Yapay zekâ şarkıcıları Mandopop’u sarsıyor: Hebe kendi sesini sorgularken sanatçılar kontrolü ele almaya çalışıyor

9 dakikalık okuma
AI Singers Shake Mandopop as Hebe Questions Her Voice and Artists Seek Control

Kusursuz bir demo gerçek bir şarkıcıyı gözyaşlarına boğdu

Tayvanlı şarkıcı Hebe Tien, altı yıllık aranın ardından albüm yapmak için kayıt stüdyosuna girdi ve nefes alması gerekmeyen bir sesle rekabet ettiğini fark etti. Birkaç demo parçayı yapay zekâ seslendirmişti. Pürüzsüz yorumları, geniş ses aralıkları ve gösterişli nağmeleri, S.H.E üyesini kariyerini inşa eden yeteneğini sorgulamaya itti.

İçindekiler
  1. Kusursuz bir demo gerçek bir şarkıcıyı gözyaşlarına boğdu
  2. Hebe'nin yaşadıkları neden stüdyonun ötesine uzanıyor?
  3. Stefanie Sun'ın yapay zekâ ikizi, 2023'te geniş bir repertuvara sahipti
  4. Tanıdık bir ses tonu, yorumun yalnızca bir parçası
  5. Sanal yorumcular da dinleyicilerin ilgisi için yarışıyor
  6. Khalil Fong'un mirasını yönetenler yapay zekâ kullanımına sınır çiziyor
  7. Anlaşmazlık, bir sesin kime ait olduğundan daha fazlasını kapsıyor
  8. Ses taklidi müzik dışında da gelir sağlayabiliyor
  9. Gelişmeler nasıl yaşandı?
  10. Öne Çıkanlar

Tien, bir plak şirketi yöneticisini telefonla ararken ağladığını ve artık nasıl şarkı söyleyeceğini bilmediğini hissettiğini anlattı. Aldığı güvence kendine güvenini yeniden kazanmasına yardımcı oldu; ardından sözleri ve düzenlemeleri değiştirdi. Yaşadıkları, bir kayıt dinleyicilere ulaşmadan önce yapay zekânın müziği nasıl dönüştürdüğünü gösteriyor: Sentetik bir demo, insan yorumcunun yetişmesi beklenen ölçüte dönüşebiliyor.

Singapurlu şarkıcı Stefanie Sun da aynı baskının başka bir biçimiyle karşı karşıya kaldı. Mayıs 2023'e gelindiğinde, internetteki tahminlere göre sesini taklit eden binden fazla cover yayımlanmıştı. Bazıları bir milyondan fazla dinlenmişti. Sun'ın tepkisi, bir insanın sürdüremeyeceği hızda müzik üretebilen bu teknolojiye yönelik kaygıyla mizahı bir araya getirdi.

Gelişmeler taklit cover’ların ötesine uzanıyor. Sanal yorumcular dinleyici çekiyor, Japon bir oyuncunun sesinin kopyasını kullanan bir hesabın reklam geliri elde ettiği bildiriliyor ve hayatını kaybeden şarkıcı Khalil Fong'un mirasını yönetenler, eserlerinin yapay zekâda kullanılması için önceden izin alınmasını talep ediyor. Bu örneklerin tümünde pratik sorular aynı: Ayırt edilebilir bir sesi kim kontrol ediyor, bu sesten kim gelir elde ediyor ve dinleyiciler ne duyduklarını sanıyor?

Hebe'nin yaşadıkları neden stüdyonun ötesine uzanıyor?

Tien, yapay zekâ demolarını etkileyici ses dolgunluğu ve süslemeleriyle kulağa son derece hoş gelen kayıtlar olarak tanımladı. Demo, son yorum kaydedilmeden önce bir şarkının nasıl duyulabileceğini göstermek için hazırlanan örnek kayıttır. İnsan sesinin nefes ihtiyacına bağlı olmayan bölümler içeren böyle bir örnek, kayıt seansı için ulaşılması zor beklentiler yaratabilir.

Reklam

Tien aynı etkiyle ailesinin evini ziyaret ettiğinde de karşılaştı. Babası büyük bir heyecanla ona bir şarkı dinletti; şarkıcının ne kadar tizlere çıkabildiğine ve ses nağmelerinin nasıl hiç bitmediğine hayran kaldı. Tien, yorumun yapay zekâ tarafından üretildiğini anladı.

Babasının tepkisi, sıradan evlere kadar uzanan bir sorunu gözler önüne seriyor. Dinleyiciler, nasıl yapıldığını bilmeden sentetik bir yorumla etkileyici bir şarkı olarak karşılaşabiliyor. Tien üzerindeki baskı hem yapım sürecinden hem de yakınlarından birinin zahmetsiz görünen bu yeteneklere hayranlık duymasından kaynaklandı.

Sözlerde ve düzenlemelerde yaptığı değişiklikler, somut bir sanatsal tepkinin de göstergesi. Tien, demoyu olduğu gibi yeniden üretmek yerine parçayı kendi yorumuna göre şekillendirdi.

Stefanie Sun'ın yapay zekâ ikizi, 2023'te geniş bir repertuvara sahipti

Sun, yapay zekâdaki benzerinin yaygınlaşmasına 22 Mayıs 2023'te My AI başlıklı bir paylaşımda değindi. Bilibili dahil Çin sosyal medya platformlarında dolaşıma giren cover’larda, onun ayırt edilebilir ses tonu başka yorumcularla özdeşleşen şarkılarda kullanıldı.

Bu repertuvarda Jay Chou'nun 2005'te yayımlanan Hair Like Snow ve 2001'de yayımlanan Love Before BC parçalarının yanı sıra Nan Quan Mama'nın Rainy Day şarkısı da vardı. Rainy Day ve Chou'nun Iron Box Peninsula parçasının cover’larının bir milyondan fazla dinlendiği bildirildi.

İlk albümü Yan Zi 2000'de yayımlanan Sun, çalışan bir şarkıcıyla durmadan üretim yapan sentetik benzeri arasındaki dengesizliği şöyle anlattı:

Hayranlarım resmen taraf değiştirdi ve benim gerçekten de 'tutulmayan bir şarkıcı' olduğumu, yapay zekâdaki benzerimin ise şu sıralar gözde isim olduğunu kabul etti. Yani, birkaç dakikada bir yeni albüm çıkaran biriyle nasıl rekabet edebilirsiniz ki?

Sun'ın kariyeri 23 yılı geride bırakmışken, 24 Mayıs 2023'e kadar binden fazla cover bulunduğu tahmin ediliyordu. Bu karşılaştırma, sarsıntının boyutunu anlamaya yardımcı oluyor: Sentetik repertuvar başkalarının şarkılarıyla büyürken insan bir sanatçının kayıtlı eserleri yıllar süren yazım, prova ve yapım çalışmalarının ardından birikiyor.

Reklam

Tanıdık bir ses tonu, yorumun yalnızca bir parçası

Sun'ın dinleyicileri aynı tepkiyi vermedi. Bazıları tanıdık şarkıları onun ses tarzında dinlemekten keyif aldı. Bazılarıysa taklitleri, Sun'ın canlı performanslara kattığı duygudan ve özelliklerden yoksun buldu.

Bir dinleyici belirli bir uyumsuzluğa dikkat çekti: Hair Like Snow'un yapay zekâ cover’ı, Chou'nun şarkısı 2005'te yayımlanmış olmasına rağmen Sun'ın 2001'lerdeki sesini andırıyordu. Bu gözlem, bir modelin belirli bir dönemle özdeşleşen sesi başka bir dönemin müziğine yerleştirebildiğini gösteriyor. Bir sanatçının kariyerini yakından takip eden hayranlara bu tür eşleşmeler tuhaf gelebiliyor.

Ses klonlama, bir konuşmacı ya da şarkıcıyla ilişkilendirilen örüntüleri öğrenmek için kayıtları kullanıyor; ardından bu örüntülere benzeyen sesler üretiyor veya mevcut sesi dönüştürüyor. Dinleyiciler bir yorumcuyu birkaç notada tanıyabildiği için ortaya çıkan aşinalık güçlü olabiliyor.

Jay Chou, yapay zekânın pek çok şeyi başarabileceğini, ancak insan yaratıcılığının ve gerçek duyguların yerinin doldurulamayacağını söyleyerek daha özgüvenli bir tutum sergiledi. Sun'ın paylaşımıysa teknolojik değişimin hızına ve insan emeğine etkisine yönelik daha büyük bir huzursuzluk ifade etti. Her iki sanatçı da yapay zekâ taklitlerinin hedefi hâline gelirken verdikleri tepkiler aynı baskıya ilişkin farklı değerlendirmeleri ortaya koyuyor.

Sanal yorumcular da dinleyicilerin ilgisi için yarışıyor

Çin ana karasındaki bir müzik platformu ile bir laboratuvarın geliştirdiği sanal erkek yorumcu Datouzhen, pazara açılmanın farklı bir yolunu temsil ediyor. Proje, yalnızca ünlü bir şarkıcının adını taşıyan bir taklit olarak dolaşıma girmek yerine, kendine özgü görünümü olan tanımlanabilir bir dijital yorumcu sunuyor.

Repertuvarındaki şarkılar arasında Tears Sea, Look at the Moon's Face ve sonuncusu Sun'la yakından özdeşleşen Encounter da bulunuyor. Bu yorumlar müzik platformlarında ilgi gördü ve listelere girdi. Böylece tanıdık bir şarkının önüne yeni bir sentetik rakip, şarkıcısının taklidiyle ya da ayrı bir markayla sunulan sanal bir yorumcuyla çıkabiliyor.

Uluslararası dinleyicilere yönelik A-Pop sanal kadın idolü olarak tanıtılan Yuri ise başka bir yol izledi. İngilizce yayımlanan ilk şarkısı Surreal'in dünya genelinde yedi milyondan fazla dinlendiği bildirildi. Bu sayı, her biri milyonlarca dinlenmeye ulaşan Çin'deki cover videolarından farklı bir yayına ve dinleyici kitlesine ait.

Reklam

Dinleyiciler açısından fark açık: Yapay zekâ taklidi tanınmış bir kişinin sesini ödünç alırken sanal idol dijital bir karakter olarak sunuluyor. Sesler, kayıtlar ve şarkılar yapım sürecinde kullanıldığında izin konusu gündemde kalıyor.

Khalil Fong'un mirasını yönetenler yapay zekâ kullanımına sınır çiziyor

Fong'un plak şirketi Fu Music ile mirasını yönetenler, yapay zekâ kullanımlarına ilişkin olarak eserleri ve kimliği üzerindeki haklarını saklı tuttuklarını belirten ortak bir açıklamayı 7 Ekim 2025'te yayımladı. Fong aynı yılın 21 Şubat'ında, 41 yaşında hayatını kaybetmişti.

Açıklama; kayıtları, müzik eserlerini, görsel-işitsel eserleri, adını, benzerliğini ve görüntüsünü, ayrıca metin, veri ve üst verileri kapsıyordu. Üst veri, bir kaydı veya yaratıcısını tanımlayan ayrıntılar gibi, materyale eklenmiş açıklayıcı bilgileri ifade ediyor.

Yöneticiler, büyük dil modelleri dahil yapay zekâ sistemlerinin izinsiz kopyalama, makine öğrenmesi, internetten veri toplama, veri geliştirme ve eğitme faaliyetlerine itiraz etti. İnternetten veri toplama, web sitelerindeki materyallerin otomatik biçimde derlenmesi anlamına geliyor. Açıklamada Avrupa Birliği direktiflerine ve Hong Kong Telif Hakkı Yönetmeliği'ne atıfta bulunuldu ve yasaların izin verdiği en geniş kapsamda hakların saklı tutulduğu belirtildi.

Hakların saklı tutulması, kamuya daha önce sunulmuş materyaller dahil mevcut ve gelecekteki tüm eserler için geçerliydi. Yapay zekâ bağlantılı bir kullanım talep edenlerin önceden hak yöneticileriyle iletişime geçerek açık izin alması istendi. İzin verilip verilmeyeceğine ve hangi koşullarda verileceğine yöneticilerin karar vereceği bildirildi.

Fong, hastalığı sırasında yaratıcı fikirler üretmeye devam ettiğini söylemiş ve yapay zekâyla şarkı söylemeyi kabul eden dinleyicilerin hasta bir insanı dinlemeyi de kabul edip etmeyeceğini sorgulamıştı. Mirasını yönetenlerin daha sonra attığı adım, eserlerin yeniden kullanımıyla ilgili kararları onun sanatsal mirasından sorumlu kişilere bırakıyor.

Anlaşmazlık, bir sesin kime ait olduğundan daha fazlasını kapsıyor

Çin Medeni Kanunu, kişinin sesini, görüntüsünü koruyan kurallara atıfta bulunarak koruyor. Bu nedenle ayırt edilebilir bir ses, müziğin kendisinin doğurduğu telif hakkı sorularının yanı sıra kişilik hakları açısından da önem taşıyor.

Sentetik bir cover aynı anda birden fazla hakkı ilgilendirebilir: Sesi kopyalanan kişi, şarkının yazarları, kayıtları kullanılan yorumcular ve bu kayıtların haklarını elinde bulunduran yapımcılar. Bir unsur için alınan izin, diğer izinlerin de alınmış olduğu anlamına gelmeyebilir.

Reklam

Fong'un mirasını yönetenlerin açıklaması, hem yaratıcı eserleri hem de bunlarla bağlantılı bilgileri sıralayarak konunun kapsamını yansıtıyor. Önceden izin alınması talebi, bitmiş bir sentetik şarkının ortaya çıkmasını beklemek yerine materyalin toplandığı veya eğitim için kullanıldığı sürecin erken aşamasını da kapsıyor.

Müzik yapımı açısından bunun pratik sonucu, ikna edici bir sonuç elde etmekle gerekli izinleri almanın farklı işler olması. Yapımcıların sesin nasıl oluşturulduğunu ve kullanılan materyalin haklarını hangi kişi veya kuruluşların kontrol ettiğini değerlendirmesi gerekiyor.

Ses taklidi müzik dışında da gelir sağlayabiliyor

Japon seslendirme sanatçısı Kenjiro Tsuda'nın sesi de bir sosyal medya hesabındaki videolarda kopyalandı. Hesabın reklam gelirinden ayda yaklaşık 500 bin ila 740 bin yen kazandığı bildirildi. Bu durum, ayırt edilebilir bir sentetik sesin şarkı yayımlamanın dışında da ticari bir faaliyeti destekleyebileceğini gösteriyor.

Taylor Swift'in, sesinin ve görüntüsünün yapay zekâyla izinsiz kullanımına karşılık sesini ticari marka olarak tescil ettirmek için başvurduğu bildirildi. Başvurunun tarihi, ayrıntıları ve sonucu söz konusu haberde belirtilmedi.

Swift, yapay zekâ tarafından üretilen cinsel içerikli görüntülerin de hedefi oldu. Bu tür materyaller içeren bir sosyal medya paylaşımı 47 milyondan fazla görüntülenme aldı. Swift'in yaşadıkları, geniş kitlelere yayılabilen iki kimlik suistimali biçimini, uydurma ses ve uydurma görüntüyü, bir araya getiriyor.

Tsuda vakasında bildirilen gelir, meselenin önemini özellikle somutlaştırıyor. Bir kişinin tanınabilir sesi başkasının reklam gelirinin parçası hâline gelebiliyor; dikkat çekmesini sağlayan kimliğin sahibi ise sesinin kullanımını kontrol etmeye çalışıyor.

Gelişmeler nasıl yaşandı?

Sun'ın tepkisi 2023'e, Fong'un mirasını yönetenlerin adımı ise Ekim 2025'e dayanıyor. Tarihlere bakıldığında anlaşmazlığın birkaç yıl içinde, viral cover’lardan ve kamuoyu tepkilerinden yapay zekâ kullanımını düzenleyen resmî taleplere doğru geliştiği görülüyor.

  • 2000: Stefanie Sun ilk albümü Yan Zi'yi yayımladı.
  • 22 Mayıs 2023: Sun, sesini taklit eden cover’ların popülerliğine yanıt olarak My AI paylaşımını yayımladı.
  • 24 Mayıs 2023'e kadar: Tahminlere göre Sun'ın yapay zekâdaki benzerinin repertuvarında binden fazla cover bulunuyordu; bazıları bir milyondan fazla dinlenmişti.
  • 21 Şubat 2025: Khalil Fong, 41 yaşında hayatını kaybetti.
  • 7 Ekim 2025: Fu Music ve Fong'un mirasını yönetenler, yapay zekâ kullanımları üzerindeki haklarını saklı tuttuklarını belirten ortak açıklamayı yayımladı.

Tien'in stüdyoda yaşadıkları bu gelişmelere başka bir boyut katıyor. Yapay zekâ artık bazı şarkıcıların kendi kayıtlarını hazırlarken dinlediği materyallerin bir parçası olduğu gibi internetteki rakip yorumların da kaynağı. Baskı; sanatsal özgüven, dinleyicilerin ilgisi ve bir kişinin yaratıcı kimliğini kullanma izniyle ilgili.

Öne Çıkanlar

  • Hebe Tien, yapay zekâ demolarının kayıt sırasında özgüvenini sarstığını, daha sonra sözleri ve düzenlemeleri değiştirdiğini söyledi.
  • Mayıs 2023'e kadar Stefanie Sun'ın sesini taklit eden binden fazla cover’ın dolaşımda olduğu tahmin ediliyordu.
  • Datouzhen ve Yuri adlı sanal yorumcular, tanınmış şarkıcıların taklitleriyle birlikte dinleyici çekiyor.
  • Khalil Fong'un mirasını yönetenler ile Fu Music, Ekim 2025'te yayımladıkları açıklamada yapay zekâ kullanımları için önceden açık izin alınmasını talep etti.
  • Ses klonlama; kişilik haklarını, şarkı yazarlığı haklarını ve kayıtlar üzerindeki hakları ilgilendirebiliyor; reklam gelirleri de söz konusu olabiliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir