Tayvan'da Costco ve IKEA'ya gıda sınıfı diye endüstriyel gaz satıldı, savcılar söylüyor

8 dakikalık okuma
Industrial Gas Sold as Food Grade Reached Costco and IKEA in Taiwan, Prosecutors Say

Taichung'daki üç mağazaya gönderilen 1.027 tüp

Tayvanlı savcılar, Taichung'daki iki Costco mağazasına ve bir IKEA mağazasına 1.027 tüp endüstriyel karbondioksiti gıda sınıfı gaz diye sattıkları iddia edilen gaz tedarikçileri hakkında dava açtı. Taichung Bölge Savcılığına göre Temmuz 2022 ile Şubat 2024 arasında yapılan teslimatlar, 928.212 NT$ ödeme getirdi.

İçindekiler
  1. Taichung'daki üç mağazaya gönderilen 1.027 tüp
  2. Endüstriyel karbondioksit gıda tedarik zincirine nasıl girdi?
  3. İkinci bir karbondioksit düzenlemesi
  4. Gıda sınıfı gaz ne anlama geliyor?
  5. Doktorlar olası sağlık risklerine dikkat çekti
  6. 1,54 milyon içecek tahmini nasıl hesaplandı?
  7. İzni iptal edildikten sonra tedarik edilen tıbbi oksijen
  8. Perakendeciler ne söyledi?
  9. Suçlamalar, talep edilen cezalar ve zaman çizelgesi
  10. Öne Çıkanlar

Soruşturmada ayrıca beş sağlık ve uzun süreli bakım kuruluşunu kapsayan, tıbbi oksijenle ilgili iddia edilen bir düzen ortaya çıkarıldı. Savcılar, toplam 2.944 tüplük teslimatın 871'inde endüstriyel sıvı oksijenin tıbbi oksijen diye sunulduğunu belirtiyor.

23 Ekim 2026'da duyurulan iddianame; İlaç İşleri Yasası'nın, Gıda Güvenliği ve Sanitasyon Yasası'nın ve dolandırıcılığa ilişkin ceza hükümlerinin ihlal edildiği iddialarını kapsıyor. Savcılar 17 sanık ve dört şirket belirledi; ancak yayımlanan diğer bazı toplamlar, haklarında dava açılan kişi sayısını 21 olarak veriyor.

Dava, müşterilerin ve hastaların çoğunlukla görmediği iki tedarik zincirini bir araya getiriyor: içeceklere kabarcık veren gaz ve tıbbi tedavide kullanılan oksijen. Savcılar, tedarikçilerin gerekli denetimlerin dışında doldurulan gazı satmak için onaylı ürünlerle ilişkilendirilen etiketleri, tüpleri ve ambalajları kullandığını öne sürüyor.

Endüstriyel karbondioksit gıda tedarik zincirine nasıl girdi?

Savcılar, Taichung'un Dali Bölgesi'nde faaliyet gösteren bir gaz şirketi olan Yuanji'nin, yanlış etiketlendiği öne sürülen karbondioksiti tedarik etmek üzere Yeni Taipei'deki Sanying Technology ile çalıştığını iddia ediyor. İddiaya göre Yuanji, gıda katkı maddesi izni olmadığı hâlde tüpleri doldurdu.

İddiaya göre Sanying, üzerinde bir gaz şirketinin adı, parti etiketleri ve mühürleme filmi bulunan tüpler sağladı. Tüpler doldurulduktan sonra gıda sınıfı etiketler ve mühürler eklendi, ardından teknoloji şirketinin talimatlarına göre teslim edildi. İddialarda ayrıca Sanying'in Cho soyadlı yöneticisi ve iki oğlunun etiket ve mühürleri sağlama sürecine katıldığı belirtiliyor.

Adı geçen teslimat noktaları Costco'nun Nantun ve Beitun mağazaları ile IKEA'nın Taichung mağazasıydı. Savcılar, perakendecilerin tedarikçilerin etiketlemesiyle yanıltılan alıcılar olduğunu belirtiyor.

Reklam

Parti numaraları normalde alıcıların bir ürünü üretim kayıtlarıyla ilişkilendirmesine yardımcı olur. Savcılar bu olayda etiket ve mühürlerin, endüstriyel gazı yetkili bir gıda üretim sürecinden geçmiş gibi gösterdiğini iddia ediyor. Dolayısıyla iddia edilen ikame hem tüplerin içindeki gazı hem de alıcılara sunulan kayıtları kapsıyor.

İkinci bir karbondioksit düzenlemesi

Soruşturmacılar, başlangıçta başka üreticiler tarafından gıda sınıfı olarak üretilmiş karbondioksiti içeren başka bir düzenleme daha belirledi. İddiaya göre bir gaz şirketi bu ürünü izin koşullarının dışında yeniden tüplere doldurdu ve gıda sınıfı etiketini usulsüz biçimde kullandı.

Savcılar, bu teslimatların depo tipi perakendecilerden 580.000 NT$'ın üzerinde ödeme getirdiğini belirtti. İddia, gazın nasıl yeniden tüplere doldurulduğu ve müşterilere nasıl sunulduğuyla ilgili; ana karbondioksit düzenlemesindeki 1.027 tüpün ise endüstriyel gaz içerdiği öne sürülüyor.

Savcılar, işletmelerin maliyetleri düşürmeye çalıştığını söylüyor. İki düzenleme birlikte, satın alma denetimlerinin etiketinde adı geçen üretici ya da markanın yanı sıra tüpü fiilen dolduran şirketi de kapsaması gerektiğini gösteriyor. Gaz, bir restoranın içecek ekipmanına ulaşmadan önce birkaç işletmeden geçebilir.

Gıda sınıfı gaz ne anlama geliyor?

Karbondioksit, maden suyuna ve gazlı içeceklere kabarcık verir. Tungs' Taichung MetroHarbor Hastanesi acil servisindeki toksikoloji araştırma ve geliştirme merkezinin yöneticisi Hung Tung-jung, Tayvan Gıda ve İlaç İdaresinin karbondioksiti gıda katkı maddesi olarak düzenlediğini açıkladı. Gıdada kullanım için saflık ve hijyenik üretim koşulları aranıyor.

Gaz izleme şirketi CO2Meter'ın karbondioksit saflık tablosunda gıda ve içecek sınıfı gazların saflığı %99,9, endüstriyel sınıf gazın saflığı ise %99,5 olarak veriliyor. Şirketin açıklamasına göre sınıflar, izin verilen safsızlıkların hem miktarı hem de türü bakımından farklılık gösteriyor. Bu, ticari amaçlı teknik bir kaynaktır; bu davadaki iddia edilen suçlar için Tayvan'ın izin ve gıda güvenliği kuralları geçerlidir.

Tablodaki değerlere göre gıda ve içecek sınıfı gazda diğer maddelere %0,1, endüstriyel gazda ise %0,5 pay kalıyor. Bu oranlar üzerinden endüstriyel sınıf, diğer maddeler için beş kat daha fazla paya izin veriyor. Bu maddelerin türü de oran kadar önemli: CO2Meter, gaz özellikleri kapsamında değerlendirilebilecek olası safsızlıklar arasında amonyak, benzen, oksijen ve karbonmonoksiti sayıyor.

Dolayısıyla gıda sınıfı, bir tüpün çoğunlukla karbondioksit içermesinden fazlasını ifade ediyor. Alıcıların, istenmeyen maddelerin ilgili sınırlar içinde kaldığından ve dolumla taşıma süreçlerinin gıda kullanımına yönelik koşulları karşıladığından da emin olması gerekiyor.

Reklam

Doktorlar olası sağlık risklerine dikkat çekti

Hung, endüstriyel karbondioksitin sağlığa zararlı safsızlıklar içerebileceği ve gıda amaçlı kullanımlar için gereken sanitasyon denetimleri olmadan üretilmiş olabileceği uyarısında bulundu. Hijyen denetimleri bulunmadığında kirlenme ve mikropların çoğalması olasılığını kaygı verici durumlar arasında saydı.

Linkou Chang Gung Memorial Hastanesi Klinik Toksikoloji Merkezi Direktörü Yen Tsung-hai de endüstriyel karbondioksitte ağır metaller ve sağlığa zararlı başka safsızlıklar bulunabileceği uyarısında bulundu. Bu tür kirleticilere uzun süre maruz kalmanın sağlığa zarar verebileceğini söyledi.

Sağlık riski, hangi kirleticilerin bulunduğuna, yoğunluklarına ve insanların ne kadar tükettiğine bağlı. Yetkililer bu davadaki gazla ilgili test sonuçlarını, maruz kalan kişi sayısını ya da teslimatlarla ilişkilendirilen herhangi bir hastalığı kamuoyuna açıklamadı.

Üç mağazadan içecek alan müşteriler açısından öncelikli konu, içecek dağıtım ekipmanına hangi tüplerin gaz sağladığını ve bunların ne zaman kullanıldığını belirlemek. Hastalar için buna karşılık gelen görev ise iddiaya göre ikame edilen oksijenle bağlantılı kuruluşları ve tedavi dönemlerini tespit etmek.

1,54 milyon içecek tahmini nasıl hesaplandı?

Yaygın biçimde paylaşılan bir tahminde içecek miktarının yaklaşık 1,54 milyon porsiyon olabileceği belirtiliyor. Bu hesaplama, 7,5 kilogram karbondioksit içeren bir tüple her biri 500 mililitre olan 1.500 içeceğin gazlandırılabileceği varsayımına dayanıyor.

1.027 tüpün 1.500 porsiyonla çarpılması 1.540.500 porsiyon sonucunu veriyor. Bu hesap, tahminin dayandığı ölçeği açıklasa da fiilî tüketim miktarı bilinmiyor. Bunu belirlemek için tüplerin dolum ağırlıkları, ne kadar gaz kullanıldığı, dağıtım koşulları ve satılan içecekler hakkında bilgi gerekiyor.

Tekrar doldurma imkânının sınırsız olması, müşteri sayısının porsiyon sayısından farklı olmasına da yol açıyor. Bir müşteri birden fazla bardak içebilir; gazın bir kısmı kaybolabilir ya da kullanılmadan kalabilir. Savcıların belirlediği somut miktar, üç mağazaya gönderilen 1.027 tüp.

İzni iptal edildikten sonra tedarik edilen tıbbi oksijen

Oksijenle ilgili iddiaların geçmişi daha eskiye uzanıyor. Savcılar, şirketin tıbbi oksijen üretim izninin Mart 2020'de iptal edildiğini ve böylece bu ürünü kendi başına üretme yetkisinin sona erdiğini söylüyor. Sanıkların Mart 2021 ile Eylül 2024 arasında Dali tesisinde boş tıbbi oksijen tüplerini endüstriyel sıvı oksijenle doldurduğu iddia ediliyor.

İddiaya göre bu tüpler, beş sağlık ve uzun süreli bakım kuruluşuna teslim edilmeden önce yasal yollardan tedarik edilen tıbbi oksijen tüpleriyle karıştırıldı. Savcılar, teslim edilen toplam 2.944 tüpün 871'inin endüstriyel oksijen içerdiğini belirledi; bu, toplamın yaklaşık %29,6'sına karşılık geliyor. İddiaya konu gelir 1,87 milyon NT$'ı aşarken tüplerin tanesi yaklaşık 2.150 NT$'a satıldı.

Reklam

2.944 sayısı, savcıların açıkladığı toplam teslimat miktarı. Ayrıntılı dökümlerinde, iddia edilen endüstriyel oksijen ikamesinin 871 tüpü kapsadığı belirtiliyor. Bu ayrım, hastalara ve kuruluşlara soruşturmanın ölçeği hakkında daha net bir bilgi sunuyor.

Hung, oksijen alan hastaların sağlık durumlarının zaten istikrarsız olabileceğini ve kirlenmenin enfeksiyon dâhil başka zararlara yol açabileceğini belirtti. Etkilenen bir sağlık kuruluşu, dava adli soruşturmaya girdikten sonra tedarikçisini değiştirdiğini ve bakım güvenliğini korumaya yönelik önlemleri sürdürdüğünü açıkladı.

Perakendeciler ne söyledi?

IKEA, konuyu öğrendikten hemen sonra tedarikçisini değiştirdiğini açıkladı. Costco ise ürünlerin ve tüplerin kaynağını ve hareketini belirlemek için ilgili tedarikçilerle iletişime geçtiğini, adli ve düzenleyici soruşturmalara iş birliği yapacağını bildirdi.

Açıklamalar, izleme sürecinin iki pratik yönünü ortaya koyuyor: ikame tedarik sağlamak ve geçmiş teslimatları yeniden oluşturmak. Tedarikçi değişikliği mevcut satın alma süreçlerini ele alırken teslimat kayıtları, belirli partilerin hangi noktalara ulaştığını tespit etmeye yardımcı oluyor.

CO2Meter'ın satın alma rehberi, teslimatlarla birlikte analiz sertifikası alınmasını öneriyor. Bu sertifika, belirli bir partinin belirtilen saflık koşullarını karşılayıp karşılamadığını kayda geçiriyor. Rehber ayrıca tedarikçilerin kalite yönetiminin düzenli aralıklarla kontrol edilmesini ve bağımsız bir laboratuvar aracılığıyla doğrulama yapılmasını öneriyor.

Yanlış etiket kullanıldığı iddiası, bu tür destekleyici belgeleri özellikle önemli hâle getiriyor. Perakendecilerin tüpü, dolum şirketini, parti kayıtlarını ve teslim edilen gazın test sonuçlarını birbirine bağlayan izlenebilir bir kayıt zincirine ihtiyacı var.

Suçlamalar, talep edilen cezalar ve zaman çizelgesi

Başsavcı Yardımcısı Lee Chun-yi, Taichung Bölge Savcılığının talep ettiği cezaları açıkladı. Savcılar, sahte ilaç üretmekle suçlanan üç ana sanık için en az yedişer yıl, birlikte dolandırıcılık yapmakla suçlanan sekiz ana sanık için ise en az beşer yıl hapis cezası talep etti. Ayrıca ilgili şirketlerin her biri için 20 milyon NT$ para cezası istendi.

Bunlar savcılığın talepleri; kararı ve cezaları mahkeme belirleyecek. Duyuruda duruşma tarihi belirtilmedi.

Soruşturma, suçlamalar açıklanmadan önceki birkaç yıllık iddia edilen faaliyetleri kapsıyor:

  • Mart 2020: Şirketin tıbbi oksijen üretim izni iptal edildi.
  • Mart 2021-Eylül 2024: Beş sağlık ve bakım kuruluşuna yapılan teslimatlarda endüstriyel oksijenin ikame edildiği iddia edildi.
  • Temmuz 2022-Şubat 2024: Tedarikçilerin yanlış etiketlenmiş 1.027 karbondioksit tüpünü Taichung'daki üç mağazaya teslim ettiği öne sürüldü.
  • Temmuz 2026: Soruşturma Bürosunun Taichung ofisi davayı savcılığa sevk etti; savcılar bir soruşturma ekibi kurdu.
  • 23 Ekim 2026: Savcılar kişiler ve şirketler hakkında suçlamaları duyurdu; hapis cezaları ve şirketlere para cezaları talep etti.

Mağazalar ve bakım kuruluşları açısından dava, teslimatları izlemeye ve doğrulanmış tedariki sürdürmeye odaklanıyor. Savcılar açısından sıradaki aşama, iddiaları ve bunları destekleyen kanıtları mahkemeye sunmak.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Savcılar, 1.027 tüp endüstriyel karbondioksitin Costco'nun Nantun ve Beitun mağazaları ile IKEA Taichung'a gıda sınıfı gaz diye satıldığını öne sürüyor.
  • Karbondioksit teslimatları Temmuz 2022 ile Şubat 2024 arasında yapıldı ve 928.212 NT$ ödeme getirdi.
  • Oksijen soruşturmasında, beş sağlık ve bakım kuruluşuna teslim edilen 2.944 tüpün 871'inde oksijenin ikame edildiği iddia edildi.
  • Savcılar 17 kişi ve dört şirket hakkında suçlamaları duyurdu; yayımlanan diğer bazı toplamlar, kişi sayısını 21 olarak veriyor.
  • IKEA tedarikçisini değiştirdiğini açıkladı. Costco ise tedarikleri izlediğini ve soruşturmacılarla iş birliği yaptığını bildirdi.
  • Savcılar, sahte ilaç iddialarındaki ana sanıklar için en az yedi yıl hapis cezası talep ediyor. Sonuca mahkeme karar verecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir