Yeniden gündeme gelen muafiyet önerisi elektronik sigara politikasını mercek altına aldı
Malezya Tabipler Birliği (MMA), Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesinin Mayıs 2026’da önceki muafiyeti iptal etmesinden aylar sonra sıvı nikotinin yeniden Zehirler Listesi’nden muaf tutulması önerisi hakkında Sağlık Bakanı Dzulkefly Ahmad’dan açıklama talep ediyor.
İçindekiler
- Yeniden gündeme gelen muafiyet önerisi elektronik sigara politikasını mercek altına aldı
- 2023 kararı neden iptal edildi?
- Anlaşmazlık bu noktaya nasıl geldi?
- Piyasayı artık iki yasa şekillendiriyor
- Mevzuat ürünleri kısıtlama yetkisi tanıyor
- Uyuşturucuya yönelik baskınlar yasak çağrılarını güçlendiriyor
- 354 milyon RM’lik vergi başka bir anlaşmazlık başlığı
- İşletmeler stok ve mevzuata uyum konusunda netlik arıyor
- Bakan hem izin hem de yasak konusunda karar vermek zorunda
- Öne Çıkanlar
Anlaşmazlık artık elektronik sigara likitlerinin sıradan mağazalarda satılıp satılamayacağının ötesine geçiyor. Hükümet 18 Ağustos’ta karara karşı yaptığı itirazı geri çekti, milletvekilleri 354 milyon RM’yi aşan elektronik sigara vergilerinin iadesini istiyor ve yönetim 2026’da ülke çapında elektronik sigara yasağı getirmeyi hedeflemişti.
Tam adı Dr. Sivanaesan Letchumanan olan MMA Başkanı Dr. L Sivanaesan, önerilen muafiyetin bu taahhüt edilen yönelimle çelişiyor gibi göründüğünü söyledi. Bakandan halk sağlığı gerekçesini açıklamasını ve elektronik sigara ürünlerinin yasaklanması için net bir takvim sunmasını istiyor.
Malezya Eczacılar Birliği, Zehirler Kurulunun yeni öneriyi desteklediğini doğruladı. Kurulun görüşmeleri gizli yürütüldü. Yeni bir muafiyet için bakanın karar çıkarması ve bu tür kararlara hukuki geçerlilik kazandırmak için kullanılan resmî kayıt olan Resmî Gazete’de yayımlaması gerekiyor.
MMA Başkanı sıfatıyla konuşan Sivanaesan, derhâl açıklama yapılması çağrısında bulundu:
Sağlık Bakanından konuyu acilen açıklığa kavuşturmasını ve önerilen muafiyetin halk sağlığı gerekçesini izah etmesini istiyoruz.
2023 kararı neden iptal edildi?
Dönemin Sağlık Bakanı Dr. Zaliha Mustafa, 2023’te elektronik sigara ürünlerinde kullanılan sıvı ve jel nikotini Zehirler Listesi’nden muaf tuttu. Hükümet, sektörü karaborsadan çıkarmanın işletmeleri denetlemesine ve vergi toplamasına olanak sağlayacağını savundu.
Sivanaesan’a göre Zehirler Kurulu bu muafiyete karşı çıktı. Halk sağlığı kuruluşları da karara itiraz ederek anlaşmazlığı Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesine taşıdı.
Mahkeme, Mayıs 2026’da muafiyeti hukuka aykırı buldu; gerekçeler arasında Zehirler Kuruluna yeterince danışılmamış olması da yer aldı. Kararı akıl dışı olarak nitelendiren mahkeme, özellikle nikotin içeren likitlerin vergilendirilmesi planı olmak üzere ekonomik kaygıların kararda belirleyici olduğunu tespit etti.
Mahkeme ayrıca 2023’teki muafiyet ile 1 Ekim 2024’te yürürlüğe giren 2024 Halk Sağlığı İçin Tütün Ürünlerinin Kontrolü Yasası arasındaki düzenleyici boşluğa dikkat çekti. Nikotin, tütün ürünlerine yönelik yeni düzenlemeler yürürlüğe girmeden önce zehirler mevzuatının kapsamından çıkarılmıştı.
Hükümetin itirazını geri çekmesi, mahkeme kararını yürürlükte bıraktı. Bunun sonucunda elektronik sigara ürünlerinde kullanılan sıvı ve jel nikotin, 1952 tarihli Zehirler Yasası kapsamındaki denetimlere, genellikle arzı yasal olarak tanımlanmış tıbbi veya eczacılık kanallarıyla sınırlayan C Grubu zehir düzenlemesi de dâhil olmak üzere, yeniden tabi oldu.
Anlaşmazlık bu noktaya nasıl geldi?
Malezya’daki mevcut anlaşmazlık, üç yılı aşkın sürede alınan kararların birleşiminden doğuyor. Bu kronoloji, yeni önerinin hem yasal süreç hem de hükümetin niyetleri bakımından neden mercek altına alındığını açıklıyor.
- 2023: Zaliha, elektronik sigara ürünlerinde kullanılan sıvı ve jel nikotini Zehirler Listesi’nden muaf tuttu. Nikotinli elektronik sigaralardan özel tüketim vergisi tahsilatı o yılın nisan ayında başladı.
- 1 Ekim 2024: 2024 Halk Sağlığı İçin Tütün Ürünlerinin Kontrolü Yasası ve uygulama yönetmelikleri yürürlüğe girdi.
- Mayıs 2026: Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesi 2023’teki muafiyeti iptal etti.
- Haziran 2026: Dzulkefly, elektronik sigara ürünlerinde tehlikeli sentetik uyuşturucular bulunmasının ülke çapında yasak için güçlü gerekçeler sunduğunu kabul etti.
- Temmuz 2026: İçişleri Bakanlığı, yasaklı madde içerdiğinden şüphelenilen elektronik sigara ürünlerine yönelik el koymaları ve gözaltıları açıkladı.
- 18 Ağustos 2026: Hükümet, Yüksek Mahkeme kararına karşı yaptığı itirazı geri çekti.
- 26 Ağustos 2026: Dzulkefly, Sağlık Bakanlığının itirazın geri çekilmesini açıklayacağını söyledi.
- 2 Eylül 2026: İki milletvekili, nikotinli elektronik sigaraların perakende satışının ve bunlardan özel tüketim vergisi tahsilatının durdurulmasını istedi.
Muafiyetin yeniden getirilmesi önerisi bu gelişmelerin ardından gündeme geldi. MMA için temel soru, hükümetin ticari nikotinli elektronik sigara pazarını sürdürmeye mi hazırlandığı, yoksa ülke çapında yasakla bu pazarı kapatma niyetini koruyup korumadığı.
Piyasayı artık iki yasa şekillendiriyor
Zehirler Yasası, nikotini bir madde olarak denetliyor. 852 sayılı Yasa olarak bilinen 2024 Halk Sağlığı İçin Tütün Ürünlerinin Kontrolü Yasası ise elektronik sigara ürünleri dâhil olmak üzere tütün ürünlerini düzenliyor. İşletmelerin, ürünleri için her iki mevzuat kapsamındaki yükümlülükleri anlaması gerekiyor.
852 sayılı Yasa, tütün ürünlerinde kullanılan maddeyi geniş biçimde tanımlıyor. Tanım; nikotin, propilen glikol, gliserol ve trietilen glikolü kapsıyor. Böylece tütün ürünleri mevzuatının kapsamı yalnızca nikotinden daha geniş tutuluyor.
Tütün Kontrolü Yasaları dizini, 852 sayılı Yasayı Malezya’nın başlıca tütün kontrolü mevzuatı olarak gösteriyor. Dizinde satış, ürün kaydı, ambalajlama ve etiketlemenin yanı sıra sigara içmenin yasak olduğu alanlara ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.
Bu nedenle sıvı nikotinin sıradan perakende satışına erişim, bitmiş elektronik sigara ürününe ilişkin şartların yanı sıra maddenin zehirler mevzuatı kapsamındaki statüsüne bağlı. Yeni muafiyet önerisi, bu düzenlemenin nikotinle ilgili kısmını değiştirmeyi amaçlıyor.
4 Eylül itibarıyla hükümet, itirazın geri çekilmesinin ardından iki yasanın nasıl birlikte uygulanacağına dair kamuoyuna yönelik nihai bir açıklama yapmamıştı. Zehirler Kurulunun öneriyi desteklediği yönündeki haberler de bu yolla sıradan ticari satışların yeniden başlayabilmesi için yeni muafiyet kararının yayımlanmasının gerekli bir yasal adım olduğunu gösteriyor.
Mevzuat ürünleri kısıtlama yetkisi tanıyor
Halk Sağlığı İçin Tütün Ürünlerinin Kontrolü Yasası’nın 21. maddesi, yaşamı, sağlığı veya güvenliği ciddi biçimde tehlikeye atan akut ya da kritik bir durumda sağlık bakanına ürünleri yasaklama veya kısıtlama yetkisi veriyor.
Süreç, Genel Müdürün tavsiyesiyle başlıyor. Bakan daha sonra eylemleri koordine etmek ve durum hakkında tavsiyede bulunmak üzere bir komite kurabiliyor. Tehlikenin yasal eşiği karşıladığı kanaatine varırsa bakan, komitenin tavsiyesi doğrultusunda Resmî Gazete’de yayımlanacak bir kararla harekete geçebiliyor.
Böyle bir karar, bakanın belirleyeceği şartlarla ithalatı, üretimi, dağıtımı veya satışı yasaklayabiliyor ya da kısıtlayabiliyor. Bu hüküm, söz konusu yetkileri belirli bir sağlık acil durumu değerlendirmesine ve karar sürecine bağlıyor.
852 sayılı Yasa, ilgili kayıt hükümleri yürürlüğe girdiğinde faaliyette olan işletmelerin yükümlülüklerini de ayrıntılarıyla açıklıyor. 54. madde, geçiş hükümleri kapsamındaki mevcut ithalatçıların, üreticilerin ve dağıtıcıların yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde kayıt başvurusunda bulunmasını şart koşuyor.
Genel Müdür başvuruyu reddederse 54. madde, işletmenin ürünlerini kendi masraflarıyla geri çağırmasını ve satışını durdurmasını zorunlu kılıyor. Dolayısıyla kayıt kararları, hâlihazırda üretilmiş veya dağıtılmış ürünler için doğrudan maliyet yaratabiliyor.
Uyuşturucuya yönelik baskınlar yasak çağrılarını güçlendiriyor
İçişleri Bakanlığı, temmuz ayında yetkililerin 2023’ten Haziran 2026’ya kadar yasaklı maddeler içerdiğinden şüphelenilen 718,43 kilogram elektronik sigara ürününe el koyduğunu açıkladı. Vakalar, 400 soruşturma kapsamında 585 kişinin gözaltına alınmasını içeriyordu.
Bu rakamlar, MMA’nın daha güçlü önlemler talebinin merkezinde yer alıyor. Birliğe göre elektronik sigara cihazları, nikotin bağımlılığının ötesine geçen kaygıları da artırarak tehlikeli ve yasa dışı maddelerin tüketiminde giderek daha fazla kullanılıyor.
Sivanaesan olası uyuşturucu bağımlılığı, ciddi tıbbi komplikasyonlar, sağlık hizmetleri üzerindeki baskı ve kamu güvenliği sorunları konusunda uyarıda bulundu. Ona göre yalnızca nikotin satışını düzenlemek, elektronik sigara cihazlarıyla tüketilen maddelerin tamamını ele almaya yetmiyor.
Dzulkefly de haziran ayında elektronik sigara ürünlerinde tehlikeli sentetik uyuşturucular bulunmasının ülke çapında yasak için güçlü gerekçeler sunduğunu kabul etmişti. MMA şimdi, bu tutumun nikotinli likitlere yönelik muafiyeti yeniden yürürlüğe sokacak bir öneriyle nasıl bağdaştığını soruyor.
Birlik için çocuklar ve gençler temel kaygı olmaya devam ediyor. Nikotin son derece bağımlılık yapıyor ve MMA, yeni bir kuşağın nikotine bağımlı hâle gelmesini önlemenin ticari satışları sürdürmekten önce gelmesi gerektiğini söylüyor.
354 milyon RM’lik vergi başka bir anlaşmazlık başlığı
Petaling Jaya milletvekili Lee Chean Chung ile Kuala Langat milletvekili Dr. Ahmad Yunus Hairi, mahkeme kararı ve itirazın geri çekilmesinin ardından 2 Eylül’de nikotinli elektronik sigaraların sıradan perakende satışının ve bunlardan özel tüketim vergisi tahsilatının durdurulmasını istedi.
Lee ayrıca Nisan 2023’ten bu yana tahsil edilen 354 milyon RM’yi aşkın verginin iadesini talep etti. Tutarın ayda yaklaşık 8 milyon RM artmaya devam ettiğini söyledi.
Bu aylık hızla tahsilatın bir yıl daha sürmesi yaklaşık 96 milyon RM ek gelir sağlayacak. Bu hesaplama, satışlara ilişkin acil soruların yanı sıra hükümet kararının zamanlamasının mali açıdan neden önemli olduğunu gösteriyor.
Lee, mahkeme sürecinde Hazine Genel Sekreteri Johan Mahmood Merican’ın sunduğu bir yeminli beyana atıfta bulundu. Lee’ye göre beyanda, nikotin muafiyetinin iptal edilmesinin bu maddeden özel tüketim vergisi alma temelini etkileyeceği belirtiliyordu. Özel tüketim vergisi, belirli mallardan alınan bir vergidir.
Vergi iadesi milletvekillerinin talebi olmaya devam ediyor. Anlaşmazlığa ilişkin 4 Eylül tarihli haberde, hükümetin geri ödeme konusunda vereceği karar ve nihai tutar hâlâ beklemedeydi.
İşletmeler stok ve mevzuata uyum konusunda netlik arıyor
Malezya Elektronik Sigara Ticaret Odası, işletmelerin 852 sayılı Yasa’nın şartlarını yerine getirmek için yatırım yaptığını ve istikrarlı bir düzenleyici çerçeveye ihtiyaç duyduğunu savunuyor. Malezya Elektronik Sigara Kullanıcıları Birliği de yetişkin tüketiciler için net kurallar ve bu yasanın uygulanmaya devam etmesi çağrısında bulundu.
İşletmeler açısından belirsizlik; kayıtlı ürünleri, ithalatı, ham sıvı nikotini ve vergisi önceden ödenmiş stokları kapsıyor. Hukuki durumdaki değişiklik, bu malların dağıtılıp satılamayacağını ve işletmelerin mevcut taahhütlerini nasıl yerine getireceğini etkileyebilir.
Malezya Elektronik Buharlaştırıcılar ve Tütün Alternatifleri Birliği, hükümetin elektronik sigara yasağı getirmesi hâlinde daha önce en az altı aylık bir geçiş süresi talep etmişti. Birliğe göre işletmelerin stok, ithalat, ham madde ve ticari düzenlemelerle ilgilenebilmesi için zamana ihtiyacı var.
MMA, hedeflenen sonuç konusunda farklı bir tutum sergiliyor. Pazarın düzenlemeler yoluyla sürdürülmesi yerine ülke çapında yasakla ortadan kaldırılmasını istiyor. Birbiriyle yarışan bu talepler, hükümeti hem şu anda geçerli olan kuralları hem de uygulamayı planladığı politikayı açıklamaya zorluyor.
Bakan hem izin hem de yasak konusunda karar vermek zorunda
Dzulkefly, hükümetin aşamalı bir ülke çapında elektronik sigara yasağını incelediğini söyledi. MMA’ya göre yönetim 2026’yı hedeflemişti ve birlik bu taahhüdün uygulama takvimiyle birlikte yeniden teyit edilmesini istiyor.
Yeni bir nikotin muafiyeti ile gelecekte getirilecek bir yasak farklı kararlarla uygulanacak. Muafiyet, sıvı nikotinin zehirler mevzuatı kapsamındaki muamelesini değiştirecek. Yasak içinse hükümetin hangi ürün ve faaliyetleri, hangi yasal yetkilerle ve hangi tarihten itibaren yasaklayacağını belirtmesi gerekecek.
Zehirler Kurulunun öneriyi desteklediği yönündeki haberler, kurulun 2023’teki karşıt tutumundan farklılık gösteriyor. Gizli yürütülen görüşmeler nedeniyle kamuoyu, kurulun yeni öneriyi neden desteklediğine ilişkin bir açıklamaya sahip değil. MMA, sağlık bakanından kararın sağlık gerekçesini kamuoyuna açıklamasını istiyor.
Malezya’nın öncelikli görevi, mahkeme kararı, nikotin denetimleri ve 852 sayılı Yasa arasındaki ilişkiyi netleştirmek. Daha kapsamlı politika tercihi ise düzenlenmiş satışların yasağa kadar geçici bir düzenleme mi olduğu, yoksa hükümetin sürdürmeyi amaçladığı model mi olduğu. Bu kararlar şekillenirken perakendecilerin, tüketicilerin ve sağlık hizmetlerinin somut yönlendirmelere ihtiyacı var.
Öne Çıkanlar
- MMA, Dzulkefly Ahmad’dan sıvı nikotine yönelik muafiyet önerisini açıklamasını ve ülke çapında elektronik sigara yasağı için takvim sunmasını istiyor.
- Zehirler Kurulunun yeni öneriyi desteklediği, Malezya Eczacılar Birliği tarafından doğrulandı.
- Yüksek Mahkeme Mayıs 2026’da 2023’teki muafiyeti iptal etti. Hükümet 18 Ağustos’ta itirazını geri çekti.
- 852 sayılı Yasa, elektronik sigara ürünlerini düzenliyor ve akut ya da kritik bir sağlık durumunda ürünleri kısıtlama veya yasaklama yetkisi tanıyor.
- İçişleri Bakanlığı, 2023’ten Haziran 2026’ya kadar yasaklı madde içerdiğinden şüphelenilen 718,43 kilogram elektronik sigara ürününe el konulduğunu; 400 vakada 585 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
- Milletvekilleri nikotinli elektronik sigaralardan özel tüketim vergisi alınmasının sona ermesini istiyor; Lee Chean Chung 354 milyon RM’yi aşan verginin iadesini talep etti.
- Yeni muafiyet için bakanlık kararı çıkarılması ve bunun Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. MMA, vaat edilen yasak için de net bir tarih istiyor.






