Saraiki şarkısı Chalre Chalre Waal Hindistan’da milyonlara ulaştı, kökenlerine ilişkin tartışmayı yeniden alevlendirdi

8 dakikalık okuma
Saraiki Song Chalre Chalre Waal Finds Millions of Listeners in India and Revives a Debate Over Its Roots

Lahor’da akustik bir performans, bölgesel bir şarkıyı sınırın ötesine taşıyor

Instagram’da yaklaşık 50 milyon kez izlenen Pakistan’a ait bir Saraiki aşk şarkısı, Hindistan’da yeni bir dinleyici kitlesine ulaştı. Lahorlu şarkıcılar Shanzy Sial ve Mohsin Lashari’nin seslendirdiği Chalre Chalre Waal, özellikle Hindistan’ın Pencap eyaletinde hızla yayılıyor. Şarkının melodisi, yeni yorumların yanı sıra 1994 yapımı Hint filmi Na Kajre Ki Dhar’daki şarkıyla karşılaştırmalara da yol açtı.

İçindekiler
  1. Lahor’da akustik bir performans, bölgesel bir şarkıyı sınırın ötesine taşıyor
  2. Şarkının yeni yorumunun ardındaki isimler
  3. Aşk sözleri ne anlatıyor?
  4. Milyonlarca kişinin konuştuğu dil yeniden ilgi görüyor
  5. Şairin anlattıkları şarkının ardındaki isimleri ortaya koyuyor
  6. Kasetlerden aile anısına
  7. Dinleyiciler neden Na Kajre Ki Dhar’ı duyuyor?
  8. Yeni yorumcular şarkıyı farklı topluluklara taşıyor
  9. Öne çıkanlar

İlgi tek bir kayıtla sınırlı kalmıyor. Hint Pencaplı şarkıcı Sunanda Sharma kendi yorumunu paylaşırken Uttar Pradesh Polisinde görevli yardımcı müfettiş Nishant Mishra gitar çalarak şarkıyı seslendirdi. Pakistanlı şarkıcı Zeeshan Khan Rokhri ise merhum babası Shafaullah Khan Rokhri’yi anmak için şarkıyı yorumladı.

Bugünkü ilginin ardında daha karmaşık bir tarih yatıyor. Şair Muhammad Saleem Bismil, şarkı sözlerinin yazarı olduğunu belirtiyor ve ilk yayının 1998’de yapıldığını, şarkıyı Gul Tare Khelvi’nin seslendirdiğini söylüyor. Bir başka anlatı ise şarkıyı 1980’lere dayandırıyor ve ilk yorumun Rokhri’ye ait olduğunu öne sürüyor. Birbiriyle çelişen bu tarihler önem taşıyor; çünkü dinleyiciler artık hem Saraiki şarkısını kimin yazdığını hem de melodisinin neden tanıdık geldiğini soruyor.

22 yaşındaki Sial ile 24 yaşındaki Lashari’yi en çok şaşırtan, Hindistan’dan gelen tepki oldu. Birlikte yaptıkları çalışma, sınırın ötesinde büyük ilgi göreceğini düşündükleri bir performanstan ziyade, çeşitli müzik projelerinden biriydi. Şarkının başarısı, bölgesel bir dili, aşk sözlerini ve birkaç kuşaktan sanatçıyı aynı sohbetin parçası hâline getirdi.

Şarkının yeni yorumunun ardındaki isimler

Bağımsız vokalist ve gitarist Lashari, köklerinin Faisalabad’daki Jhang Sial’a dayandığını söylüyor. Profesyonel vokalist Sial ise Khanewal ilçesindeki Mian Channu’dan. Her ikisi de Lahor’da yaşıyor. Akustik düzenlemede Sial şarkı söylerken Lashari gitar çalıyor.

Lashari, işbirliğini ve Hindistan’dan gelen beklenmedik ilgiyi şöyle anlattı:

Shanzy ve ben birkaç müzik projesi için birlikte çalıştık; 'Chalre waal' da bunlardan biriydi. Hindistan’da da viral olacağı aklımızın ucundan geçmemişti.

Sial, Instagram’da çalışmasının "sınırın ötesinden büyük sevgi gördüğünü" yazdı. Performans Instagram, YouTube ve diğer platformlarda yayıldı; dinleyiciler klipleri paylaşırken kendi yorumlarını da kaydediyor.

Reklam

Lashari, Pakistanlı bir müzisyen olarak Hint dinleyicilere ulaşan bu ilginin kendisi için ne ifade ettiğini de anlattı:

Yeterince nefret, yeterince düşmanlık gördük. Çalışmalarımız aradaki mesafeyi kapatıyorsa şanslıyız.

Diğer yorumlar dolaşıma girse de akustik düzenleme, bu yeni ilgi dalgasına ayırt edici bir kimlik kazandırıyor. Dinleyiciler önce Sial’in sesini ve Lashari’nin gitarını duyuyor, ardından şarkının çok daha geniş bir Saraiki repertuvarının parçası olduğunu keşfediyor.

Aşk sözleri ne anlatıyor?

Chalre Chalre Waal, hayranlık duyan bir kadının gözünden sevdiği erkeği anlatıyor. Başlık, erkeğin dalgalı ya da kıvırcık saçlarına gönderme yapıyor. Omuzlarında siyah bir şal, elinde kırmızı bir mendil var. Sözlerde ayrıca hoş bir koku ve gittiği her yerde üzerine çektiği ilgi de betimleniyor.

Şarkının tekrar eden dizesi Teriyan reesan kaun kare, kabaca "zarafetinle kim boy ölçüşebilir?" diye çevrilebilir. Bazı yorumlar, saçlarını betimleyen ifadeden değil bu nakarattan adını alan Tediyan Reesan Kon Kare adıyla biliniyor.

Bu somut imgeler, şarkının her kelimesini anlamayan dinleyicilere de neden hitap edebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Saç, giysi, koku ve hayranlık, dinleyicinin gözünde belirgin bir sahne canlandırırken tekrar eden nakarat da temel duygunun kolayca kavranmasını sağlıyor.

Başlık İngilizce kaynaklarda Chalray Chalray Waal ve Chhalray Chhalray Waal dâhil çeşitli biçimlerde yazılıyor. Bu farklılıklar, Saraiki seslerini Latin alfabesiyle yazmanın farklı yollarını yansıtıyor. Bu nedenle şarkıyı arayanlar eski kayıtlarla biraz farklı adlar altında karşılaşabiliyor.

Milyonlarca kişinin konuştuğu dil yeniden ilgi görüyor

Pakistan’ın 2023 nüfus sayımına göre Saraiki, en az 28 milyon kişinin ana dili. Dilin başlıca konuşulduğu bölgeler arasında, özellikle Multan, Bahawalpur ve Dera Ghazi Khan olmak üzere güney Pencap yer alıyor. Kuzey Sindh, güney Hayber Pahtunhva ve Belucistan’ın bazı bölgelerinde de Saraiki konuşanlar yaşıyor.

Saraiki, yaygın olarak Şahmukhi diye anılan Fars-Arap alfabesiyle yazılıyor. Pakistan nüfus sayımında ayrı bir ana dil olarak kaydediliyor. Pencapça ile ilişkisi ise dilbilim ve kimlik bağlamında tartışılmaya devam ediyor.

Ortak sözcükler, telaffuz ve kimi kelimeler farklı olsa da şarkının bazı bölümlerini Pencapça konuşan dinleyicilere tanıdık kılabiliyor. Örneğin Saraiki dilindeki chalre waal ifadesi, Pencapçada kıvırcık saç anlamına gelen ghungrale waal ifadesine karşılık geliyor.

Reklam

Şarkıya yönelik ilgi bugün özellikle Hindistan’ın Pencap eyaletinde güçlü olsa da Saraiki konuşanların en büyük toplulukları Pakistan’da yaşıyor. Bu nedenle birçok Hintli dinleyici için şarkı, bazı parçalarını konuşmasalar da tanıyabilecekleri bir dile açılan kapı niteliğinde. Şarkının popülerliği, dili resmî bir açıklama yerine bir aşk şarkısı aracılığıyla gündelik dinleme alışkanlıklarının içine taşıyor.

Şairin anlattıkları şarkının ardındaki isimleri ortaya koyuyor

Muhammad Saleem Bismil, şarkının ortaya çıkışına dair belirli bir anlatı sunuyor. Şarkıyı ilk olarak Gul Tare Khelvi’nin seslendirdiğini ve London Music Centre Mianwali’nin 1998’de yayımladığını söylüyor. Bismil, sözleri Na Kajre Ki Dhar’ın melodisine yazdığını da belirtiyor.

Bismil’in kronolojisine göre Shafi Akhtar Watta Khelvi ile Naseebo Lal’in düeti 1999’da kaydedilip yayımlandı. Bu yayının arkasındaki şirketin muhtemelen NMC olduğunu hatırlıyor. Abdul Sattar Zakhmi ile Muhammad Hussain Bandialvi de daha sonra şarkıyı kaydetti.

Gul Tare Khelvi, kuşaklar boyunca bölgesel müzik icra eden ve Mianwali ile anılan müzisyen bir aileye mensup. Bismil’in anlatısı Chalre Chalre Waal’ı bu yerel kayıt dünyasına yerleştiriyor: Şarkı önce kasette yayımlandı, ardından başka şarkıcılar tarafından yorumlandı.

Diğer anlatı ise şarkıyı 1980’lere dayandırıyor ve ilk yorumlayan kişinin Shafaullah Khan Rokhri olduğunu söylüyor. İlk yayının tarihi ve besteye ilişkin kronolojinin tamamı henüz netleşmiş değil. Bismil’in ayrıntılı anlatısı, bugün tartışmaya hâkim olan yeni viral yorumların yanı sıra söz yazarına ve şarkının ilk yorumcularından birine de yer açıyor.

Bismil, Gul Tare Khelvi’nin 1995’te yayımladığını söylediği Sohna Ratta Salara Yaar Da dâhil başka Saraiki şarkılarıyla da anılıyor. Anlattıkları, şarkıların Instagram’dan çok önce dinleyicilere ulaşmasını sağlayan şairler, şarkıcılar ve kayıt şirketlerinden oluşan bir ağı ortaya koyuyor.

Kasetlerden aile anısına

Muhammad Hussain Bandialvi ile Shafaullah Khan Rokhri, şarkının daha geniş kitlelere ulaşmasında önemli isimler. Performans tarihindeki yerleri, birçok dinleyicinin şarkıyı yeni yayımlanmış bir eser değil, uzun süredir bilinen bir halk müziği klasiği olarak görmesini açıklamaya yardımcı oluyor.

1966’da Mianwali ilçesindeki Rokhri köyünde doğan Rokhri, kendi şarkılarını kaydetmesinin yanı sıra bölgesel eserleri yorumlamasıyla da tanındı. Repertuvarında Sammi Meri Waar, Pardesi Dhola ve Rohi yer alıyordu.

Reklam

Bir yayın listesinde, Chalray Chalray Wal kaydının tarihi Mart 2017 olarak veriliyor. Şarkının Ekim 2026’daki yeniden popülerleşmesi sırasında bu kayıt dokuz yıldan daha eskiydi. Aradan geçen süre, başka bir şarkıcı aynı eseri yeni bir dinleyici kitlesine taşıdığında eski bir performansın yeniden ilgi görebileceğini gösteriyor.

Oğlu Zeeshan Khan Rokhri de babasını anmak için şarkının bir yorumunu yayımladı. Öne çıkan tarihler, şarkının farklı kayıt dönemlerinden geçerek aldığı yolu gözler önüne seriyor:

  • 1994: Pankaj Udhas ile Sadhana Sargam’ın seslendirdiği Na Kajre Ki Dhar, Rajiv Rai’nin Mohra filminde yer aldı.
  • 1998: Bismil, Gul Tare Khelvi’nin seslendirdiği Saraiki sözlerin ilk kez bu yıl yayımlandığını belirtiyor.
  • 1999: Bismil, Shafi Akhtar Watta Khelvi ile Naseebo Lal’in düetini bu yıla tarihlendiriyor.
  • Mart 2017: Bir yayın listesinde Shafaullah Khan Rokhri’nin kaydı bu ayda yayımlanmış görünüyor.
  • Ekim 2026: Akustik performans ve yeni yorumlar Hindistan ile Pakistan’da geniş ilgi görüyor.

Dinleyiciler neden Na Kajre Ki Dhar’ı duyuyor?

Hintli dinleyiciler Saraiki yorumunu, Mohra’da Pankaj Udhas ile Sadhana Sargam’ın seslendirdiği yumuşak tondaki aşk şarkısı Na Kajre Ki Dhar ile ilişkilendirdi. Melodideki tanıdık ifadeler, iki şarkının birlikte paylaşılmasına yol açtı ve Saraiki yorumunu Bollywood melodisini ilk anda tanıyan dinleyicilere ulaştırdı.

Na Kajre Ki Dhar’ın kendi geçmişi, 1994 yapımı filmden de eski. Melodiyi Kalyanji-Anandji bestelemiş, sözlerini Indeevar yazmış, şarkıyı ise Mukesh 1970’lerde kaydetmişti. Bu ilk kayıt o dönemde yayımlanmadı.

Viju Shah daha sonra besteyi Mohra için yeniden ele aldı. Udhas ve Sargam film versiyonunu kaydederken Shah temel melodiyi korudu; sentezleyiciler, akustik gitar ve daha güçlü bir ritim eşliğiyle yeniden düzenledi.

Bismil’in Saraiki sözleri Hintçe şarkının melodisine yazdığı yönündeki açıklaması, dinleyicilerin bugün duyduğu bağlantıya dair belirli bir anlatı sunuyor. Böylece tartışma iki tarihi bir araya getiriyor: büyük bir film için yeniden yorumlanan Hintçe bir beste ve çeşitli bölgesel şarkıcılar aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılan Saraiki sözler.

Yeni yorumcular şarkıyı farklı topluluklara taşıyor

Sunanda Sharma’nın yorumu, Hindistan’daki Pencaplı dinleyicilere şarkıya ulaşmak için başka bir yol sundu. Pakistanlı dinleyiciler de Sharma’nın performansını beğeniyle karşıladı. Böylece kültürel alışveriş, Pakistan’dan bir videonun Hindistan’daki akışlara taşınmasının ötesine geçti.

Nishant Mishra’nın gitarla seslendirdiği yorum ise şarkıyı bir kez daha farklı bir ortama taşıdı. Uttar Pradesh Polisinde görevli yardımcı müfettiş, şarkının neden ilgi gördüğüne dair mesajıyla birlikte kendi yorumunu paylaştı:

Müziğin sınırları ve dil engelleri olmadığını, sınır tanımadığını hatırlatıyor. Kalpleri birleştiriyor!

Reklam

Pakistanlı şair Atif Touqeer, bu ilgiyi bölgesel diller aracılığıyla taşınan kültürel bağların bir ifadesi olarak görüyor. Sınırın iki tarafındaki yorumların kendisi için ne anlama geldiğini şöyle anlattı:

Bana göre sınırın iki tarafındaki şarkıcıların bu şarkıyı benimsemesi, Hindistan ile Pakistan’ın birbirine ne kadar derinden bağlı olduğunu gösteriyor. Bölgesel dillerimiz ortak tarihimize uzanan en güçlü yollardan biri. Şiir ve müzik bu bağı gündelik hayata taşıyarak diyalog, uyum ve barış için alan yaratıyor.

Şarkının yeniden popülerleşmesinin tek bir merkezi yok: Sial ile Lashari’nin akustik işbirliği, Sharma’nın yorumu, Mishra’nın gitar videosu ve Zeeshan Khan Rokhri’nin aile anısı. Her biri, Saraiki müziğinde zaten bir geçmişi olan şarkıya dinleyicileri yönlendiriyor. Bismil, Gul Tare Khelvi, Bandialvi ve Rokhri’yi anmak, bu keşfe bir müziğin yanı sıra tarih de kazandırıyor.

Öne çıkanlar

  • Shanzy Sial ile Mohsin Lashari’nin akustik performansı, Chalre Chalre Waal’ın Instagram’da yaklaşık 50 milyon izlenmeye ulaşmasına yardımcı oldu.
  • Sunanda Sharma, polis yardımcı müfettişi Nishant Mishra ve Zeeshan Khan Rokhri kendi yorumlarını paylaştı.
  • Saraiki şarkı sözleri, sevilen erkeğin kıvırcık saçlarını, siyah şalını ve kırmızı mendilini anlatıyor.
  • Şair Muhammad Saleem Bismil ilk yayını 1998’e tarihlendiriyor ve şarkıcı olarak Gul Tare Khelvi’nin adını veriyor; başka bir kronoloji ise şarkıyı daha eskiye dayandırıyor.
  • Bismil, sözleri 1994 yapımı Mohra filmi için yeniden yorumlanan Na Kajre Ki Dhar’ın melodisine yazdığını söylüyor.
  • Pakistan’ın 2023 nüfus sayımına göre Saraiki, en az 28 milyon kişinin ana dili.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir