Endonezya, 2032 Hedefi Yaklaşırken İlk Nükleer Santral İçin Batam ve Halmahera’yı İnceliyor

9 dakikalık okuma
Indonesia Studies Batam and Halmahera for First Nuclear Plant as 2032 Target Nears

Endonezya’nın ilk nükleer santrali için genişleyen arayışa Batam da katıldı

Endonezya, ilk nükleer santralinin kurulacağı yer için Riau Adaları’ndaki Batam’ı ve Halmahera, Kalimantan ve Sumatra’daki bölgeleri inceliyor. Yer seçiminin en geç 2027’ye kadar yapılması bekleniyor. Arayış kapsamında farklı kapasite ve takvimlere sahip çeşitli öneriler değerlendiriliyor: 2032’de devreye alınması hedeflenen ilk 250 megavatlık santral, ulusal elektrik planında iki bölgeye ayrılan 500 megavatlık kapasite ve Kuzey Halmahera’da önerilen 200 megavatlık yüzer tesis.

İçindekiler
  1. Endonezya’nın ilk nükleer santrali için genişleyen arayışa Batam da katıldı
  2. Planlarda neden 250, 500 ve 200 megavatlık kapasiteler yer alıyor?
  3. Değerlendirilen 28 aday bölge ve gündemdeki diğer seçenekler
  4. Rusya ve Endonezyalı yatırımcının Halmahera önerisi
  5. Kuzey Halmahera’daki yerel yöneticiler elektrik ve istihdam bekliyor
  6. Yer seçiminden elektrik arzına uzanan sıkışık takvim
  7. Güvenlik kuralları ve yabancı ortaklar belirleyici olmaya devam ediyor
  8. Nükleer enerji, çok daha büyük bir genişleme planında küçük bir payla başlıyor
  9. Yerli araştırmalar programın bir başka ayağını oluşturuyor
  10. Öne Çıkanlar

Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı Koordinasyon Bakanı Bahlil Lahadalia, 26 Ekim 2026’da Cakarta’daki bakanlıkta yaptığı açıklamalarda Batam’ın adını verdi. Projenin belirli bir yerde güvenli, teknik açıdan uygulanabilir ve ekonomik olup olmadığını değerlendiren fizibilite çalışmalarının ardından inşaat kararlarının alınacağını söyledi.

Bahlil, Endonezya’nın nükleer enerji geliştirme konusunda çeşitli ülkelerle işbirliği kurduğunu belirtti. Yer arayışına ilişkin şunları söyledi:

Endonezya hükümeti, nükleer santraller konusunda çeşitli ülkelerle işbirliğine girdi. Şu anda incelenen muhtemel bölgelerden biri Riau Adaları’nda.

Dolayısıyla Batam, inşaat yapılacağı kesinleşmiş bir yer değil, aday bölgelerden biri. Bahlil, Rusya ile işbirliğinin değerlendirildiği Kuzey Maluku’daki Halmahera’nın yanı sıra Kalimantan ve Sumatra’yı da inceleme altındaki bölgeler olarak sıraladı.

Şimdi öncelik, bu bölgesel seçenekler arasından bir yer belirlemek, proje tasarımını oluşturmak ve onaylı bir geliştirme süreci başlatmak. Enerji Bakan Yardımcısı Yuliot Tanjung, hükümetin önce yeri belirlemesi, ardından devlet elektrik şirketi PLN’den proje yüklenicisini seçmek üzere ihale açmasını istemesi gerektiğini söyledi.

Reklam

Planlarda neden 250, 500 ve 200 megavatlık kapasiteler yer alıyor?

Endonezce kısaltması RUPTL olan PLN’nin 2025-2034 Elektrik Tedarik İş Planı’nda Sumatra’ya 250 megavat, Kalimantan’a da 250 megavat nükleer kapasite ayrılıyor. Toplam kapasite 500 megavat, yani 0,5 gigavat ediyor.

Bahlil daha önce, inşaatın muhtemelen 2027’de başlayabileceği ve 2032’de tamamlanmasının hedeflendiği, nispeten düşük, 250 megavatlık bir kapasiteyle başlanmasının planlandığını söylemişti. Yuliot ise ilk 500 megavatlık kapasitenin elektrik şebekesine bağlanması için 2032-2034 aralığını vermişti.

Bu rakamlar planlama sürecinin farklı ölçeklerini ifade ediyor: ilk proje için 250 megavat, PLN’nin planında iki bölgeye ayrılan kapasitenin toplamı olarak ise 500 megavat. Kuzey Halmahera’da önerilen yüzer santral, her biri 100 megavatlık iki üniteden oluşan, kendine özgü 200 megavatlık bir tasarıma sahip. Yetkililer bu önerinin Sumatra ve Kalimantan’a ayrılan kapasitelere nasıl dahil edileceğini henüz açıklamadı.

Megavat, bir santralin elektrik üretme hızını ölçer. Yıl boyunca sağlanan gerçek elektrik miktarı, santralin ne sıklıkla çalıştığına ve bakım ya da yakıt ikmali için ne zaman durduğuna da bağlıdır. Dolayısıyla açıklanan kapasiteler tesislerin önerilen büyüklüğünü gösterirken, nihai üretim seçilecek tasarımlara ve işletme düzenlemelerine göre belirlenecek.

Değerlendirilen 28 aday bölge ve gündemdeki diğer seçenekler

Yuliot, 22 Ekim’de hükümetin 28 aday bölge belirlediğini ve yüzer nükleer santral seçenekleri de dahil olmak üzere başka yerleri değerlendirdiğini söyledi. Halihazırda incelenen bölgeler arasında Bangka Adası, Doğu Kalimantan ve Batı Kalimantan’ı saydı.

Bahlil daha önce Sumatra ve Kalimantan’da fizibilite incelemeleri yapıldığını ve bu bölgelerin öncelikli seçenekler olduğunu söylemişti. 26 Ekim’deki açıklamalarıyla incelemenin Batam ve Halmahera’yı da kapsadığını duyururken, kararın daha fazla araştırmaya bağlı olduğunu vurguladı.

Bir sonraki idari adım yer seçimi. Yuliot’un tarif ettiği sıraya göre PLN, bunun ardından projeyi yürütecek tarafı seçmek için ihaleye çıkacak. Aday bölgelerde yaşayan topluluklar açısından bu seçim, izinler ve çevresel gereklilikler dahil, yerel ölçekte belirli bir geliştirme sürecinin başlaması anlamına gelecek.

Yüzer santral seçenekleri arayışa yeni bir boyut kazandırıyor. Hükümet, yalnızca karada inşa edilecek reaktörleri değil, yüzer platformlara kurulan tesisleri de inceliyor. Bu öneriler için de belirli bir yerin yanı sıra gerekli nükleer güvenlik, emniyet ve çevre onaylarının alınması gerekiyor.

Reklam

Rusya ve Endonezyalı yatırımcının Halmahera önerisi

Kuzey Halmahera önerisinin ticari çerçevesi, daha geniş kapsamlı ulusal yer arayışına kıyasla daha somut. Rusya’nın devlet nükleer enerji şirketi Rosatom ile Endonezya’nın PT Pembangkit Listrik Nuklir şirketi, 16 Ekim 2026’da Moskova’daki Rusya Enerji Haftası sırasında bir işbirliği anlaşması imzaladı.

Önerilen anlaşma kapsamında, her biri 100 megavat kapasiteli iki FPU-100 yüzer güç ünitesi sağlanacak. Toplam 200 megavatlık kapasite, Kuzey Maluku’daki Kuzey Halmahera’ya elektrik sağlayacak. PT Pembangkit Listrik Nuklir, devlet elektrik şirketi PLN’den ayrı bir şirket.

Yüzer ünitelerde, nükleer reaktörlerle çalışan Rus buzkıran gemilerinde kullanım deneyimi bulunan RITM serisi reaktörlerin kullanılması planlanıyor. Yüzer nükleer tesis, yüzen bir yapıya kurulu reaktörle elektrik üretiyor ve bu elektriğin kıyıdaki kullanıcılara sağlanması amaçlanıyor.

Yatırımcı Romo Nitiyudo Wachjo, diğer adıyla Haji Robert, projeyi PT Pembangkit Listrik Nuklir aracılığıyla yürütüyor. Projenin ilerleyebilmesi için fizibilite çalışmaları, izinler, nükleer güvenlik ve emniyet standartlarına uyum ile çevresel koruma önlemleri gerekiyor.

Bahlil, Halmahera için Rusya’yla işbirliğinin incelendiğini söyledi. Anlaşma, öneriye taraf şirketleri ve öngörülen teknolojiyi kazandırıyor. Ancak projenin hayata geçirilip geçirilmeyeceğini hükümetin onayı ve kalan geliştirme çalışmaları belirleyecek.

Kuzey Halmahera’daki yerel yöneticiler elektrik ve istihdam bekliyor

Kuzey Halmahera Bölge Başkanı Piet Hein Babua, 26 Ekim’de önerilen yatırıma destek verdiğini açıkladı. Nükleer enerji üretiminin bölgenin uzun vadeli enerji ihtiyacını karşılamasına yardımcı olurken büyük ve istikrarlı bir elektrik arzı sağlayabileceğini savundu.

Piet, nükleer enerjinin az miktarda yakıtla yüksek miktarda elektrik üretebilmesine dikkat çekti. Nükleer santralde reaktör içinde açığa çıkan enerji ısı üretir; bu ısı da elektrik üretiminde kullanılır. Elektrik üretim sürecinde yakıtın yanmasından kaynaklanan doğrudan karbondioksit salımı olmaz.

Yerel milletvekilleri, Gerindra Partisi’nden Iksan Wan ve Ulusal Mandat Partisi’nden Jumar Mafoloi de yatırıma destek verdi. Jumar, yatırımın yeni yatırımları teşvik etmesini ve özellikle gençler başta olmak üzere yerel halka iş imkânı sağlamasını umduğunu söyledi.

Bu beklentiler, önerinin yerelde neden ilgi gördüğünü açıklıyor: daha fazla elektrik, sanayiyi ve diğer ekonomik faaliyetleri destekleyebilir. Yayımlanan planlarda proje maliyeti, elektrik fiyatı ya da yerel istihdam sayısı belirtilmediğinden, değerlendirme sürerken bölge sakinleri bu pratik ayrıntılardan yoksun.

Reklam

Yer seçiminden elektrik arzına uzanan sıkışık takvim

Yuliot, bir nükleer santralin inşasının yedi ila on yıl süreceğini tahmin etti. Yer hazırlıklarının erkenden başlaması gerektiğine ilişkin uyarısı, özellikle çalışmaların ve yer seçiminin henüz tamamlanmadığı bölgelerde takvim üzerindeki baskıyı artırıyor.

2027’de başlayıp 2032’de tamamlanacak bir inşaat yaklaşık beş yıl sürer. Yuliot’un tahmininin 2027’deki bir başlangıca uygulanması ise tamamlanma tarihini 2034 ile 2037 arasına getirir. Takvim, seçilecek projeye ve yetkililerin inşaatın başlangıcını ve öncesinde tamamlanacak işleri nasıl tanımlayacağına bağlı olacak.

Önemli tarihler, ticari görüşmelerin, yer hazırlıklarının ve ulusal planlamanın nasıl paralel ilerlediğini gösteriyor:

  • 26 Mayıs 2025: PLN’nin 2025-2034 elektrik tedarik planı, nükleer enerji üretimi de dahil edilerek onaylandı.
  • 15 Ekim 2026: Bahlil, Banten eyaletinin Tangerang kentinde düzenlenen enerji güvenliği sempozyumunda yabancıların nükleer teknoloji önerilerini ele aldı.
  • 16 Ekim 2026: Rosatom ile PT Pembangkit Listrik Nuklir, Moskova’da işbirliği anlaşması imzaladı.
  • 22 Ekim 2026: Yuliot, yer seçiminin PLN’nin proje ihalesinden önce yapılması gerektiğini söyledi ve 28 aday bölge bulunduğunu açıkladı.
  • 26 Ekim 2026: Bahlil, Batam ve incelenen diğer bölgelerin adını verdi.
  • 2027: Hükümet, ilk yer seçimini en geç bu yıl içinde tamamlamayı bekliyor; Bahlil de inşaatın bu yıl başlayabileceğinden söz etti.
  • 2032-2034: Yetkililer ilk nükleer kapasitenin devreye girmesi için bu dönemi belirledi; daha erken hedef 2032.

Güvenlik kuralları ve yabancı ortaklar belirleyici olmaya devam ediyor

Endonezya; Rusya, ABD, Güney Kore ve Japonya’nın da aralarında bulunduğu ülkelerle nükleer işbirliğini görüşüyor. Bahlil, 15 Ekim’deki sempozyumda Almanya ve Kanada’yı da nükleer teknoloji alanında işbirliği öneren ülkeler arasında saydı.

Bahlil, olası ortakların test edilmiş kapasitelere ve kanıtlanmış deneyime sahip olması gerektiğini söyledi. Belirttiği yaklaşım, hem yer hem de uluslararası ortak seçiminde teknik ve güvenlik değerlendirmelerini merkeze alıyor.

Endonezya’nın nükleer düzenleyici kurumu BAPETEN de yasal çerçevenin hazırlanmasına katkı sunuyor. Kurumun Güvenlik Değerlendirmesinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Haendra Subekti, hükümetin güvenlik, hazırlık, uluslararası işbirliği ve hukuk uygulamalarını ele almak üzere 1997 tarihli 10 sayılı Nükleer Enerji Kanunu’nu gözden geçirdiğini söyledi.

Bu alanlar farklı sorumlulukları kapsıyor. Güvenlik, tesisin güvenilir biçimde işletilmesi ve kazalara karşı korunmayla ilgili. Emniyet, kasıtlı tehditlere karşı korumayı; hazırlık ise acil duruma müdahale kapasitesini kapsıyor. Endonezya’nın bir santral geliştirmesi, bu düzenlemelerin fiziksel inşaatla birlikte hazırlanmasını gerektiriyor.

Reklam

Nükleer enerji, çok daha büyük bir genişleme planında küçük bir payla başlıyor

PLN’nin planı, 2034’e kadar 69,5 gigavat ek kapasiteyi hedefliyor. Açıklanan dağılıma göre bu kapasitenin 42,6 gigavatı yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarından, 10,3 gigavatı depolamadan, 16,6 gigavatı ise fosil yakıtlardan sağlanacak. Fosil yakıt kapasitesinin 10,3 gigavatı doğal gazdan, 6,3 gigavatı kömürden oluşuyor.

Planlanan 0,5 gigavatlık nükleer kapasite, 69,5 gigavatlık ek kapasitenin yaklaşık yüzde 0,7’sine denk geliyor. Bu karşılaştırma, Endonezya’nın ilk santrali çevresinde oluşan ilgiye rağmen, ilk nükleer programın daha geniş elektrik kapasitesi artışı içindeki payının ne kadar küçük olacağını gösteriyor.

Depolama, elektrik üretiminden farklı bir işlev görüyor. Daha önce üretilen enerjiyi depolayıp ihtiyaç duyulduğunda kullanıma sunuyor. Yeni üretim kapasitesinin yanında depolamaya da yer verilmesi, yalnızca ne kadar üretim kapasitesi kurulduğunun değil, elektriğin ne zaman kullanılabilir olduğunun da yönetilmesi gerektiğini yansıtıyor.

Nükleer enerjiye yönelik uzun vadeli hedef çok daha büyük. Ulusal enerji projeksiyonları, 2060’a kadar 35-42 gigavatlık nükleer kapasiteyi ve bunun Endonezya’nın birincil enerji bileşiminin yüzde 12,1’ine kadarını karşılamasını öngörüyor. Birincil enerji, elektrik ya da kullanılabilir başka biçimlere dönüştürülmeden önceki enerjiyi kapsıyor. Bu nedenle söz konusu oran, yalnızca elektrik üretiminden daha geniş bir ölçüt kullanıyor.

35-42 gigavatlık kapasiteye ulaşmak, PLN’nin planındaki ilk 0,5 gigavatın 70 ila 84 katı büyüklüğünde nükleer kapasite anlamına gelecek. Dolayısıyla ilk projeler, yeni bölgeler, yatırımlar ve inşaat çalışmaları gerektirecek çok daha uzun bir genişleme sürecinin başlangıcı olacak.

Yerli araştırmalar programın bir başka ayağını oluşturuyor

Devlet Sekreteri Prasetyo Hadi, Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı BRIN ile diğer kamu kurumlarının nükleer araştırmaları enerji ve sağlık ihtiyaçlarına yönlendirdiğini söyledi. BRIN, nükleer santrali desteklemeye yönelik çalışmaların da aralarında bulunduğu araştırma ve yeniliklerini 6 Ağustos’ta Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda tanıttı.

Araştırmacılar ayrıca Endonezya’da 89 bin tona kadar uranyum ve 143 bin tona kadar toryum kaynağı bulunabileceğini belirtti. Bu maddeler nükleer enerji açısından önem taşıyor, ancak yer altındaki bir kaynağın kullanılabilir reaktör yakıtına dönüştürülmesi çeşitli sanayi aşamalarını gerektiriyor.

Araştırma çalışmaları ve yabancı ortaklarla yürütülen müzakereler, aynı programın farklı unsurlarını ele alıyor. BRIN’in çalışmaları yerli bilimsel ve teknik kapasiteyle ilgiliyken mevcut santral önerileri yer seçimini, teknoloji edinimini, inşaat düzenlemelerini ve mevzuat gerekliliklerinin karşılanmasını kapsıyor.

Batam, Halmahera ve diğer aday bölgeler için sıradaki somut kilometre taşı yer seçimi olmaya devam ediyor. Bu karar, ayrıntılı proje geliştirme çalışmalarının nerede yürütüleceğini belirleyecek ve birbiriyle yarışan takvim ve kapasite önerilerinden hangisinin Endonezya’nın faaliyete geçen ilk nükleer santrali olacağına ışık tutacak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Endonezya, 2027’ye kadar ilk yer seçimini yapmayı hedeflerken Batam, Halmahera ve Sumatra ile Kalimantan’daki bölgeleri inceliyor.
  • PLN’nin planında Sumatra ve Kalimantan’a ayrı ayrı 250 megavat, toplamda 500 megavat kapasite ayrılıyor.
  • Yetkililer ilk işletme başlangıcı için 2032’yi ve daha geniş bir dönem olarak 2032-2034 aralığını belirtti.
  • Rosatom ile PT Pembangkit Listrik Nuklir, Kuzey Halmahera için toplam 200 megavat kapasiteli iki yüzer ünite öneriyor.
  • Halmahera projesi için daha fazla çalışma, izin ve nükleer güvenlik, emniyet ve çevre onayları gerekiyor.
  • Endonezya, 2060’a kadar 35-42 gigavat nükleer kapasiteye ulaşma yönündeki uzun vadeli hedefini sürdürürken nükleer enerji mevzuatında değişiklik hazırlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir