Uçuş gösterisi Tayvan’ın trafik kurallarıyla karşı karşıya
Tayvan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı, 16 Ekim 2026’da Tesla’nın yeni Roadster’ının kamuya açık yollarda kullanılmadan önce yerel araç güvenliği standartlarını karşılaması gerektiğini, uçuş kabiliyetinin de ilgili sivil havacılık kurallarına uygun olması gerektiğini açıkladı.
İçindekiler
- Uçuş gösterisi Tayvan’ın trafik kurallarıyla karşı karşıya
- Gösteride ne oldu?
- Tayvan neleri inceleyecek?
- Üç versiyon, üç farklı kullanım
- FAA neden uçağa girmediğini söylüyor?
- Sürücülerin pilot lisansı alması gerekir mi?
- Tayvan’da depozitolar 7,55 milyon NT$’a ulaşıyor
- 2017’den 2028’e uzanan bir proje
- Şehir hava sahası da bir başka kısıtlama
- Öne Çıkanlar
Açıklama, 15 Ekim’de Teksas’ta, 16 Ekim’de Tayvan’da gerçekleştirilen gösterinin ardından geldi. Gösteride bir Roadster prototipi kavisli bir rampaya tırmandı, ters şekilde ilerledi ve havada dönerek yere indi. Tesla, en ileri özelliklere sahip Rocket versiyonunu eksiksiz bir uçuş sistemine sahip, yalnızca davetle sunulan ve kamuya açık yollarda kullanımı onaylanmamış bir araç olarak tanımlıyor.
Bakanlığın Kara Toplu Taşımacılığı ve Denetimi Dairesinde uzman olan Chao Chin-wei, konuyu diğer yetkili kurumlarla görüşmeden önce bakanlığın Araç Güvenliği Sertifikasyon Merkezinden aracın işlevlerini ve ABD’deki onay durumunu incelemesini isteyeceğini söyledi.
ABD’den gelen açıklama konuya yeni bir boyut kazandırıyor. Federal Havacılık İdaresi (FAA), Tesla aracının uçak tanımına girmediğini belirtiyor. Tayvan bakanlığı ise gerçek uçuş işlevlerinin, ilke olarak, sivil havacılık kurallarını gündeme getireceğini söyledi. İki hükümet aracı kendi kuralları çerçevesinde değerlendiriyor; Tayvan’daki incelemede hem karayolu donanımı hem de sıra dışı itki sistemi ele alınacak.
Aracı almayı düşünenler için havadaki gösterinin yanı sıra üç konu öne çıkıyor: Hangi Roadster versiyonunu rezerve ettikleri, ödemelerinin neleri kapsadığı ve tamamlanan aracın nerelerde yasal olarak kullanılabileceği. Tesla, üretim için 2028’i hedef gösterirken rezervasyon koşulları teslimatın kesin olmadığını belirtiyor.
Gösteride ne oldu?
Tesla, yeni Roadster’ı Teksas’taki bir SpaceX test tesisinde tanıttı. Gösteride, özel olarak kavis verilmiş bir rampa aracı ters konuma getirdi; araç rampadan ayrıldıktan sonra yaklaşık 180 derece dönerek tekerleklerinin üzerine indi. Sunumda kısa süreli havada asılı kalma ve uçuş hareketleri de gösterildi.
Güvenlik nedeniyle gösteri sırasında araçta kimse yoktu. Tek koltuklu Rocket konfigürasyonunda, gövdenin altına yerleştirilmiş fanlardan oluşan bir sistem ile aracın çevresine yerleştirilmiş soğuk gaz iticileri bulunuyor.
Fanlı vakum sistemi, aracı yüzeye doğru çekmek için altından hava emer. Soğuk gaz iticileri ise farklı bir işlev görür: Aracı ters yönde itmek üzere basınçlı gazı memelerden dışarı verir. Tesla, bu iticilerin hızlanmaya yardımcı olabileceğini ve aracın yerden uzaklaşmasını kontrol edebileceğini söylüyor.
Tesla Üst Yöneticisi Elon Musk, projenin SpaceX ile ortaklaşa yürütüldüğünü söyledi ve önerilen donanımın yaklaşık 10 küçük soğuk gaz roket memesinden oluşacağını belirtti. Şirket ayrıca saatte yaklaşık 100 kilometre hıza bir saniyeden kısa sürede ulaşılabileceğini öne sürüyor. Bu rakamlar Tesla’nın hedeflediği performansı anlatıyor; araç hâlâ geliştirme aşamasında.
Tayvan neleri inceleyecek?
Tayvan’ın mevcut araç güvenliği kuralları aydınlatma ve fren gibi donanımları kapsıyor. Chao, araca hangi ek teknolojiler eklenirse eklensin, yollarda kullanılmasının bu standartları karşılamasına bağlı olduğunu söyledi.
Araç Güvenliği Sertifikasyon Merkezinden itki donanımını, havada asılı kalma kabiliyetini ve varsa ABD makamlarının kullanım için hangi koşullarda onay verdiğini incelemesi istenecek. Bakanlık daha sonra Sivil Havacılık İdaresi de dâhil olmak üzere ilgili kurumlarla görüşmeyi planlıyor.
Uygulamadaki görev, tamamlanmış aracın kabiliyetlerini her faaliyeti düzenleyen kurallarla eşleştirmek. Karayolunda sürüş, araç güvenliği gerekliliklerine tabi. Uçuş işlevinin kullanılması ise havacılık kuralları, operatörün yeterliliği ve bu işlevin kullanılabileceği yerlerle ilgili soruları gündeme getiriyor.
Bakanlık incelemenin tamamlanması için bir takvim açıklamadı. Duyurulan bir sonraki adım, Tayvan yollarında kullanıma izin veren bir karar değil; teknik bilgi toplama ve ilgili kurumlara danışma süreci.
Üç versiyon, üç farklı kullanım
Tesla’nın Tayvan’daki rezervasyon bilgilerinde farklı koltuk düzenleri ve donanımlara sahip Performance, Thrust ve Rocket modelleri listeleniyor. Bunları tek bir uçan modelmiş gibi değerlendirmek, alıcılara sunulan seçenekler arasındaki önemli farkları gözden kaçırır.
- Performance iki koltuklu; aktif aerodinamik donanıma ve yüzeye vakumla tutunmayı sağlayan bir fan sistemine sahip. Tesla, bu modeli karayolunda kullanıma uygun olarak tanımlıyor.
- Thrust da iki koltuklu ve Performance donanımına hızlanma iticileri ekliyor. Tesla bu modeli pist kullanımı için tasarlanmış olarak tanımlıyor.
- Rocket tek koltuklu ve eksiksiz havada asılı kalma ve uçuş itki sistemine sahip. Yalnızca davetle sunuluyor ve kamuya açık yollarda kullanımına ilişkin uyarı taşıyor.
Performance’ın karayolunda kullanıma uygun olduğu yönündeki açıklama, Tesla’nın ürün konumlandırmasını yansıtıyor. Tayvan’da tescil edilmesi yine de ilgili yerel onay sürecine bağlı. Thrust’ın pist kullanımı için tanımlanması, ileride karayolunda kullanılıp kullanılamayacağını belirsiz bırakıyor. Rocket içinse kamuya açık yollarda kullanımına ilişkin açık bir uyarı bulunuyor.
Donanımlar arasındaki fark, tanıtım görüntülerinden etkilenenler için önem taşıyor. Eksiksiz uçuş sistemi Rocket’a özgü; rezervasyona açık diğer versiyonların donanımları farklı. Dolayısıyla Performance rezervasyonu, en çarpıcı özellikleri tanıtmak için kullanılan tek koltuklu araçtan farklı bir ürünü kapsıyor.
FAA neden uçağa girmediğini söylüyor?
FAA Sözcüsü Rick Breitenfeldt, Tesla aracıyla ilgili kurumun tutumunu yazılı açıklamayla paylaştı:
Tesla aracı, FAA'nın uçak tanımına girmiyor.
Bu tutuma göre FAA’nın aracı uçuşa elverişli olarak sertifikalandırması gerekmeyecek. Uçuşa elverişlilik sertifikası, havacılık otoritesinin bir aracın uçuş için gerekli güvenlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını değerlendirdiği süreçtir.
FAA’nın açıklaması aracın sınıflandırılmasıyla ilgili. Kurumun hava sahası üzerindeki daha geniş yetkilerine dair ek bir soruya hemen yanıt verilmedi. Ayrı olarak, ABD Ulaştırma Bakanlığından üst düzey bir yetkili denetim yetkisinin nasıl paylaşılacağı konusundaki belirsizliği kabul etti ve aracın havalanabileceğine ilişkin kuşkularını dile getirdi.
ABD’de karayolu güvenliği denetimi de önemini koruyor. Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) Sözcüsü, üreticinin sorumluluğunu şöyle açıkladı:
Araç fizik kurallarına meydan okuyor gibi görünse de üretici, geçerli Federal Motorlu Taşıt Güvenlik Standartlarını ihlal etmemesini sağlamalı; sürücüler de tüm yerel trafik kurallarına uymalıdır.
NHTSA, gelişmeleri izleyeceğini ve sürücüleri korumak için harekete geçeceğini söyledi. ABD’de üreticiler genellikle araçlarının geçerli federal karayolu güvenliği standartlarını karşıladığını beyan ederken, uyumu NHTSA denetliyor.
Sürücülerin pilot lisansı alması gerekir mi?
FAA’da daha önce görev yapan ve Embry-Riddle Havacılık Üniversitesinde hava trafik yönetimi programını yöneten Michael McCormick, bu tür bir araç havacılık düzenlemeleri kapsamına alınırsa sertifikasyon sürecinin en az bir yıl sürebileceğini söyledi. Ayrıca aracı kullanacak kişinin amatör pilot lisansına ihtiyaç duyabileceğini öne sürdü.
McCormick’in değerlendirmesi, havacılık kurallarının geçerli olacağı varsayımına dayanıyor. FAA’nın bu Tesla aracına ilişkin sınıflandırması farklı bir başlangıç noktası oluşturuyor. Dolayısıyla alıcıların, Rocket için ABD’de pilot lisansı şartı bulunduğuna dair açıklanmış bir düzenlemeye dayanması mümkün değil.
San Jose Eyalet Üniversitesinde havacılık ve teknoloji alanında ders veren Scott Miller ise başka bir pratik kısıtlamaya dikkat çekti: ABD’nin birçok eyaleti uçakların nerelerde havalanıp inebileceğini sınırlıyor; genellikle bu işlemleri havaalanlarına veya belirlenmiş tesislere yönlendiriyor.
Tayvan’daki incelemede de sürücünün yapmayı planladığı faaliyetin ele alınması gerekecek. Araç kullanma izni ile uçuş işlevini kullanma izni farklı beceri ve ortamları ilgilendiriyor. Bakanlığın açıklamasına göre Roadster’ın gerçek işlevleri gerektiriyorsa havacılık kurallarına uyum da araç onay sürecine dâhil edilecek.
Tayvan’da depozitolar 7,55 milyon NT$’a ulaşıyor
Tesla’nın Tayvan’daki rezervasyon bilgilerinde Performance için 1,51 milyon NT$ ödeme isteniyor. Sınırlı sayıdaki Thrust versiyonu için alıcıların önce 150 bin NT$ ödemesi, kalan 7,4 milyon NT$’ı ise 10 gün içinde yatırması gerekiyor. Böylece rezervasyon ödemesi 7,55 milyon NT$’a ulaşıyor. Thrust rezervasyonları kişi başına bir araçla sınırlı.
Thrust için gereken ödeme, Performance ödemesinin tam beş katı: 1,51 milyon NT$’a karşılık 7,55 milyon NT$. Rocket’ın fiyatı açıklanmadı ve bu modele yalnızca davet edilen alıcılar erişebiliyor.
Bu ödemeler, rezervasyon sürecinde sıraya girmeyi sağlıyor. Tesla’nın rezervasyon sözleşmesine göre nihai satın alma fiyatı üretim tarihine yakın bir zamanda belirlenecek; şirket seçenekleri, özellikleri ve donanımı hâlâ değerlendiriyor. Rezervasyon bedeli, aracın son fiyatından düşülecek.
Tayvan’daki bilgilere göre Performance rezervasyonları, araç konfigürasyonu tamamlanmadan önce tamamen iade edilebiliyor. Teslimatı etkileyen unsurlar arasında ithalat, sertifikasyon ve testler, mevzuata uyum, üretim ve lojistik de sayılıyor.
Benzer mali taahhütler Hong Kong’daki rezervasyonların başlaması sırasında da söz konusuydu. Performance için 390 bin HK$, Thrust için 1,95 milyon HK$ gerekiyordu. Tesla’nın aracı direksiyonu solda olarak listelemesi nedeniyle, buradaki alıcılar da tescil konusunda yanıtlanmamış sorularla karşı karşıyaydı.
2017’den 2028’e uzanan bir proje
Tesla, yeni nesil Roadster için rezervasyonları ilk olarak 2017’de almaya başladı. O dönemki tanıtımda saatte 60 mile (yaklaşık 97 kilometre) 1,9 saniyede ulaşabilen, daha geleneksel bir elektrikli spor otomobil vaat edilmişti. Araç daha sonra yıllarca geliştirme aşamasında kaldı ve üretime geçmedi.
Yeni tanıtım, bu uzun soluklu projeyi farklı kabiliyetlerle yeniden gündeme taşıyor. Musk, üretimin 2028’de başlamasının beklendiğini söylerken Tesla’nın sözleşmesi, rezerve edilen aracın ne zaman, hatta teslim edilip edilmeyeceğinin garanti edilemeyeceğini belirtiyor.
- 2017: Tesla önceki yeni nesil Roadster’ı tanıttı ve rezervasyon almaya başladı.
- 15 Ekim 2026, Teksas: Tesla yeni Roadster’ı ve havadaki gösteri kabiliyetlerini sergiledi.
- 16 Ekim 2026, Tayvan: Ulaştırma bakanlığı karayolu güvenliği gerekliliklerini açıkladı ve aracın uçuş işlevlerinin incelenmesini gündeme getirdi.
- Tayvan’da Thrust rezervasyonundan sonraki 10 gün içinde: Kalan 7,4 milyon NT$’lık rezervasyon ödemesi yapılmalı.
- 2028: Tesla’nın mevcut üretim başlangıç hedefi.
Musk, Teksas’taki gösteride Roadster’ın sonunda Tesla’nın manuel olarak kullanılabilen tek modeli olacağını söyledi. Bu açıklama, otomatik sürüşe giderek daha fazla odaklanan şirketin ürün gamına olağan dışı performanslı bir araç ekliyor.
Şehir hava sahası da bir başka kısıtlama
Pegatron Yönetim Kurulu Başkanı Tung Tzu-hsien, 16 Ekim’de TECO’nun 70. kuruluş yıl dönümünü kutlayan bir forumda yaptığı konuşmada kara yolculuğu ile uçuşu birleştirme fikrini olumlu karşıladı, ancak hava trafiği rotalarının henüz olgunlaşmadığını söyledi.
Tung; Taipei, Şanghay, Pekin ve Washington’ı drone operasyonlarını sıkı biçimde denetleyen büyük şehirler arasında saydı. Düşen ekipmanların yaratabileceği tehlike ve droneların patlayıcı taşımak için kullanılma ihtimali dâhil olmak üzere, rota planlaması ve güvenliğin temel kaygılar olduğunu belirtti.
Tung’un açıklamaları, Roadster tartışmasını aracın ötesindeki pratik bir meseleye bağlıyor: Şehirlerin yolların ve binaların üzerindeki hava sahasını yönetmesi gerekiyor. Tung, paket veya yemek teslimatı yapan droneların karayolu ulaşımındaki yoğunluğu azaltabileceğini söylerken, yetkililerin şehir semalarını kullanıma açma konusunda neden temkinli davrandığını da anlattı.
Tesla’nın kendi ifadeleri de önemli kısıtlamaların söz konusu olabileceğini gösteriyor. Musk, aracın farklı yerlerde yasal olup olmayacağı sorulduğunda emin olmadığını söyledi. Sokaklarda kullanımının yasal olup olmadığı sorusuna Tesla Üst Yöneticisi şöyle yanıt verdi:
Sokağınıza bağlı. Ama kullanılabilir bir otomobil olacak.
Tayvan’ın önündeki acil görev, şehir semalarını yeni bir ulaşım aracına açmaktan daha somut. Yetkililer Roadster’ın gerçek donanımını inceleyecek, hangi kuralların geçerli olduğunu belirleyecek ve hangi kullanımların bu kurallara uyabileceğini değerlendirecek. Üretim, teslimat ve yasal kullanım sonraki adımlara bağlıyken alıcıların rezervasyon kararını şimdiden vermesi gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Tayvan, Roadster’ın yollarda kullanılabilmesi için araç güvenliği standartlarını karşılaması, uçuş işlevleri için de ilgili havacılık kurallarına uyması gerektiğini söylüyor.
- Ulaştırma bakanlığı teknik inceleme yapmayı ve ilgili kurumlarla görüşmeyi planlıyor.
- Tesla’nın tek koltuklu Rocket modeli yalnızca davetle sunuluyor ve kamuya açık yollarda kullanımının onaylanmadığı uyarısını taşıyor.
- FAA, Tesla aracının uçak tanımına girmediğini söylüyor; NHTSA ise federal araç güvenliği standartlarının geçerli olduğunu belirtiyor.
- Tayvan’daki rezervasyon ödemeleri Performance için 1,51 milyon NT$, Thrust için 7,55 milyon NT$; nihai satın alma fiyatları henüz belli değil.
- Tesla, 2028’de üretime başlamayı hedefliyor; ancak rezervasyon koşulları teslimatı garanti etmiyor.






