Afetlerde ulaşımın kesildiği topluluklar için yüzen hava üssü
Endonezya, 24 Eylül 2026'da Jakarta'daki Tanjung Priok Limanı'nda hizmete alınmasının ardından, dağınık adalarında acil yardım malzemeleri ulaştırmak, yardım personelini taşımak ve tahliyelere destek vermek üzere ilk uçak gemisi KRI Sriwijaya-100'ü hazırlıyor.
İçindekiler
- Afetlerde ulaşımın kesildiği topluluklar için yüzen hava üssü
- Helikopterler neden planın merkezinde?
- İtalyan hizmetinden Endonezya filosuna
- Geminin taşıma ve koordinasyon kapasitesi
- Deniz savunmasının yanı sıra afet yardımı
- Bağışlanan geminin yüksek işletme maliyetleri
- Yaşlanan bir havacılık platformunu hizmette tutmak
- Kapasiteyi yardım sevkiyatına dönüştürmek
- Öne Çıkanlar
Endonezya Donanması'nın açıklamasına göre, eski İtalyan Donanması uçak gemisi Giuseppe Garibaldi en fazla 18 helikopter taşıyabiliyor ve 830 kişiye kadar personeli barındırabiliyor. Bu kapasite, hasar gören yolların, köprülerin veya diğer tesislerin topluluklara erişimi engellediği durumlarda geminin kullanılmasına yönelik hükümetin gerekçesinde helikopter operasyonlarını merkeze alıyor.
Savunma Bakanlığı Bilgi Ofisi Başkanı Tuğgeneral Rico Sirait, geminin özellikle afet müdahalesi olmak üzere muharebe dışı askerî operasyonları desteklemeye hazır olduğunu söyledi. Hükümet İletişim Ajansı Başkanı Muhammad Qodari ise Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun afet yönetimine ilişkin sınırlı katılımlı toplantıda verdiği talimatın ardından helikopter ve insansız hava araçlarını destekleyecek düzenlemelere öncelik verildiğini belirtti.
İnsani yardım görevi önemli bir mali yükümlülüğü de beraberinde getiriyor. Endonezya Maliye Bakanlığı 2025'te uçak gemisi programı için 450 milyon dolarlık finansmanı onayladı. Geminin modernizasyonu ve işletme giderlerine ilişkin ek tahminler ise ülkenin bu gemiyi nasıl işler durumda tutacağına yönelik incelemelere yol açtı.
Afet sonrasında yardım bekleyenler için amaçlanan fayda açık: Uçak ve yardım malzemeleri taşıyan bir gemi kıyı açıklarında konuşlanarak yardım araçlarının ulaşamadığı yerlere destek gönderebilir. Bu hizmetin güvenilir biçimde sunulması için geminin yanı sıra uçaklar, eğitimli mürettebat, bakım ve finansman da gerekiyor.
Helikopterler neden planın merkezinde?
Qodari, Endonezya'nın karşı karşıya olduğu acil durumlar arasında depremleri, selleri, heyelanları ve orman ile arazi yangınlarını saydı. 28 Eylül tarihli açıklamasında, ulaşım altyapısı aksadığında personel ve temel ihtiyaç malzemelerinin afetzedelere ulaştırılmasının güçleştiğini anlattı.
Hükümet politikalarını kamuoyuna duyuran ajansın başındaki Qodari, uçak gemisinin erişim sorununu nasıl aşabileceğini şöyle açıkladı:
"Helikopter hareketlerini destekleme, çeşitli malzemeleri taşıma ve dağıtma kapasitesiyle KRI Sriwijaya-100, kara yoluyla veya başka araçlarla ulaşılması güç bölgelere erişmeye yardımcı olabilir," dedi.
Helikopterler dikey olarak havalanıp inebilir; bu sayede geleneksel bir piste ihtiyaç duymadan çalışabilirler. Helikopterleri destekleyecek donanıma sahip bir gemi, etkilenen bölgenin yakınında hareketli bir kalkış noktası sağlayarak karadaki tesislere bağımlılığı azaltabilir.
Sirait, gemiyi seyir hâlindeyken helikopter ve insansız hava araçlarını destekleyebilen yüzen bir hava üssü olarak tanımladı. Hükümetin öngördüğü görevler arasında büyük miktarlarda yardım malzemesi ulaştırmak, tahliye, sağlık operasyonları ve uzak bölgelere acil yardım sağlamak bulunuyor.
Donanma, helikopter ve insansız hava aracı operasyonlarına yönelik tesislerden de söz etti. Yetkililer kullanılacak hava araçlarının dağılımını, sağlık kapasitesini, yardım malzemesi taşıma kapasitesini veya düzenlemelerin tamamlanacağı tarihi açıklamadı. Bu ayrıntılar, geminin belirli bir acil durumda ne ölçüde yardım ulaştırabileceğini belirleyecek.
İtalyan hizmetinden Endonezya filosuna
KRI Sriwijaya-100, İtalya'nın Monfalcone kentinde Fincantieri tarafından inşa edildi ve 1985'te İtalyan Donanması'nda hizmete girdi. Geminin 2026'da Endonezya'ya ulaşmasının önünü, İtalya'nın uçak gemisini Jakarta'ya vermek üzere mart ayında yaptığı anlaşma açtı.
Gemi, İtalya'dan Colombo ve Malakka Boğazı üzerinden yaptığı seyrin ardından 18 Eylül'de Kuzey Jakarta'daki Tanjung Priok'a ulaştı. Donanma Komutanı Muhammad Ali, eski İtalyan gemisini hizmete almaya hazırlanan Endonezya'nın gemiyi teslim almasını değerlendirdi.
Devir ve hazırlık süreci birkaç önemli aşamada gerçekleşti:
- 2025: Endonezya Maliye Bakanlığı, uçak gemisi programı için 450 milyon dolarlık finansmanı onayladı.
- Mart 2026: İtalya, Giuseppe Garibaldi'yi Endonezya'ya vermeyi kabul etti.
- 18 Eylül 2026: Uçak gemisi, İtalya'dan yaptığı yolculuğun ardından Tanjung Priok'a ulaştı.
- 24 Eylül 2026: İtalya gemiyi resmen devretti; Endonezya Silahlı Kuvvetleri Komutanı General Agus Subiyanto da gemiyi KRI Sriwijaya-100 adıyla hizmete aldı.
- 28 Eylül 2026: Qodari, afet müdahalesi ve insani yardım görevlerine verilen önceliği açıkladı.
24 Eylül'deki törende İtalyan bayrağı indirildi ve Endonezya bayrağı göndere çekildi. Sriwijaya adı, Sumatra merkezli olup 7. ve 13. yüzyıllar arasında Güneydoğu Asya'nın önemli deniz ve ticaret güçlerinden biri hâline gelen deniz krallığını anımsatıyor.
Geminin taşıma ve koordinasyon kapasitesi
Savunma Bakanlığı, uçak gemisinin uzunluğunu 180 metre, deplasmanını ise 12.000 ton olarak veriyor. Analist Dr. Jannus TH Siahaan, geminin satın alınmasına ilişkin değerlendirmesinde deplasmanı yaklaşık 14.000 ton olarak belirtiyor. Deplasman, geminin yer değiştirdiği su miktarı üzerinden ağırlığını ölçüyor.
Donanmanın açıkladığı 18 helikoptere kadar taşıma ve 830 kişiyi barındırma kapasitesi, platformun boyutları hakkında fikir veriyor. Gerçek görev planları seçilecek hava araçlarına, bunları işletmek için gereken personele ve her görev için taşınacak malzemelere bağlı olacak.
Savunma Bakanlığı ayrıca geminin deniz operasyonları için komuta merkezi olarak hizmet verebileceğini belirtiyor. Afet müdahalesinde bu, askerî ekiplerin hava aracı hareketlerini, yardım sevkiyatlarını ve denizdeki diğer faaliyetleri koordine edebileceği bir merkez sağlanması anlamına geliyor.
Hükümetin önerdiği insani yardım rolünün bir parçası da sağlık operasyonları. Siahaan ise geminin helikopter ve insansız hava araçları için üs olarak kullanılmasını öngören daha kapsamlı bir yaklaşım kapsamında yüzen hastane işlevi geliştirilmesini önerdi.
Altyapı hasarı nedeniyle tecritte kalan topluluklar için bu işlevlerin bir araya gelmesi önem taşıyor: Yardım malzemelerinin etkilenen bölgenin yakınına taşınması ve uçuşların aynı platformdan koordine edilmesi, denizdeki yardımla iç kesimlerdeki insanları buluşturabilir.
Deniz savunmasının yanı sıra afet yardımı
Qodari, uçak gemisinin insani yardım çalışmalarının temel deniz savunma görevini tamamlayacağını söyledi. Afet müdahalesini, yaygın kısaltmasıyla MOOTW olarak bilinen ve Endonezya'da OMSP adı verilen Savaş Dışı Askerî Operasyonlar kapsamına yerleştirdi.
Qodari, açıklamasında önceliği şöyle anlattı:
"Bu kabiliyete, özellikle afetleri önleme ve insani yardım görevlerine destek vermek amacıyla Savaş Dışı Askerî Operasyonlarda (MOOTW) öncelik veriliyor," dedi.
Bu terim, savaşmaya yönelik olmayan askerî faaliyetleri tanımlıyor. Yetkililer bu gemi için yardım taşımak, personel sevk etmek ve insanların tahliyesine destek vermek gibi somut görevler belirledi.
Donanma Komutanı Muhammad Ali, geminin "gerekirse muharebe görevlerinde kullanılabileceğini" de söyledi. Savunma Bakanlığı, deniz diplomasisini de geminin görevlerinden biri olarak tanımlayarak uçak gemisini Endonezya'nın yurt içindeki acil durum planlarının yanı sıra askerî ilişkilerinin de parçası hâline getiriyor.
Bu satın alma, Prabowo'nun askerî teçhizatı yenilemeye yönelik daha geniş çabalarının bir parçası. Endonezya, Prabowo'nun savunma bakanı olduğu 2022'de 42 Fransız Rafale savaş uçağı satın almak için 8,1 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. Uçak gemisi ise deniz yoluyla hareket edebilen bir havacılık platformu olarak farklı bir kabiliyet kazandırıyor.
Bağışlanan geminin yüksek işletme maliyetleri
Endonezya gemiyi bağış olarak aldı ancak uzun süre hizmette tutmak için yenileme çalışmaları, mürettebat giderleri, bakım ve yakıt gerekiyor. Program için belirlenen başlıca devlet finansmanı tutarı, onaylanan 450 milyon dolar.
Siahaan, 13 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesinde bağışlanan varlığın değerini 54 milyon avro, yani yaklaşık 1,1 trilyon rupi olarak belirtti. Modernizasyon maliyetlerini 7,2 ila 7,5 trilyon rupi, olağan işletme giderlerini ise ayda yaklaşık 101 milyar rupi olarak tahmin etti.
Bu aylık tahmine göre 60 aylık işletme 6,06 trilyon rupiye mal olacak. Modernizasyon maliyetleri de eklendiğinde, diğer giderler hariç yenileme ve beş yıllık işletme toplamı 13,26 ila 13,56 trilyon rupiye ulaşıyor. Bu tutarlar, kesinleşmiş bir hükümet harcama hesabı değil, Siahaan'ın değerlendirmesindeki tahminler.
Siahaan, denizde geçirilen her gün için yakıt maliyetinin yaklaşık 1,8 milyar rupi olduğunu da belirtti. Bu nedenle geminin ne sıklıkta seyre çıkacağı, yıllık bütçe planlamasının önemli bir unsuru olacak.
Japon siyasetçiler, nihai faturanın onaylanan finansmanı aşabileceği yönündeki kaygılarını dile getirdi. Bütçeyle ilgili pratik mesele geminin hizmet süresinin tamamını kapsıyor: Endonezya'nın, gemiyi hazırlamak için gereken ilk çalışmaların yanı sıra acil durum görevlerine hazır olmasını da finanse etmesi gerekiyor.
Yaşlanan bir havacılık platformunu hizmette tutmak
Uçak gemisi 2026'da Endonezya'ya ulaştığında 41 yaşındaydı. Ali, geminin 15 ila 20 yıl daha Endonezya'ya hizmet etmesini umduğunu belirterek durumuna güvendiğini ifade etti.
Endonezya Donanması Kurmay Başkanı Ali, beklentisini şöyle dile getirdi:
"Durumu hâlâ çok iyi. Umarım Endonezya Donanması tarafından önümüzdeki 15 ila 20 yıl boyunca kullanılabilir," dedi.
Sirait, Endonezya'nın savunma sanayisini güçlendirme çabalarının parçası olarak geminin bakım ve tadilatında ülkenin kaynaklarından ve uzmanlığından yararlanılacağını vurguladı. Siahaan, Savunma Bakanlığı ve Endonezyalı gemi üreticisi PT PAL'ın yürüttüğü yenileme çalışmalarının klima sistemleri, muharebe yönetim sistemleri ve savunma silahları üzerinde çalışmaları kapsadığını belirtti.
Siahaan, geminin zaman içinde faydalı olabilmesi için eğitim, bakım tesisleri ve uzman personele de ihtiyaç olduğunu kaydetti. Hareket hâlindeki bir güverteden hava aracı işletmek; uçuş ekiplerinin, güverte personelinin ve bakım ekiplerinin koordineli çalışmasını gerektiriyor.
Siahaan'ın değerlendirmesinde Lampung'daki Teluk Ratai'de planlanan bir üs de yer alıyor. Bakım ve kapsamlı onarımlar için gerekli havuz kapasitesine de dikkat çekiyor. Onarım için ayrılan süre, geminin ne zaman acil duruma gönderilebileceğini etkileyecek.
Kapasiteyi yardım sevkiyatına dönüştürmek
Prabowo'nun afet müdahalesine ilişkin talimatı, uçak gemisine somut bir kamu hizmeti görevi veriyor. Endonezya, tek bir bağlantı noktasının hasar görmesinin bir topluluğa erişimi güçleştirebildiği geniş bir ada ülkesinde hava araçlarını ve yardım malzemelerini taşıyabilecek bir platform istiyor.
Ali, helikopter kapasitesinin gerekçesini şöyle açıkladı:
"Bu ülkede çok sayıda afet yaşanıyor. Bu nedenle çok sayıda helikopter taşıyabilecek bir gemiye veya platforma gerçekten ihtiyacımız var; helikopterler uzak bölgelere lojistik malzemeleri hızla bırakabilir," dedi.
Gemi, önerilen çeşitli işlevleri bir araya getiriyor: Malzeme taşımak, uçuşları desteklemek, deniz operasyonlarını koordine etmek ve sağlık ile tahliye çalışmalarına yardımcı olmak. Bu görevlerin her biri, hava aracı bakım ekiplerinden yardım yüklerini elleçleyen personele kadar kendisine tahsis edilmiş insan gücü ve ekipman gerektiriyor.
Endonezya'nın önündeki acil mesele, hükümetin afet müdahalesine verdiği önceliği sürdürülebilir operasyon desteğiyle buluşturmak. Deprem, sel veya heyelan sonrası ulaşımı kesilen bölge sakinleri için asıl ölçüt, yardım malzemelerinin ve kurtarma personelinin ne kadar çabuk ulaştığı ve desteğin ne kadar güvenilir biçimde sürdüğü olacak.
Öne Çıkanlar
- KRI Sriwijaya-100, Giuseppe Garibaldi adıyla İtalya'ya hizmet ettikten sonra 24 Eylül 2026'da Endonezya Donanması'nda hizmete girdi.
- Donanmaya göre gemi en fazla 18 helikopter taşıyabiliyor ve 830 kişiye kadar personeli barındırabiliyor.
- Yetkililer, deniz savunmasının yanı sıra afet müdahalesinde helikopter ve insansız hava aracı kabiliyetlerine öncelik veriyor.
- Öngörülen insani yardım görevleri arasında yardım sevkiyatı, tahliye, sağlık operasyonları ve acil durum koordinasyonu bulunuyor.
- Endonezya 2025'te program için 450 milyon dolarlık finansmanı onayladı; yenileme ve işletme maliyetleri harcama tartışmalarının odağında kalmayı sürdürüyor.
- Eğitim, bakım, hava araçlarının kullanılabilirliği ve sürdürülebilir finansman, uçak gemisinin müdahale kapasitesini belirleyecek.






