Et fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletmek için daha fazla mısır ithalatı
Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., ülkede sarı mısır açığı yaşanmasının beklendiği bir dönemde yem maliyetlerini kontrol altına almak ve domuz eti ile kümes hayvanı fiyatlarındaki artışları önlemek amacıyla, Asgari Erişim Hacmi (MAV) programı kapsamında Filipinler'in mısır ithalat kotasını iki kattan fazla artırarak 500 bin tona çıkardı.
İçindekiler
- Et fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletmek için daha fazla mısır ithalatı
- Genişletilen kota neyi değiştiriyor?
- Mısır açığı domuz eti ve tavuk fiyatlarını neden etkiliyor?
- Ek kota açığın beşte birini karşılıyor
- Çiftçiler 12 milyar peso gelir kaybı riski konusunda uyarıyor
- Haneler tasarruftan yararlanacak mı?
- Kararname süreci nasıl ilerledi?
- Ek kotadan kimler yararlanabilir?
- Öne Çıkanlar
Marcos adına İcra Sekreteri Ralph Recto tarafından 26 Ekim 2026'da imzalanan 129 sayılı İcra Kararnamesi, kotaya 280 bin ton ekliyor. Ek miktar, Mart-Aralık 2026 döneminde öngörülen 1,422 milyon tonluk sarı mısır açığının yaklaşık yüzde 20'sini karşılayacak.
Bu önlem, tarımsal üretim yapan iki grubu zor bir fiyat kararının merkezine yerleştiriyor. Hayvancılık ve kümes hayvanı üreticilerinin hayvanlarını beslemek için uygun fiyatlı mısıra ihtiyacı var. Mısır yetiştiricilerinin ise hasatlarının maliyetini karşılamaya ve gelirlerini sürdürmeye yetecek fiyatlar ödeyen alıcılara ihtiyacı var.
Özgür Çiftçiler Federasyonu, daha ucuz ithalatın yerel alım fiyatlarını kilogram başına 1,70 peso düşürmesi hâlinde üreticilerin yılda 12 milyar pesoya kadar kayıp yaşayabileceğini tahmin ediyor. Federasyonun ulusal yöneticisi Raul Montemayor, tüketicilerin düşük ithalat vergilerinden sağlanan tasarrufun tamamından yararlanması durumunda bile tavuk eti perakende fiyatlarının yüzde 1'den az düşeceğini tahmin ediyor.
Hükümet, kotanın genişletilmesini arz açığına yönelik geçici bir yanıt olarak nitelendiriyor. Uygulamadaki etkisi, ek ithalat kotasının kimlere verileceğine, sevkiyatların ne zaman ulaşacağına ve tasarrufun hayvancılık üreticileriyle tüketicilere yansıyıp yansımayacağına bağlı olacak.
Genişletilen kota neyi değiştiriyor?
Yaygın olarak MAV diye anılan Asgari Erişim Hacmi, belirli miktarda bir tarım ürününün ülkeye daha düşük ithalat vergisiyle girmesine izin veren kotadır. Gümrük vergisi, ithal ürünlerden alınan vergidir.
Kota kapsamındaki mısıra yüzde 5, kota dışındaki ithalata ise yüzde 15 gümrük vergisi uygulanıyor. Dolayısıyla MAV'ın genişletilmesi, daha fazla mısırın düşük oranlı vergiden yararlanmasını sağlıyor. Kota üzerindeki ithalat ise yüksek vergiye tabi olmaya devam ediyor.
Kararnamede önceki kota 220 bin ton olarak belirtilirken, Tarım Bakanlığının daha önceki teklifinde 216.940 ton rakamı kullanılmıştı. Her iki durumda da genişletilmiş kota 500 bin ton olarak belirleniyor.
Kararnamedeki rakamlar esas alındığında artış yaklaşık yüzde 127. Yeni kota, öncekinin yaklaşık 2,27 katı; ek miktar ise MAV Plus Mekanizması üzerinden sağlanacak.
İki gümrük vergisi oranı arasındaki fark 10 yüzde puan. Bu, uygun sevkiyatlara uygulanan vergiyi düşürüyor; ancak ithal mısırın nihai maliyetine satın alma fiyatı, navlun ve diğer giderler de dahil. Düşük vergi, ithalatçılara bu masrafların düzeyine bağlı olarak tasarruf olanağı sunuyor.
Mısır açığı domuz eti ve tavuk fiyatlarını neden etkiliyor?
Sarı mısır, domuz ve kümes hayvanı yetiştiriciliğinde kullanılan yemlerin başlıca enerji kaynaklarından biri. Mısır kıtlaştığında veya pahalandığında yem üreticilerinin maliyetleri yükseliyor; bu artış tedarik zinciri boyunca çiftliklere ve sonunda et reyonlarına yansıyabiliyor.
129 sayılı İcra Kararnamesi, yurt içi mısır arzının yetersiz kalmasının yem maliyetlerini ve domuz eti ile kümes hayvanı üretim giderlerini artırabileceği, gıda fiyatları üzerindeki baskıyı da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuyor. Hükümetin acil hedefi, düşük vergi oranından yararlanarak daha fazla mısırı piyasaya sunmak ve bu artışları önlemek.
Tarım Bakanlığı, El Niño'yu ve Orta Doğu'daki gerilimleri arz açısından risk unsurları olarak gösterdi. Kararnamede ayrıca, yurt içi üretimi kısıtlayabilecek hava koşulları riskinin yanı sıra gübre, yakıt, navlun ve diğer tarımsal girdi maliyetlerindeki artışa da dikkat çekildi.
Kümes hayvanı üreticileri açısından önemli olan, yalnızca gümrük vergisi değil, çiftliğe teslim edilen yemin fiyatı. Tavuk satın alan bir hane için fiyat, diğer üretim giderlerine, piyasadaki et miktarına ve talebe de bağlı. Dolayısıyla limandaki değişikliklerin tüketiciye ulaşması için arada birçok işletme bulunuyor.
Ek kota açığın beşte birini karşılıyor
Eklenen 280 bin ton, öngörülen 1,422 milyon tonluk sarı mısır açığının yaklaşık yüzde 19,7'sine karşılık geliyor. Bu ek kota çıkarıldığında, öngörülen açığın yaklaşık 1,142 milyon tonu başka arz kaynakları veya piyasa düzenlemeleriyle karşılanmayı bekliyor.
Bu karşılaştırma, müdahalenin kapsamının sınırlı olduğunu gösteriyor. Hükümet, yurt içi arzı desteklemek için daha fazla mısırın düşük gümrük vergisiyle ülkeye girmesine izin veriyor; ancak öngörülen açık, ek kotadan çok daha büyük.
Tartışmalarda atıfta bulunulan Filipinler İstatistik Kurumu verilerine göre, ülkenin mısır üretimi 2024'teki 8,32 milyon tondan 2025'te 8,14 milyon tona geriledi. Bu, 180 bin tonluk, yani yaklaşık yüzde 2,2'lik bir düşüş anlamına geliyor.
Yıllık rakamlar toplam mısır üretimini kapsarken, açık tahmini Mart-Aralık 2026 dönemindeki sarı mısırla ilgili. Bunlar farklı ölçümleri ifade ediyor: Biri önceki yılın hasadını, diğeri ise belirli bir dönemde belirli bir mısır türünde beklenen arz açığını izliyor.
Çiftçiler 12 milyar peso gelir kaybı riski konusunda uyarıyor
Özgür Çiftçiler Federasyonu, daha ucuz ithal mısırın fiyatları yalnızca ithal sevkiyatların kendisinde değil, çok daha geniş bir alanda etkileyebileceğini söylüyor. Yerel alıcılar, Filipinli üreticilere ödeyecekleri fiyatı belirlerken düşük ithalat fiyatını ölçüt olarak kullanabilir.
Federasyonun ulusal yöneticisi Raul Montemayor, çiftçilerin ürünlerini satarken aldıkları tarla çıkış fiyatının kilogram başına 1,70 peso düşmesi hâlinde ortaya çıkabilecek yıllık gelir kaybından söz etti.
"İthalat vergilerindeki indirim tüketicilere çok az fayda sağlarken tarla çıkış fiyatlarının kilo başına 1,7 peso düşmesi hâlinde mısır çiftçileri yılda 12 milyar pesoya kadar kayba uğrayacak," dedi Montemayor.
Federasyonun tahmini bu fiyat düşüşünün gerçekleşmesi koşuluna dayanıyor. Federasyon, düşük vergi oranıyla ithal edilen mısırın kilogram başına 1,70 peso daha ucuza gelebileceği ve bunun tüccarları yerel alım fiyatlarını benzer miktarda düşürmeye yöneltebileceği endişesini taşıyor.
Tarım Sanayisi Birliği (SINAG) de teklife karşı çıkarak düşük ithalat vergilerinin tüketicilere anlamlı bir tasarruf sağlayıp sağlamayacağını sorguladı. Çiftçi grupları, yerel hasatla aynı dönemde gelen ithalatın yerli mısırla doğrudan rekabet ederek üreticilerin kazancını azaltabileceği uyarısında bulundu.
Zamanlama önemli; çünkü üreticiler depolanması veya alıcılara ulaştırılması gereken fiziksel bir ürünü satıyor. Hasat döneminde daha fazla arzın piyasaya girmesi, alıcıların pazarlık gücünü artırabilir. Bu nedenle sevkiyat takvimi, çiftçiler açısından başlıca ithalat miktarı kadar önemli.
Haneler tasarruftan yararlanacak mı?
Montemayor, tavuk eti reyonundaki olası faydanın mısır üreticilerinin karşılaşabileceği kayıpla kıyaslandığında küçük kaldığını savunuyor. Tahmini, ithalat vergilerindeki tasarrufun tamamının üretim zinciri boyunca tüketiciye yansıtılacağı varsayımına dayanıyor.
Montemayor, tavuk fiyatlarında olası değişimi anlatırken bu varsayımı şöyle açıkladı:
"İthalat vergilerindeki tasarrufun tamamının tüketicilere yansıtılacağını varsayarsak tavuk eti perakende fiyatları yüzde birden az düşer," dedi.
Montemayor, yem fabrikaları ve işleyicilerin maliyetlerini düşürmek için tasarrufun bir kısmını kendilerinde tutabileceği uyarısında bulundu. Bu da faydanın nasıl paylaşılmasını temel bir mesele hâline getiriyor: İthalatta daha ucuz mısır ve perakendede daha ucuz tavuk, aynı zincirin birbirinden ayrı iki aşaması.
Hükümetin açıkladığı hedefler arasında fiyat artışlarını önlemek de bulunuyor. Yem maliyetleri düşerken diğer giderler yükselirse haneler, belirgin bir indirim yerine et fiyatlarında daha istikrarlı bir seyir görebilir. Sonuç; ithalat fiyatlarına, taşıma maliyetlerine, teslimat hızına ve hayvancılık ile kümes hayvanı piyasalarının koşullarına bağlı olacak.
Kararname süreci nasıl ilerledi?
Marcos, kota artışı teklifini 29 Eylül'de Kongreye sundu. Tarımsal Gümrük Tarifeleri Yasası olarak bilinen 8178 sayılı Cumhuriyet Yasası uyarınca, Kongrenin teklifi aldıktan sonraki 15 gün içinde esaslı bir işlem yapmaması hâlinde MAV düzenlemesi onaylanmış sayılıyor.
Kongre, belirtilen süre içinde tavsiye üzerine işlem yapmadı. Teklif, 6 Ekim'de Temsilciler Meclisinde düzenlenen bir bilgilendirme toplantısında ele alındı; icra kararnamesi ise aynı ayın ilerleyen günlerinde imzalandı.
- 29 Eylül 2026: Marcos, önerilen mısır kotası artışını Kongreye sundu.
- 6 Ekim 2026: Teklif, Temsilciler Meclisindeki bir bilgilendirme toplantısında ele alındı.
- 26 Ekim 2026: Recto, Marcos adına 129 sayılı İcra Kararnamesi'ni imzaladı.
- Yayımlandığında: Kararname, Resmî Gazete'de veya ülke çapında dağıtımı olan bir gazetede yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
- Yürürlüğe girişinden sonraki 30 gün içinde: MAV Yönetim Komitesi, kota tahsisi ve dağıtımına ilişkin yönergeleri yayımlamak zorunda.
Yayımlanma tarihi ve bu yönergeler için kesin bir takvim günü belirtilmedi. Kararnamenin yürürlüğe girmesini ve komitenin 30 günlük uygulama süresini başlatan olay, yayım.
Ek kotadan kimler yararlanabilir?
Kararnamede yem fabrikaları ve yem üreticileri uygun yararlanıcılar arasında sayılıyor. Kendi hayvancılık ve kümes hayvanı işletmelerinde kullanılmak üzere yem üreten çiftçiler, kooperatifler ve birlikler de yararlanabilecek.
MAV Yönetim Komitesi, kotanın adil ve şeffaf biçimde tahsis edilip dağıtılmasını sağlamaya yönelik kurallar belirlemek zorunda. Bu kurallar, uygun kullanıcıların ek miktara nasıl erişeceğini belirleyecek.
Hayvancılık işletmeleri açısından erişim, tamamen yüksek orandan vergilendirilen arzlara bağlı kalmak yerine düşük gümrük vergisiyle mısır temin etme olanağı anlamına gelebilir. Mısır üreticileri için temel kaygılar ise piyasaya ne kadar ürün geleceği, ne zaman gireceği ve yerel alıcıların fiyatlarını nasıl ayarlayacağı.
Politikanın temel sınavı, yerli üreticilere verilecek zararı sınırlarken yem ve et fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletip hafifletmeyeceği. Kararname ek kotayı oluşturuyor; bu kotanın kimlere nasıl fayda sağlayacağını ise dağıtım kuralları ve mısırın piyasadaki dolaşımı belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- 129 sayılı İcra Kararnamesi, MAV kapsamındaki mısır ithalat kotasını 220 bin tondan 500 bin tona çıkarıyor.
- Eklenen 280 bin ton, Mart-Aralık 2026 dönemi için öngörülen sarı mısır açığının yaklaşık yüzde 20'sini karşılıyor.
- Kota kapsamındaki mısır ithalatına yüzde 5, kota dışındaki ithalata ise yüzde 15 gümrük vergisi uygulanıyor.
- Özgür Çiftçiler Federasyonu, tarla çıkış fiyatlarının kilogram başına 1,70 peso düşmesi hâlinde üreticilerin yılda 12 milyar pesoya kadar kayıp yaşayabileceğini tahmin ediyor.
- Federasyona göre gümrük vergisi tasarrufunun tamamı tüketicilere yansıtılsa bile tavuk eti perakende fiyatları yüzde 1'den az düşecek.
- MAV Yönetim Komitesi, kararname yürürlüğe girdikten sonraki 30 gün içinde uygulama yönergelerini yayımlamak zorunda.






