TAIEX önceki günkü yükselişini geri verdi
Tayvan'ın gösterge borsa endeksi 29 Ekim 2026'da 980,51 puana varan düşüşle 46.055,07 seviyesine geriledi. Büyük teknoloji şirketlerindeki satışlar, bir önceki günkü güçlü yükselişi sildi. Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) 35 Tayvan doları düşerek 2.390 Tayvan dolarına inerken, Tayvan doları ABD doları karşısında 32,5 seviyesinin üzerine çıktı.
İçindekiler
- TAIEX önceki günkü yükselişini geri verdi
- Düşüş nasıl gelişti?
- Baskının başını TSMC ve MediaTek çekti
- Finans hisseleri yükselirken küçük hisselerin ivmesi azaldı
- UMC ve WIN Semiconductors zıt yönlerde hareket etti
- Tayvan doları erken saatlerdeki kazanımını geri verdi
- Fed'in faizleri sabit tutması teknoloji hisselerini neden rahatlatmadı?
- Merkez bankalarının kararları gündemde
- Öne Çıkanlar
TAIEX, yalnızca 20,71 puan düşüşle 47.014,87 seviyesinden açıldı; ancak kayıplar önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,08'e kadar genişledi. Endeks 28 Ekim'de 939,35 puan yükselmişti. Böylece gün içindeki en sert düşüş, önceki günkü kazanımı 41,16 puan aştı.
MediaTek ve Hon Hai hisseleri de baskı altında kaldı. MediaTek 235 Tayvan doları düşerek 4.000 Tayvan dolarına, Hon Hai ise 4,50 Tayvan doları gerileyerek 247 Tayvan dolarına kadar indi. Finans hisseleri ve bazı teknoloji şirketlerinin hisseleri yükselse de bu düşüşler ana endeksi aşağı çekti.
Satış dalgası, ABD Merkez Bankasının (Fed) faizleri değiştirmediği ve dört büyük ABD hisse senedi endeksinin de 28 Ekim'de yükselişle kapandığı bir dönemde geldi. Tayvan piyasası böylece önceki ABD işlem seansının ters yönünde hareket etti. Yatırımcılar ayrıca teknoloji şirketlerinin bilançolarını, yüksek ABD tahvil getirilerini ve yapay zekâ yatırımlarının getirisine ilişkin endişeleri değerlendirdi.
Veriler, seans içindeki işlemleri yansıtıyor. TAIEX'in nihai kapanış seviyesi ve son döviz kuru açıklanmadığından, sonrasında yaşanmış olabilecek toparlanmanın boyutu belirsizliğini koruyor.
Düşüş nasıl gelişti?
29 Ekim işlemleri, endeksin önceki günkü 47.035,58 kapanışına göre sınırlı bir gerilemeyle başladı. Ardından endeks 47.000'in altına inerken, yaklaşık 46.502 seviyesindeki yakından izlenen trend çizgisinin de altına düştü.
Sabah saatlerinde koşulların ne kadar hızlı değiştiği şu sıralamada görülüyor:
- 28 Ekim: TAIEX 939,35 puan yükselerek 47.000 seviyesini yeniden aştı.
- 29 Ekim açılışı: Endeks 20,71 puan gerileyerek 47.014,87 seviyesine indi.
- Erken işlemler: Endeks 46.826,68'e kadar gerilerken işlem hacmi açılıştan sonraki on dakika içinde 100 milyar Tayvan dolarını aştı.
- Saat 10.54: TAIEX, 704,91 puan veya yüzde 1,5 düşüşle 46.330,67 seviyesinde işlem gördü. İşlem hacmi 470,609 milyar Tayvan dolarıydı.
- Seans içinde: Açıklanan en sert düşüş 980,51 puana, endeks seviyesi ise 46.055,07'ye ulaştı.
Satışlar hızlanırken piyasa 46.146 olarak açıklanan düşük seviyeyi de gördü. Bu rakamlar, başlangıçtaki 200 puanı aşan kayıptan 1.000 puana yaklaşan düşüşe kadar gerilemenin farklı aşamalarını gösteriyor.
46.502 civarındaki çizgi, yaklaşık üç aylık günlük fiyatları yumuşatarak gösteren üç aylık hareketli ortalamaydı. Yatırımcılar bu ölçütü, endeksin yakın dönem eğilimiyle karşılaştırmak için kullanıyor. Bu seviyenin altına inilmesi, piyasayı hem bu referans noktasının hem de daha belirgin olan 47.000 eşiğinin altına taşıdı.
Baskının başını TSMC ve MediaTek çekti
TSMC, önceki 2.425 Tayvan dolarlık kapanışına göre 5 Tayvan doları düşüşle 2.420 Tayvan doları seviyesinden açıldı. Seansın başlarında 2.415 Tayvan dolarından, düşüş derinleşirken ise 2.395 Tayvan dolarından işlem gördü. Ardından açıklanan en düşük seviye olan 2.390 Tayvan dolarına indi. En yüksek 35 Tayvan dolarlık kayıp yaklaşık yüzde 1,44'e karşılık geldi.
MediaTek'in düşüşü yüzde olarak daha sertti. Hisse, 4.205 Tayvan dolarlık açılış fiyatıyla önceki kapanışının şimdiden 30 Tayvan doları altındaydı. 4.000 Tayvan doları seviyesinde 235 Tayvan dolarlık kayıp yaklaşık yüzde 5,55'lik düşüş anlamına geldi.
Hon Hai seansın başlarında 252,50 Tayvan dolarıyla kısa süreliğine daha dirençli bir görünüm sergiledi. Ancak hisse 250 Tayvan dolarıyla daha düşük açıldı ve daha sonra 247 Tayvan dolarına indi. Bu seviye, önceki 251,50 Tayvan dolarlık kapanışın yaklaşık yüzde 1,79 altındaydı.
TAIEX, şirketlerin piyasa değerine göre ağırlıklandırılıyor. Bu nedenle büyük şirketlerdeki hareketler, küçük şirketlerdeki eşit büyüklükteki fiyat değişimlerinden daha fazla etkili oluyor. Bu yüzden TSMC ve diğer büyük elektronik şirketlerindeki satışlar, piyasanın bazı bölümleri yükselişte kalırken gösterge endeksi sert biçimde aşağı çekebiliyor.
Delta Electronics de düşüşe katkıda bulunarak yüzde 3'ten fazla geriledi ve 1.485 Tayvan dolarına indi. Elektronik sektörü endeksi yüzde 2'den fazla, yarı iletken endeksi ise yüzde 1,5'ten fazla düşerek daha geniş bir teknoloji hissesi grubunun baskı altında olduğunu gösterdi.
Finans hisseleri yükselirken küçük hisselerin ivmesi azaldı
Finans hisseleri, sektör endeksinin sabah saatlerinde yüzde 1'den fazla yükselmesiyle en belirgin güçlü alanlardan birini oluşturdu. Hafıza çipi ve ekran hisselerinde de erken işlemlerde yükselişler görüldü; ancak satışlar yayıldıkça bu direnç daha tutarsız hâle geldi.
Ekran paneli üreticisi AUO, yükselişten düşüşe geçerek yaklaşık yüzde 4 geriledi ve 34 Tayvan dolarına indi. Plastik hisseleri de eksiye dönerken sektör endeksi yaklaşık yüzde 1 düştü.
Tayvan'da çok sayıda küçük ölçekli şirketin hisselerini izleyen TPEx Endeksi, başlangıçta yüzde 0,28 yükseldikten sonra düşüşe geçti. Bu dönüş, ana piyasa zayıf seyrederken küçük hisselerin daha güçlü olduğu yönündeki erken görünümün sabah boyunca korunmadığını gösterdi.
Buna rağmen bazı şirket hisseleri güçlü yükselişlerini korudu. Faraday Technology günlük üst fiyat limitine ulaşarak 231,50 Tayvan doları oldu. Fitipower Integrated Technology yüzde 7,81 yükselişle 207 Tayvan dolarına, VIA Labs yüzde 5,99 artışla 141,50 Tayvan dolarına çıktı. Elite Semiconductor Microelectronics Technology yüzde 5,08, Chroma ATE ise erken işlemlerde yüzde 4,49 yükseldi.
Bu tablo, yatırımcılara yalnızca manşet endeksin gösterdiğinden daha karmaşık bir görünüm sundu. Büyük çip hisseleri gösterge endeksi aşağı çekerken finans hisseleri yükseliyor, bazı teknoloji şirketleri ise genel düşüşe rağmen alıcı buluyordu.
UMC ve WIN Semiconductors zıt yönlerde hareket etti
Bir diğer büyük çip üreticisi United Microelectronics Corp. (UMC), işlemlerin başlarında yüzde 5'ten fazla düşerek 118,50 Tayvan dolarına indi; ardından günlük alt fiyat limiti olan 115,50 Tayvan dolarını gördü. İşlem hacmi 230.000 lotu aştı.
Tayvan'da günlük fiyat limitleri, çoğu hissenin bir seans içinde ne kadar yükselebileceğini veya düşebileceğini sınırlandırıyor. Alt limite ulaşan hisse izin verilen günlük aralığın en altına, üst limite ulaşan hisse ise en üstüne gelmiş oluyor.
WIN Semiconductors ise ters yönde hareket ederek hisse başına 4,55 Tayvan doları üçüncü çeyrek kârı açıklamasının ardından 594 Tayvan dolarıyla üst limite ulaştı. İşlem hacmi 50.000 lotu aştı. Şirket, bazı iletişim ve radyo frekansı bileşenlerinde kullanılan galyum arsenit malzemesiyle çip üretiyor.
UMC'nin düşüşü ile WIN Semiconductors'ın yükselişi arasındaki fark, genel teknoloji hisseleri satışında şirket sonuçlarının önemini gösterdi. Yatırımcılar bazı çip üreticilerinin hisselerini yoğun biçimde satarken, talep gören bilanço haberleri açıklayan diğer şirketlerin hisselerini alıyordu.
Tayvan doları erken saatlerdeki kazanımını geri verdi
Tayvan doları, önceki seansa göre 0,028 Tayvan doları değer kazanarak ABD doları başına 32,39 seviyesinden açıldı. Hisseler zayıflarken yön değiştiren kur, önce 32,4'ü, ardından 32,5'i aştı ve 32,564 seviyesine ulaştı.
Kurun en zayıf olduğu bu noktada Tayvan doları önceki kapanışına göre 0,146 Tayvan doları değer kaybetmişti. Gün ortasındaki kur 32,533 olarak kaydedildi; bu, önceki kapanışa göre 0,115 Tayvan doları düşüş anlamına geliyordu. Taipei Forex Inc.'deki işlem hacmi 1,213 milyar ABD dolarına ulaştı.
Döviz kuru, bir ABD doları almak için kaç Tayvan doları gerektiğini gösteriyor. Kurun 32,39'dan 32,564'e yükselmesi, Tayvan dolarının değer kaybettiği anlamına geliyor: aynı miktardaki doları almak için daha fazla yerel para gerekiyor.
Yabancı yatırım, iki piyasayı birbirine bağlayabiliyor. Tayvan hisselerini alan yurt dışındaki yatırımcılar yabancı para birimlerini Tayvan dolarına çevirebilir; paralarını piyasadan çıkaran yatırımcılar ise bunun tersini yapabilir. Günün sonunda yabancı yatırımcıların net işlem bakiyesi ve yurt dışına aktarılan para miktarı açıklanmadı.
Asya para birimleri farklı yönlerde hareket etti. Japon yeni ABD doları karşısında 157-158 bandında dalgalanırken Güney Kore wonu, bir önceki günkü sert düşüşün ardından bir miktar toparlandı. Tayvan doları ise hisse senedi piyasasıyla birlikte değer kaybetti.
Fed'in faizleri sabit tutması teknoloji hisselerini neden rahatlatmadı?
Fed'in gösterge faizi değiştirmeme kararı piyasa beklentileriyle örtüşüyordu. Buna rağmen iki yetkilinin faiz artışını destekleyerek sabit tutma kararına karşı oy vermesi, daha fazla sıkılaşma olasılığına ilişkin tartışmaları gündemde tuttu.
Federal Açık Piyasa Komitesinin 10-2 oyuyla kabul edilen Fed'in 28 Ekim tarihli açıklamasında şu ifadeler yer aldı: "Komite, Federal Rezerv'in ikili görevini desteklemek amacıyla federal fon oranı hedef aralığını yüzde 3,75-4 seviyesinde tutmaya karar verdi." Lisa D. Cook ve Beth M. Hammack, hedef aralığın 0,25 yüzde puan artırılmasını tercih ederek karara karşı çıktı.
Fed, enflasyon ve istihdam verilerine odaklanmayı da sürdürdü. Faizlerin değiştirilmemesi mevcut borçlanma maliyetlerini sabit tuttuğundan, yatırımcıların bu maliyetlerin iş harcamalarını, ekonomik büyümeyi ve şirket kârlarını nasıl etkileyeceğini değerlendirmesi gerekiyor.
ABD Hazine tahvillerinin getirileri de baskıyı artıran bir başka etken oldu. ABD'nin 10 yıl vadeli devlet tahvilinin getirisi yüksek seyrini korudu. Yüksek tahvil getirileri, yatırımcılara alternatif bir getiri kaynağı sunuyor ve özellikle değeri büyük ölçüde gelecek yıllarda elde edilmesi beklenen kârlara dayanan pahalı hisseleri daha az cazip hâle getirebiliyor.
Alphabet hisselerinin ABD'de normal işlemler sona erdikten sonra sert düşmesi, yapay zekâya yapılan büyük yatırımların yeterli kâr getirip getirmeyeceğine ilişkin endişeleri artırdı. Zamanlama önemli: ABD'nin başlıca endekslerindeki yükseliş normal işlem seansını yansıtırken, Alphabet'in seans sonrasındaki düşüşü Asya'daki yatırımcıların değerlendirmesi gereken yeni bir gelişme oldu.
Tayvan'ın büyük teknoloji şirketleri; çip üretimi, elektronik imalatı ve ilgili ekipmanlar aracılığıyla bu yatırım döngüsünün merkezinde yer alıyor. Yapay zekâ talebine ilişkin beklentiler bu şirketlerin hisselerini destekleyebilirken, müşteri harcamaları ve kârlılığa dair şüpheler yatırımcı iştahını hızla değiştirebiliyor.
Merkez bankalarının kararları gündemde
Avrupa Merkez Bankasının faiz kararını 29 Ekim akşamı, Japonya Merkez Bankasının ise 30 Ekim'de açıklaması planlanıyordu. Piyasa takvimindeki sıradaki tarihli gelişmeler bunlardı.
Yatırımcılar genel olarak Japonya Merkez Bankasının faizleri değiştirmemesini bekliyordu. Dikkatler, Japon yeni karar öncesinde dolar karşısında 157-158 civarında işlem görürken Başkan Kazuo Ueda'nın yeni bir faiz artışına işaret edip etmeyeceğine çevrilmişti.
Tayvan açısından yakın vadeli gelişmeler somuttu: gösterge endeks en sert düşüşünde bir önceki günkü yükselişini geri vermiş, büyük elektronik hisseleri gerilemiş ve yerel para birimi dolar başına 32,5'in altındaki değerini kaybetmişti. Finans hisseleri ve bazı teknoloji şirketlerindeki yükselişler kısmi destek sağladı; ancak sabah saatlerinde satışlar en büyük şirketlerin ötesine yayıldı.
Öne Çıkanlar
- TAIEX, 29 Ekim'de 980,51 puana, yaklaşık yüzde 2,08'e varan düşüşle 46.055,07 seviyesine indi.
- En sert düşüş, bir önceki günkü 939,35 puanlık yükselişi aştı.
- TSMC 2.390, MediaTek 4.000 ve Hon Hai işlem sırasında 247 Tayvan dolarına kadar geriledi.
- Finans hisseleri yüzde 1'den fazla yükselirken UMC alt fiyat limitine, WIN Semiconductors ise üst limite ulaştı.
- Tayvan doları, gün ortasında 32,533'e gelmeden önce ABD doları karşısında 32,564 seviyesine kadar değer kaybetti.
- Fed faizleri değiştirmedi. Takvimde sırada Avrupa ve Japonya merkez bankalarının kararları bulunuyordu.






