Yapay zekâ endişeleri otomatik satışlara beş dakikalık ara getirirken KOSPI yüzde 5’ten fazla düştü

7 dakikalık okuma
KOSPI Falls More Than 5% as AI Concerns Trigger Five-Minute Pause on Program Selling

Vadeli işlemlerdeki düşüş koruma mekanizmasını devreye sokarken Seul borsası geriledi

Güney Kore'nin KOSPI endeksi, vadeli işlem fiyatlarındaki sert düşüşün otomatik satış emirlerine beş dakikalık ara verilmesini tetiklemesiyle 30 Ekim 2026'da yüzde 5'ten fazla geriledi. Wall Street'teki kayıpların yapay zekâ harcamalarına ilişkin endişeleri yeniden artırmasının ardından Samsung Electronics ve SK hynix de baskı altındaki büyük hisseler arasında yer aldı.

İçindekiler
  1. Vadeli işlemlerdeki düşüş koruma mekanizmasını devreye sokarken Seul borsası geriledi
  2. Zayıf açılıştan daha sert düşüşe
  3. Beş dakikalık ara gerçekte neleri kapsıyordu?
  4. Alphabet'in bilanço şoku Güney Kore hisselerine yansıdı
  5. Samsung ve SK hynix genel düşüşe öncülük etti
  6. Düşüş sırasında kimler alım yapıyordu?
  7. 15 Ekim'den sonra ikinci müdahale
  8. Öne çıkan noktalar

Korea Exchange, satış yönlü devre kesici mekanizmasını saat 10:04:55'te devreye soktu. O sırada KOSPI 200 vadeli işlemleri 887,92 seviyesindeydi; önceki seansın 935,84'lük referans fiyatına göre 47,92 puan, yani yüzde 5,12 düşmüştü.

Güney Kore'nin ana borsasındaki hisseleri izleyen gösterge KOSPI, sabah saatlerinde düşüşünü sürdürdü. Saat 10:16'da 5.640,04 seviyesinde olan endeks yüzde 5,01 gerilemişti. Bu rakamlar gün sonu kapanışını değil, seans içindeki işlemleri gösteriyor.

Yurt dışındaki düşüşün yakın zamandaki tetikleyicisi, Google'ın ana şirketi Alphabet'in üçüncü çeyrek gelirinin piyasa beklentilerinin altında kalmasının ardından yüzde 12,64 değer kaybetmesiydi. Şirketin yapay zekâya yönelik nakit harcamalarının artmasına ilişkin endişeler diğer teknoloji hisselerine, ardından da büyük yarı iletken şirketlerinin düşüşten etkilendiği Güney Kore'ye yayıldı.

Zayıf açılıştan daha sert düşüşe

KOSPI, önceki kapanışa göre 177,31 puan veya yüzde 2,99 düşüşle 5.760,35 seviyesinden açıldı. Satış baskısı endeksi daha sonra 5.700'ün altına çekti. Saat 10:04 civarında endeks, 282,25 puan veya yüzde 4,75 düşüşle 5.655,41 seviyesindeydi.

Saat 10:06'da endeks yüzde 4,68 düşüşle 5.661,7 seviyesindeydi; 10:16'ya kadar gerileme sürdü. Açılış seviyesi ile 10:16'daki değer arasında 120,31 puan daha kaybetti. Yüzde bazındaki düşüşü bir saati biraz aşan sürede yaklaşık iki puan derinleşti.

Reklam

Sabahın öne çıkan gelişmeleri şu sırayla yaşandı:

  • 15 Ekim: KOSPI yüzde 7,57 düştü ve satış yönlü devre kesici mekanizması devreye girdi.
  • 29 Ekim, New York: ABD'nin üç büyük borsa endeksi düşüşle kapandı; Alphabet yüzde 12,64 geriledi.
  • 30 Ekim, Seul açılışı: KOSPI işlemlere yüzde 2,99 düşüşle 5.760,35 seviyesinden başladı.
  • Saat 10:04:55: KOSPI 200 vadeli işlemlerinin tetikleme koşullarını karşılamasının ardından Korea Exchange devre kesici mekanizmasını devreye soktu.
  • Saat 10:16: KOSPI yüzde 5,01 düşüşle 5.640,04 seviyesindeydi.

30 Ekim'deki müdahale, KOSPI piyasasında 15 Ekim'den bu yana gerçekleşen ilk müdahaleydi. Önceki seanstaki yüzde 7,57'lik düşüş, 30 Ekim'de saat 10:16 itibarıyla kaydedilen gerilemeden daha büyüktü; ancak 30 Ekim seansı henüz devam ediyordu.

Beş dakikalık ara gerçekte neleri kapsıyordu?

Korea Exchange'in satış yönlü devre kesici mekanizması, KOSPI 200 vadeli işlemlerinin önceki seans kapanışına göre en az yüzde 5 düşmesi ve en az bir dakika boyunca bu eşikte veya altında kalması durumunda uygulanıyor. Mekanizma devreye girdiğinde ana piyasadaki otomatik satış emirlerinin geçerliliği beş dakika süreyle askıya alınıyor.

Vadeli işlemler, bir varlığın veya endeksin değerine bağlı sözleşmelerdir. KOSPI 200 vadeli işlemleri, Güney Kore'deki 200 büyük şirketin hisselerinden oluşan bir endeksi izler. Yatırımcılar bu işlemleri piyasanın yönüne ilişkin pozisyon almak veya sahip oldukları hisselerdeki zarar riskini azaltmak için kullanır.

Otomatik işlemler, bazen bir hisse sepetini kapsayacak şekilde, önceden belirlenen koşullara göre emir göndermek için bilgisayar sistemlerinden yararlanır. Bu nedenle vadeli işlemlerdeki hızlı bir hareket, aynı anda çok sayıda hisseyi etkileyen emirlerle birlikte görülebilir. Devre kesici, bu satış kanalını kısa süreliğine durdurur.

Önlem tüm hisse işlemlerini değil, otomatik satış emirlerini kapsıyordu. Kısıtlama yürürlükteyken de hisse fiyatları hareket edebiliyordu. Beş dakikalık süre, saat 10:04 civarındaki müdahalenin ardından sabahın ilerleyen saatlerinde düşüşlerin neden devam edebildiğini açıklıyor.

Tetikleme eşiği, koruma mekanizması devreye girdiğinde KOSPI'nin neden yaklaşık yüzde 4,75 düşmüş olduğunu da açıklıyor: kural, daha geniş kapsamlı nakit piyasası endeksindeki yüzde değişime değil, yüzde 5,12 gerilemiş olan KOSPI 200 vadeli işlemlerindeki değişime dayanıyor.

Alphabet'in bilanço şoku Güney Kore hisselerine yansıdı

Alphabet'in üçüncü çeyrek geliri piyasa beklentilerinin altında kalırken sonuçlar, yapay zekâ harcamalarının tükettiği nakitte keskin bir artış olduğunu gösterdi. Şirketin hisseleri yüzde 12,64 değer kaybetti; bu düşüşün piyasa değerinden yaklaşık 500 milyar dolar sildiği bildirildi.

Piyasa değeri, hisse fiyatının şirketin hisse sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Bu büyüklükte bir düşüş, yatırımcıların seans sırasında Alphabet'in öz sermayesine biçtiği toplam değerin önemli ölçüde azaldığı anlamına geliyor. Diğer teknoloji şirketleri açısından kaygı, yapay zekâya yapılan büyük yatırımların hissedarları tatmin edecek hızda gelir ve kâr sağlayıp sağlayamayacağıydı.

Reklam

Yapay zekâ alanındaki şirketler yüksek işlem kapasitesine ihtiyaç duyuyor. Bu kapasiteye yapılan harcamalar ekipman ve çiplere yönelik talebi destekleyebilirken yatırımı yapan şirketlerin kullanabileceği nakdi de azaltabiliyor. Alphabet'in sonuçları, bu harcamaların her iki yönünü de gündeme taşıdı.

Zayıflık Alphabet'le sınırlı kalmadı. Intel, ABD'deki normal işlemlerde yüzde 3,6 düştü; piyasa kapandıktan sonraki işlemlerde ise yüzde 16'dan fazla geriledi. ABD'nin üç büyük endeksinin tamamı 29 Ekim'i düşüşle kapattı. Böylece Seul borsası açılmadan önce Güney Koreli yatırımcılar için uluslararası görünüm zayıf kaldı.

İki piyasa arasındaki bağlantı özellikle yarı iletken hisselerinde belirgindi. Samsung Electronics ve SK hynix, Güney Kore'nin önde gelen çip şirketleri arasında yer alıyor. Bu nedenle yurt dışındaki teknoloji harcamalarına ilişkin beklentilerdeki değişimler, yatırımcıların bu şirketlere yurt içinde biçtiği değeri hızla etkileyebiliyor.

Samsung ve SK hynix genel düşüşe öncülük etti

Samsung Electronics seansın başında yüzde 4'ten fazla geriledi; daha sonra yüzde 5 civarında kayıpla işlem gördü. SK hynix başlangıçta yüzde 7'den fazla düşerken, kaybı daha sonra yüzde 8 civarına ulaştı.

Her iki şirket de KOSPI'nin önemli bileşenleri arasında. Endekste piyasa değeri daha yüksek şirketlere daha fazla ağırlık veriliyor. Bu nedenle en büyük şirketlerdeki kayıplar, daha küçük hisselerdeki hareketler daha sınırlı kalsa bile gösterge endeksi aşağı çekebiliyor.

Düşüş, SK Square, Samsung Electro-Mechanics, LG Energy Solution ve Hyundai Motor gibi öne çıkan diğer şirketlere de yayıldı. Teknoloji, batarya ve otomotiv şirketlerine yayılan baskı, düşüşün iki büyük çip üreticisinin ötesine geçtiğini gösterdi.

Çok sayıda küçük ölçekli ve büyüme odaklı şirketi barındıran ayrı bir Güney Kore piyasası olan KOSDAQ da düşüşle açıldı. Endeks, 15,47 puan veya yüzde 2,05 kayıpla 737,76 seviyesinden seansa başladı. Açılıştaki yüzdelik düşüşü KOSPI'nin yüzde 2,99'luk gerilemesinden daha sınırlıydı; ancak iki piyasada da güne baskı altında başlandı.

Düşüş sırasında kimler alım yapıyordu?

Seansın başlarında yabancı yatırımcılar ve kurumsal yatırımcılar net alıcı, bireysel yatırımcılar ise net satıcıydı. Net alım, ölçülen dönemde bir grubun değer bakımından sattığından daha fazla hisse alması anlamına geliyor.

Gerileyen endekse rağmen iki büyük yatırımcı grubunun alım yapması, bu hareketlerin yönünü önemli kılıyor. Bu nedenle seansın başındaki işlem verileri, yatırımcıların topluca satış yaptığı şeklindeki basit bir anlatımdan daha ayrıntılı bir tablo sunuyor.

Hisse fiyatları, alıcı ve satıcıların işlem yapmak için uzlaştığı fiyatlara ve hangi hisselerin el değiştirdiğine bağlıdır. İşlemler giderek daha düşük fiyatlardan gerçekleşiyorsa, bir grup sattığından fazla alım yaparken de piyasa gerileyebilir.

Reklam

Seansın başındaki akış verileri her yatırımcı grubu için tutarları içermiyordu. Bu toplamlar olmadan yabancı ve kurumsal yatırımcıların alımlarının büyüklüğü ile bireysel yatırımcıların satışlarının değeri belirtilmemiş kaldı. Veriler ayrıca tamamlanmış işlem gününü değil, seansın açılış bölümünü kapsıyordu.

15 Ekim'den sonra ikinci müdahale

30 Ekim'deki devre kesici, KOSPI'nin yüzde 7,57 düştüğü 15 Ekim'deki müdahaleyi izledi. Aynı ay içinde iki kez müdahale edilmesi, vadeli işlem piyasasının borsanın olağan dışı hızlı satışlar için belirlediği eşiğe birden fazla kez ulaştığını gösteriyor.

Güney Kore hisselerini elinde tutan yatırımcılar açısından ilk değişiklik, özellikle büyük yarı iletken hisselerinde piyasa fiyatlarının sert biçimde düşmesi oldu. Emir verenler içinse borsanın müdahalesi, geniş piyasa işlemleri sürerken otomatik satışın bir türünü geçici olarak kısıtladı.

Seansın sonraki önemli göstergesi kapanış seviyesi olacaktı. Saat 10:16'daki veriler yüzde 5'i aşan bir düşüşü yansıtıyordu; günün geri kalanındaki işlemlerin yönü ise henüz belli değildi. Bu noktada piyasa, zayıf bir açılışın ardından vadeli işlemlerin tetiklediği koruma mekanizmasını ve nakit piyasası endeksindeki daha derin kayıpları görmüştü.

Öne çıkan noktalar

  • KOSPI, 30 Ekim 2026'da saat 10:16 itibarıyla yüzde 5,01 düşüşle 5.640,04 seviyesindeydi.
  • Korea Exchange saat 10:04:55'te satış yönlü devre kesici mekanizmasını devreye sokarak otomatik satış emirlerini beş dakika süreyle askıya aldı.
  • Koruma mekanizması devreye girdiğinde KOSPI 200 vadeli işlemleri yüzde 5,12 düşüşle 887,92 seviyesindeydi.
  • Alphabet'in yüzde 12,64'lük düşüşü ve yapay zekâ harcamalarına ilişkin endişeler teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.
  • Sabah saatlerinde Samsung Electronics yüzde 5, SK hynix ise yüzde 8 civarında kayıpla işlem gördü.
  • Seansın başında yabancı ve kurumsal yatırımcılar net alıcı, bireysel yatırımcılar net satıcıydı.
  • KOSPI'de bir önceki devre kesici müdahalesi, endeksin yüzde 7,57 düştüğü 15 Ekim'de gerçekleşti.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir