Uydu Verileri, Kuzey Kore’deki Pyongsan Uranyum Tesisinin Aşağısındaki Atık Su Göletindeki Değişimi İzliyor

10 dakikalık okuma
Satellite Data Track Changing Wastewater Pond Below North Korea's Pyongsan Uranium Plant

Nehir sisteminin yanı başında büyüyen atık yükü

Kuzey Kore’deki Pyongsan uranyum tesisinin aşağısında bulunan bir atık su göleti, Avrupa Uzay Ajansı’nın Sentinel-1 radar görüntüleriyle izlenen ölçümlere göre 25 Şubat 2026’da yaklaşık 0,79 hektarken nisan ortasında 1,38 hektara çıktı, ardından 24 Eylül’de 0,85 hektara geriledi. Bu değişimler, Ryesong Nehri’ne doğru uzanan bir drenaj hattına yeniden dikkat çekti.

İçindekiler
  1. Nehir sisteminin yanı başında büyüyen atık yükü
  2. Radar ölçümleri ne gösteriyor?
  3. Atıklar aşağı yönde nasıl taşınabilir?
  4. Ana çöktürme havuzu neden önemli?
  5. Yıllardır izlenen drenaj sistemi
  6. Gözlemler nasıl gelişti?
  7. Güney Kore’nin su testlerinde ne bulundu?
  8. Yağış ve muhafaza neden belirleyici?
  9. Öne Çıkanlar

Nisandaki zirve, şubat ölçümünden yaklaşık yüzde 75 daha büyüktü; bu, 5.900 metrekarelik bir artışa karşılık geliyor. Eylül sonuna gelindiğinde gölet, şubattaki büyüklüğüne yaklaşmıştı. Bu dalgalanmalar önemli; çünkü havza, Kuzey Hwanghae eyaletinde uranyum işleme faaliyetlerinden kaynaklanan atıkları barındıran çok daha büyük bir göletten sıvı alıyor gibi görünüyor.

Ticari uydu görüntüleri, yukarı yönde katı atık alanının da genişlediğini gösteriyor. 5 Eylül 2025 ile 27 Haziran 2026 arasında ana çöktürme havuzundaki çamur birikintileri yaklaşık 0,8 hektar, yani 8.000 metrekare büyüdü. Gözlemler birlikte değerlendirildiğinde iki değişime işaret ediyor: işleme artıklarıyla kaplanan alanın büyümesi ve aşağı yöndeki bir gölette su yüzeyinin tekrar tekrar genişleyip daralması.

Yesong Nehri olarak da bilinen Ryesong Nehri, Kuzey ve Güney Kore sınırına yakın Han Nehri halicine doğru güneye akar. Bu bağlantı, atık göletlerinin durumunu tesisin ötesinde de önemli kılıyor. Güney Koreli yetkililer daha önce Ganghwa Adası yakınlarında ve nehir ağzında sulardan numune alıp incelemiş, 2025’te yapılan kontrollerde olağandışı radyoaktivite ya da ağır metal yoğunluğu tespit etmemişti.

Radar ölçümleri ne gösteriyor?

Sentinel-1, Dünya yüzeyini gözlemlemek için radar sinyalleri kullanıyor; bu sayede bulutların arasından ve gece de görüntü alabiliyor. Hava koşullarının uzaydan çekilen sıradan görüntüleri engelleyebildiği aylarda bir göletteki değişimleri izlemek için bu yöntem yararlı.

Ölçümler, aşağı yöndeki göletin mart ayında genişlediğini ve gözlemlenen en büyük alanına nisanda ulaştığını gösteriyor. Yüzey daha sonra temmuz boyunca daraldı; ağustos ve eylül aylarında ise daha küçük dalgalanmalar görüldü. Nisan zirvesinde su, yaklaşık 13.800 metrekarelik bir alanı kaplıyordu. 24 Eylül’de bu alan 8.500 metrekareydi.

Reklam

Bir göletin yüzey alanı, içeri giren ve çıkan su miktarının yanı sıra zeminin biçimine göre de değişir. Sığ bir havzada su seviyesindeki görece küçük bir artış, suyun geniş bir alana yayılmasına yol açabilir. Gölette depolanan hacmi hesaplamak için derinliğinin ölçülmesi gerekir.

Değişimlerin olası nedenleri arasında yukarı yöndeki çöktürme havuzundan bırakılan su, aşağı yöndeki drenaj farklılıkları, yağış ve buharlaşma bulunuyor. Yanıt bekleyen temel sorular, bu etkenlerin değişime ne ölçüde katkıda bulunduğu, su bırakımının kasıtlı olarak kontrol edilip edilmediği, suyun hangi kimyasalları içerdiği ve kirliliğin nehre ulaşıp ulaşmadığı ya da insanları etkileyip etkilemediği. Kuzey Kore’deki göletlerden numune alınacağına ilişkin bir tarih açıklanmadı.

Atıklar aşağı yönde nasıl taşınabilir?

Ticari görüntüler, sıvının ana atık havuzundan bir savak aracılığıyla çıkıp yaklaşık 1,1 kilometrelik bir drenaj kanalını izlediğini gösteriyor. Sıvı daha sonra toprak bir setin arkasındaki daha küçük bir havzada birikiyor. Atık çamuru, cevherden yararlı mineraller çıkarıldıktan sonra geriye kalan atık malzemelerdir.

Bir görüntü incelemesinde aşağı yöndeki göletin yaklaşık 1,03 hektar, başka bir incelemede ise 1,14 hektar olduğu tahmin ediliyor. Sentinel-1 serisi, şubat-eylül gözlemleri boyunca daha geniş bir aralık kaydediyor. Bu nedenle rakamları karşılaştırırken her ölçümde kullanılan tarih ve sınır çizgisi önem taşıyor.

Daha küçük havza, Ryesong Nehri’nin ana yatağından yaklaşık 1 ila 1,5 kilometre uzakta bulunuyor. Görüntüler, yer altındaki bir drenaj hattı ve nehre doğru akan küçük bir dere üzerinden bağlantı olduğunu gösteriyor. 8 Temmuz 2025’te yayımlanan bir analizde yaklaşık 90 metrelik gömülü bir bölümden söz edilmişti.

27 Haziran 2026 tarihli görüntülerde çöktürme havuzunun savağında ve drenaj hattı boyunca koyu renkli sıvı görülüyor. Aşağı yöndeki gölet de benzer biçimde koyu yeşil ile siyah arasında bir görünüm sergiliyor; tabanına çökmüş gibi görünen malzeme de bulunuyor. Görülebilen kanal, arazinin eğimi ve dere bağlantısı, malzemenin taşınabileceği bir güzergâh oluşturuyor.

Ana çöktürme havuzu neden önemli?

Pyongsan’da uranyum cevheri, genellikle sarı pasta olarak adlandırılan uranyum konsantresini üretmek için sülfürik asit ve diğer kimyasallarla işleniyor. Konsantre, nükleer yakıta ya da nükleer silah programlarında kullanılacak malzemeye dönüştürülmek üzere daha ileri işlemlerden geçirilen bir ham madde.

Reklam

İşlem ayrıca asidik atık su ve ağır metaller ile radyoaktif maddeler içerebilecek çamurlu artıklar üretiyor. Katı parçacıkların dibe çökmesi için bu karışım bir çöktürme havuzunda tutuluyor. Daha sonra sıvının ve dibe çöken katıların çevredeki toprağa ve suya karışmasını sınırlamak için yönetilmesi gerekiyor.

Ana atık havuzu, tahminen 16 hektarı katı çamurla kaplı olmak üzere yaklaşık 34,9 hektarlık bir alanı kapsıyor. Haritalanan çamur, havuzun yüzey alanının yaklaşık yüzde 46’sını oluşturuyor. Çamurun kalınlığı ve geriye kalan sıvının derinliği de havuzun ne kadar malzeme tutabileceğini etkiliyor.

Eylül 2025 ile Haziran 2026 arasında batı kenarında yaklaşık 0,5 hektar, orta birikinti alanında 0,2 hektar ve doğudaki drenaj bölgesinde 0,1 hektar yeni çamur görüldü. Ölçülen genişlemenin yaklaşık üçte ikisi batı kenarında gerçekleşti.

Birikintilerin büyümesi, daha önceki uydu değerlendirmelerinde Kuzey Kore’nin bilinen en büyük faal uranyum madeni ve konsantre tesisi olarak tanımlanan tesiste atık yönetimi yükünü artırıyor. Demir yolu trafiği ve biriken atık çamuru da faaliyetlerin sürdüğüne işaret eden göstergeler olarak anılıyor. Sarı pasta üretimini hesaplamak için cevherin özellikleri, işleme hızları ve geri kazanılan uranyum miktarı hakkında bilgi gerekiyor.

Yıllardır izlenen drenaj sistemi

Son gözlemler, Pyongsan’daki atık altyapısının yıllardır mercek altında tutulmasının devamı niteliğinde. 23 Mart 2019 tarihli ticari görüntüler, atık havuzunda yeni atıkların biriktiğini gösteriyordu. O yıl ağustosta yayımlanan bir değerlendirmede, işleme atıklarını bir nehir kolunun üzerinden havuza taşıyan boru hattının her iki ucunda da tekrar eden sızıntılar olduğu belirtilmişti.

O dönemde incelenen görüntüler, sızıntıların önceki iki yılda muhtemelen arttığına işaret ediyordu. Görüntülerde ayrıca boru hattının aşağısında, dökülen malzemenin taşıdığı bazı ağır metalleri tutma potansiyeli bulunan beton bir rezervuar tutma barajı da görülüyordu.

Ekim 2016 ile Mayıs 2017 arasında atık havuzunun yakınlarında mavi çatılı küçük bir bina ortaya çıktı. Yapımından sonra havuzda beyazımsı bir tabaka belirginleşti. Öne sürülen açıklamalardan biri, asidi nötralize etmek ve asidik sıvının aşındırıcılığını azaltmak için kireç kullanılmasıydı. Binanın amacı belirsizliğini korudu.

Daha sonraki görüntüler, çöktürme havzasının güneydoğusunda yeni bir drenaj hattı inşaatına dikkat çekti. Maxar’ın WorldView-3 uydusundan 29 Mayıs 2024’te alınan ve 30 santimetre çözünürlüğe sahip bir görüntü, bir bölümü yer altından geçen yaklaşık 280 metrelik bir kanal gösteriyordu.

Reklam

Bu değerlendirmede, yaklaşık 120 metrelik bir yer altı tüneli ve ona bağlanan yaklaşık 1.920 metre uzunluğunda bir dereden söz edilerek Ryesong Nehri’ne uzanan yaklaşık 2,2 kilometrelik bir güzergâh tanımlandı. Bu ölçümler 2024’te haritalanan inşaatla ilgili; 2025’te belirtilen yaklaşık 90 metrelik gömülü bağlantı ise aşağı yöndeki göletle ilgili.

2024’te tespit edilen dere, sürekli akmak yerine şiddetli yağışlardan sonra aktığı için mevsimsel olarak tanımlandı. 29 Mayıs’ta kanalda görülen ıslaklık, olası bir deneme deşarjı olarak yorumlandı.

Gözlemler nasıl gelişti?

Uydu görüntüleri ve su testleri, boru hattındaki sızıntı endişelerinden inşaat çalışmalarına ve gölet boyutundaki son değişimlere uzanan bir kayıt sunuyor. Önemli tarihler şöyle:

  • 23 Mart 2019: Ticari görüntüler, Pyongsan tesisinde atık birikiminin sürdüğünü gösterdi.
  • 21 Ekim 2019: Güney Kore Birleşme Bakanlığı, Han Nehri ve Sarı Deniz’den alınan numunelerde olağandışı bir bulguya rastlanmadığını açıkladı.
  • Mart 2022: Uydu analizi, çöktürme havzası yakınındaki yeni drenaj inşaatının görünürdeki başlangıcını tespit etti.
  • 29 Mayıs 2024: Maxar görüntüleri, olası bir deneme deşarjı olarak yorumlanan ıslaklıkla birlikte drenaj kanalını ve yer altındaki bölümü gösterdi.
  • 4 Temmuz 2025: Güney Kore kurumları Ganghwa Adası ve Gimpo yakınlarında, Han ve Imjin nehirlerinin haliçlerinde ve Incheon kıyısında 10 noktadan numune aldı.
  • 5 Eylül 2025 - 27 Haziran 2026: Ana havuzdaki haritalanmış çamur alanı yaklaşık 0,8 hektar büyüdü.
  • 25 Şubat - 24 Eylül 2026: Radar gözlemleri aşağı yöndeki göletin genişlemesini, daralmasını ve sonraki küçük dalgalanmaları izledi.

Kayıtlar, atık sisteminin farklı bölümlerini bir araya getiriyor: ana havuza atık taşıyan boru hattı, drenaj altyapısının inşası, çöktürme havzasındaki birikintiler ve daha aşağı yönde biriken su.

Güney Kore’nin su testlerinde ne bulundu?

Güney Koreli yetkililer 4 Temmuz 2025’te Ganghwa Adası ve Gimpo yakınlarında, Han ve Imjin nehirlerinin haliçlerinde ve Incheon kıyısında 10 noktadan numune aldı. Çalışma, Nükleer Güvenlik ve Güvenlik Komisyonu, Okyanuslar ve Balıkçılık Bakanlığı ile Çevre Bakanlığı tarafından ortaklaşa yürütüldü.

Sonuçlar ve izleme planı, Birleşme Bakanlığı tarafından yayımlanan 18 Temmuz 2025 tarihli ortak basın açıklamasında yer aldı. Açıklamanın başlığı, "Kuzey Kore’nin Pyongsan uranyum tesisinden kaynaklanan atık su endişesi: Radyoaktivite ve ağır metal analizlerinde anormallik yok" idi. Belgede üç numune alma bölgesindeki ölçüm aralıkları veriliyor.

Testlerde uranyum ve sezyumun yanı sıra kadmiyum, arsenik, cıva, kurşun ve altı değerlikli krom incelendi. Güney Kore Birleşme Bakanlığı, sonuçları bir basın toplantısında şöyle açıkladı:

Herhangi bir anormallik tespit edilmedi

Ganghwa Adası ve Gimpo yakınlarındaki altı noktada uranyum yoğunluğu milyarda 0,135 ila 1,993 parça arasında ölçüldü. 2019’daki ölçüm aralığı milyarda 0,59 ila 1,97 parçaydı. Han ve Imjin nehirlerinin haliçlerindeki iki noktada yoğunluk milyarda 0,087 ila 0,122 parça arasında değişti. Incheon kıyısındaki iki noktada ise milyarda 2,541 ila 3,211 parça aralığındaydı.

Reklam

Milyarda parça, çok düşük bir yoğunluğu ifade eder. Sudaki uranyum için milyarda bir parça, yaklaşık olarak litre başına bir mikrograma karşılık gelir. Bu testlerde ölçülen en yüksek yoğunluk olan milyarda 3,211 parça, belirtilen milyarda 30 parçalık içme suyu sınırının yaklaşık yüzde 11’iydi.

Sezyum, 10 noktanın tamamında ya ölçüm cihazlarının arka plan seviyelerinden güvenilir biçimde ayırt edebildiği en düşük radyoaktivite miktarının, yani tespit edilebilir en düşük aktivitenin altında kaldı ya da önceki beş yılda Batı Denizi’nde ölçülen seviyelerin altında çıktı. Ganghwa-Gimpo bölgesindeki altı noktada bildirilen yoğunluklar kilogram başına 0,714 ila 0,791 milibekerel, Han-Imjin haliç bölgesindeki iki noktada 0,895 milibekerelin altında, Incheon kıyısındaki iki noktada ise 0,727 ila 1,032 milibekereldi. Önceki beş yılda Batı Denizi’ndeki yedi noktada ölçülen karşılaştırma aralığı kilogram başına 0,789 ila 1,928 milibekereldi.

Beş ağır metalin tamamı, geçerli çevre standartlarının altında kaldı ya da tespit edilemedi. Ganghwa-Gimpo bölgesindeki altı noktada, litre başına mikrogram cinsinden yoğunluklar kadmiyum için 0,00 ila 0,03, arsenik için 0,93 ila 1,37 ve kurşun için 0,01 ila 0,11 aralığındaydı; cıva ve altı değerlikli krom tespit edilemedi. Han-Imjin haliç bölgesindeki iki noktada beş metalin tamamı tespit edilemedi. Incheon kıyısındaki iki noktada litre başına mikrogram cinsinden yoğunluklar kadmiyum için 0,03 ila 0,04, arsenik için 1,53 ila 1,79, cıva için 0,00, kurşun için 0,02 ve altı değerlikli krom için 0,08 ila 0,16 aralığındaydı. Açıklamada, geçerli su testi standartlarına göre miktar tayini sınırının altındaki ölçümler için "tespit edilemedi" ifadesi kullanıldı.

Güney Kore hükümeti, 10 noktadan yedisinde aylık izleme yapılmasını ve kurumlar arası istişare organının çalışmalarını sürdürmesini planladı. Bu numuneler, şubat-eylül 2026 arasında izlenen gölet değişimlerinden önce, 2025’te söz konusu noktalardaki koşulları yansıtıyor.

Yağış ve muhafaza neden belirleyici?

Aşağı yöndeki gölet, bütünüyle yalıtılmış bir muhafaza yapısından ziyade basit bir toprak setin arkasında bulunuyor gibi görünüyor. Şiddetli muson yağmurları su seviyesini yükseltebilir, taşmaya yol açabilir, seti zayıflatabilir ya da toprak içinden sızıntıyı artırabilir.

Havzanın nehre doğru eğimi ve dere bağlantısı, su hareketini özellikle önemli kılıyor. Yağış, havuza doğrudan su ekleyebilir ve çevredeki drenaj ağındaki akışı artırabilir. Yüzey alanının küçülmesi ise suyun drenaj yoluyla çıkmasından, buharlaşmadan ya da havzanın su dengesindeki başka değişimlerden kaynaklanabilir.

Tesisin yakınında ve Ryesong Nehri boyunca yaşayanlar, yerel kirlilikle en yakından bağlantısı olabilecek kesimler. Nehrin daha güneyde Han Nehri halicine ulaşması, Güney Kore’nin sınır yakınındaki sulardan numune alma konusundaki ilgisini açıklıyor. Uranyum işleme hem kimyasal işlemleri hem de doğal olarak radyoaktif cevherleri içerdiği için radyoaktivitenin yanı sıra asitlik ve ağır metaller de endişe kaynağı.

Atılabilecek pratik adımlar arasında setin ve drenaj kanallarının izlenmesinin sürdürülmesi, su seviyelerinin ölçülmesi ve güzergâh boyunca kimyasal ve radyolojik numuneler alınması bulunuyor. Güney Kore’nin planladığı aylık kontroller, kendi izleme noktalarındaki koşulları değerlendirirken uydu gözlemleri Kuzey Kore tesisinin çevresindeki görünür değişimleri takip edebilir.

Öne Çıkanlar

  • Aşağı yöndeki gölet, Şubat 2026’da 0,79 hektarken nisanda 1,38 hektara çıktı; eylülde 0,85 hektar ölçüldü.
  • Ana çöktürme havuzundaki çamur, Eylül 2025 ile Haziran 2026 arasında yaklaşık 0,8 hektar büyüdü.
  • Uydu görüntüleri, ana havuzdan daha küçük bir havza üzerinden Ryesong Nehri’ne doğru uzanan bir drenaj güzergâhı gösteriyor.
  • Ana atık havuzu yaklaşık 34,9 hektarlık bir alanı kaplıyor; bunun tahminen 16 hektarı katı çamurla kaplı.
  • Güney Kore’nin 4 Temmuz 2025’te 10 noktadan aldığı numunelerde olağandışı radyoaktivite ya da ağır metal yoğunluğu bulunmadı; yetkililer yedi noktada aylık izleme planladı.
  • Aşağı yöndeki göletin suyunun bileşimi ve nehirde olası bir kirliliğin boyutu bilinmiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir