Yeraltının derinliklerindeki ısı yeni bir enerji olanağı sunuyor
Singapur, ön değerlendirmelere göre mevcut yıllık elektrik tüketiminin 60 katından fazla potansiyel taşıyan jeotermal kaynaklar belirledi. Bu bulgular, yerin kilometrelerce altındaki ısının elektrik üretimi ile sanayide ısıtma ve soğutma için kullanılıp kullanılamayacağını inceleyecek yeni bir çalışmayı gündeme getirdi.
İçindekiler
- Yeraltının derinliklerindeki ısı yeni bir enerji olanağı sunuyor
- 60 yıllık karşılaştırma ne anlama geliyor?
- Araştırmada kaynaklar sondaj yapılmadan nasıl haritalandı?
- Admiralty ve Sembawang'da araştırmacılar neler buldu?
- Sıcak kayalar nasıl elektrik üretebilir?
- Güvenlik ve kentsel alan tercihleri belirleyecek
- Daha sığ ısı fabrikalarda kullanılabilir
- Yerel bir enerji kaynağı neden önemli?
- Yeni araştırmada hangi sorular yanıtlanmalı?
- Öne çıkan noktalar
Enerji Piyasası Kurumu (EMA), 2024-2026 yılları arasında ülke genelinde yürütülen jeofizik araştırmasının ardından bulguları 26 Ekim 2026'da duyurdu. Araştırmada, sondaj yapılmadan veya zemin kazılmadan, yerin 10 kilometreye kadar altındaki kaynaklar incelendi.
Singapur yılda yaklaşık 60 teravatsaat elektrik tüketiyor. Bu rakamın 60 ile çarpılması 3.600 teravatsaate karşılık geliyor ve ön kaynak tahmininin ölçeğini ortaya koyuyor. Singapur'un gerçekte ne kadar elektrik elde edebileceği; çıkarma teknolojisinin, maliyetin, güvenliğin ve santraller için uygun alanların daha ayrıntılı değerlendirilmesine bağlı olacak.
Enerji ve sanayiden sorumlu Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanı Tan See Leng, Singapur Uluslararası Enerji Haftası'nın açılışında yeni araştırmayı duyurdu. Bulguları umut verici bir başlangıç olarak nitelendiren Tan, jeotermal enerjinin geliştirilmesine ilişkin kararın alınmasının yıllar sürebileceğini de söyledi.
EMA, yeni nesil jeotermal santrallerin kurulmasını değerlendirmek üzere Surbana Jurong ve enerji danışmanlık şirketi GLJ Ltd'yi görevlendirdi. Araştırmanın 2026 sonuna kadar başlaması ve yaklaşık 15 ay sürmesi planlanıyor.
60 yıllık karşılaştırma ne anlama geliyor?
EMA'nın tahmini, yeraltındaki potansiyel enerji kaynağını Singapur'un bir yılda kullandığı elektrik miktarıyla karşılaştırıyor. Teravatsaat, litreyle su miktarının ölçülmesi gibi, elektrik miktarını ölçer. Dolayısıyla tahmin, planlanan bir santralin üretimini değil, olası toplam enerji miktarını ifade ediyor.
İşleyen bir jeotermal sistemin yeraltındaki ısıyı toplaması, yüzeye çıkarması ve elektriğe dönüştürmesi gerekir. Sistemin sağlayacağı faydalı enerji miktarı, ne kadar ısının geri kazanılabildiğine ve bunun ne hızla yapılabildiğine bağlı olur.
Karşılaştırmada temel alınan değer, Singapur'un mevcut tüketimi. Geliştirilen bir kaynağın ülkenin enerji arzına ne kadar süre katkıda bulunabileceğini ise gelecekteki elektrik talebi ve çıkarımın nihai hızı belirleyecek.
Bir sonraki araştırmada ön tahminler sınanacak ve kullanılabilir kaynakların daha net bir tablosu çıkarılacak. Hanehalkı ve işletmeler açısından asıl mesele, santrallerin kabul edilebilir bir maliyetle ne kadar güvenilir elektrik sağlayabileceği.
Araştırmada kaynaklar sondaj yapılmadan nasıl haritalandı?
Ülke genelindeki araştırmayı yürüten konsorsiyumda Chevron, Metatek Group ve Surbana Jurong yer aldı. Singapur'un yeraltı jeolojisini incelemek için özel donanımlı bir uçak ve yer sensörlerini içeren iki yöntem kullanıldı.
Metatek araştırma verilerini topladı ve işledi. Chevron ise işlenmiş bilgileri kullanarak jeolojik yapıların ve ısı kaynaklarının üç boyutlu modellerini oluşturdu. Bu modeller, yerin altında neler bulunabileceğini gösteriyor ve araştırmacıların hangi bölgelerde daha fazla incelemenin yararlı olabileceğini değerlendirmesine yardımcı oluyor.
EMA, yerin birkaç kilometre altında elektrik üretimine elverişli olabilecek yüksek sıcaklıktaki kaynaklar belirlendiğini açıkladı. Ayrıca yüzeye daha yakın, daha düşük sıcaklıktaki ve sanayide ısıtma ve soğutma amacıyla kullanılabilecek kaynaklar da tespit edildi.
Devam çalışmaları, olası kaynakların haritalanmasından pratik geliştirme olanaklarının değerlendirilmesine geçecek. Surbana Jurong ve GLJ, yeraltı koşullarını daha doğrudan incelemek için sondaj yapılmasını da içerebilecek ek değerlendirmelere uygun bölgeleri belirleyecek.
Admiralty ve Sembawang'da araştırmacılar neler buldu?
Akademik araştırmalar, incelenmeye değer bölgeleri daha önce de belirlemişti. Nanyang Teknoloji Üniversitesi (NTU) ve TUMCREATE araştırmacıları, Mart 2023'te Admiralty'de 1,12 kilometre derinlikte 70 santigrat derece sıcaklık ölçtü.
TUMCREATE, Münih Teknik Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren bir araştırma platformu. Admiralty'deki bulgu, araştırmacılara belirli bir derinlikte ölçülmüş sıcaklık verisi sunarak, yerin daha derinlerinde sıcaklığın nasıl arttığını incelemek için yerel bir karşılaştırma noktası sağladı.
Sembawang'da yeraltı sıcaklıklarının yüksek olduğuna ilişkin başka bulgular Temmuz 2025'te açıklandı. Pulau Tekong da ilgi duyulan bir başka bölge; adanın kuzeyindeki Unum bölgesinde bilinen bir kaplıca bulunuyor. Böylece Admiralty, Sembawang ve Pulau Tekong jeotermal araştırmalar için olası bölgeler olarak öne çıktı.
NTU'nun araştırma duyurusuna göre ortak projede Sembawang'da iki sondaj kuyusu açıldı ve 1,76 kilometre derinlikte 122 santigrat dereceye ulaşan sıcaklıklar kaydedildi. Araştırma, Ulusal Araştırma Vakfı ve EMA'nın desteğiyle NTU ve TUMCREATE tarafından Surbana Jurong işbirliğinde yürütüldü. Araştırma ekibine, NTU Enerji Araştırma Enstitüsü'nden Profesör Alessandro Romagnoli ile TUMCREATE'den Dr. Tobias Massier liderlik etti.
Sembawang'daki ölçüm, Sembawang Kaplıcası'nın yaklaşık 600 metre uzağında yapıldı. Araştırmacılar, kaya karotu analizleri ve sıcaklık gradyanlarından hareketle kuzey Singapur'daki ısı akışının küresel kıta ortalamasının en az iki katı olduğunu değerlendirdi. Admiralty ve Sembawang'daki iki saha da doğal olarak ısı üreten elementler içeren Simpang graniti üzerinde yer alıyor. Bu elementler, yüzeyde ölçülen ısı akışının yaklaşık yüzde 40'ına kadarını sağlayabilir.
Ölçülen sıcaklık gradyanı değişmeden sürerse, araştırmacılar 5 kilometre derinlikte sıcaklığın 230 santigrat dereceye ulaşabileceğini tahmin ediyor. Bu değer, elektrik üretimi için genellikle gereken en az 150 santigrat derecenin üzerinde. Bu öngörü, söz konusu derinlikte yapılmış bir sıcaklık ölçümü değil, daha ileri araştırmalar için bir temel oluşturuyor.
Singapur'daki araştırma ve politika aşamaları birkaç yıla yayılıyor:
- 2022: Bir enerji görünüm raporunda nükleer ve jeotermal enerji dahil yeni teknolojilerin 2050'ye kadar enerji arzına olası katkıları belirlendi.
- Mart 2023: NTU ve TUMCREATE araştırmacıları Admiralty'de 1,12 kilometre derinlikte 70 santigrat derece sıcaklık ölçtü.
- 2024-2026: Ülke çapındaki araştırmada jeoloji ve ısı kaynakları 10 kilometreye kadar derinliklerde haritalandı.
- Temmuz 2025: Sembawang'daki yeni bulgularda 1,76 kilometre derinlikte 122 santigrat dereceye ulaşan sıcaklıklar kaydedildi.
- 26 Ekim 2026: EMA, ülke çapındaki ön tahmini ve yeni fizibilite araştırmasını duyurdu.
- 2026 sonuna kadar: Surbana Jurong ve GLJ'nin yaklaşık 15 ay sürecek araştırmasının başlaması planlanıyor.
Sıcak kayalar nasıl elektrik üretebilir?
Geleneksel jeotermal enerji üretiminde, yeraltında doğal olarak bulunan sıcak su rezervuarlarından yararlanılır. Bu tür kaynaklara İzlanda ve ABD'nin bazı bölgeleri dahil volkanik açıdan hareketli yerlerde rastlanıyor. Singapur'daki potansiyel kaynak ise bunun yerine, yerin derinliklerinde bulunan, kuru ve doğal çatlakları az olan sıcak kayalardan oluşabilir.
Derin jeotermal sistemler bu kayalardan ısı toplamak için çeşitli yöntemler sunuyor. Bir yöntemde yeraltına sıvı gönderiliyor; sıvının ısıyı emmesinin ardından yüzeye çıkarılıyor. Geri kazanılan ısı, elektrik üreten ekipmanları çalıştırmak için kullanılabiliyor.
NTU Enerji Araştırma Enstitüsü'nde yardımcı araştırma bilimcisi olan Mark Lim, bu yöntemle yeterli miktarda ısı toplamanın mevcut çatlakları genişletmeyi veya kayada yeni çatlaklar oluşturmayı gerektirebileceğini belirtti. Böylece sıvı, daha geniş bir sıcak kaya alanında hareket ederek daha fazla ısı emebilir.
Lim, yeraltında bir dizi kapalı boru kullanmaya dayanan başka bir yöntemi de anlattı. Sıvı boruların içinde dolaşır, ısıyı alır ve çevresindeki kayayla doğrudan karışmadan yüzeye taşır. Bu yönteme kapalı devre sistemi deniyor.
Güvenlik ve kentsel alan tercihleri belirleyecek
Lim, yeraltındaki çatlakları genişletmenin veya yeni çatlaklar oluşturmanın sarsıntı, deprem ve başka güvenlik sorunlarına yol açabileceğini söyledi. Bu nedenle jeotermal sistemin kayayla nasıl etkileşime gireceği, Singapur için temel mühendislik kararlarından biri.
Tan, Singapur'un yoğun kentsel yapısının kurulabilecek jeotermal santrallerin sayısını da etkileyebileceğini belirtti. Yeraltında ısı bulunsa bile geliştirme için sondaj yapılabilecek ve yüzey ekipmanlarının kurulabileceği uygun alanlar gerekiyor.
Bakan, değerlendirmede güvenliğin öncelikli olduğunu vurguladı:
"En önemlisi, güvenliği her zaman öncelikli bir mesele olarak görmeliyiz," dedi.
Surbana Jurong ve GLJ, teknik, çevresel ve ticari fizibilitenin yanı sıra güvenliği de inceleyecek. Çalışmada derin jeotermal sistemlerin yerel koşullarda çalışıp çalışamayacağı ve kullanılabilir enerji üretiminin ne kadara mal olacağı değerlendirilecek.
Derin sondaj da önemli bir etken. Tan, gelecekteki elektrik üretiminin, yerin birkaç kilometre altındaki kaynaklara erişimin maliyetine ve teknik açıdan uygulanabilirliğine, ayrıca sondaj teknolojisindeki gelişmelerin hızına bağlı olacağını söyledi.
Daha sığ ısı fabrikalarda kullanılabilir
EMA'nın araştırmasında jeotermal kaynakların olası ikinci bir kullanım alanı daha belirlendi: Daha düşük sıcaklıktaki ve daha sığ derinliklerdeki ısıdan yararlanarak sanayide ısıtma ve soğutma sağlamak.
Isı pompaları, elektrik kullanarak ısıyı bir yerden başka bir yere taşır. Tasarımlarına ve kullanım alanlarına bağlı olarak, yerden alınan ısının sıcaklığını artırabilir veya bir işlem sırasında oluşan istenmeyen ısıyı uzaklaştırabilirler. Sağlayacakları fayda, yeraltı koşullarının kullanıcının ihtiyaç duyduğu sıcaklıklarla uyumuna bağlıdır.
Absorpsiyonlu soğutucular farklı bir yöntem kullanır. Soğutma döngüsünü çalıştırmak için ısıdan yararlanır ve bir ısı kaynağının soğutma amacıyla soğuk su üretmesini sağlarlar. Bu nedenle yeraltı ısısı, ısıtmanın yanı sıra soğutma açısından da önem taşıyor.
Araştırmada elektrik, ısıtma ve soğutma birlikte değerlendirilecek. Bir fabrika için yararlı olan kaynak, ulusal şebekeye elektrik üretmek üzere kullanılacak bir kaynaktan farklı sıcaklık ve işletim koşulları gerektirebilir.
Yerel bir enerji kaynağı neden önemli?
EMA Üst Yöneticisi Puah Kok Keong, jeotermal enerjiyi Singapur'da bulunan ve kesintisiz elektrik sağlayabilecek temiz bir enerji kaynağı olarak nitelendirdi. Elektrik üretiminde kullanılmasının mümkün olması halinde enerji dayanıklılığını güçlendirebileceğini, arzı çeşitlendirebileceğini ve enerji sektörünün karbon salımını azaltma çabalarına destek olabileceğini söyledi.
Singapur elektriğinin yaklaşık yüzde 95'ini doğal gazla üretiyor. Güvenilir yakıt arzının önemi, jeotermal enerji duyurusundan iki gün önce, 24 Ekim'de başlayan Endonezya gaz arzındaki azalmayla bir kez daha ortaya çıktı. EMA, bu geçici azalmanın günlük ulusal gaz talebinin yüzde 2'sinden az olduğunu belirtti ve yeterli enerji arzının bulunduğunu açıkladı.
Jeotermal enerjinin geliştirilmesi daha uzun vadeli bir planlama gerektiriyor. Singapur'da çıkarılacak ısı, yakıt ithalatına bağlı arzın yanında başka bir enerji kaynağı sağlayabilir. İlk aşamada yerel koşulların bu kaynağın güvenli ve ekonomik biçimde geliştirilmesine imkân tanıyıp tanımadığının belirlenmesi gerekiyor.
2022 tarihli bir enerji görünüm raporunda, nükleer ve jeotermal enerji dahil yeni teknolojilerin 2050'ye kadar Singapur'un enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılayabileceği tahmin edildi. Bu oran, yeni teknolojileri birlikte ele alıyor ve gelecekteki arza olası bir katkıyı ifade ediyor.
Yeni araştırmada hangi sorular yanıtlanmalı?
Surbana Jurong ve GLJ'nin değerlendirmesi, jeolojik kaynak tahminini işleyen bir enerji sisteminin gereklilikleriyle ilişkilendirecek. Temel görevler arasında uygun teknolojileri incelemek, daha fazla araştırmaya elverişli bölgeleri belirlemek, üretim maliyetlerini ve çevresel etkenleri değerlendirmek bulunuyor.
Singapur, jeotermal enerji üretimini geliştirme kararı almış değil. Tan, bu karara varmanın yıllar sürebileceğini söyledi. Dolayısıyla yapılacak araştırma, santral inşaatı için bir takvimden ziyade uzun süreli inceleme sürecinin bir parçası.
Buna karşın bakan, Singapur'un bu seçeneği ciddiyetle incelemeyi sürdüreceğini belirtti:
"Singapur'da hiçbir seçeneği göz ardı etmiyoruz. Bu nedenle bu seçeneği ciddiyetle değerlendireceğiz," dedi.
Ön araştırma, Singapur'a incelenmeye değer büyük bir kaynak tahmini sundu. Bir sonraki aşama, yeraltındaki bu potansiyelin ülkenin güvenilir elektrik, sanayide kullanılabilir ısı ve soğutma ihtiyaçlarını ne ölçüde karşılayabileceğini ortaya koyacak.
Öne çıkan noktalar
- EMA, Singapur'un jeotermal potansiyelini, yaklaşık 60 teravatsaat olan mevcut yıllık elektrik tüketiminin 60 katından fazla olarak tahmin ediyor.
- 2024-2026 yılları arasında yürütülen ülke çapındaki araştırmada, sondaj yapılmadan 10 kilometreye kadar derinliklerdeki kaynaklar incelendi.
- NTU ve TUMCREATE'in araştırmasında Sembawang'da 1,76 kilometre derinlikte 122 santigrat dereceye ulaşan sıcaklıklar kaydedildi.
- Surbana Jurong ve GLJ, 2026 sonuna kadar başlaması ve yaklaşık 15 ay sürmesi planlanan bir fizibilite araştırması yürütecek.
- Değerlendirme güvenliği, teknolojiyi, çevresel etkenleri, ticari fizibiliteyi ve üretim maliyetlerini kapsayacak.
- Daha düşük sıcaklıktaki kaynaklar sanayide ısıtma ve soğutma için kullanılabilir.
- Singapur jeotermal enerji üretimini geliştirme kararı almış değil; bu kararın alınması yıllar sürebilir.






