Daha küçük elektronik anahtarlara doğru 0,7 nanometrelik bir adım
Güney Koreli araştırmacılar, seçili atomları değiştirerek bir transistörün temel bileşenlerini tek bir ince film içinde oluşturdu. Böylece oda sıcaklığında geleneksel transistörler için teorik sınıra yakın bir akım kontrolü elde ettiler. Yaklaşık 0,7 nanometre kalınlığındaki katmanlarda çalışan bu teknik, son derece küçük elektronik cihazların üretimini kolaylaştırabilir.
İçindekiler
- Daha küçük elektronik anahtarlara doğru 0,7 nanometrelik bir adım
- Bu malzemeleri bir araya getirmek neden zor?
- Üç farklı görev için üç farklı ikame atomu
- Ekip katmanı ve konumu nasıl belirledi?
- Akım girişindeki bariyerin azaltılması
- Oda sıcaklığındaki sınıra yakın anahtarlama
- Kapıya yakın kontrol sağlayan yalıtım
- 1 voltta çalışan üst üste katmanlı devre
- Yayın ve daha büyük levhalara geçiş
- Öne Çıkanlar
Temel Bilimler Enstitüsü Van der Waals Kuantum Katıları Merkezi Direktörü ve Pohang Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde seçkin profesör olan Cho Moon-ho’nun liderlik ettiği ekip, tungsten diselenitle çalışmaya başladı. Araştırmacılar, bu malzemedeki selenyum atomlarını oksijen, kükürt veya tellürle değiştirerek yalıtım sağlayan, akım taşıyan ya da akımın yarı iletkene girmesine yardımcı olan bölgeler oluşturdu.
Ortaya çıkan transistörde akımı 10 kat artırmak için kapı geriliminin 61,3 milivolt değiştirilmesi gerekti. Bu değer, oda sıcaklığında yaklaşık 60 milivolt olan teorik alt sınıra yakındı. Transistör açıkken geçen akım, kapalıyken geçene kıyasla 10 milyondan fazla büyüktü.
Araştırmacılar ayrıca, dikey olarak üst üste yerleştirilmiş transistörlerden 1 voltta elektrik sinyalini tersine çeviren küçük bir devre kurdu. Sonuçlar, tek tek malzeme katmanlarının hassas kontrolünü çalışan bir devreyle bir araya getirirken, yarı iletken üretimine ölçek büyüterek aktarımı bir sonraki büyük görev olarak bırakıyor.
Bu malzemeleri bir araya getirmek neden zor?
Transistör, elektrikle kontrol edilen bir anahtardır. Akımın geçtiği bir yarı iletken kanala, kapının bu kanalı kontrol etmesini sağlayan bir yalıtım katmanına ve cihazı devrenin geri kalanına bağlayan elektrotlara ihtiyaç duyar. Her parçanın görevi farklı olduğundan, aralarındaki sınırların iyi çalışması büyük önem taşır.
İki boyutlu olarak tanımlanan yarı iletkenler, yalnızca birkaç atom katmanı kalınlığında olduklarında bile işlevlerini korur. Ancak yüzeyleri diğer malzemelerle kolayca kimyasal bağ kurmaz. Bu nedenle üzerlerini eşit bir yalıtım filmiyle kaplamak zordur. Metal elektrotları doğrudan bağlamak da temas yüzeyine zarar verebilir veya akımı kısıtlayan elektrik direncine yol açabilir.
Ayrı hazırlanmış filmleri yerlerine taşıyıp üst üste koymak başka bir yöntemdir, ancak üretim adımlarını artırır. Koreli ekip bunun yerine gerekli malzemelerin birkaçını başlangıç filminde oluşturdu ve farklı filmleri bir araya getirme ihtiyacını azalttı.
Üç farklı görev için üç farklı ikame atomu
WSe2 olarak yazılan tungsten diselenit, üstünde ve altında selenyum atomları bulunan bir tungsten atomları katmanından oluşur. Araştırmacılar tungsteni korurken selenyumu seçici biçimde değiştirdi. Çevredeki atomların değişmesi, işlem uygulanan her bölgenin elektriksel davranışını da değiştirdi.
Oksijen, yalıtkan olan tungsten oksidi oluşturdu. Kükürt, n tipi yarı iletken olan tungsten disülfiti oluşturdu. Tellür ise metal elektrot ile yarı iletken arasındaki bağlantıda kullanılan iletken bir yarı metal olan tungsten ditellürü oluşturdu.
- Dönüştürülmemiş tungsten diselenit, p tipi yarı iletken bölgeyi oluşturdu.
- Tungsten oksit, kapı kontrolü için elektrik yalıtımı sağladı.
- Tungsten disülfit, tamamlayıcı cihazlar için n tipi yarı iletken görevi gördü.
- Tungsten ditellür, elektrot ile yarı iletken arasında yük hareketine yardımcı oldu.
p tipi ve n tipi terimleri, elektrik yükünün bir yarı iletkenden nasıl geçtiğini tanımlar. n tipi malzemede akımı elektronlar taşır. p tipi malzemede ise akım, elektronların eksik olduğu yerlerde kalan ve pozitif yüklü boşluklar olarak adlandırılan noktaların hareketi üzerinden tanımlanır. Ekibin gösterdiği tamamlayıcı devre için her iki tür de gereklidir.
Ekip katmanı ve konumu nasıl belirledi?
Sıcaklık ve reaksiyon gazının basıncı, araştırmacıların kimyasal değişimin filmde ne kadar derine ilerleyeceğini kontrol etmesini sağladı. Tepkimeye giren atomların hareketini sınırlayan bariyerler olarak malzeme katmanları arasındaki küçük boşluklardan yararlandılar. Böylece dönüşümün sonraki katmana yayılmasını önlemeye yardımcı oldular.
Kontrollü her adım, yaklaşık 0,7 nanometre kalınlığında bir atom katmanına karşılık geliyordu. Bir nanometre, metrenin milyarda biridir. Bu ölçü, dönüştürülen malzeme katmanının kalınlığını ifade eder; üretim yöntemi ayrıca dönüşümün yüzey üzerinde nerede gerçekleşeceğinin de kontrol edilmesini gerektiriyordu.
Yarı iletken işlemelerinde kullanılan maskeler bu ikinci kontrol türünü sağladı. Hassas biçimde desenlenmiş bir örtü gibi çalışan maske, seçili alanları açıkta bırakırken diğerlerini korur. Maskeleri reaksiyon derinliğinin kontrolüyle birleştiren araştırmacılar, tek bir film içinde seçilen konum ve katmanlarda farklı malzemeler oluşturabildi.
Akım girişindeki bariyerin azaltılması
Tungsten ditellür temas bölgesi, transistörün anahtarlanmasından farklı bir soruna çözüm getirdi: yükün yarı iletkene verimli biçimde girmesi. Kapısına iyi yanıt veren bir kanal bile elektrik bağlantıları yük aktarımını zorlaştırıyorsa düşük performans gösterebilir.
Araştırmacılar, elektrot ile yarı iletkenin birleştiği noktada 35,5 milielektronvolt enerji bariyeri ölçtü. Bunun, doğrudan bağlanmış metal elektrot kullanıldığında görülen bariyerin yaklaşık üçte biri olduğunu belirttiler. Enerji bariyeri, yük taşıyıcılarının malzemeler arasında geçerken aşması gereken engeldir.
Karşılaştırmalı olarak ifade edildiğinde, üçte bire indirilen bir bariyer yaklaşık yüzde 67 daha düşüktür. Ölçülen iyileşme, temas noktasındaki yük aktarımıyla ilgilidir. Tam bir devrenin güç tüketimi çalışma gerilimine, kaçak akıma ve anahtarlama etkinliğine de bağlıdır.
Oda sıcaklığındaki sınıra yakın anahtarlama
Transistör için ölçülen 61,3 milivolt değeri, kapı gerilimi değiştikçe transistörün ne kadar keskin biçimde anahtarlama yaptığını gösterir. Mühendisler buna eşik altı salınım der: Cihaz iletken duruma geçerken akımı 10 kat değiştirmek için gereken kapı gerilimi değişimi.
Daha düşük bir değer, daha küçük bir gerilim ayarının akımda büyük bir değişiklik yarattığı anlamına gelir. Geleneksel transistörlerin çalışması için oda sıcaklığında yaklaşık 60 milivolt olan sınırla karşılaştırıldığında, ölçülen değer yalnızca 1,3 milivolt, yani bu kıyas değerinin yaklaşık yüzde 2,2 üzerindeydi.
Açık ve kapalı durumlardaki akım oranı 10 milyonda 1’i aştı. Bu oran, cihazın iletken ve iletken olmayan durumları ne kadar iyi ayırdığını ölçer. Kapalı durumdaki düşük akım önemlidir; çünkü çalışmayan transistörlerden sızan elektrik enerji kaybına yol açar.
Temas bariyeri, anahtarlama tepkisi ve akım oranı, cihaz performansının birbiriyle ilişkili üç yönünü tanımlar. Temas, yükün içeri girmesine yardımcı olur; kapı yükün geçişini düzenler; açık ve kapalı durum akımları arasındaki fark ise transistörün ne kadar etkili bir anahtar olduğunu gösterir.
Kapıya yakın kontrol sağlayan yalıtım
Tungsten oksit bölgesi yalıtım katmanını oluşturdu. Bu katman, kapı ile kanal arasındaki elektriksel bağlantıyı keserken kapının elektrik alanının akımı kontrol etmesine olanak tanımalıdır. Yalıtım katmanının başlangıç malzemesinin bir bölümünü dönüştürerek üretilmesi, iki boyutlu bir yarı iletkenin üzerine eşit bir kaplama uygulama güçlüğünü ele alıyor.
Ekip, yalıtımın Uluslararası Cihazlar ve Sistemler Yol Haritası’nda belirtilen, eşdeğer oksit kalınlığının 1 nanometre veya daha az olması hedefini karşıladığını belirtti. Genellikle EOT kısaltmasıyla ifade edilen eşdeğer oksit kalınlığı, bir yalıtkanın elektriksel performansını aynı kapasitansa sahip referans silikon dioksit katmanının kalınlığı üzerinden tanımlar.
Dolayısıyla EOT, yalnızca malzemenin fiziksel kalınlığını değil, elektriksel davranışını ifade eder. Araştırmacıların açıklamalarında EOT değerinin 1 nanometrenin altında olduğu belirtildi; yayımlanan sayısal açıklamalarda ise 0,3 ila 0,4 nanometre ve yaklaşık 1 nanometre değerleri de yer aldı. Bu açıklamalarda kesin değer netlik kazanmazken, tüm değerler yalıtımın belirtilen yol haritası hedefinde veya bu hedefin içinde olduğunu gösteriyor.
1 voltta çalışan üst üste katmanlı devre
Araştırmacılar tek bir transistörü test etmekle yetinmeyip p tipi ve n tipi transistörleri dikey olarak üst üste yerleştirerek tamamlayıcı bir evirici oluşturdu. Evirici, temel bir dijital devredir: yüksek giriş düşük çıkış, düşük giriş ise yüksek çıkış üretir.
Devre, 1 volt çalışma geriliminde sinyalleri tersine çevirdi. Devrenin kurulması, farklı yarı iletken türlerinin birlikte çalışmasını gerektirdi ve malzeme dönüştürme yöntemini dijital elektronikte kullanılan temel bir işlevle buluşturdu.
Dikey yapı, deneyi ekibin üç boyutlu tümleşik devre planlarıyla da ilişkilendiriyor. Malzemelerin ve üretim süreçlerinin yığının tamamında kontrol edilebilmesi koşuluyla, cihazları üst üste yerleştirmek aynı yüzey alanına daha fazla devre sığdırmanın bir yolunu sunuyor.
IBS merkezi direktörü ve POSTECH’in seçkin profesörü Cho, malzeme tekniği ile cihaz üretimi arasındaki bağlantıyı şöyle anlattı:
Bu çalışma, atomik ölçekte malzeme manipülasyonuna dayalı temel bir malzeme bilimi tekniğini modern yarı iletken teknolojisiyle birleştiriyor,
Yayın ve daha büyük levhalara geçiş
Araştırma makalesinin başlığı “Katman katman kalkojen ikameleriyle modüler van der Waals MOSFET’ler”. MOSFET, yalıtılmış bir kapı tarafından kontrol edilen ve yaygın olarak kullanılan bir transistör ailesinin adıdır. Kalkojenler, ikamelerde kullanılan oksijen, kükürt, selenyum ve tellürü kapsayan kimyasal element ailesidir.
Duyuru ve yayın tarihleri şöyle aktarıldı:
- 15 Ekim 2026: Bilim ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı’nın modüler transistör araştırmasını bu tarihte duyurduğu belirtildi.
- 16 Ekim 2026, Kore Standart Saati ile 03.00: Bakanlık, Science dergisindeki yayının bu saatte yayımlandığını bildirdi. Diğer açıklamalarda kamuoyu duyurusunun tarihi 16 Ekim olarak verildi.
Bir sonraki aşama, yöntemi diğer iki boyutlu yarı iletkenlere uygulamak ve yarı iletken cihazların birlikte üretildiği geniş tabanlar olan levhalar boyunca ölçeğini büyütmek. Endüstriyel kullanım için bu yüzeylerde eşit ve tekrarlanabilir atom değişimi sağlanması gerekiyor. Üretime geçiş için bir takvim verilmedi.
Ekibin hedeflediği pratik değişiklik açık: ayrı filmleri tekrar tekrar taşıyıp birleştirmek yerine, işe yarar malzemeleri bulundukları yerde oluşturmak. Bu yaklaşım daha büyük ölçekte, deneysel cihazlarda ölçülen yakın kapı kontrolü ve iyileştirilmiş temas performansını korurken montajın karmaşıklığını azaltabilir.
Bilim ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı Ar-Ge Politikaları Ofisi Direktörü Kim Seong-su, özgün teknolojilerin Güney Kore’nin sanayi rekabet gücüne katkıda bulunabilmesi için hükümetin temel ve öncü araştırmaları desteklemeyi sürdüreceğini söyledi. Araştırmacıların sonraki çalışmaları daha geniş işlem alanlarına, ek malzemelere ve üst üste katmanlanmış tümleşik devrelere odaklanacak.
Öne Çıkanlar
- Koreli ekip, tungsten diselenitteki selenyum atomlarını seçici biçimde değiştirerek temel transistör bileşenleri oluşturdu.
- Sıcaklık, gaz basıncı ve maskeler; yaklaşık 0,7 nanometre kalınlığındaki katmanlarda ve seçili yüzey konumlarında dönüşümü kontrol etti.
- Temas enerji bariyeri 35,5 milielektronvolta, yani doğrudan metal temasındaki değerin yaklaşık üçte birine indi.
- Kapı gerilimindeki 61,3 milivoltluk değişim akımı 10 kat artırdı; bu değer, oda sıcaklığındaki yaklaşık 60 milivoltluk sınıra yakın.
- Açık ve kapalı durumlar arasındaki akım oranı 10 milyonda 1’i aştı.
- Dikey olarak üst üste yerleştirilmiş tamamlayıcı bir evirici, sinyalleri 1 voltta tersine çevirdi.
- Endüstriyel uygulama için sıradaki gereklilik, yarı iletken levhalarda eşit işlem yapılması.






