Telif Kuralları Belirsizliğini Korurken Yapay Zekâ Şarkıları Kore Listelerinde Zirveye Çıkıyor

10 dakikalık okuma
AI Songs Reach Korea's Top Charts as Copyright Rules Leave Royalties Unsettled

Yapay sesle 3 numaraya yükselen hit

Meomuru'nun Hayalini Kurduğun Yetişkin Oldun mu? adlı şarkısı, Ekim 2026'da Güney Kore'nin Melon Top 100 listesinde 3 numaraya yükseldi. Yapay zekâyla hazırlanan şarkı, ticari başarıya ulaşırken ülkenin telif kuralları için de pratik bir sınama oldu. Şarkı sözlerini insanlar yazdı; temel besteyi ve vokalleri ise bir yapay zekâ müzik hizmeti olan Suno üretti.

İçindekiler
  1. Yapay sesle 3 numaraya yükselen hit
  2. Meomuru'nun arkasındaki kişiler
  3. Dinleyiciler neden karşılık veriyor?
  4. Prodüksiyon süreci nasıl işliyor?
  5. 22 gün yürürlükte kalan kayıt kuralı
  6. Tek bir kayıt neden farklı ödeme kanallarına sahip?
  7. Kayıt verileri idari yükü ortaya koyuyor
  8. Artan üretim, çözülemeyen eğitim anlaşmazlıkları
  9. Daha net kuralların kapsaması gerekenler
  10. Öne Çıkanlar

2 Haziran'da yayımlanan rock baladı, kısa videolar aracılığıyla yayıldı; 13 Ekim'de 3 numaraya yükseldi ve 14 Ekim'de de bu sıradaki yerini korudu. Şarkının konusu tanıdık: çocukluk hayalleriyle yetişkin olmanın getirdiği baskılar arasındaki mesafe. Dinleyiciler kişisel hikâyelerini paylaştı ve hiçbir insan şarkıcıya ait olmayan bir seste teselli bulduklarını anlattı.

Şarkının başarısı, elde edilen gelirin bir bölümünün nasıl toplanıp dağıtılacağına ilişkin kuralların henüz netleşmediği bir döneme denk geldi. Meomuru'nun arkasındaki söz yazarı ekibi Glorywave, dağıtım şirketi üzerinden gelir elde ettiğini, ancak telif gelirlerinin yönetimi için şarkıyı Kore Müzik Telif Hakları Birliği'ne (KOMCA) kaydettirmediğini söylüyor. Bu nedenle söz konusu düzenleme üzerinden olağan söz yazarlığı teliflerinden yararlanmıyor.

Bir başka proje olan Joseon Hiphop'un Kalbin Ormanı adlı şarkısı da Melon Top 100'de 89 numaraya yükseldi. Şarkıda insan eliyle yazılmış sözler ve yaratıcı yönlendirme, yapay zekâ bestesi ve vokallerle bir araya geliyor. Bu parçalar, sektörü somut bir soruyla karşı karşıya bırakıyor: Sözleri bir insan yazıp ezgiyi ve sesi bir makine ürettiğinde, hangi katkı hangi ödemeyi hak ediyor?

Meomuru'nun arkasındaki kişiler

Glorywave, Gilgu Bonggu ve Hwang Chi-yeul gibi şarkıcılarla yaklaşık on yıldır çalıştıklarını söyleyen Lee Yong-seok ve Choi Seong-hyeok'tan oluşuyor. Meomuru onlara, şarkıları bir şarkıcının ya da ajansın taleplerine göre şekillendirmek yerine, ilk fikirden prodüksiyona kadar kendilerinin yönlendirebileceği bir proje sundu.

Ekip, Hayalini Kurduğun Yetişkin Oldun mu? şarkısının sözlerini, besteci olarak kendi hayallerini sorgulama deneyimlerinden yola çıkarak yazdı. Temel müzikal besteyi ve vokalleri Suno sağladı; yaratıcılar ise tekrarlanan yönlendirmeler, düzenlemeler ve eklemelerle kaydın son hâlini geliştirdi.

Reklam

Meomuru'nun YouTube kanalı açıklamasında yapay zekâ, insanlar tarafından yönlendirilen yaratıcı sürecin bir aracı olarak tanımlanıyor. Proje, teknolojiyle ilişkisini şöyle anlatıyor:

Benim için yapay zekâ, hayal gücümü gerçeğe dönüştürmeye yardımcı olan modern bir enstrüman ve yol arkadaşı.

Glorywave'in anlattıkları, yaşanan tedirginliği de ortaya koyuyor. İkili başlangıçta Suno'yu oyuncağa benzer bir şey olarak görüyordu. Ancak aracın ürettiği sonuçların gelişmesi, müzik eğitimi ve prodüksiyonuna harcadıkları yılların değerini sorgulamalarına yol açacak kadar rahatsız edici oldu. Sonunda teknolojiyi öğrenmeye ve kendileri kullanmaya karar verdiler.

Dinleyiciler neden karşılık veriyor?

Hayalini Kurduğun Yetişkin Oldun mu?, yetişkinliğe dair kaygıları bir rock baladının merkezine yerleştiriyor. Şarkının çekiciliği, tanıdık bir deneyime dayanıyor: Büyümek, geleceği hayal eden bir çocuğun aklına bile gelmeyebilecek sorumlulukları ve kuşkuları beraberinde getiriyor.

Kısa videolar, bu duygunun şarkının ilk dinleyici kitlesinin ötesine taşınmasına yardımcı oldu. İnsanlar şarkıyı arka plan müziği olarak kullandı; böylece kısa videolara, başka izleyicilerin keşfedip paylaşabileceği bir fon kazandırdı. 28 Eylül tarihli bir paylaşımda, şarkının 2 Eylül'de YouTube'un günlük popüler müzik videoları listesinde zirvede olduğu belirtilmişti. Şarkı, ekimde Melon'da da yükselişe geçti.

Bazı dinleyiciler, kaydın nasıl üretildiğine bakmaksızın sözlere ve melodiye karşılık veriyor. Bazıları ise yapay zekâ üretimi kayıtların insan performanslarıyla rekabet etmesine itiraz ediyor ya da yapay zekânın ne ölçüde kullanıldığını açıklayan daha net etiketler istiyor. Endişeler, şarkıcılar, besteciler ve prodüksiyonda çalışan diğer kişiler için mevcut işlerin geleceğini de kapsıyor.

Şarkının popülerliğe uzanan yolunda dikkat çekici bir gerilim var. Duygusal konusu, idol hayranlığı ya da dans meydan okumaları etrafında kurulan müzikten farklı bir şey sunuyor; ancak kısa videolarda yayılması daha geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmasını sağladı. Tanıdık duygularla güçlü bir dağıtım kanalı birlikte etkili oldu.

Prodüksiyon süreci nasıl işliyor?

Glorywave, yapay zekânın ilk başta akıllarına gelmeyen fikirler de dâhil olmak üzere melodi ve düzenlemeleri hızla denemelerini sağladığını söylüyor. Önceki prodüksiyon yöntemlerinde bir fikri geliştirilmiş hâliyle duyabilmek için enstrümanları düzenlemek, müzisyen bulmak ve rehber vokal kaydetmek gerekebiliyordu.

Suno ise farklı zorluklar çıkarıyor. Ondan tek bir bölümü değiştirmesini istemek, yaratıcıların korumak istediği kısımları da değiştirebiliyor. Glorywave, müzikal malzemeyi geleneksel müzik yazılımlarına aktardığını, melodiyi yeniden seslendirdiğini ya da yapıyı değiştirdiğini ve ardından bazen düzenlenmiş malzemeyi tekrar yapay zekâya verdiğini anlatıyor.

Reklam

Bu tekrar eden geçişler, telif haklarının yönetimi açısından önem taşıyor. İnsanlar ve yazılımlar aynı bölümü tekrar tekrar düzenlediğinde, insan sözleriyle makine müziği arasında basit bir ayrım yapmak daha da zorlaşıyor. Bir katkıyı değerlendirmek için, kişinin gerçekte ne yarattığını bilmek gerekiyor; verilen talimatların ya da harcanan çalışma süresinin sayılması yeterli değil.

Glorywave, yapay zekâyı kullanmayı sürdürürken insan şarkıcılar ve enstrüman sanatçılarıyla da işbirliği yapmayı planlıyor. Ekibin çalışma biçimi, insan yazarlığı, performansı ve düzenlemesiyle üretilmiş seslerin farklı bileşimlerini içeren çeşitli prodüksiyon seçeneklerine işaret ediyor.

22 gün yürürlükte kalan kayıt kuralı

KOMCA, başkan Lee Si-ha döneminde duyurulan ve 3 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren kayıt ölçütleriyle bir sınır çizmeye çalıştı. Birlik, yapay zekâ yardımcı araç olarak kullanılsa bile söz yazımı, beste ya da aranjmanda insanın kayda değer ve etkin biçimde yer alması hâlinde müziğin kaydedilebileceğini belirtti.

Resmî duyuruda, yalnızca basit yönlendirmelerle bütünüyle yapay zekâ tarafından üretilen sonuçlar kapsam dışında bırakıldı. Önerilen sistem ayrıca yaratıcıların kullandıkları araçları, bunları ne ölçüde kullandıklarını ve kendi katkılarının niteliğini açıklamalarını gerektiriyordu.

KOMCA, 22 gün sonra ölçütleri geri çekti. Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı, yeterli istişare yapılmadığına ilişkin kaygılar üzerine düzenlemenin geri alınmasını istedi. Bakanlık ve Ulusal Meclis daha kapsamlı bir tartışma yürütülmesini talep ederken, insan katkılarının nasıl ölçüleceğine dair uzlaşılmış bir yöntemin bulunmaması temel engellerden biri olmayı sürdürdü.

Bu gelişmeler, şarkının yükselişini yapay zekâ müziğini yönetmeye yönelik yarıda kalan girişimle yan yana getiriyor:

  • 2 Haziran 2026: Meomuru, Hayalini Kurduğun Yetişkin Oldun mu? şarkısını yayımladı.
  • 3 Ağustos: KOMCA'nın yeni kayıt ölçütleri yürürlüğe girdi.
  • Ağustos ayının ilerleyen günlerinde: Birlik, 22 günün ardından ölçütleri geri çekti.
  • 2 Eylül: Şarkı, YouTube'un günlük popüler müzik videoları listesinde zirveye çıktı.
  • 13 ve 14 Ekim: Şarkı, Melon Top 100'de 3 numarada yer aldı.

Politika tartışmalarında aktarılan verilere göre, 22 gün içinde alınan 648 yapay zekâ müziği başvurusunun 583'ü askıya alındı, 65'i silindi. Buna göre her 10 başvurudan yaklaşık dokuzu askıya alınmış oldu. Yeni bir takvim açıklanmadı.

Tek bir kayıt neden farklı ödeme kanallarına sahip?

Güney Kore'nin telif hakkı düzenlemeleri, insanın yaratıcı katkılarını koruyor. Yalnızca yapay zekâ tarafından üretilen malzeme bu korumanın dışında kalıyor. Dolayısıyla hem insan hem yapay zekâ katkısı içeren bir şarkıda sözlere, melodiye, aranjmana ve diğer yaratıcı çalışmalara daha yakından bakılması gerekiyor.

Şarkı yazarlığı haklarıyla bir kayıtla bağlantılı haklar birbirinden ayrı. Bir söz yazarı, yazdığı sözler üzerinde hak sahibi olabilirken bir yapımcı da kayıt üzerinde, bağlantılı haklar olarak adlandırılan ilgili haklara sahip olabilir. Dağıtım geliri, yapımcıya bir müzik bestesi için toplanan teliflerden farklı bir kanaldan ulaşabilir.

Reklam

Glorywave'in durumu, bunun pratikteki sonucunu gösteriyor. Ekip, dağıtım şirketi üzerinden gelir elde ettiğini, Meomuru şarkısını ise KOMCA yönetimine dâhil etmediğini söylüyor. Melon, yapay zekâ müziğinden elde edilen gelirin telif payına ilişkin konuların henüz netleşmediğini belirtti.

Melon'un işletmecisi Kakao Entertainment'ta yönetici olan Shin Ji-young, Ulusal Meclis'te düzenlenen bir görüşmede, müzik hizmetlerinin telif ödemelerini kendi başlarına çözüme kavuşturabilecek bir yönteme sahip olmadığını söyledi ve uzlaşma standartları oluşturulmasını istedi. Bir hizmetin, gelirin bu bölümünü dağıtabilmesi için hangi hak sahiplerinin ödeme almaya uygun olduğunu ve paranın kime gideceğini belirleyen kurallara ihtiyacı var.

İnsanların yazdığı sözleri, yapay zekâ bestesini ve insanla makinenin birlikte yaptığı düzenlemeleri içeren bir şarkıda temel görev, her kişinin yaratıcı çalışmasını belirlemek. Yapay zekâ kullanıldığını belirten tek bir etiket dinleyicilere yararlı bilgi sunabilir; ancak telif yöneticilerinin prodüksiyon süreci hakkında daha ayrıntılı bilgilere de ihtiyacı var.

Kayıt verileri idari yükü ortaya koyuyor

Halkın Gücü Partisi milletvekili Cho Eun-hee'nin ofisinin Kore Telif Hakları Komisyonu'ndan aldığı verilere göre, müzik, video ve yayıncılık alanlarındaki yapay zekâ bağlantılı kayıtlar 2023'te birden 2024'te 18'e, 2025'te 367'ye ve 2026'nın ilk sekiz ayında 1.054'e yükseldi.

2026'daki sayı, 2025'in tamamındaki toplamın şimdiden neredeyse üç katına çıktı. Komisyon, verileri aktarırken sayıları mecra türüne göre ayırmadı ve reddedilen başvuruları da kayda geçirmedi. Başvuru sahiplerinden, kayıt formlarında yapay zekâ kullanımını açıklamalarını istemeyi planladığını belirtti.

Komisyona telif hakkı kaydı yaptırmak ile telif gelirlerinin yönetimi için KOMCA'ya kayıt yaptırmak farklı amaçlara hizmet ediyor. İlk sistem bir eser üzerindeki hak iddiasını kayda geçiriyor; ikincisi ise birliğin hakları ve ödemeleri yönetmesini sağlıyor. Her iki sistemin de insan yazarlığı hakkında kullanılabilir bilgilere ihtiyacı var, ancak ölçtükleri faaliyetler farklı.

Cho'nun ofisi, KOMCA verilerinde insan bestesi olarak kaydedildikten sonra yapay zekâ tarafından üretildiği belirlenen 802 eserin de yer aldığını bildirdi. Ofis, 643 eser için 15,307 milyar won, 159 eser içinse 5,26 milyar won tutarında telif geliri aktardı; toplam tutar 20,567 milyar won oldu.

KOMCA ödemeleri askıya aldı, ancak yapay zekâ kullanımını soruşturmak ve daha önce ödenen gelirleri geri almak için gereken yetkiye sahip olmadığı bildirildi. Ağustosta geri çekilen kurallarda, yanlış kayıtlar için ilgili tutarın üç katı olarak belirlenen geri ödeme ve ceza hükümleri de bulunuyordu. Dolayısıyla anlaşmazlık hem yeni başvuruları hem de daha önce ödenmiş paraları kapsıyor.

Artan üretim, çözülemeyen eğitim anlaşmazlıkları

Deezer'ın verileri, yapay zekâ müziğinin dağıtım sistemlerine ne kadar hızlı girebildiğini gösteriyor. Bildirilen günlük yüklemeler, daha önceki bir ocak sayımında yüklemelerin yüzde 10'unu oluşturan 10 bin yapay zekâ üretimi parçadan, izleyen ocakta yaklaşık yüzde 39'a karşılık gelen 60 bine; haziran ayına gelindiğinde ise yaklaşık 90 bine, yani yüklemelerin yarısından fazlasına çıktı.

Reklam

Bu veriler, ilk sayımla son sayım arasında günlük yapay zekâ yüklemelerinin dokuz kat arttığını gösteriyor. Müzik hizmetleri için bu büyüme, geniş bir dinleyici kitlesine ulaşan daha az sayıdaki parçanın yanı sıra kimlik tespiti, dağıtım ve ödeme kararları gerektiren içerik miktarını da artırıyor.

Güney Kore'de KOMCA'nın yönettiği eserlerden bir örneklem üzerinde yapılan mart ayı denetim analizinde, eserlerin yüzde 60'ının yapay zekâ destekli besteler içerebileceği öne sürüldü. Bu oran, örneklem için bir olasılık olarak ifade edildi. Yapay zekâ kullanımını daha güvenilir biçimde belirlemek, sektörün karşı karşıya olduğu idari sorunlardan biri.

Universal Music Group ve Sony Music dâhil olmak üzere müzik şirketleri de sistemlerini eğitmek için kullanılan kayıtlar nedeniyle yapay zekâ müzik geliştiricilerine karşı davalar açtı. Eğitim, yeni çıktılar üretebilecek kalıpları yazılıma öğretmek için mevcut malzemeden yararlanılması anlamına geliyor. Bu anlaşmazlıklar, yeni yayımlanmış bir şarkıya kimin katkı sunduğunu belirleme aşamasından ayrı olarak, daha önceki malzeme için izin ve ödeme konularına odaklanıyor.

Daha net kuralların kapsaması gerekenler

KOMCA'nın geri çekilen ölçütlerinde üç yararlı bilgi zaten belirlenmişti: kullanılan yapay zekâ aracı, kullanımın kapsamı ve yaratıcının katkısı. Meomuru'nun prodüksiyon süreci, bir eser üretim yazılımıyla geleneksel prodüksiyon araçları arasında tekrar tekrar taşındığında değişikliklerin ve düzenlemelerin kayda geçirilmesinin de neden önemli olabileceğini gösteriyor.

Şeffaflık arayan dinleyicilerin, dinledikleri eser hakkında anlaşılır bir bilgiye ihtiyacı var. Hak yöneticilerinin, koruma kapsamındaki insan emeğini belirleyecek kadar ayrıntıya ihtiyacı bulunuyor. Yaratıcıların ise bütünüyle makine tarafından üretilen malzemede yazarlık iddiasında bulunmadan, insan katkılarını kaydettirebilecekleri ve karşılığında ödeme alabilecekleri işleyen bir yönteme ihtiyacı var.

Yurt dışındaki telif toplama kuruluşları, koşullu kabul örnekleri sunuyor. ABD'deki ASCAP ve BMI ile Kanada'daki SOCAN'ın, Ekim 2025'ten beri hem insan hem yapay zekâ unsurları içeren eserlerin kaydedilmesine izin verdiği belirtiliyor. Bu karma eserlerin ele alınış biçimi, Güney Kore kendi koşullarını tartışırken bir karşılaştırma olanağı sunuyor.

Meomuru'nun listedeki sırası, konuyu acil hâle getiriyor. Ticari başarıya ulaşmış bir şarkı, yapımcıları bir tür gelir elde ederken başka bir geliri tahsil etmeden bırakarak dinleyiciye ulaşabiliyor. Atılacak sonraki idari adımlar, insan sözlerinin, insan eliyle yapılan düzenlemelerin ve kayıt prodüksiyonunun açık süreçlerle tanınıp karşılığında ödeme alıp alamayacağını belirleyecek.

Öne Çıkanlar

  • Meomuru'nun Hayalini Kurduğun Yetişkin Oldun mu? adlı şarkısı Ekim 2026'da Melon'da 3 numaraya yükseldi.
  • Glorywave şarkı sözlerini yazıp prodüksiyonu yönlendirdi; temel beste ve vokalleri Suno sağladı.
  • Joseon Hiphop'un Kalbin Ormanı adlı şarkısı da Melon Top 100'e girdi ve 89 numaraya yükseldi.
  • KOMCA, yapay zekâyla üretilen müziklere yönelik ölçütleri 3 Ağustos'ta yürürlüğe koydu, 22 gün sonra geri çekti.
  • Glorywave dağıtım geliri elde ediyor, ancak şarkı için KOMCA üzerinden olağan söz yazarlığı teliflerini tahsil etmediğini söylüyor.
  • Tartışmanın odağında insan katkılarının belgelenmesi, teliflerin dağıtılması ve yapay zekâ sistemlerini eğitmek için kullanılan müziklerin haklarının ele alınması var.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir