Vietnam 2027’de 3.334,3 Trilyon Dong Gelir Öngörüyor; Yatırım Hamlesi Bütçe Açığını Büyütüyor

11 dakikalık okuma
Vietnam Plans 3,334.3 Trillion Dong in 2027 Revenue as Investment Push Widens Deficit

Daha hızlı büyüme hedefiyle daha büyük bir bütçe

Vietnam Maliye Bakanlığı, 2027’de devlet bütçesi gelirlerinin 3.334,3 trilyon dong, harcamalarının ise 4.074,3 trilyon dong olacağını öngörüyor. Harcamaların yaklaşık yüzde 43’ünün kalkınma yatırımlarına ayrılması planlanıyor. Gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 4,5’ine karşılık gelen yaklaşık 740 trilyon dongluk bütçe açığının, en az yüzde 10 ekonomik büyüme hedefini finanse etmeye yardımcı olması bekleniyor.

İçindekiler
  1. Daha hızlı büyüme hedefiyle daha büyük bir bütçe
  2. 2027 gelirleri nereden gelecek?
  3. 2026 rakamlarını karşılaştırırken dikkat gerekiyor
  4. Yatırımların bütçedeki payı artıyor
  5. Altyapı gündeminde demir yolları ve havalimanları öne çıkıyor
  6. Harcamaların yarısından fazlası yerel bütçelerden karşılanacak
  7. Büyüyen bütçe açığı daha fazla borçlanma baskısı yaratıyor
  8. Büyüme varsayımları gecikmelere fazla alan bırakmıyor
  9. Harcamaları gerçekleştirmek başlı başına bir sınav
  10. Tasarruflar, yedek akçeler ve bütçe takvimi
  11. Öne Çıkanlar

Önerilen değişiklik kapsamlı: Kalkınma yatırımlarına yaklaşık 1.756 trilyon dong, maaş reformu dahil cari harcamalara ise toplam 2.061,3 trilyon dong ayrılacak. Hükümet acil projeler ve sosyal refah için kaynak yaratmak üzere tasarrufa yönelirken yatırımların bütçedeki payı da artacak.

Maliye Bakanı Ngo Van Tuan, bütçe tekliflerini 16. Ulusal Meclis’in ikinci oturumunda sundu. Plan, altyapı harcamalarını artırırken işletmelere yönelik vergi desteğini sürdürmeyi öngörüyor. Meclisteki incelemelerde ise gelir tahminlerinin gerçekçiliği ve kurumların kendilerine ayrılan ödenekleri etkili biçimde harcayıp harcayamayacağı öne çıktı.

Temel güçlük uygulamada. Vietnam daha fazla gelir toplamayı, daha fazla borçlanmayı ve inşaat çalışmalarını hızlandırmayı planlıyor. Ancak yetkililer; prosedürler, arazi kamulaştırma ve temizliği ile artan malzeme fiyatlarından kaynaklanan gecikmelere dikkat çekti. Meclis Ekonomi ve Maliye Komisyonu da arazi gelirlerine dayalı beklentileri ve 2026’nın sonlarına doğru tamamlanması gereken yüksek tutardaki harcamaları sorguladı.

Rakamlar kesinleşmiş sonuçları değil, bütçe tekliflerini yansıtıyor. Nihai onay için belirlenmiş bir tarih yok. Ayrıca 2026 karşılaştırmasına ilişkin bazı temel rakamlar birbiriyle çelişiyor. Bu nedenle ayrıntılı gelir dökümü ve ilk bütçe ile güncellenmiş tahmin arasındaki fark özellikle önem taşıyor.

2027 gelirleri nereden gelecek?

Yurt içi gelirlerin yüzde 10 artışla 2.949,5 trilyon dong olması ve toplam gelirin yüzde 88,5’ini oluşturması bekleniyor. Böylece Vietnam içinde toplanan vergiler ve diğer gelirler bütçenin temel dayanağı olacak. Bu durum, hükümetin dış gelir kaynaklarına bağımlılığı azaltma hedefiyle uyumlu.

İthalat ve ihracat gelirlerinin yüzde 6 artışla 531 trilyon dong olması öngörülüyor. Ham petrol gelirlerinin, varil başına yaklaşık 75 dolarlık fiyat varsayımı ve 8,5 milyon tonluk üretim planı üzerinden 52 trilyon dong olması bekleniyor. Yardım gelirleri tahmini ise 9 trilyon dong.

Katma değer vergisi iadelerinin 207,2 trilyon dong olması bekleniyor. Vergi iadesi, uygun koşulları karşılayan işletmelere vergi tutarının geri ödenmesidir; dolayısıyla hükümetin elinde kalan miktarı azaltır. Yurt içi gelirler, dış ticaret gelirleri, ham petrol gelirleri ve yardım gelirleri toplanıp bu iadeler çıkarıldığında bakanlığın açıkladığı 3.334,3 trilyon dongluk toplam elde ediliyor.

Gelir planı, mevcut vergi politikalarını ve üretim ile işletmeleri desteklemek amacıyla sürdürülen muafiyet ve indirimleri yansıtıyor. Hükümet, 2026’da yaklaşık 360 trilyon dong tutarında vergi muafiyeti, indirimi ve ödeme ertelemesi uygulandığını belirtiyor. Ödeme ertelemeleri mükelleflere vergilerini ödemek için daha fazla süre tanırken muafiyet ve indirimler borç tutarını düşürüyor.

Reklam

2026 rakamlarını karşılaştırırken dikkat gerekiyor

Bakanlığın öngördüğü yüzde 9,1’lik gelir artışı, Başbakan Yardımcısı Pham Gia Tuc’un sunumunda belirtilen 3.055,7 trilyon dongluk 2026 tahminiyle uyumlu. Ancak Maliye Bakanı Ngo Van Tuan’ın Meclise yaptığı sunumda 2026 için 3.450 trilyon dongun üzerinde bir tahmin yer alıyor. Aynı sunumda, gelirin ilk bütçe hedefini yüzde 20,8 aştığı ve 2025’e göre yüzde 14 arttığı da belirtiliyor.

Aradaki fark önemli: 3.334,3 trilyon dong, 3.055,7 trilyon dongdan artışa; 3.450 trilyon dongun üzerindeki bir tutardan ise düşüşe karşılık geliyor. Sunumlarda bu çelişki giderilmedi.

Bakanlığın tahminine göre 2027 harcamaları, 2026’nın ilk bütçesine kıyasla 915,2 trilyon dong artacak. Meclise yapılan sunumda ise artış 925,2 trilyon dong olarak veriliyor. Her iki sunum da büyük bir artışa işaret ediyor, ancak kesin karşılaştırma için rakamların uzlaştırılması gerekiyor.

Hükümet, 2026 harcamalarının yaklaşık 3.680 trilyon dong, yani ilk bütçenin yüzde 116,4’ü olacağını ve 2025’e kıyasla yüzde 11 artacağını tahmin ediyor. İlk bütçe, yıl başlamadan önce planlanan tutardır; tahmini sonuç ise gerçekte ne kadar gelir toplanacağı veya harcama yapılacağına ilişkin güncellenmiş değerlendirmedir. Bu iki ölçütün ayrı tutulması, farklı karşılaştırmaların neden farklı büyüme oranları verdiğini anlamaya yardımcı olur.

Yatırımların bütçedeki payı artıyor

Kalkınma yatırımlarının toplam harcamalardaki payının 2026 bütçesindeki yüzde 35,5’ten 2027’de yaklaşık yüzde 43’e çıkması, yani 7,5 puan artması öngörülüyor. Cari harcamaların payı ise yüzde 57,3’ten yüzde 50,6’ya gerileyecek.

Cari harcamalar, maaşlar dahil olmak üzere kamu hizmetlerinin ve hükümet faaliyetlerinin sürekliliğini sağlar. Kalkınma yatırımları ise ekonomiye uzun vadede hizmet etmesi amaçlanan varlık ve projeleri finanse eder. Önerilen değişiklik, hizmetler, sosyal refah, güvenlik ve maaş reformu için büyük bir ödeneği korurken bütçedeki her bir dongun daha büyük bölümünü yatırımlara yöneltiyor.

Merkezi bütçeden kalkınma yatırımlarına toplam 757,2 trilyon dong ayrılması planlanıyor. Bu, 2026 bütçesine kıyasla 287,2 trilyon dong artış anlamına geliyor. Bu tutarın 690 trilyon dongu kamu yatırımlarına gidecek; 430 trilyon dongluk başlangıç tutarına göre artış 260 trilyon dong olacak. Bu da yaklaşık yüzde 60,5’lik bir artışa karşılık geliyor.

Merkezi bütçedeki kalkınma yatırımlarının kalan 67,2 trilyon dongu diğer amaçlara ayrılacak. Tuan; yatırım desteklerini, Nghi Son projesine sağlanacak sübvansiyonları, bazı şirket ve bankalara yapılacak ilave sermaye katkılarını ve ilgili görevleri sıraladı. Sermaye, şirket veya banka sahiplerinin faaliyetleri desteklemek üzere taahhüt ettiği paradır.

Reklam

Altyapı gündeminde demir yolları ve havalimanları öne çıkıyor

Hükümetin belirlediği öncelikli altyapı projeleri arasında Lao Cai-Hanoi-Hai Phong demir yolu, Kuzey-Güney yüksek hızlı demir yolu ile Long Thanh ve Gia Binh uluslararası havalimanları yer alıyor. Otoyol ağının tamamlanması da 2026-2030 kalkınma gündeminin öncelikleri arasında.

Bu projeler, bütçeyi somut bir ekonomik hedefe bağlıyor: İnsanların ve malların taşınmasını kolaylaştırmak. Merkezi bütçeden ayrılması öngörülen 690 trilyon dongluk kamu yatırımı, kaynakları ülke açısından önemli projelerde ve büyümeyi destekleyen görevlerde yoğunlaştırmayı amaçlıyor.

Başbakan Yardımcısı Pham Gia Tuc, yerel yönetimlerin yeterli koordinasyon sağlamadan benzer projelere yönelmemesi gerektiği uyarısında da bulundu. Hükümetin mükerrer projeler ve kaynak israfına ilişkin kaygısını dile getiren Tuc şöyle konuştu:

Yerel yönetimlerin eğilimlere kapılarak havalimanlarına, limanlara, veri merkezlerine ve serbest ticaret bölgelerine yatırım yapması; mükerrer projelere, kaynakların dağılmasına ve israfa yol açması durumunu kararlılıkla ele almalıyız,

Meclis Ekonomi ve Maliye Komisyonu, hükümetten proje listesini ulusal strateji, planlama ve kalkınma öncelikleri doğrultusunda gözden geçirmesini istedi. Komisyon, yalnızca gerekli koşulları karşılayan projelere kaynak ayrılması ve ödeneklerin belirlenmiş ölçütler ile öncelik sırasına göre tahsis edilmesi çağrısında bulundu.

Harcamaların yarısından fazlası yerel bütçelerden karşılanacak

Yerel bütçe harcamalarının 2.118,6 trilyon dong, merkezi bütçe harcamalarının ise 1.955,7 trilyon dong olması bekleniyor. Buna göre yerel bütçeler, toplam harcamaların yaklaşık yüzde 52’sini karşılayacak. Böylece harcama planının uygulanmasında sorumluluğun büyük bölümü eyalet ve kent yönetimlerinde olacak.

Yerel kalkınma yatırımlarına 998,8 trilyon dong, yerel cari harcamalara ise toplam 1.080,3 trilyon dong ayrılacak. Merkezi düzeyde cari harcamaların 2026’ya göre 120,5 trilyon dong artışla 980,9 trilyon dong olması öngörülüyor.

Hükümet ayrıca dört verginin dört yerel yönetim grubuyla paylaşılmasını önerdi: kurumlar vergisi, kişisel gelir vergisi, özel tüketim vergisi ve çevre koruma vergisi. Devlet Bütçe Kanunu ve Merkez Komite’nin 18 sayılı Sonuç Bildirgesi temelinde hazırlanan öneri, merkezi yönetimin ulusal görevler için kaynaklarını korurken yerel yönetimlere kalkınmayı yönetme alanı tanımayı amaçlıyor.

Ulusal Meclis Ekonomi ve Maliye Komisyonu Başkanı Phan Van Mai, merkezi bütçe gelirlerinin toplam devlet gelirlerinin yüzde 50’sinin altında kaldığını ve 2021-2025 dönemine kıyasla iyileşme olmadığını söyledi. Komisyon, önerilen paylaşım oranlarının açıklanmasını ve bunların yerel mali bağımsızlık, merkeze yapılan aktarımlar ve merkezi yönetimin yerel bütçelere sağladığı destek üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesini istedi.

Reklam

Büyüyen bütçe açığı daha fazla borçlanma baskısı yaratıyor

Yaklaşık 740 trilyon dongluk tahmini bütçe açığı, planlanan gelir ve harcama toplamları arasındaki farkı ifade ediyor. Bakanlığın daha ayrıntılı dökümünde bu açığın 588,8 trilyon dongunun merkezi bütçeye, 150,8 trilyon dongunun ise yerel bütçelere ait olduğu belirtiliyor.

Gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 4,5’ine karşılık gelen planlanan açık, hükümetin 2026 için öngördüğü yüzde 4,1’lik ya da 598,8 trilyon dongluk sonucun 0,4 puan üzerinde. 2026 bütçesindeki yüzde 4,2’lik ayrı varsayımla karşılaştırıldığında ise artış 0,3 puan. 2026 tahmini sonucuna göre nakit açığındaki artış yaklaşık 141,2 trilyon dong olacak.

Kamu borcunun 2027 sonunda GSYH’nin yüzde 34 ila 35’ine çıkması bekleniyor. Bu oran 2026 sonunda yüzde 33 ila 34 olarak öngörülüyor. Devlet borcunun yüzde 33 ila 34, ülkenin dış borcunun ise yüzde 30 ila 31 düzeyinde olması tahmin ediliyor. Ülkenin dış borcu, ekonomi genelinde yurt dışına olan borçlanmayı ölçen farklı bir kategoridir; kamu borcuyla aynı değildir.

Hükümet borçlanma risklerini yönetmeyi, yükümlülükleri zamanında yerine getirmeyi ve borçlanılan kaynakların kullanımını iyileştirmeyi planlıyor. Finansmana ilişkin bir kısıta da dikkat çekildi: Borçlanma ihtiyacı artarken devlet hazinesi fonlarından borçlanma imkânı sınırlı ve yurt içi sermaye piyasası küçük kalıyor. Bu durum, hem finansman düzenlemelerini hem de yeni yatırımlardan elde edilecek ekonomik getirileri daha önemli hale getiriyor.

Büyüme varsayımları gecikmelere fazla alan bırakmıyor

Bütçede GSYH büyümesinin en az yüzde 10, kişi başına düşen GSYH’nin yaklaşık 6.100 dolar ve enflasyonun yaklaşık yüzde 4,5 olması varsayılıyor. Gelirlerin GSYH’ye oranının yaklaşık yüzde 20,2 olması bekleniyor. 2026 için bu oran yüzde 20,8 olarak tahmin edilmişti.

Başbakan Yardımcısı Tuc, Merkez Komite’nin 2027 için 45 temel hedef üzerinde uzlaştığını söyledi. Bu hedefler arasında ihracatta yüzde 15, ithalatta yüzde 12, perakende satışlar ve tüketici hizmetleri gelirlerinde yüzde 14 büyüme; GSYH’nin yüzde 36 ila 38’ine karşılık gelen sosyal yatırım ve yüzde 8,6 iş gücü verimliliği artışı bulunuyor.

Sosyal yatırım, hükümet harcamalarının yanı sıra ekonomi genelindeki yatırımları kapsıyor. İş gücü verimliliği, çalışanların ne kadar üretim yaptığını ölçüyor. Bu hedefler, bütçedeki inşaat hamlesini ticari faaliyetler, tüketim ve daha verimli çalışma alanlarındaki geniş beklentilere bağlıyor.

Vietnam ekonomisi 2026’nın ilk dokuz ayında yüzde 9,01 büyürken enflasyon yüzde 4,52’ye ulaştı ve yıllık yüzde 4,5 hedefinin yakınında seyretti. Bu dönemde 34 yerel yönetimden 24’ü yıllık büyüme hedeflerinin altında kaldı. 2027 için 34 yerel yönetimin 30’u en az yüzde 10 büyüme hedefliyor.

Hükümet; yüksek kredi faizlerini, küçük işletmelerin krediye erişimde yaşadığı güçlükleri ve döviz piyasaları üzerindeki dış baskıyı zorluklar arasında saydı. Tuc’un sunumunda büyüme gündemi, bilim ve teknolojiye ilişkin 57-NQ/TW sayılı Karar ile eğitim ve öğretime ilişkin 71-NQ/TW sayılı Karar’la da ilişkilendirildi.

Reklam

Harcamaları gerçekleştirmek başlı başına bir sınav

Kamu yatırımlarının yıllık ödeneğe göre harcanma oranı, 2026 Eylül ayı sonu itibarıyla yüzde 62,9’a ulaştı. Hükümet bu performansı önceki yılların benzer dönemlerinden daha iyi olarak nitelendirse de yıl sonuna kadar ödeneğin tamamını kullanmayı hedefliyor.

Toplam bütçe harcamalarında takvim daha büyük bir zorluk yarattı. Dokuz ay sonunda harcamalar ilk bütçenin yüzde 59,3’üne ulaştı; yılın tamamı için tahmin edilen oran ise yüzde 116,4 oldu. Bu tahmine ulaşmak için son çeyrekte yıllık ilk bütçenin yüzde 57,1’inin daha harcanması gerekecek. Bu, ilk dokuz ayda harcanan tutara neredeyse eşit.

Ekonomi ve Maliye Komisyonu, önemli miktardaki merkezi kaynağın neden ayrıntılı biçimde tahsis edilmediğinin veya henüz bir amaca bağlanmadığının açıklanmasını istedi. Komisyon; ödeneklerin daha hızlı tahsis edilmesi, harcamaların daha sıkı denetlenmesi ve finansmanın somut sonuçlarla daha yakından ilişkilendirilmesi çağrısında bulundu.

Arazi gelirleri de kaygı konusu. Mai, arazi kullanım ücretlerinden elde edilen gelirin 2026 bütçesini yaklaşık yüzde 35 aşmasının beklendiğini ve bu gelirin yerel harcamalara önemli katkı sağlayacağını söyledi. Emlak piyasasında zayıflama işaretleri görülürken komisyon bu tahminlerin dikkatle gözden geçirilmesini istedi. Bu gelire dayanan yerel yönetimler, tahsilatın beklentilerin altında kalması durumunda baskıyla karşılaşabilir.

Tasarruflar, yedek akçeler ve bütçe takvimi

Önerilen bütçede ulusal mali güvenliği korumak için yaklaşık 30 trilyon dongluk yedek ödenek yer alıyor. Kurumlara, ödenekler ilk kez tahsis edilirken tasarrufa gitmeleri de talimatı veriliyor: Önemli ve acil projeler için kamu yatırım harcamalarının yüzde 5’i, maaş reformu için ayrılan tasarruflara ek olarak sosyal refah amacıyla cari harcamaların yüzde 10’u.

Kamu çalışanları açısından maaş reformu cari harcamaların bir parçası olmayı sürdürüyor. 2026 politika bütçesinde 1 Temmuz’dan itibaren temel maaşlara yüzde 8 zam yapılması ve komün yöneticileri ile kamu görevlilerine yönelik belirtilen ödenek oranının yüzde 25’ten yüzde 55’e çıkarılması yer alıyor. Hükümet, kamu sektörü grupları ve kurumları arasında maaş ve ödenek ödemelerinde süregelen farklılıklar olduğunu kabul etti.

Bütçe sürecinde belirtilen başlıca aşamalar şöyle:

  • 1 Temmuz 2026: 2026’ya ilişkin politikalar kapsamında temel maaş artışı yürürlüğe giriyor.
  • Eylül 2026 sonu: Kamu yatırımlarında harcama oranı yüzde 62,9’a, toplam bütçe harcamaları ise ilk bütçenin yüzde 59,3’üne ulaşıyor.
  • 16 Ekim 2026: Başbakan Yardımcısı Pham Gia Tuc, Merkez Komite kararına ilişkin ulusal konferansta kalkınma ve bütçe görünümünü sunuyor.
  • 17 Aralık 2026: Maliye Bakanı Ngo Van Tuan, bütçe ve kamu yatırımı tekliflerini Ulusal Meclise sunuyor.
  • 2027 sonu: Hükümet, kamu borcunun GSYH’nin yüzde 34 ila 35’i düzeyinde olacağını öngörüyor.

Vatandaşlar ve işletmeler açısından planın hayata geçip geçmeyeceği; bu ödeneklerin tamamlanmış ulaşım bağlantılarına, güvenilir kamu hizmetlerine ve zamanında sağlanan sosyal desteklere dönüşmesine bağlı. Meclis incelemesi acil gerekliliklere odaklanıyor: Güvenilir gelir tahminleri, finansmana hazır projeler ve harcamalar üzerinde daha sıkı denetim.

Öne Çıkanlar

  • Vietnam, 2027’de 3.334,3 trilyon dong gelir ve 4.074,3 trilyon dong harcama öngörüyor.
  • Kalkınma yatırımlarına, 2026 bütçesindeki yüzde 35,5’lik payın üzerine çıkarak harcamaların yaklaşık yüzde 43’ü, yani yaklaşık 1.756 trilyon dong ayrılacak.
  • Merkezi bütçeden kamu yatırımlarına ayrılan kaynak 260 trilyon dong artışla 690 trilyon donga çıkacak.
  • Planlanan bütçe açığı yaklaşık 740 trilyon dong, yani GSYH’nin yüzde 4,5’i düzeyinde.
  • Kamu borcunun 2027 sonuna kadar GSYH’nin yüzde 34 ila 35’i düzeyine çıkması bekleniyor.
  • Plan, en az yüzde 10 ekonomik büyüme ve yaklaşık yüzde 4,5 enflasyon varsayımına dayanıyor.
  • Meclis incelemesinde gelir tahminleri, arazi gelirleri, ödenek tahsisindeki gecikmeler ve yatırım projelerinin hazırlık durumu öne çıkıyor.
  • 2026 gelir toplamları ve harcama karşılaştırmalarındaki çelişkilerin giderilmesi gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir