Muhasebe hataları eski yöneticiler için hesap verme sürecini başlattı
Nidec'in eski yönetiminin hukuki sorumluluğuna ilişkin soruşturması, kurucu Shigenobu Nagamori ile sekiz eski yöneticiyi kapsayan muhasebe skandalında tahmini 27,6 milyar yenlik zararı gündemin merkezine taşıdı. 20 Ekim 2026'da yayımlanan ayrıntılar, kâr hedeflerine ulaşmanın gerekli zararları kaydetmenin tekrar tekrar önüne geçtiği bir şirkete işaret ediyor.
İçindekiler
- Muhasebe hataları eski yöneticiler için hesap verme sürecini başlattı
- Komitenin sorumlu tuttuğu kişiler
- Hukuki sorumluluk ne anlama geliyor?
- Kâr hedefleri muhasebe kurallarının önüne nasıl geçti?
- Önceki soruşturma kurucunun baskısını ortaya koymuştu
- Zarara ilişkin üç farklı mali rakam
- Ekim takvimi borsadaki kotasyonu baskı altına alıyor
- Hissedarlar değer kaybı ve satış incelemesi baskısıyla karşı karşıya
- Yeni yönetimin hesaplardan fazlasını düzeltmesi gerekiyor
- Öne Çıkanlar
Şirket dışından avukatlar ve diğer uzmanlardan oluşan komite, dokuz kişinin Kyoto merkezli motor üreticisine karşı görevlerini yerine getirmediği sonucuna vardı. Bulgular, krizin finansal tabloların düzeltilmesinin ötesine geçerek şirketi yöneten veya denetleyen kişilere karşı olası tazminat taleplerine uzandığını gösteriyor.
Tahmini zararın yaklaşık 22,2 milyar yenini soruşturma giderleri, 5,3 milyar yenini ise denetim masrafları oluşturdu. Komite bu giderleri eski yöneticilerin görevlerini yerine getirmemesiyle ilişkilendirirken, her bir kişiye düşen tutarın mahkeme süreçlerinde belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Nidec, tazminat taleplerini ve diğer hukuki adımları değerlendireceğini açıkladı. Şirket ayrıca 2022-2025 dönemini kapsayan menkul kıymet raporlarını düzeltmek, denetçisinin onayını yeniden almak ve Tokyo Borsası'nı iç yönetim sistemlerini iyileştirdiğine ikna etmek için çalışıyor.
Komitenin sorumlu tuttuğu kişiler
Nidec'in 16 Ekim tarihli resmî sorumluluk açıklamasında sekiz kişinin adı verildi, dokuzuncu kişi ise eski göreviyle belirtildi. Açıklamada, 20 Ekim'de ayrıntılı rapor yayımlanmadan önce komitenin vardığı sonuçlara yer verildi.
Adı açıklanan sekiz kişi Nagamori, Hiroshi Kobe, Akira Sato, Hiroyuki Yoshimoto, Jun Seki, Mitsuya Kishida, Kazuya Murakami ve Hiroyuki Ochiai oldu. Dokuzuncu kişi, Mayıs 2022-Mart 2026 döneminde görev yapan ve adı açıklanmayan eski bir mali işler yöneticisiydi.
Bu grup, liderliğin birkaç kuşağını kapsıyor. Kobe eski bir yönetim kurulu başkanıydı; Yoshimoto, Seki ve Kishida ise başkanlık veya icra kurulu başkanlığı dâhil üst düzey görevlerde bulunmuştu. Murakami, Nidec'in açıklamasına göre artık şirkette çalışmıyor olsa da, 1 Ekim gibi yakın bir tarihte baş hukuk müşaviri ve uyumdan sorumlu yönetici olarak listelenmişti.
Dolayısıyla komitenin incelemesi kurucunun ve operasyonları yürütmekten sorumlu yöneticilerin ötesine geçti. Muhasebe sorunlarının birbirini izleyen yönetim ekipleri boyunca nasıl sürdüğünü ortaya koymak amacıyla finansal raporlama, hukuka uyum veya denetim sorumluluğu taşıyan kişiler de incelendi.
Hukuki sorumluluk ne anlama geliyor?
16 Ekim tarihli açıklamada, adı belirtilen sekiz kişinin Japonya Şirketler Kanunu'nun 423(1). maddesi uyarınca tazminat sorumluluğu taşıdığı belirtildi. Basitçe ifade etmek gerekirse bu hüküm, yöneticilerin veya kapsama giren diğer görevlilerin görevlerini yerine getirmeyerek şirkete mali zarar vermesi hâlinde şirketin tazminat talep etmesine imkân tanıyor.
Eski mali işler yöneticisinin olası sorumluluğu ise farklı bir hukuki temele dayanıyordu: Medeni Kanun'un 644 ve 415(1). maddeleri veya Nidec'in icra yöneticilerine ilişkin yönetmeliği. Bu hükümler, kendisine tevdi edilen işlere bağlı görevleri ve bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde tazminatı düzenliyor.
Nidec, önceki üçüncü taraf komitesinin ve yöneticilerin sorumluluğunu inceleyen komitenin soruşturmalarının yanı sıra denetim ve gözetim komitesinin çalışmaları sonucunda, bazı yönetim kurulu üyeleri ile diğer yöneticilerin görevlerini yerine getirirken hukuku ihlal ettiğini kabul ettiğini söyledi.
Şimdi hangi taleplerin ileri sürüleceğine ve her kişiden ne kadar tazminat isteneceğine karar verilmesi gerekiyor. Komite, zararın her kişinin zarara katkısını yansıtması gerektiğini söyledi. Ayrıntılı bulgularında, kişilere düşen tutarları belirlemenin güçlüğünü kabul ederek bu konunun mahkemelere bırakılması gerektiğini belirtti. Herhangi bir başvuru tarihi veya kişi bazında talep tutarı açıklanmadı.
Kâr hedefleri muhasebe kurallarının önüne nasıl geçti?
Nidec'in grup genelinde, yıllarca gerekli zararların ertelenmesi nedeniyle kayıtlı değerleri şüpheli hâle gelen varlıkları birikmişti. Bir varlığın değeri muhasebe kayıtlarındaki tutarın altına düştüğünde şirketin, bu değeri düşürmek için zarar kaydetmesi gerekebilir.
Soruşturma, birikmiş bu sorunu çözmek için şirket genelinde tekrar tekrar girişimlerde bulunulduğunu ortaya koydu. Ancak her seferinde, zararların yalnızca şirketin performans hedeflerine ulaşmasını engellemeyecek ölçüde kaydedilmesine izin veren bir yaklaşım benimsendi.
Normal muhasebe uygulamasında sıra bunun tersidir: Şirket, mali durumunun gerektirdiği zararları kaydeder ve ardından geriye kalan kârı hesaplar. Nidec'de ise önce hedef kâr belirleniyor, yönetimin kabul edeceği zarar miktarı da bu hedeften geriye doğru hesaplanıyordu.
Komite bu yaklaşımın izini Nagamori ve Kobe dâhil şirketin kurucu kadrosundaki diğer isimlere kadar sürdü. Sonraki başkanlar ve tam zamanlı kurumsal denetçiler, uygulamayı düzeltmek yerine devam etmesine izin verdi. Bu bulgu, en üstteki kişinin değiştirilmesinin grup genelinde yerleşmiş bir uygulamayı sona erdirmeye neden yetmediğini açıklıyor.
Önceki soruşturma kurucunun baskısını ortaya koymuştu
3 Mart'ta yayımlanan ayrı bir üçüncü taraf soruşturması, muhasebe sahtekârlığının yaygın olduğunu ortaya koymuş ve bunu gerçekçi olmayan performans hedeflerine ulaşmaya yönelik yoğun baskıyla ilişkilendirmişti. Önceki soruşturmada olası zarar 250 milyar yen olarak hesaplanmıştı.
Mart ayında görev yapan komite, Nagamori'nin bazı uygulamalardan haberdar olduğunu ve bunlara göz yumduğunu söyledi. Komite, Nagamori'nin rolünü çarpıcı bir ifadeyle şöyle tanımladı:
En ağır sorumluluğun Nagamori'de olduğunu söylemek gerekir.
Kobe ve üç yönetici daha, raporun yayımlandığı gün yürürlüğe girecek şekilde istifa etti. O sırada başkan ve icra kurulu başkanı olan Kishida ise sonbahara kadar aylık maaşının tamamından feragat edeceğini açıkladı.
Ekim ayındaki soruşturma, bir sonraki hukuki soruya odaklandı: yöneticilerin bireysel görev ihmallerinin Nidec'in tazminat talep edebileceği bir zarara yol açıp açmadığı. Sorumluluğa odaklanan bu inceleme, muhasebe usulsüzlüklerinin nasıl gerçekleştiğini ele alan önceki soruşturmayı izledi.
Zarara ilişkin üç farklı mali rakam
Ekim raporundaki 27,6 milyar yenlik tahmini zarar, soruşturma ve denetim çalışmaları dâhil muhasebe skandalının yol açtığı giderleri kapsıyor. Yaklaşık 22,2 milyar yenlik soruşturma faturası bu tahminin beşte dördüne yakınını oluşturuyor. Bu da hesapları yeniden oluşturma ve inceleme çalışmalarının ne kadar maliyetli hâle geldiğini gösteriyor.
Mart ayında belirlenen 250 milyar yenlik olası zarar, muhasebe soruşturmasının o aşamada tarif ettiği mali sonuçlarla ilgiliydi. Nidec daha sonra, 632 milyar yenlik değer düşüklüğü gideri kaydederek mart ayında sona eren yıl için 519 milyar yen faaliyet zararı açıkladı.
Değer düşüklüğü, işletmenin bir varlıktan daha önce varsayılandan daha az gelir elde edeceği beklendiğinde o varlığın kayıtlı değerinin düşürülmesidir. Bu gider şirketin finansal sonuçlarına yansır. Soruşturma ve denetim giderleri ise usulsüzlükleri incelemek ve raporlamayı düzeltmek için gereken çalışmalardan doğan ayrı bir yük oluşturuyor.
Nidec, içinde bulunduğumuz mali yıl için 2,8 trilyon yen satış üzerinden 200 milyar yen faaliyet kârı elde etmeyi öngördü. Bu tahmine ulaşmak, yönetimin muhasebe ve hukuki sonuçlarla ilgilenmeyi sürdürdüğü bir dönemde, önceki yılın faaliyet zararından 719 milyar yenlik bir iyileşme gerektiriyor.
Ekim takvimi borsadaki kotasyonu baskı altına alıyor
Tokyo Borsası, iç yönetim sisteminin iyileştirilmesi gerektiği gerekçesiyle Nidec'i Ekim 2025'te özel uyarı statüsüne aldı. Bu statü, şirketin hesapların güvenilirliğini korumayı amaçlayan kontrol mekanizmalarını onarmaya çalıştığı dönemde daha yakından denetlenmesine yol açtı.
Muhasebe denetçisi PwC Japan, yeterli ve uygun kanıt elde edemediğini belirterek görüş bildirmekten kaçındı. Denetçi görüşü, şirketin finansal tablolarına ilişkin bağımsız bir değerlendirmedir. Nidec, geçmiş bildirimlerini düzeltirken ve iç sistemlerinde yaptığı değişiklikleri belgelendirirken denetçinin onayını almaya çalışıyor.
Şirket, kotasyondan çıkarılma bildirimi almaktan kaçınmak için 28 Ekim'e kadar belge sunmak zorunda. Nidec'in borsada kalıp kalamayacağına karar verirken borsa, iyileştirme teyit belgesini değerlendirecek.
Bu süreç, hukuki soruşturmayla kotasyon incelemesinin nasıl aynı döneme denk geldiğini gösteriyor:
- Ekim 2025: Nidec, iç yönetimindeki zayıflıklar nedeniyle özel uyarı statüsüne alındı.
- 3 Mart 2026: Önceki muhasebe soruşturması yayımlandı; ardından istifalar ve Kishida'nın maaşından feragat edeceği açıklaması geldi.
- 16 Ekim 2026: Nidec, yöneticilerin sorumluluğunu inceleyen komitenin temel hukuki sonuçlarını duyurdu.
- 20 Ekim 2026: Nidec, ayrıntılı sorumluluk raporunu ve tahmini zarar tutarını yayımladı.
- 28 Ekim 2026: Nidec, kotasyonunu korumaya yönelik çabaları kapsamında borsaya belge sunma süresiyle karşı karşıya.
Hissedarlar değer kaybı ve satış incelemesi baskısıyla karşı karşıya
Nidec hisseleri 19 Ekim Pazartesi günü yüzde 2,8'e kadar gerileyerek 2016'dan bu yana en düşük seviyesine indi. Şirketin Kishida'nın icra kurulu başkanlığından ani ayrılışını duyurduğu eylül sonundan bu yana hisse değeri üçte birden fazla düştü.
Şirketin piyasa değeri, altı yıldan kısa süre önceki yaklaşık 9 trilyon yene kıyasla 2,1 trilyon yen civarındaydı. Piyasa değeri, yatırımcıların bir şirketin hisselerine biçtiği toplam tutarı ifade eder. Düşüş, muhasebe düzeltmeleri, işletme zararları ve kotasyona ilişkin belirsizliklerin yarattığı mali baskının boyutunu yansıtıyor.
Oasis Management, açıkladığı payını yüzde 9'a çıkararak Nidec'in kamuya açıklanmış en büyük hissedarı oldu ve Nagamori'nin doğrudan payını geride bıraktı. Oasis'in kurucusu Seth Fischer, olası bir işlem kapsamında şirketin borsadan çekilmesi seçeneği de dâhil olmak üzere, istenmeyen bir kotasyondan çıkarılma durumuna karşı önlem amacıyla dışarıdan yönetim kurulu üyelerini mali danışman atamaya ve bağlayıcı olmayan ön teklifler almaya çağırdı.
Olası bir işlemde alıcıların çözüme kavuşmamış hesapları, muhtemel hukuki talepleri ve Nagamori dâhil büyük hissedarların durumunu değerlendirmesi gerekir. Şirketi borsadan çekmek amacıyla gönüllü hisse alımı, sahiplik ve fiyat üzerine müzakereleri gerektirir; borsanın kotasyon incelemesi ise Nidec'in borsa şartlarını karşılayıp karşılamadığına odaklanan ayrı bir süreçtir.
Yeni yönetimin hesaplardan fazlasını düzeltmesi gerekiyor
Yeni icra kurulu başkanı Michio Kaida'nın önünde birbiriyle bağlantılı birçok görev var: zarar eden işleri yeniden yapılandırmak, finansal düzeltmeleri tamamlamak, hissedar baskısına yanıt vermek ve eski yöneticiler hakkında nasıl işlem yapılacağına karar vermek. Sorumluluk bulguları, operasyonel görevler sürerken yönetim kuruluna tazminat taleplerini değerlendirmek için dayanak sunuyor.
Nagamori şirketi 1973'te kurdu ve onlarca yıl boyunca satın almalarla büyüttü. Daha önce Nippon Densan olarak bilinen Nidec, 2023'te bugünkü adını aldı. Şirket, 100 binden fazla çalışanı olan ve elektrikli direksiyon sistemleri ile sabit disk sürücülerinde kullanılan motorlarda öncü konuma ulaşan bir üreticiye dönüştü.
Liderlikte halef belirlemek tekrar tekrar güçlük çıkardı. Yoshimoto ve Seki, Nagamori etkisini korurken, olası halefler olarak seçilmiş ancak daha sonra şirketten ayrılmıştı. Nagamori Şubat 2026'da son resmî unvanından da vazgeçti ancak büyük hissedarlardan biri olmayı sürdürüyor.
Ekim ayındaki bulgular, hesap verebilirliği şirketi faaliyette ve hisselerini borsada tutmaya yönelik acil çalışmalarla birlikte ele alıyor. Hissedarlar açısından somut meseleler skandalın maliyeti, düzeltilmiş hesapların güvenilirliği ve gelecekteki olası bir sahiplik teklifinin koşulları. Yönetim kurulu açısından ise sıradaki kararlar dava açılması, finansal raporlama ve borsaya sunulacak kanıtlarla ilgili.
Öne Çıkanlar
- Nidec'in 20 Ekim'de yayımladığı soruşturma raporunda, kurucu Shigenobu Nagamori ile sekiz eski yöneticinin muhasebe usulsüzlüklerinden kaynaklanan zararlardan sorumlu olduğu sonucuna varıldı.
- Tahmini zarar toplamı yaklaşık 27,6 milyar yen oldu. Bu tutara yaklaşık 22,2 milyar yen soruşturma gideri ve 5,3 milyar yen denetim masrafı dâhil.
- Komite, yönetimin performans hedeflerini korumak için gerekli zararların kaydedilmesini tekrar tekrar sınırladığını belirledi.
- Nidec hukuki işlem başlatmayı değerlendiriyor; kişi bazındaki tazminat tutarları her bir kişinin zarara katkısına göre belirlenecek.
- Şirket, kotasyonunu korumaya çalışırken finansal bildirimlerini düzeltmek ve 28 Ekim'e kadar borsaya belge sunmak zorunda.
- Oasis Management'ın açıkladığı payın yüzde 9'a ulaşması, olası sahiplik değişikliklerinin incelenmesi yönündeki hissedar baskısını artırdı.






