Savaş pilotları, otonom dronlar ve yeni bir havacılık işi
Güney Kore'nin havacılık şirketleri, FA-50 savaş uçağının kokpitinden bakım hangarına uzanan bir dönüşümün peşinde: çevresini algılayabilen, karar verebilen ve fiziksel görevleri yerine getirebilen makineler. Korea Aerospace Industries (KAI), bir KF-21 savaş uçağının sonunda 20 insansız hava aracını koordine edebileceği bir sistem geliştiriyor. Korean Air ise otonom dronlar geliştiriyor ve uçak denetimlerinde yapay zekâdan yararlanıyor.
İçindekiler
- Savaş pilotları, otonom dronlar ve yeni bir havacılık işi
- İletişim kesildiğinde otonomi neden önem kazanıyor?
- KAI'nin bir sonraki uçuşunda neler sınanacak?
- 2038 sonrasına uzanan bir geliştirme planı
- Korean Air farklı insansız hava araçları geliştiriyor
- Hanwha ve KAI büyümek için farklı yollar izliyor
- Uçak denetimleri bir başka sınama alanı oluyor
- Afet müdahalesi teknolojinin kullanım alanını genişletebilir
- Sonucu yazılım ve ihracat talebi belirleyecek
- Öne Çıkan Noktalar
KAI'nin atacağı bir sonraki pratik adım daha küçük, ancak temel önemde. Güney Jeolla eyaletinin Goheung kentindeki havacılık merkezi yakınlarında aralık ayında yapılması planlanan gösteride, FA-50'nin arka koltuğundaki bir pilotun yaklaşık 150 kilogram ağırlığındaki bir drona uçuş komutlarını doğrudan iletmesi öngörülüyor. Daha önceki bir kol uçuşunda insansız hava aracını yerdeki bir yapay zekâ programı kontrol etmişti.
Korean Air, Hanwha Aerospace ve KAI bu fırsata farklı yönlerden yaklaşıyor: otonom savaş uçakları, pilotlarla dronların iş birliği, uçak motorları ve dijital bakım. Ortak zorlukları, uçak üretimindeki deneyimlerini güvenilir donanım, yazılım ve iletişimi bir araya getiren sistemlere dönüştürmek.
Ticari hedefler kayda değer. Straits Research, küresel dron pazarının 48,71 milyar dolarlık başlangıç tahmininden 2034'te 138,96 milyar dolara çıkacağını öngörüyor. Askerî dron pazarına ilişkin tahmini de aynı dönemde 26,97 milyar dolardan 63,05 milyar dolara yükseliyor. Bu rakamlar, askerî dronların başlangıç pazarının yaklaşık yüzde 55'ini, 2034 için öngörülen toplam pazarın ise yüzde 45'ini oluşturduğunu gösteriyor. Dolayısıyla beklenen büyümenin önemli bir bölümü sivil uygulamalardan da kaynaklanıyor.
İletişim kesildiğinde otonomi neden önem kazanıyor?
Rusya-Ukrayna savaşı, dronları keşif görevlerinde kullanılan yardımcı araçlar olarak görüldükleri dönemin çok ötesine taşıdı. Ukrayna'nın Rus uçaklarına ve Rusya'nın iç kesimlerindeki hedeflere yönelik saldırıları, insansız sistemlerin pahalı ekipmanları tehdit edebildiğini ve pilotlar için tehlikeli olabilecek bölgelere ulaşabildiğini gösterdi.
Yapay zekâ, pratik bir zayıflığa çözüm sunuyor: uzaktan kontrol edilen bir dron, karşı tarafın kesebileceği iletişime bağımlı. Kamera görüntülerinden araçları, ekipmanları ve araziyi tanıyan yazılımlar, bir hava aracının hareketli bir hedefi izlemesine veya operatörle bağlantısı kesildiğinde rotasını korumasına yardımcı olabilir. Görsel navigasyon, uydu seyrüsefer sinyallerinin engellendiği durumlarda da işe yarayabilir.
Keşif faaliyetleri de yapay zekânın çözümüne katkı sunabileceği başka bir sorun yaratıyor. Dronlar büyük miktarda görüntü topluyor ve bunların insanlar tarafından incelenmesi zaman alıyor. Otomatik analiz, ilgi çekici unsurları daha hızlı belirleyerek bir bölgenin gözlemlenmesiyle ne yapılacağına karar verilmesi arasındaki süreyi kısaltabilir.
Pusan Ulusal Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Bölümü profesörü Son Jun-young, mürettebatlı uçaklara kıyasla daha düşük tedarik ve işletme maliyetlerine, ayrıca daha kısa üretim ve iyileştirme döngülerine dikkat çekiyor. Talebin savaş hazırlıklarının yanı sıra sınır güvenliği ve terörle mücadele operasyonlarına da yayılacağını düşünüyor.
KAI'nin bir sonraki uçuşunda neler sınanacak?
KAI'nin uyarlanabilir hava platformu (AAP), dronların savaş uçaklarıyla nasıl birlikte çalışabileceğini sınamak üzere tasarlanmış küçük bir deney uçağı. Son planlarda anlatılan ilk kol uçuşunda FA-50, yerdeki bir sistemin kontrol ettiği AAP ile birlikte uçtu.
Aralık ayındaki gösteride kontrol havaya taşınacak. FA-50'nin arka koltuğundaki bir pilot, iki hava aracı arasındaki bağlantıyı uçuş sırasında sınamak üzere AAP'ye komutlar iletecek. Kesin uçuş tarihi açıklanmadı.
KAI ayrıca AAP'nin azami hızını saatte 790 kilometreden saatte 920 kilometreye çıkarmayı, yani yaklaşık yüzde 16 artırmayı hedefliyor. Daha yüksek hız, dronun savaş uçaklarıyla birlikte görev yapmasına yardımcı olacak. Şirket, daha otonom uçuşu desteklemek için KAIilot adını verdiği kendi yapay zekâ pilotunu geliştiriyor ve KF-21 ile kol uçuşu da planlıyor.
Daha büyük hedef, yapay zekânın mürettebatlı bir uçakla koordinasyon içinde hedeflerin belirlenmesine ve görevlerin yürütülmesine yardımcı olması. Bu noktaya ulaşmak, iki uçağı yakın uçurmaktan fazlasını gerektiriyor: Yazılımları değişen koşulları yönetirken uçakların talimat ve bilgileri güvenilir biçimde paylaşması gerekiyor.
2038 sonrasına uzanan bir geliştirme planı
KAI'nin mürettebatlı ve mürettebatsız hava araçları arasındaki iş birliğine yönelik, genellikle MUM-T (manned-unmanned teaming) olarak anılan yol haritası, geliştirme çalışmalarını dört aşamaya ayırıyor. Plan, görece küçük gösterilerle başlıyor ve savaş uçakları, dronlar ve diğer hava araçlarından oluşan bağlantılı bir güce doğru ilerliyor.
- 2023: Helikopterler ve hava araçlarından fırlatılan küçük dronları içeren çalışmalarla ilk geliştirme süreci başladı.
- 2025-2028: İkinci aşamada, en fazla dört uyarlanabilir hava platformunun kontrolünü içeren bir FA-50 gösterisi planlanıyor.
- Haziran 2026: İlk KF-21 teslimatının yapılması planlanıyor. Bu uçak ailesinin sonraki geliştirme çalışmalarını desteklemesi amaçlanıyor.
- 2037'ye kadar: Üçüncü aşamada, daha gelişmiş iş birliği teknolojisinin iki koltuklu bir KF-21'e aktarılması ve uçağa eşlik edecek bir savaş dronunun geliştirilmesinde ilerleme kaydedilmesi hedefleniyor.
- 2038'den itibaren: Son aşamada, hava araçları ve sensörlerin daha kapsamlı bir hava ve uzay muharebe ağına bağlanması amaçlanıyor.
Planlanan FA-50 gösterisindeki dört dron farklı görevler üstlenebilir. Biri aldatıcı hedef olarak kullanılabilir, bir diğeri düşman elektroniğini etkisizleştirmek üzere karıştırıcı taşıyabilir, bir başkası görüntü toplayabilir ve sonuncusu taarruz görevi yapabilir. Görevleri böyle bölüştürmek, her dronun her tür ekipmanı taşımasını gerektirmeden pilotun birden fazla hava aracından yararlanmasını sağlar.
Önerilen KF-21 düzenlemesi daha büyük çaplı. Bir savaş uçağı, kendisine eşlik eden dört savaş dronunu kontrol edecek; bu dronların her biri de dört ek AAP'yi yönlendirecek. Böylece tek bir savaş uçağına bağlı toplam 20 insansız hava aracı olacak: dört büyük dron ve 16 daha küçük platform.
Bu görev için öngörülen KF-21, iki koltuklu Block III konfigürasyonu. Bu konfigürasyonun geliştirilmesi, savaş uçağı programını uçağın planlanan ilk teslimatının çok ötesine uzanan yazılım, iletişim ve dron projeleriyle bir araya getirecek.
Korean Air farklı insansız hava araçları geliştiriyor
Korean Air, yolcu ve kargo taşımacılığının ötesine geçerek havacılık ve savunma üretimini genişletiyor. Projeleri arasında, otonom görev teknolojisi ve koordineli grup uçuşu kullanması planlanan, yaklaşık dört metre uzunluğundaki küçük iş birliğine dayalı KUS-FX dronu da bulunuyor.
Görev otonomisi, komutanın bir hedef belirlemesi ve hava araçlarının görev paylaşımı da dâhil olmak üzere bu hedefe nasıl ulaşılacağını planlamaya yardımcı olması anlamına geliyor. Koordineli grup uçuşunda dronların aralarındaki mesafeyi koruyup çarpışmaları önleyebilmesi için konum ve hız bilgilerini paylaşması gerekiyor.
Korean Air ayrıca hava savunma sistemlerini sınamak ve mürettebatı hava araçlarını önleme konusunda eğitmek için ses altı hızda uçan bir hedef dronun yanı sıra hedefleri belirleyip vurmak üzere tasarlanmış küçük ve orta boy taarruz dronları geliştiriyor. KUS-LW projesi ise eşlikçi bir savaş dronu geliştirmeye yönelik ayrı bir çalışma. Geliştirme çalışmaları Kasım 2021'de başladı; Savunma Tedarik Programı İdaresi, Ağustos 2022'de program için Korean Air'in Havacılık Bölümünü seçti.
Korean Air, eşlikçi dron grubunun hedeflenen işlevlerini şöyle açıkladı:
İHA filosu, mürettebatlı bir hava aracını destekleyip ona eşlik etmekle kalmayacak; gözetleme, elektronik karıştırma taktikleri ve hassas atış dâhil kendi görevlerini de yerine getirebilecek.
Şirket ayrıca yapay zekâ kullanan insansız hava araçları geliştirmek üzere ABD'li savunma teknolojisi şirketi Anduril ile çalışıyor. Bu iş birliği, yazılım geliştirmeyi hava aracı gövdesi tasarımının yanı sıra savunma hedeflerinin merkezine yerleştiriyor.
Hanwha ve KAI büyümek için farklı yollar izliyor
Hanwha Aerospace, kısa ve kısıtlı alanlarda kalkış ve iniş yapacak şekilde tasarlanan büyük Mojave insansız hava aracı üzerinde General Atomics Aeronautical Systems ile çalışıyor. Bu kabiliyet, büyük bir dronun görev yapabileceği alanları genişletebilir.
Hanwha ayrıca kendi yapay zekâ modeli Engineerus'u otonom dron uçuşlarına ve uçak motoru geliştirme çalışmalarına uygulamayı planlıyor. Bu iki uygulama farklı görevleri kapsasa da her ikisinde de yazılımın karmaşık fiziksel sistemlerle birlikte çalışması gerekiyor.
KAI'nin hedefleri savaş uçaklarının ötesine uzanıyor. Önerilen MC-X Orca, azami kalkış ağırlığı 92 ton olan çok amaçlı bir hava aracı olacak. Önerilen görevleri arasında nakliye, havada yakıt ikmali, tıbbi tahliye, deniz devriyesi, havadan erken uyarı ve dronlarla iş birliği bulunuyor. Proje ilerlerse üretim 2035 gibi erken bir tarihte başlayabilir. KAI uluslararası ortaklar arıyor.
Bir KAI yöneticisi, birkaç on yıla yayılan süreçte 800 KF-21'e kadar ulaşabilecek olası bir ihracat pazarından söz etti ve Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'ni potansiyel müşteriler olarak gösterdi. Bu hedefler, entegrasyonu ticari açıdan da önemli kılıyor: Bir savaş uçağını değerlendiren alıcı, onunla birlikte çalışacak dronları, iletişim sistemlerini ve yazılımları da isteyebilir.
Uçak denetimleri bir başka sınama alanı oluyor
Uçak bakımı, fiziksel yapay zekâ için farklı bir kullanım alanı sunuyor. Bu terim, gerçek dünyada makineler aracılığıyla eyleme geçen yapay zekâyı ifade ediyor. Bir robot ya da dron, savaş görevi uçurmak yerine uçağın çevresinde hareket ediyor, ölçümler topluyor ve hasarın belirlenmesine yardımcı oluyor.
Geleneksel dış yüzey denetimlerinde teknisyenlerin yüzeyleri doğrudan incelemek için kaldırma ekipmanı kullanması gerekebiliyor. Otomatik bir sistem, makinelerin konumunu belirleyen ve çevredeki alanın üç boyutlu haritasını çıkaran sensörlerle donatılmış dronları ve yer robotlarını bir araya getirebilir. Makineler daha sonra uçağın farklı bölümlerinden ayrıntılı bilgi topluyor.
Yapay zekâ, bu bilgileri küçük çatlaklar ve parça kusurları açısından inceleyebilir. Korean Air, uçak denetimlerinde fiziksel yapay zekâ uygulayarak bakım çalışmalarını, otonom hava araçlarına yönelik uzun vadeli geliştirme programlarını tamamlayan pratik bir alana dönüştürdü.
Bu faaliyet alanı bakım, onarım ve revizyon ya da MRO olarak biliniyor. Dijital MRO, bu faaliyetleri desteklemek için veri ve yazılım kullanıyor. Sektöre ilişkin bir pazar tahmini, büyüklüğün 1,35 milyar dolardan 2034'e kadar 4,12 milyar dolara çıkarak yaklaşık üç katına ulaşacağını öngörüyor.
Hava yolları için bunun somut bir getirisi var: Denetim için gereken süreyi ve masrafı azaltırken hasarı güvenilir biçimde tespit etmek. Havacılık şirketleri içinse bakım, uçak üretip satmanın yanı sıra başka bir gelir kaynağı oluşturuyor.
Afet müdahalesi teknolojinin kullanım alanını genişletebilir
Korean Air, orman yangınları dâhil büyük afet bölgelerinde de potansiyel talep görüyor. Şirketin önerdiği yaklaşım, yangın belirtilerini günün her saati izlemek için yerdeki, havadaki ve uzaydaki sensörlerden gelen bilgileri bir araya getirecek.
Olası bir yangının başlangıcı tespit edildiğinde otonom bir dron bölgeye giderek erken müdahalede bulunmayı deneyebilir. Sistem, küçük bir yangını tespit edip hızla bölgeye ulaşmayı amaçlıyor.
Askerî geliştirme çalışmalarıyla bağlantı, gözlemleri bir araya getirme, karar verme ve bir hava aracını göreve yönlendirme ihtiyacı. Afet müdahalesinde bu kabiliyetlerin farklı bir ortamda, tehlikeyi tespit etmeye ve acil durum operasyonlarını desteklemeye odaklanan görevlerde çalışması gerekecek.
Sonucu yazılım ve ihracat talebi belirleyecek
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün askerî havacılık alanındaki kıdemli araştırmacısı Douglas Barrie, Güney Kore'nin mürettebatlı uçaklarla dronlar arasında iş birliği kurmaya yetecek sanayi deneyimine sahip olduğunu belirtiyor. Ancak bu çalışmaları, diğer ülkelerdeki benzer girişimler gibi henüz erken bir aşamada görüyor.
Barrie, insansız hava araçlarını kuvvete eklemenin mali açıdan neden cazip olduğunu şöyle anlattı:
Muharebe gücünüzü makul bir maliyetle artırmanıza ve daha yüksek kayıp oranlarının göze alınabileceği sistemler kullanmanıza imkân veren her yaklaşım cazip olacaktır.
Muharebe gücü, bir kuvvetin harekete geçirebileceği hava araçlarının ve diğer unsurların sayısını ifade ediyor. Kayıp oranı ise operasyonlar sırasında yaşanan kayıpları anlatıyor. Amaç, bazılarını kaybetmenin pahalı mürettebatlı savaş uçaklarını kaybetmeye kıyasla daha yönetilebilir bir maliyet taşıdığı, faydalı hava araçlarını kuvvete eklemek.
Korea Aerospace Üniversitesi havacılık yönetimi profesörü Kim Kwang-ok, savunma, insansız hava araçları ve MRO'yu uzun süreli sözleşmeler aracılığıyla istikrarlı gelir sağlayabilecek alanlar olarak görüyor. İhracatta başarı için şirketlerin yapay zekâ teknolojisini yurt dışındaki müşterilerin ihtiyaçlarına göre hazırlaması ve havacılıktaki değişikliklere uyum sağlaması gerektiğini savunuyor.
Yapay zekâ uzmanlarını işe almak da bu çabanın bir parçası. Güney Kore şirketleri hâlihazırda uçak ve motor üretiyor; bir sonraki aşamada sensör verilerini yorumlayabilen, görevleri yönetebilen ve makineleri koordine edebilen yazılımlara da ihtiyaç var. Planlanan uçuş gösterileri ve bakım uygulamaları, bu kabiliyetlerin sınanabileceği somut alanlar sunuyor.
Öne Çıkan Noktalar
- KAI, yerdeki bir sistemin kontrol ettiği kol uçuşunun ardından bir dronun FA-50'den doğrudan kontrol edilmesini sınamayı planlıyor.
- Uzun vadeli yol haritasında bir KF-21'in dört savaş dronunu ve 16 daha küçük insansız platformu koordine etmesi öngörülüyor.
- Korean Air çeşitli dron türleri geliştiriyor, Anduril ile çalışıyor ve uçak denetimlerinde fiziksel yapay zekâ kullanıyor.
- Hanwha Aerospace, General Atomics ile Mojave hava aracını geliştiriyor; uçuş ve motor geliştirme çalışmalarında yapay zekâ uygulamalarını da izliyor.
- Bakım ve olası orman yangını müdahale sistemleri, teknolojinin kullanımını muharebe görevlerinin ötesine taşıyor.
- İhracat hedefleri, uçakların, iletişim sistemlerinin ve yapay zekâ yazılımlarının müşteri ihtiyaçlarına uyarlanmasına bağlı.






