Hane giderleri yükselirken ailelerin umutları azalıyor
Meiji Yasuda Life Insurance’ın 19 Ekim’de yayımladığı ankete göre, küçük yaştaki tek çocuklarını büyüten Japon ebeveynlerin yalnızca yüzde 28,2’si ikinci çocuk istiyor. Bu oran altı yıldır üst üste düşerek sigorta şirketinin 2018’de anketi yapmaya başlamasından bu yana en düşük seviyeye indi.
İçindekiler
- Hane giderleri yükselirken ailelerin umutları azalıyor
- 2020’den bu yana yarıdan fazla düşüş
- Gelecekteki gelir, bugünkü faturalar kadar önemli
- Ebeveynler harcamalarını nasıl ayarlıyor?
- Çocuk bakımı ve çalışma saatleri kararı etkiliyor
- Ayrı bir plan doğum ödemelerini değiştirecek
- Hastaneler daha yüksek ödeme istiyor, finansman konusu ise belirsiz
- Doğum verileri sorunun boyutunu gösteriyor
- Önemli Noktalar
Son bulgular, altı yaşında veya daha küçük çocukları olan 1.100 kadın ve erkekle çevrimiçi olarak yapılan anketten, tek çocuğu bulunan 468 katılımcının yanıtlarına dayanıyor. 1-7 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen anket, gıda, çocuk bakımı ve küçük bir çocuğun günlük ihtiyaçları için zaten harcama yapan ailelerin zor bir seçimle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Bir çocuk daha isteyen ancak bunu zor bulan ya da başka çocuk istemeyen katılımcıların yüzde 54,5’i gelecekteki gelirleri konusunda kaygı duyduğunu belirtti. Katılımcıların yaklaşık 10’da 8’i, yükselen fiyatların çocuk yetiştirme masraflarını ağırlaştırdığını söyledi. Yaklaşık 10’da 3’ü ise çocuk sahibi olma kararını erteleme nedenleri arasında yaşam veya eğitim giderlerini gösterdi.
Meiji Yasuda Araştırma Enstitüsü’nde kıdemli ekonomist olan Kazutaka Maeda, birçok ebeveynin hâlâ iki çocuk sahibi olmayı umduğunu ancak bunu maddi açıdan mümkün kılmakta zorlandığını söyledi. Ebeveynlerin beklentileri ile içinde bulundukları koşullar arasındaki farkı şöyle anlattı:
İsteklerle gerçekler arasında belirgin bir uçurum var,
Katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i ekonomik koşullar iyileşirse bir çocuk daha sahibi olmayı yeniden değerlendirebileceğini söyledi. Bu da bulguları pratik açıdan önemli kılıyor: Daha yüksek gelir, karşılanabilir giderler ve ebeveynliğe zaman ayırmaya olanak tanıyan çalışma düzenleri, hanelerin kendi içindeki kararları etkileyebilir.
Hükümet, doğum maliyetlerini düşürmek için ayrı bir değişiklik hazırlıyor. Hastanelere yapılması önerilen sigorta ödemeleri doğum masrafını karşılamayı hedeflerken anket, çocukluk boyunca devam eden kaygılara işaret ediyor.
2020’den bu yana yarıdan fazla düşüş
Meiji Yasuda Life’ın verilerine göre ikinci çocuk isteyen ebeveynlerin oranı 2020’de yüzde 56,9 ile en yüksek seviyeye ulaştı. Son ölçümdeki yüzde 28,2’lik oran 28,7 puan daha düşük; bu, yaklaşık yüzde 50,4’lük bir gerilemeye karşılık geliyor. Başka bir deyişle oran, zirvesinin yarısının biraz altına indi.
30 Eylül tarihli önceki anket duyurusunda oran yüzde 33 olarak kaydedilmiş, önceki ankete kıyasla 3 puan düşmüştü. Bu duyuru da altı yaşında veya daha küçük çocukları olan 1.100 ebeveyni kapsıyordu. Bulgular düşüşü ölçmek için başka bir gösterge sunuyor; ancak son ankette ikinci çocukla ilgili soruyu özellikle tek çocuğu olan 468 katılımcı yanıtladı.
Anketin başlıca dönüm noktaları şöyle:
- 2018: Meiji Yasuda Life bu eğilimi takip etmeye başladı.
- 2020: İkinci çocuk isteyenlerin oranı yüzde 56,9 ile zirveye ulaştı.
- 1-7 Eylül: Son çevrimiçi ankette 1.100 ebeveynden yanıt toplandı.
- 19 Ekim: Sigorta şirketi, altı yıl üst üste yaşanan düşüşün ardından son bulguyu yüzde 28,2 olarak açıkladı.
İlgili grubun büyüklüğü önem taşıyor. Yüzde 28,2’lik oran, bu ankete yanıt veren küçük yaştaki tek çocuklu ebeveynleri ifade ediyor. Bu ebeveynlerin kararları, ailelerin tek çocuktan iki çocuğa çıkıp çıkmayacağı açısından özellikle önemli; bu, yetişkinlerin ebeveyn olup olmama isteğinden farklı bir soru.
Gelecekteki gelir, bugünkü faturalar kadar önemli
Son bulgularda ikinci çocuk konusunda tereddüt etmenin başlıca nedeni mali belirsizlik oldu. Ebeveynler, her ay karşılarına çıkan giderlerin yanı sıra çocuklar büyüdükçe daha geniş bir ailenin masraflarını karşılamayı sürdürüp sürdüremeyeceklerini değerlendiriyor.
30 Eylül’de yayımlanan önceki duyuru, aynı anda etkili olan birkaç baskıyı ortaya koymuştu. Katılımcıların yüzde 50’si yaşı, yüzde 46’sı gelecekteki gelir kaygısını, yüzde 35’i ise yaşam maliyetini engel olarak gösterdi. Son ankette gelecekteki gelirle ilgili kaygılar yüzde 54,5’e çıktı ve aile harcamalarını sürdürebilme meselesini temel bir konu haline getirdi.
Meiji Yasuda Life, son bulgularda çocuk yetiştirmenin aylık ortalama masrafını yaklaşık 43.000 yen olarak hesapladı; bu, rekor düzeyde. Gıda, kreş ve okul öncesi eğitim ile ders dışı etkinlikler ebeveynlerin bütçesini zorlayan giderler arasındaydı. Önceki duyuruda aylık ortalama 41.162 yen olarak verilmişti; bu tutar, bir önceki yılın kendi ortalamasının biraz altındaydı.
Aylık 43.000 yen, yılda yaklaşık 516.000 yene karşılık geliyor. Bu hesaplama, ailelerin yeni bir bebek düşünürken neden yalnızca hastane faturasını göz önünde bulundurmadığını açıklamaya yardımcı oluyor: Düzenli harcamalar aylar boyunca sürüyor.
Ebeveynler harcamalarını nasıl ayarlıyor?
Ebeveynler para biriktirmek için eğlence ve seyahat harcamalarını kıstıklarını anlattı. Bu tercihler, başka bir çocuk sahibi olma kararı verilmeden önce mali baskının aile yaşamını nasıl etkilediğini gösteriyor. Bir zamanlar geziye veya tatile ayrılabilecek para, temel giderler ya da gelecekteki ihtiyaçlar için tutuluyor.
Enflasyonun yaklaşık yüzde 2 seviyesinde seyrettiği belirtildi. Enflasyon, fiyatların ne kadar hızlı yükseldiğini ölçer. Artış hızının yavaşlaması, yükselişleri yönetmeyi kolaylaştırabilir; ancak ailelerin mevcut fiyatları ödeyebilecek kadar gelire yine de ihtiyacı var. Gelirleri gıda ve çocuk bakımı masraflarındaki artışa yetişmeyen ebeveynler için daha ılımlı yeni zamlar bile bütçeyi daraltabilir.
Ebeveynlerin kaygılarını hafifleteceğini söylediği değişiklikler arasında hane gelirinin artması ve fiyatların daha istikrarlı hale gelmesi yer aldı. Önceki anket duyurusu daha ayrıntılı sonuçlar sunmuştu: Katılımcıların yüzde 36’sı kendi gelirinin artmasını, yüzde 31’i ise eşinin gelirinin yükselmesini istedi.
Bu yanıtlar, ikinci çocuk kararının her iki ebeveynin de çalışma durumuyla bağlantılı olduğunu gösteriyor. Bir hanenin daha yüksek gelire ihtiyacı olabileceği gibi kreşten çocuk alma, hastalık ve günlük bakım için de birinin müsait olması gerekebilir. Çalışma düzenlerine ilişkin anket bulguları, ailelerin bir sorunu çözmeye çalışırken diğerini neden daha da zorlaştırabildiğini ortaya koyuyor.
Çocuk bakımı ve çalışma saatleri kararı etkiliyor
Esnek çalışma, ebeveynlerin ikinci çocuk sahibi olmaya daha sıcak bakmasıyla ilişkilendirdiği bir başka koşuldu. Önceki duyuruda katılımcıların yüzde 22’si kendi işinde, yüzde 19’u ise partnerinin işinde daha fazla esneklik istedi. Yaklaşık yüzde 70’i, ekonomik veya çalışma koşullarının iyileşmesinin kararını yeniden değerlendirmesini sağlayabileceğini söyledi.
Maeda, uzaktan çalışmaya ve daha kısa çalışma saatlerine erişimin yaygınlaştırılmasını önerdi. Ayrıca kardeşlerin aynı çocuk bakım kurumuna gitmesinin sağlanmasını tavsiye etti. İki çocukla ilgilenen bir ebeveyn için çocukların farklı kreşlere gitmesi, işe gitmeden önce ve işten sonra ek yolculuklar ve daha zor bir program anlamına gelebilir.
Maeda’nın önerileri arasında bebek bakıcılarına daha kolay erişim ve ebeveynlerin kendilerini daha az yalnız hissetmesini sağlayacak güçlü destek ağları da yer aldı. Ücret artışı ve yükselen fiyatlara karşı hükümet önlemleri de aynı çözümün parçası: Ailelerin hem yeterli paraya hem de günlük yaşamda işlerini kolaylaştıracak desteğe ihtiyacı var.
Dolayısıyla hükümetin yanı sıra işverenlerin ve çocuk bakım hizmeti sunanların da rolü bulunuyor. Bir ebeveyn başka bir çocuğa bakabilecek maddi imkâna sahip olabilir ancak sabit çalışma saatlerine bakımı sığdırmakta zorlanabilir. Bir başkası güvenilir çocuk bakım hizmetine erişebilir ama gelirinden kaygı duymayı sürdürebilir. Bulgular, desteğin bu hesabın her iki yönüne de ulaşması gerektiğini gösteriyor.
Ayrı bir plan doğum ödemelerini değiştirecek
Japonya Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı, kamu sağlık sigortasının normal doğumlarda hastanelere doğrudan ödeme yapacağı yeni bir sistemi görüşüyor. Hükümet, uygulamayı 2027 mali yılının ikinci yarısında, Ekim 2027-Mart 2028 döneminde başlatmayı hedefliyor. Yenilenen sağlık sigortası yasası, uygulamanın Haziran 2028’e kadar hayata geçirilmesini öngörüyor.
Komplikasyon yaşanmayan normal doğumlar şu anda standart sağlık sigortası kapsamına girmiyor. Ailelere 500.000 yen tutarında toplu doğum yardımı veriliyor ancak özellikle büyük şehirlerde doğum ücretleri bu tutarı aşabiliyor ve aradaki farkı ailelerin ödemesi gerekiyor.
Önerilen sistemde sigorta, normal doğum için hükümetin belirleyeceği tutarı doğrudan hastaneye ödeyecek. Ödemenin, mevcut 500.000 yenlik yardımdan yüksek olması hedefleniyor. Kesin ödeme tutarı ve ayrıntılı düzenlemeler henüz kararlaştırılmadı.
Hükümet ayrıca hamile kadınlara nakit yardım ve sezaryen olanlara yönelik ek destek planlıyor. Sezaryen doğumlar zaten sigorta kapsamında; hastalar tıbbi masrafların genellikle yüzde 30’unu ödüyor. Planlanan ek destek bu yükü azaltacak.
Doğum masrafları ile çocuk yetiştirme giderleri aile bütçelerine farklı zamanlarda yansıyor. Hastane faturasını ortadan kaldırmak doğum sırasında yardımcı olur. Çocuk yetiştirme giderlerinin yıllık yaklaşık 516.000 yene karşılık geldiğini gösteren anket bulgusu ise ebeveynlerin neden doğum sonrasına da uzanan destek aradığını açıklıyor.
Hastaneler daha yüksek ödeme istiyor, finansman konusu ise belirsiz
Japonya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Birliği, doğum kliniklerinin yaklaşık yüzde 40’ının zararına çalıştığını belirtiyor. Birlik, doğum hizmetlerinin sürdürülebilmesine katkı sağlayacak bir düzey olarak en az 750.000 yen tutarında taban ödeme yapılması çağrısında bulundu.
750.000 yenlik bir ödeme, mevcut toplu yardımdan 250.000 yen ya da yüzde 50 daha fazla olur. Sağlık bakanlığı yetkilileri, daha yüksek ödemelerin sigorta sisteminden daha fazla finansman gerektireceği gerekçesiyle artışın boyutu konusunda temkinli davranıyor.
2023 mali yılında yaklaşık 770.000 doğum için toplam 372 milyar yen tutarında toplu doğum yardımı ödendi. Doğum başına ödemenin artırılması, sağlık sigortası primleri üzerinde baskı yaratabilir ve doğum yapan ebeveynlere sağlanması amaçlanan desteğin yanı sıra hanelerin dikkate alması gereken yeni bir masraf doğurabilir.
Dolayısıyla politika birbiriyle bağlantılı iki ihtiyaca yanıt vermeye çalışıyor: Doğumu aileler için karşılanabilir hale getirmek ve doğum hizmeti sunan kuruluşların bu hizmetleri mali açıdan sürdürebilmesini sağlamak. Ödeme kararı, hastanelere ne kadar destek sağlanacağını ve sigorta sisteminin ne kadar finansman sağlaması gerekeceğini belirleyecek.
Doğum verileri sorunun boyutunu gösteriyor
Doğum reformuna ilişkin tartışmalar, yıllık doğum sayısının 671.236’ya ve toplam doğurganlık hızının 1,14’e gerilediği bir dönemde yürütülüyor. Her iki değer de rekor düşük seviyeler olarak tanımlanıyor. Doğurganlık hızı, her yaştaki doğum oranlarının aynı kalması halinde bir kadının yaşamı boyunca kaç çocuk sahibi olacağını tahmin ediyor.
Nüfus ve Sosyal Güvenlik Araştırmaları Ulusal Enstitüsü’nün ayrı bir anketi, çiftlerin umduğu ortalama çocuk sayısının 1,95’e düştüğünü ortaya koydu. Çocuk yetiştirme ve eğitim masrafları, çocuk sahibi olma konusunda tereddüt etmenin en sık belirtilen nedenleriydi.
Enstitü ayrıca bekâr erkeklerin yüzde 33,0’ının, bekâr kadınların ise yüzde 32,4’ünün çocuk istemediğini tespit etti. Bu oranlar, önceki ankete göre sırasıyla 9,8 ve 8,8 puan yükseldi. Dolayısıyla Japonya, çocuk sahibi olmayan yetişkinlerin değişen tercihleriyle birlikte mevcut ebeveynlerin karşı karşıya olduğu maddi ve pratik kısıtlamalarla da mücadele ediyor.
Zaten küçük yaştaki tek çocuğunu büyüten aileler açısından Meiji Yasuda Life’ın bulguları belirli bir baskı noktasına işaret ediyor. Koşullar iyileşirse birçok aile başka bir çocuk sahibi olmaya açık; ancak şu anda bunu isteyenlerin oranı yüzde 30’un altında. Planlanan doğum reformu masraflardan birini karşılıyor; gelir, eğitim giderleri, çocuk bakımına erişim ve çalışma saatleri ise sonrasında verilecek kararın parçaları olmayı sürdürüyor.
Önemli Noktalar
- Ankete katılan küçük yaştaki tek çocuklu ebeveynlerin yalnızca yüzde 28,2’si ikinci çocuk istiyor; bu, 2018’de başlayan ölçümlerin en düşük oranı.
- Oran 2020’deki yüzde 56,9 seviyesinden yaklaşık yarı yarıya düştü.
- Tereddüt eden veya başka çocuk istemeyen ebeveynlerin yüzde 54,5’i gelecekteki gelirleriyle ilgili kaygılarını dile getirdi.
- Çocuk yetiştirmenin aylık ortalama gideri yaklaşık 43.000 yene ulaştı; katılımcıların yaklaşık 10’da 8’i yükselen fiyatların baskısını hissettiğini belirtti.
- Katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i, ekonomik koşulların iyileşmesinin kararlarını yeniden değerlendirmelerini sağlayabileceğini söyledi.
- Japonya, normal doğumlarda doğrudan sigorta ödemelerini 2027 mali yılının ikinci yarısında, Haziran 2028’deki yasal süreden önce başlatmayı hedefliyor.






