Bir savunma konsepti üretim takvimiyle karşı karşıya
ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu Başkanı Randall Schriver, 20 Ekim 2026'da Taipei'de yaptığı açıklamada, Tayvan ve ABD'nin olası bir Çin işgalini yavaşlatması amaçlanan insansız sistemlerden henüz yeterli sayıda üretemediği uyarısında bulundu. Bu uyarı, Tayvan'ın insansız araçlara altı yıl boyunca kaynak ayırmaya hazırlandığı ve ek alımları değerlendirdiği, bazı önemli silah teslimatlarının ise ancak 2030'dan itibaren yapılmasının beklendiği bir dönemde geldi.
İçindekiler
- Bir savunma konsepti üretim takvimiyle karşı karşıya
- Sayılar ve koordinasyon neden önemli?
- Tayvan'ın 240 milyar NT dolarlık planı yıllık bütçeler üzerinden ilerliyor
- Çin devriye faaliyetleri Tayvan'ın doğusundaki baskıyı artırıyor
- Hareketli topçu, insansız hava araçları sorununu tamamlıyor
- Eğitim ve teslimatlar farklı takvimlerde ilerliyor
- ABD'nin taahhütleri, eksiklikler ve satış gecikmeleriyle yarışıyor
- Öne Çıkanlar
Schriver, ABD'nin mühimmat ve diğer kritik kabiliyetlerdeki eksikliklerinin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Halk Kurtuluş Ordusu'na Tayvan'ı güç kullanarak ele geçirmeye hazır olması için talimat verdiği bildirilen 1 Ağustos 2027 tarihinden birkaç yıl sonrasına kadar sürebileceğini söyledi. Bu tarih, ilan edilmiş bir işgal tarihi değil, askerî hazırlık hedefi.
Öncelikli mesele, kaynakları, sanayi kapasitesini ve askerî planları birliklerin birlikte kullanabileceği teçhizata dönüştürmek. Tayvan, çok sayıda insansız hava aracı edinmeye çalışırken topçusunu daha hareketli hâle getiriyor, iletişimi koruyor ve mürettebatı sürekli gözetim altında görev yapmaya hazırlıyor.
Eski ABD Savunma Bakan Yardımcısı Schriver, ABD Hint-Pasifik Komutanlığı Komutanı Amiral Samuel Paparo'nun 2024'te dile getirdiği bir konsepte atıfta bulundu. Paparo, işgali sekteye uğratmak ve ABD'nin karşılık vermesi için zaman kazanmak amacıyla insansız sistemler kullanarak Tayvan Boğazı'nı insansız sistemlerle dolu bir cehenneme çevirmek istediğini söylemişti. Schriver, konseptin henüz tamamlanmadığı uyarısında bulundu.
Ancak unutmayın, cehennem manzarası yaratma hedefi oldukça iddialı. Bunu henüz hayata geçiremedik.
Tayvan açısından pratik soru, önümüzdeki birkaç yıl içinde ne kadar kullanılabilir savunma gücünün devreye alınabileceği. Bu sorunun yanıtını bütçe kararları, üretim takvimleri ve eğitim belirliyor.
Sayılar ve koordinasyon neden önemli?
Schriver, modern savaşta teknolojiyi en hızlı üretip sahaya sürebilen tarafın giderek daha fazla avantaj kazandığını savundu. En gelişmiş yapay zekâya ya da insansız hava araçlarını etkisiz kılacak teçhizata sahip olmak, görevin yalnızca bir parçası. Silahlı kuvvetlerin yeterli sayıda sisteme, eğitimli operatöre ve bunları kullanmak için uygulanabilir planlara da ihtiyacı var.
Operasyonel konsept, farklı kuvvetlerin birlikte nasıl çalışacağını belirleyen askerî plandır. Tayvan örneğinde bu, yaklaşan kuvvetlerin insansız hava araçlarıyla tespit edilmesi, hedef bilgilerinin başka sistemlere aktarılması ve hareketli hava savunma unsurları savunucuları korurken topçu ya da insansız deniz araçlarının saldırıya geçmesi anlamına gelebilir.
Yeni Amerikan Güvenlik Merkezi'nden Stacie Pettyjohn ve Molly Campbell'ın Şubat 2026 tarihli önerisi; insansız sistemler, topçu, mayınlar ve hareketli hava savunmasını bir araya getiren katmanlı bir savunma tarif etti. Her katman, saldıran kuvvetin çözmesi gereken yeni bir sorun yaratırken diğer katmanların ayakta kalmasına da destek olacaktı.
Ekim ayında açıklanan planlar, 200 binden fazla hava ve deniz aracını kapsıyor. Buna ek olarak 1.000'den fazla insansız su üstü aracı hedefleniyor. Bu hedefler, üretim kapasitesini savunma çabalarının merkezine yerleştiriyor. Geniş filoların hizmet süresince bakıma, yedek parçalara ve güvenilir iletişime de ihtiyacı var.
Schriver, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı direnişini, saldırganın hedeflerine ulaşmasını engelleyerek mevzisini koruyan bir savunmacıya örnek gösterdi. Bu yaklaşımı basitçe şöyle ifade etti:
Ukrayna'nın kaybetmeyerek kazandığını görüyoruz.
Tayvan'a yönelik savı, işler durumda kalmayı sürdüren bir savunmanın saldırganın hızlı bir zafer kazanmasını engelleyebileceğiydi. İnsansız sistemler de savaşmayı sürdürmek için gereken silahlar ve destek ağlarının yanı sıra bu çabanın bir parçası.
Tayvan'ın 240 milyar NT dolarlık planı yıllık bütçeler üzerinden ilerliyor
Tayvan Yasama Yuanı, Ulusal Savunmada Özerkliğin Güçlendirilmesi ve İnsansız Araç Sanayisinin Geliştirilmesi Yasası'nı 27 Ağustos 2026'da kabul etti. Yasa, altı yılda 240 milyar NT doları, yani yaklaşık 7,36 milyar ABD dolarını öngörüyor. Yıllık temel ödenek 40 milyar NT doları.
Yasa hükümlerine göre kaynaklar yıllık bütçe süreci üzerinden tahsis edilecek. 240 milyar NT dolarlık girişim özel bütçe olarak da tanımlanmış olsa da yasada öngörülen mekanizma, her yıl devam edecek ödeneklerden oluşuyor. Gerekirse toplam tutar ve yıllık tahsisatlar artırılabilecek.
Programın başlıca sorumlusu Ekonomi Bakanlığı; askerî tedarikle ilgili konulardan ise Millî Savunma Bakanlığı sorumlu. İlgili kurumların savunma alımları, araştırma destekleri, kritik teknoloji ithalatı, siber güvenlik incelemeleri ve test alanlarının belirlenmesi konularında birlikte çalışması öngörülüyor.
Bu görev dağılımı programa hem sanayi hem de askerî amaç kazandırıyor: Savunma görevlerine uygun teçhizat sağlarken Tayvan'ın insansız araç üretme kapasitesini geliştirmek. Bir insansız hava aracının kullanışlılığı kısmen yazılımını ve kontrol bağlantılarını korumaya bağlı olduğundan siber güvenlik incelemeleri özellikle önem taşıyor.
Başbakanlık ayrıca ek bütçe yoluyla savunma harcamalarına 145,7 milyar NT doları eklemeyi önerdi. Bunun 55,9 milyar NT doları insansız hava araçları dâhil insansız sistemlere ayrıldı. Bu tutar, önerilen ek harcamaların yaklaşık yüzde 38'ine karşılık geliyor ve insansız teçhizatın Tayvan'ın alım önceliklerinde ne kadar öne çıktığını gösteriyor.
Çin devriye faaliyetleri Tayvan'ın doğusundaki baskıyı artırıyor
Çin Sahil Güvenliği, haziran ayından bu yana Tayvan'ın doğusunda düzenli devriyeler yürütüyor. Bu faaliyetler, adanın daha geniş Pasifik'e erişimi açısından da önem taşıyan bir bölgedeki baskıyı artırıyor. Tayvanlı yetkililer, bu faaliyetlerin askerî, paramiliter ve sivil unsurların kullanıldığı bir deniz ablukasına hazırlık niteliği taşıyabileceğine inanıyor.
Abluka, adaya giriş çıkışları kısıtlamayı, deniz taşımacılığı ve ikmal üzerinde baskı kurmayı hedefler. Böyle bir duruma karşı hazırlık, Tayvan'ın olası bir Tayvan Boğazı çıkarmasının yanı sıra kıyı şeridi çevresindeki tehditleri de hesaba katmasını gerektiriyor.
Schriver, görünüşte sivil nitelikteki kolluk faaliyetlerinin Pekin'in egemenlik iddiasını ilerletebileceğini söyledi. Süreklilik taşıyan devriyeleri; hukuki argümanlar, siyasi baskı ve enformasyonu kullanan daha geniş bir kampanyanın parçası olarak nitelendirdi.
Bu, hukuk savaşının yanı sıra siyasi ve enformasyon savaşının bir uzantısı. Bu kolluk rolünü uygulamaya devam etmeleri son derece istikrarsızlaştırıcı.
Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Joseph Wu aynı forumda Çin'in Tayvan'ın doğusundaki sular üzerinde hukuki bir iddiası olmadığını söyledi. Çin Dışişleri Bakanlığı ise bu suların Çin'e ait olduğunu savunarak faaliyetleri yasal diye nitelendirdi. Pekin, Tayvan'ı kendi toprağı sayarken Tayvan bu iddiayı reddediyor.
Tayvan Savunma Bakanlığı, 20 Ekim'in ilerleyen saatlerinde, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip H-6 bombardıman uçaklarının da aralarında bulunduğu 27 askerî hava aracının katıldığı Çin ortak muharebe hazırlık devriyesini bildirdi. Sahil güvenlik devriyeleriyle askerî faaliyetlerin bir arada yürütülmesi, Tayvan'ı aynı anda çeşitli baskı biçimleriyle karşı karşıya bırakıyor.
Hareketli topçu, insansız hava araçları sorununu tamamlıyor
Tayvan, rakiplerinin insansız hava araçlarından kaynaklanan tehlikeye karşı da uyum sağlıyor. Ekim ayında açıklanan politika yönelimi, yeni nesil obüslerin yanı sıra 120 mm ve 81 mm havanların tamamının araçlara monte edilmesini öngörüyor.
Topçu mürettebatı ateş açtıktan sonra zamana karşı yarışıyor. İnsansız hava araçları mevzilerini tespit edebilir; radar ise mermilerin izini sürerek ateş açan topların yerini belirleyebilir. Araç üstü silah sistemleri, ateş mevzisini, toplanıp çekici araca bağlanması gereken teçhizattan daha hızlı terk edebilir.
Tayvan'ın mevcut envanterinde M109A2 ve M109A5 kundağı motorlu obüsler, M110A2 ağır topları ve çekili topçu sistemleri bulunuyor. Havan birliklerinin büyük bölümü de elle taşımaya ya da ayrı nakliye araçlarına dayanıyor. Bu nedenle önerilen değişiklik, tek bir silahın yenilenmesinden daha geniş kapsamlı.
İlk M109A7 paketi 60 obüs, 60 M992A3 mühimmat ikmal aracı, 13 M88A2 kurtarma aracı, 42 ateş kontrol sistemi ve 4.080 hassas güdüm kiti içeriyor. Teslimatların 2030'dan itibaren başlaması bekleniyor. İkmal ve kurtarma araçları, yalnızca top satın almanın neden yeterli olmadığını gösteriyor: Mürettebatın mühimmata ve hasarlı araçları taşıyacak ya da onaracak desteğe ihtiyacı var.
Tayvan, Cheetah programı kapsamında 105 mm toplar taşıyan 178 tekerlekli araç da planlıyor; üretimin 2027-2033 arasında yapılması öngörülüyor. HIMARS sistemlerini genişletme planı, daha önce sipariş edilen 29 lançere 82 adet daha eklenmesini içeriyor. HIMARS, güdümlü roket ve füze fırlatan hareketli bir sistem.
Tüm topçu sistemlerini yenileme çalışmasının tedarik tercihleri, bütçesi ve takvimi henüz kesinleşmedi. Bu nedenle geçiş sürecinde hazırlığın büyük sorumluluğu mevcut birliklerde.
Eğitim ve teslimatlar farklı takvimlerde ilerliyor
Tayvan'ın 25 Ağustos 2026'da Hsinchu'daki Kengzikou'da düzenlediği topçu tatbikatında, hâlihazırda hizmette olan silahlarla hızlı konuşlanma, ateş açma ve mevziden ayrılma çalışıldı. Tatbikata 21. Topçu Komutanlığı, 269. Müşterek Harekât Tugayı, 206. ve 109. Piyade Tugayları ile Lanyang Bölge Komutanlığına bağlı birlikler katıldı.
Tatbikatta bakım kontrolleri, M109A2 ve M110A2 sistemleri ile çekili topların taktik atışlarıyla birleştirildi. Mürettebat açısından yapılması gereken değişiklik öncelikle uygulama usulleriyle ilgili: Hızla hazırlanmak, görevi tamamlamak ve rakip saldırıya geçmeden mevziden ayrılmak.
Önemli tarihler, mevcut eğitimin uzun vadeli tedarik ve üretim takvimleriyle nasıl kesiştiğini gösteriyor:
- 25 Ağustos 2026: Tayvan, Kengzikou'da topçu hazırlık düzeyini ve hızlı mevzi değiştirmeyi çalıştı.
- 27 Ağustos 2026: Yasama organı, insansız araçlar ve savunma sanayisinin gelişimi için altı yılda 240 milyar NT doları öngören yasayı kabul etti.
- 20 Ekim 2026: Schriver, Taipei'de planlanan insansız savunmanın henüz tamamlanmadığı uyarısında bulundu.
- 2027-2033: 178 Cheetah tekerlekli topçu aracının üretimi planlanıyor.
- 1 Ağustos 2027: Schriver'ın aktardığı, Çin ordusuna yönelik bildirilen hazırlık hedefi.
- 2030'dan itibaren: İlk M109A7 obüslerinin teslim edilmesi bekleniyor.
İlk M109A7 teslimatlarının, 2027 hazırlık hedefinden yaklaşık üç yıl sonra yapılması bekleniyor. Bu nedenle Tayvan'ın yakın vadeli savunması mevcut teçhizata, geliştirilmiş taktiklere ve daha erken hizmete alınabilecek yeni sistemlere bağlı.
ABD'nin taahhütleri, eksiklikler ve satış gecikmeleriyle yarışıyor
ABD'nin 2026 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, Savunma Bakanlığı'na insansız sistemler ile bunları etkisiz kılmak üzere tasarlanan sistemlerin geliştirilmesi ve sahaya sürülmesi için Tayvan'la ortak program arama talimatı veriyor. Programın, her iki ülkenin orduları için ortak geliştirme ve üretimi kapsaması öngörülüyor.
Bu düzenleme, Tayvan'ın hazır Amerikan teçhizatı satın almasının ötesine geçen bir işbirliği yolu açıyor. Üretimi örgütlemek ve ortaya çıkan sistemleri askerî birliklere entegre etmek için hâlâ somut çalışmalar gerekiyor.
Schriver, ABD kuvvetlerinin zaten aşırı yük altında olduğu uyarısında bulundu. ABD ile İran arasındaki çatışmaya ve USS Abraham Lincoln'ün Orta Doğu'daki uzun konuşlandırmasının ardından görevden ayrılmasıyla ortaya çıkan uçak gemisi açığına değindi. Kuzey Kore ve Rusya'nın Çin'le koordineli baskı uygulamasının ABD kaynaklarına daha fazla yük getireceğini söyledi.
Silah satışları da başka bir takvime bağlı. Başkan Donald Trump, aralık ayında Tayvan'a 11 milyar ABD dolarlık silah satışını onaylamış olmasına rağmen 14 milyar ABD dolarlık önerilen yeni silah paketini henüz onaylamamıştı. Trump, mayısta Pekin'de Şi ile yaptığı görüşmenin ardından bu tür satışları bir pazarlık kozu olarak nitelendirmişti.
Schriver, Trump ile Şi'nin Çin'de yapılacak APEC zirvesinde ve Florida'daki G20 zirvesinde olası görüşmelerinden sonra, önerilen pakette 2027'de ilerleme kaydedilmesini bekliyordu. Paketin bölünebileceğini ya da farklı satış kanalları üzerinden ele alınabileceğini öne sürdü. Doğrudan ticari satışlar şirketlerden yapılan alımları kapsarken yabancı askerî satışları ABD hükümeti yönetiyor.
Tayvan'ın temel görevi, bu farklı takvimleri bir araya getirmek. Yıllık bütçeler üretimi desteklemeli, eğitim mürettebatı teslim aldıkları teçhizata hazırlamalı, hareketli silahlar da saldırılara dayanabilecek ikmal ve iletişim imkânlarına sahip olmalı. Schriver'ın uyarısı, bir savunma konseptini onaylamakla onu uygulamaya hazır, işler durumdaki yeterli sayıda birliğe sahip olmak arasındaki mesafeye odaklanıyordu.
Öne Çıkanlar
- Schriver, Tayvan ve ABD'nin olası bir Çin işgalini sekteye uğratması amaçlanan yeterli büyüklükte insansız savunma gücünü henüz oluşturamadığını söyledi.
- Tayvan Yasama Yuanı, yıllık bütçeler üzerinden tahsis edilecek altı yılda 240 milyar NT dolarlık bir çerçeveyi kabul etti.
- Önerilen ek savunma bütçesinde insansız sistemler için 55,9 milyar NT doları bulunuyor.
- Tayvan'ın doğusundaki Çin Sahil Güvenliği devriyeleri, olası bir abluka hazırlığına ilişkin kaygıları artırdı.
- Tayvan gelecekteki topçu sistemlerini araçlara monte etmeyi planlıyor; ilk M109A7 teslimatlarının 2030'dan itibaren yapılması bekleniyor.
- ABD'nin önerdiği 14 milyar dolarlık silah paketi başkanın onayını bekliyor.






