşım için belirlendi; ancak Davao del Norte’nin şubat ayına kadar kuraklığa açık hâle gelmesi bekleniyor.

Reklam

DA-Davao, 66,34 milyon Filipin pesosu değerinde tohum, gübre ve plastik varil tedarik ediyordu; ayrıca acil müdahale fonu olarak 274,09 milyon Filipin pesosu daha talep ediyordu. Bir yardım paketiyle yaklaşık 12.416 çiftçiye ulaşılması amaçlandı. Leliza, yağmur devam ederken çiftçileri yağmur suyu toplamaya da çağırdı.

Yerel önlemler arasında pompaları hazır tutmak, su seviyeleri düşerse sulama dağıtımını dönüşümlü yapmak ve su sıkıntısı yaşanan bölgelerdeki çiftçilere maş fasulyesi ve karpuz gibi ürünleri değerlendirmelerini önermek yer alıyor. Amaç, ekimi bir bölgenin gerçekçi biçimde sağlayabileceği su miktarına göre planlamak.

Ekim başlamadan sulama projeleri çiftliklere ulaşıyor

Ulusal Sulama İdaresi, 3 Kasım’da Leyte’de altı güneş enerjili sulama sahasını devreye aldı. Toplamda 84,7893 hektarlık alana ve 73 çiftçiye hizmet veren sahalar Tolosa, San Miguel ve Alangalang’da bulunuyor. 2027’nin kasım ayında başlaması planlanan ilk ekim sezonu öncesinde faaliyete geçirildiler.

Tolosa’daki Opong projesi 15 hektara ve 16 çiftçiye hizmet veriyor. Mainit projesi kapsamındaki beş saha ise San Miguel ve Alangalang’da 69,7893 hektarlık alanı ve 57 çiftçiyi kapsıyor. Tesisler, özellikle suyun dağıtım ağının son noktalarına düzensiz ulaştığı çiftlikler için mevcut sulama sistemlerini destekliyor.

Ulusal Sulama İdaresi Doğu Visayas bölge müdürü Jaime de Jesus, sulamayı modernleştirme ve su yönetimini iyileştirme çabaları kapsamında açılış törenine başkanlık etti. Güneş enerjili pompalar suyu taşımak için güneş enerjisinden yararlanıyor; böylece teslimattaki aksaklıkların giderilmesine ve satın alınan yakıta bağımlılığın azaltılmasına yardımcı oluyor.

Tarım Bakanlığı, ülke genelinde yedi bölgede 338 su pompası kurulduğunu bildirdi. Ayrıca PAGASA ve Filipin Hava Kuvvetleriyle birlikte Cagayan Vadisi ve Batı Visayas’ta, Isabela ve Negros’taki operasyonlar da dâhil olmak üzere bulut tohumlama çalışmaları yürüttü. Bulut tohumlama için yağış oluşturacak kadar nem taşıyan, uygun bulutlar gerekiyor.

Son dönemdeki muson yağışları büyük barajları besleyerek sulanan bazı bölgelere bir sonraki ekim sezonu öncesinde daha iyi bir başlangıç olanağı sağladı. Ancak Pantabangan Barajı’ndaki su seviyesi hedefin altında kaldı. PAGASA ayrıca kasım-nisan döneminde Filipinler’in Sorumluluk Alanı içinde veya bu alana girmesi beklenen iki ila altı tropikal fırtına öngördü. Bu nedenle yağış ve su kaynaklarının durumu bölgeden bölgeye değişecek.

Vietnam’daki görünüm erken ithalatı gerekli kılıyor

Bitki Sanayisi Bürosuna göre Vietnam, 22 Ekim’e kadar Filipinler’e 2,78 milyon metrik ton pirinç tedarik etmişti. Bu nedenle Vietnam’ın güneyinde yağışların azalacağı tahmini, Filipinler’in gıda planlamasını doğrudan ilgilendiriyor.

Reklam

Uluslararası Pirinç Araştırma Enstitüsüne göre Vietnam’da üretilen pirincin yaklaşık yüzde 50’si Mekong Deltası’ndan geliyor. Bölgesel tahminler burada yağışların normalin altında kalacağına işaret ederken, Güneydoğu Asya’nın büyük bölümünde sıcaklıkların normalin üzerine çıkabileceği öngörülüyor.

Vietnam Meteoroloji, Hidroloji, Çevre ve Deniz Bilimleri Enstitüsünden Le Mai Huong; artan sıcaklıkları, kurak dönemleri ve ürünlerdeki stresi pirinç verimliliğine yönelik riskler arasında sıraladı. Tarım Bakanlığı, bu baskıların ihracata ayrılabilecek miktarı azaltması ihtimaline karşı Filipinler’in alımlarını önceden tamamlamasını istiyor.

De Mesa, hükümetin ithalat yaklaşımını açıklarken kaygıyı pratik biçimde şöyle ifade etti:

Paramız olup da satın alacak bir şey bulamamak zor olur. Pirincin ve diğer gıda ürünlerinin şimdiden burada olması daha iyi.

Tarımsal Piyasa Bilgi Sistemi, 2026-2027 sezonunda küresel pirinç üretiminin 552,47 milyon tona ulaşacağını, bunun yüzde 2,4’lük düşüş anlamına geldiğini öngördü. ABD Tarım Bakanlığı, Hindistan’da üretimin yüzde 4,6 düşerek 147 milyon tona, Tayland’da ise yüzde 1,9 düşerek 20,3 milyon tona gerileyeceğini tahmin etti.

Hindistan ve Pakistan’ın ihracat teklifleri temmuzdan bu yana ton başına yaklaşık 20 dolar, Tayland ve Vietnam’ın teklifleri ise yaklaşık 30 dolar arttı. BMI, vadeli işlem fiyatlarında da sert bir yükseliş kaydederken fiziksel pirinç piyasalarını, işlem piyasasındaki artışın ima ettiğinden daha istikrarlı değerlendirdi. Filipinli alıcıların hem gerçek alım fiyatlarını hem de arzın ileride daralma riskini yönetmesi gerekiyor.

Pesonun değer kaybı aynı pirinci daha pahalı hâle getiriyor

Filipin pesosu 27 Ekim’de dolar karşısında 64,17 seviyesine geriledi. De Mesa, döviz kurunun ithal pirinç fiyatlarına etkisinin kasım ayı gibi erken bir tarihte hissedilebileceğini söyledi. İthal gübre ve diğer tarım malzemeleri de aynı baskıyla karşı karşıya; bu durum hem tüketicilerin hem de yerli üreticilerin maliyetlerini artırıyor.

Tarım Bakanlığı, ton fiyatı yaklaşık 370 ila 380 dolar olan, yüzde 25 kırık taneli pirinci tercih ediyor. Yüzde 5 kırık taneli pirincin fiyatıysa yaklaşık 500 dolar. Yüzdeler, öğütme sırasında kırılan tanelerin oranını gösteriyor.

Dolar başına 64,17 Filipin pesosu kuru üzerinden bu fiyatlar, daha ucuz ürün için kilogram başına yaklaşık 23,74-24,38 Filipin pesosuna; daha pahalı ürün içinse 32,09 Filipin pesosuna karşılık geliyor. Bu hesaplamalara navlun, sigorta, vergiler, elleçleme ve perakende giderleri dâhil değil. Aradaki fark kilogram başına yaklaşık 7,70 ila 8,34 Filipin pesosu.

Filipinler Üniversitesi İktisat Fakültesinden JC Punongbayan, ithalat maliyetlerindeki artışın ulaşım ücretlerine, üretim maliyetlerine ve perakende fiyatlarına yansıyacağını; bunun da hane bütçeleriyle alınabilecek ürün miktarını azaltacağını belirtti. Öte yandan Tarım Bakanlığının 2027 bütçe teklifi, önceki yılın ödeneğinden yüzde 8 daha düşüktü. Bu da yardımların hedefli kullanılmasına yönelik baskıyı artırıyor.

Reklam

Depolama ve finansman müdahaleleri destekliyor

Tarım Bakanlığı, 6,2 milyar Filipin pesosu yardım ödemesi yapılmış olan 61,99 milyar Filipin pesosu tutarında bir El Niño eylem planı sundu. Ek finansman, yakıt sübvansiyonlarını ve yakıt maliyetlerindeki artışla ortaya çıkan kuraklık etkileriyle karşı karşıya olan çiftçiler, balıkçılar ve tarım taşımacılığı çalışanlarına yönelik diğer destekleri kapsıyor.

Bakanlık, başlangıçtaki müdahalelerin 11,34 milyar Filipin pesosu tuttuğunu bildirdi. Tohum, gübre ve toprak düzenleyicileri dâhil üretim desteği için 10,81 milyar Filipin pesosu; 68.980 çiftçinin başvurularına dayalı ürün sigortası tazminatları içinse 569,95 milyon Filipin pesosu ayrıldı. Hayvan dağıtım programları ayrıca 92 çiftçi grubuna ve 306 bağımsız çiftçiye toplam 95.841 hayvan sağladı.

Önerilen bazı çalışmalar için henüz finansman bulunmuyordu. Tarım Bakanlığı, bulut tohumlama ve şeker kamışını etkileyen kırmızı çizgili yumuşak kabuklu bit istilasına karşı önlemler de dâhil olmak üzere finansmanı sağlanmamış 371 milyon Filipin pesosu tutarında müdahale belirledi.

Depolama da hazırlıkların bir parçası. Tarım Bakanı Francisco P. Tiu Laurel Jr., Ulusal Gıda Kurumunun aktif depo sayısının yaklaşık 300’den, kiralanan 165 ek tesis sayesinde 365’e çıktığını söyledi. Yeni soğuk hava depolarıyla et ve sebzelerin raf ömrünün uzatılması da amaçlanıyor.

Daha önce ortaya çıkan acil durum pirinç rezervindeki açık, depolamanın ve kamu mülkiyetinin neden önemli olduğunu gösterdi. 14 Ekim tarihli bir değerlendirmede haneler, işletmeler ve değirmenler genelinde yaklaşık 75 günlük arz bulunduğu belirtilirken, Ulusal Gıda Kurumu Başkanı Larry Lacson devlet depolarında yasal asgari 15 günün altında, yedi günlük stok olduğunu bildirdi. Acil dağıtım, hükümetin kontrol ettiği ya da hızla satın alıp sevk edebileceği pirince bağlı.

Bir sonraki ekim sezonu, bu hazırlıkların ne ölçüde etkili biçimde bir araya getirilebildiğini sınayacak. Çiftçilerin suya zamanında erişmesi ve uygun fiyatlı girdilere ulaşması, tüketicilerin güvenilir arz bulması, acil durum kurumlarınınsa erişilebilir stoklara sahip olması gerekiyor. Kurak koşulların şiddeti ve süresi, mevcut önlemlerin hasadı ne ölçüde koruyabileceğini belirleyecek.

Öne Çıkanlar

  • Tarım Bakanlığı, pirinç üretiminde öngörülen kaybı 1 milyon metrik tona yükseltti ve zararın bu seviyeyi aşabileceği uyarısında bulundu.
  • PAGASA, El Niño’nun 2027’nin ilk yarısında da süreceğini ve mart ayına kadar yaygın kuraklık yaşanabileceğini öngörüyor.
  • 21 Ekim’e kadar tarımsal zarar 8,57 milyar Filipin pesosuna ulaştı ve 288.058 çiftçi etkilendi.
  • Üçüncü çeyrekte çeltik üretimi yaklaşık yüzde 18 düşerek 3,08 milyon metrik tona geriledi.
  • Erken ithalatla kuraklığın Vietnam ve diğer ihracatçı ülkeler üzerindeki baskısı artmadan önce arz güvence altına alınmaya çalışılıyor.
  • Pesonun değer kaybı ithal pirinç, gübre ve diğer tarım malzemelerinin maliyetini artırıyor.
  • Sulama projeleri, üretim desteği, sigorta ve genişletilen depolama kapasitesi müdahalenin temel unsurlarını oluşturuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir