Tartışmalı değerlendirme, Seul'ün devir takvimini tehlikeye atıyor
Güney Kore, kritik bir savaş zamanı komuta değerlendirmesini 2026'da tamamlamak istiyor. Ancak Washington, geçen yıl kabul ettiği bildirilen gereklilikler de dahil olmak üzere bazı askerî kabiliyetleri yetersiz buluyor. Bu anlaşmazlık, Seul'ün devir tarihi belirleme çabasını tehlikeye atıyor ve daha derin bir sorunu açığa çıkarıyor: Müttefikler, önce hazırlığın sağlanması gerektiği konusunda hemfikir, ancak bunun nasıl ölçüleceği konusunda anlaşamıyor.
İçindekiler
- Tartışmalı değerlendirme, Seul'ün devir takvimini tehlikeye atıyor
- Savaş zamanı komutasında gerçekte ne değişecek?
- Resmî plan üç koşul belirliyor
- 2022 tatbikatı FOC doğrulamasını neden tamamlamadı?
- Önceki son tarihler, koşullara dayalı bir sürece nasıl dönüştü?
- Daha önce kabul edilen kabiliyetler neden yeniden sorgulanıyor?
- Yapay zekâ ve güvenli iletişim gereklilikleri yeniden şekillendiriyor
- Kuzey Kore'nin Rusya'daki deneyimi sınamayı zorlaştırıyor
- Siyasi görüşmeler süreci ilerletebilir, ancak hazırlığın bedeli var
- Öne Çıkanlar
Devlet Başkanı Lee Jae Myung yönetimi, görev süresi 2030'da sona ermeden önce savaş sırasında Güney Kore ve ABD kuvvetlerinin başına bir Koreli generalin geçmesini istiyor. 2028 hedefi gündeme gelirken, devrin 2027 gibi erken bir tarihte gerçekleşmesi umudu da dile getirildi. ABD Kuvvetleri Kore ve Birleşik Kuvvetler Komutanlığı Komutanı Orgeneral Xavier Brunson'ın, nisan ayında Kongre'de düzenlenen bir oturumda koşulların karşılanması için hedef olarak 2029'un ilk çeyreğini gösterdiği bildirildi.
Önündeki acil engel, tam operasyonel kabiliyetin (FOC) doğrulanması. Bu, gelecekteki birleşik karargâhın savaş zamanı görevlerini yerine getirip getiremeyeceğini değerlendirmek için kullanılan üç aşamanın ikincisi. Seul bu aşamayı bu yıl tamamlamak ve iki devlet başkanına hedef yıl önermek istiyor. ABD'li askerî yetkililerin gerekliliklerin henüz karşılanmadığı görüşünde olduğu bildiriliyor.
Brunson, 14 Ekim'de Washington'da Gold Institute for International Strategy tarafından düzenlenen zirvede, devri desteklediğini belirtirken değişen tehditlerin standartların güncellenmesini gerektirdiğinde ısrar etti.
Brunson, “Koşullar değiştiği, planımızı değiştirdiğimiz için uymamız gereken yeni standartlarımız var” dedi.
Anlaşmazlık artık ekipman alımlarının ötesine uzanıyor. Yıllık yeniden değerlendirme, güvenli iletişim, hedef belirlemede yapay zekâ kullanımı, tatbikat sonuçlarının yorumlanması ve her ordunun diğerinin değerlendirmesine duyduğu güven de tartışmanın parçası.
Savaş zamanı komutasında gerçekte ne değişecek?
Güney Kore, barış zamanında kendi kuvvetleri üzerinde zaten komuta yetkisine sahip. Bu yetki, 1 Aralık 1994'te Kore ordusuna devredildi. Savaş zamanında mevcut Birleşik Kuvvetler Komutanlığı, iki ülkenin devlet başkanlarının ortak askerî ve savunma istişare mekanizmaları aracılığıyla verdiği talimatlar doğrultusunda, belirlenmiş Kore ve ABD birlikleri üzerinde harekât kontrolü uyguluyor.
Genellikle OPCON kısaltmasıyla anılan harekât kontrolü, askerî görevler için tahsis edilen kuvvetleri yönlendirme yetkisi anlamına geliyor. Tartışmanın odağında, savaş zamanı birleşik karargâhına kimin liderlik edeceği ve karargâhın savaşı yönetmek için gereken personele, sistemlere ve desteğe sahip olup olmadığı var.
Müttefikler, devir sonrasında Birleşik Kuvvetler Komutanlığı'nın korunması konusunda 2018'de anlaşmıştı. Komutanlıkta dört yıldızlı bir Koreli general komutan, dört yıldızlı bir Amerikalı general ise komutan yardımcısı olacak. Her iki hükümet de kendi silahlı kuvvetleri üzerindeki ulusal yetkisini koruyacak. ABD askerleri ittifak çerçevesinde görev yapmayı sürdürecek.
Buna rağmen Brunson, ekim ayında komutanlığın nihai biçiminin henüz kesinleşmediğini söyledi. Açıklamaları, temel liderlik düzenlemesi üzerinde anlaşmaya varılmış olmasına rağmen, gelecekteki karargâhın ayrıntılarını yeniden tartışmaya açıyor. İstihbaratın, iletişimin ve ABD desteğinin bu liderlik altında nasıl işleyeceği, hazırlık değerlendirmesinin merkezinde yer alıyor.
Resmî plan üç koşul belirliyor
Güney Kore Savunma Bakanlığı, üzerinde anlaşmaya varılan gereklilikleri OPCON devir sayfasında açıklıyor. Yaygın olarak COTP diye anılan, Koşullara Dayalı OPCON Devir Planı; birleşik savunmaya liderlik etme kabiliyetini, Kuzey Kore'nin nükleer ve füze tehditlerine karşı müttefiklerin kapsamlı kabiliyetlerini ve istikrarlı bir devir için elverişli güvenlik ortamını şart koşuyor.
İlk koşul, Kore ordusunun kabiliyetlerini ve gelecekteki komutanlığın Kore harekât sahasının tamamında operasyon yürütebilme becerisini kapsıyor. Bakanlık, ABD'nin tamamlayıcı ve kesintisiz kabiliyetler sağladığını belirtiyor. İkinci koşul tehditleri tespit etmeyi, nasıl karşılık verileceğine karar vermeyi, saldırıları etkisiz hâle getirmeyi ve bunlara karşı savunma yapmayı içeriyor. Üçüncü koşul ise Kuzey Kore'nin kabiliyet ve niyetlerinin, rejimin istikrarının ve çevredeki bölgesel ortamın düzenli olarak değerlendirilmesini kapsıyor.
Bakanlık ayrıca müttefiklerin koşulların yerine getirilip getirilmediğini her yıl, karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan yöntem ve standartları kullanarak değerlendirdiğini belirtiyor. Sonuçlar, üst düzey askerî yetkililerin ve savunma bakanlarının ilerlemeyi gözden geçirdiği Askerî Komite Toplantısı'na ve Güvenlik İstişare Toplantısı'na (SCM) sunuluyor.
Dolayısıyla yıllık yeniden değerlendirme, yayımlanmış çerçevenin bir parçası. Mevcut tartışma, her değerlendirmede hangi standartların geçerli olduğu, değişen tehditlerin önceki sonuçları nasıl etkilediği ve tarafların yapılan güncellemeler üzerinde anlaşmaya varıp varmadığı etrafında dönüyor.
2022 tatbikatı FOC doğrulamasını neden tamamlamadı?
Savunma Bakanlığı, müttefiklerin planın ek ve ilavelerindeki değişiklikleri Ağustos 2022'de tamamladığını belirtiyor. Bu değişikliklerle kabiliyet listeleri, değerlendirme yöntemleri ve ölçütleri oluşturuldu. Aynı ay düzenlenen Ulchi Freedom Shield tatbikatında, gelecekteki komuta yapısına liderlik eden bir Koreli generalle FOC değerlendirmesi de yapıldı.
Bakanlık, söz konusu tatbikatın savaş zamanı görevlerini yerine getirme kabiliyetinde ilerleme sağlandığını gösterdiğini belirtiyor. Ayrıca FOC doğrulamasının, devir sürecinin ilk iki koşulu kapsamındaki kabiliyet ve sistemlere ilişkin ortak değerlendirmeler karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan seviyelere ulaştığında ilerlediğini söylüyor. Bu nedenle bir tatbikattaki değerlendirme, daha kapsamlı doğrulama sürecinin yalnızca bir parçası.
Üç aşama; başlangıç operasyonel kabiliyeti, tam operasyonel kabiliyet ve tam görev kabiliyeti olarak sıralanıyor ve sırasıyla IOC, FOC ve FMC kısaltmalarıyla anılıyor. Müttefikler, IOC için gerekli temel kabiliyetleri Ağustos 2019'da başarıyla değerlendirip doğruladı. Şu anki anlaşmazlık konusu FOC; ardından FMC aşaması gelecek.
Askerî kaynaklardaki haberlerde, birleşik görev listesinde yaklaşık 130 madde bulunduğu ve aşamaya göre gerekliliklerin yüzde 70 ila 90 arasında değiştiği belirtiliyor. Bakanlığın kamuya açık sayfasında her madde için güncel bir puan paylaşılmıyor. Okurlar genel gereklilikleri görebiliyor; ancak anlaşmazlığa yol açan ayrıntılı sonuçlar büyük ölçüde kamuoyuna açıklanmıyor.
Önceki son tarihler, koşullara dayalı bir sürece nasıl dönüştü?
Güney Kore ve ABD, Kuzey Kore'nin askerî tehdidindeki gelişmelere bağlı olarak devir takvimini defalarca değiştirdi. Bakanlığın aktardığı süreç, sabit tarihler içeren önceki anlaşmalardan hazırlığın ortak onayını gerektiren bir düzene geçildiğini gösteriyor.
- 1 Aralık 1994: Güney Kore barış zamanı harekât kontrolünü devraldı.
- 2006 ve 2007: Müttefikler savaş zamanı devir için temel ilkeler üzerinde anlaştı ve Stratejik Geçiş Planı'nı onayladı.
- Haziran 2010: Güvenlik durumundaki değişikliklerin ardından planlanan devir tarihi 17 Nisan 2012'den 1 Aralık 2015'e alındı.
- 2014 ve 2015: Müttefikler sabit tarih uygulamasını üzerinde anlaşmaya varılan koşullarla değiştirdi ve COTP'yi imzaladı.
- Ekim 2018: Koreli bir generalin liderlik edeceği birleşik komutanlığın korunması konusunda anlaşmaya varıldı.
- Ağustos 2019: İlk kabiliyet değerlendirme aşaması başarıyla tamamlandı.
- Ağustos 2022: Güncellenmiş değerlendirme ölçütleri tamamlandı ve Ulchi Freedom Shield sırasında FOC değerlendirmesi yapıldı.
- 2023 ve 2025: Müttefikler ilerleme kaydedildiğini belirtti ve devirden önce üzerinde anlaşılan koşulların yerine getirilmesi gerektiğini yeniden teyit etti.
Bakanlığın kayıtlarına göre, 2023'teki 55. SCM'de kayda değer ilerleme sağlandı. 2025'teki 57. SCM'de iki hükümet de üzerinde anlaşılan koşulların karşılanması şartını korurken gelecekteki komutanlığa ilişkin değerlendirmeleri ilerletme taahhüdünü yineledi. Seul'ün mevcut son tarih hedefleri de bu süregelen çerçeve içinde yer alıyor.
Daha önce kabul edilen kabiliyetler neden yeniden sorgulanıyor?
ABD'li askerî yetkililerin, geçen yıl kabul ettikleri bazı kabiliyetleri bu yıl yetersiz bulduğu bildiriliyor. Koreli yetkililer, daha önce tamamlanan maddelerin yeni karşılanan gerekliliklerle birlikte FOC doğrulamasının bitirilmesine imkân vermesi gerektiğini savunuyor. Washington'ın bildirilen görüşü ise savaş alanındaki koşullar değiştikçe bazı kabiliyetlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde.
ABD'li üst düzey bir askerî yetkilinin, ölçütlerin on yıl öncesiyle aynı kalamayacağını açıklarken Rusya-Ukrayna savaşından çıkarılan derslere işaret ettiği bildirildi. Brunson da o hafta Kuzey Kore'nin taktik balistik füze fırlatmalarına değindi. Kuzey Kore füzeleri pazartesi günü Doğu Denizi yönüne fırlattı; ülkenin devlet medyası denemeyi “büyük başarı” olarak nitelendirdi.
Müttefikler, bu yılki tatbikat değerlendirmeleri konusunda da farklı açıklamalar yapıyor. Bir ABD'li yetkili, ağustos ayında kapsamı daraltılan Ulchi Freedom Shield tatbikatının gerekli değerlendirmeyi engellediğini söyledi. Eski Güney Kore Savunma Bakanı Ahn Gyu-back, tatbikatın ilk bölümünde FOC'yle ilgili iki maddenin değerlendirildiğini belirtirken Koreli yetkililer ortaklaşa kararlaştırılan değerlendirme prosedürlerinin tamamlandığını savunuyor.
Bu açıklamalar iki ayrı anlaşmazlığa işaret ediyor: Tatbikatın gerekli çalışmaların yeterli bölümünü kapsayıp kapsamadığı ve tamamlanan değerlendirmelerin tatmin edici sonuçlar verip vermediği. Mayıs ve eylülde düzenlenen Kore Entegre Savunma Diyaloğu kapsamındaki görüşmelerin bu konuları çözüme kavuşturamadığı bildirildi.
Washington'ın hedefleri sonradan değiştirdiği yönündeki Koreli itirazları bu görüş ayrılığından kaynaklanıyor. Pratikteki mesele, her iki ordunun da güncel bir kabiliyet gereklilikleri listesine, bunları sınamak için ortak bir yönteme ve önceki değerlendirmeden bu yana yapılan değişikliklere ilişkin üzerinde anlaşılmış bir açıklamaya sahip olup olmadığı.
Yapay zekâ ve güvenli iletişim gereklilikleri yeniden şekillendiriyor
ABD'nin kaygılarının, genellikle ISR kısaltmasıyla anılan istihbarat, gözetleme ve keşif faaliyetleri ile komuta ve kontrol sistemlerine odaklandığı bildiriliyor. ISR, düşman faaliyetlerine ilişkin bilgi sağlar. Komuta ve kontrol sistemleri ise karargâhların bu bilgileri kararlara dönüştürmesine ve birliklere emir iletmesine imkân verir.
Hedef belirleme analizinde yapay zekâ kullanan ABD sistemi Maven de tartışmanın parçası hâline geldi. Washington'ın, gelecekteki karargâhın gelişmiş ABD sistemleriyle çalışabilmesi için Kore'nin veri bağlantılarını ve iletişim güvenliğini geliştirmesini istediği bildiriliyor. Veri bağlantıları; askerî sensörlerin, uçakların, gemilerin ve komuta merkezlerinin bilgi alışverişinde bulunduğu bağlantılardır.
ABD'li planlamacılar ayrıca, savaş alanının farklı bölümlerindeki ve potansiyel olarak müttefik ordular arasındaki bilgi ve kuvvetleri birbirine bağlayan Tüm Alanlarda Ortak Komuta ve Kontrol (JADC2) sistemini geliştirmeye çalışıyor. Bildirilen kaygı, Koreli bir komutanın bu bağlantılı yapıyı etkili biçimde kullanıp kullanamayacağı; başka bir deyişle yalnızca Amerikalı muadilinden bilgi almanın ötesine geçip geçemeyeceği.
Yarımadanın coğrafi derinliğinin sınırlı olması, hızı özellikle değerli kılıyor. Füze, insansız hava aracı ve topçu saldırılarının eş zamanlı olarak düzenlenmesi, komutanlara tehditleri tespit edip hangisine önce müdahale edeceklerine karar vermek için çok az zaman bırakabilir. Uyumlu sistemler, korumalı iletişim ve eğitimli personelin tümü bu müdahale kapasitesini etkiliyor.
Ekipman satın almak veya mevcut ekipmanı geliştirmek, çalışmaların yalnızca bir bölümü. Personelin bu sistemleri baskı altında birlikte kullanmayı öğrenmesi gerekiyor. ABD'li askerî yetkililerin, tedarik, değişiklik ve eğitim sürecinin tamamlanmasının bir ya da iki yıl içinde devri zorlaştırabileceği görüşünde olduğu bildiriliyor.
Kuzey Kore'nin Rusya'daki deneyimi sınamayı zorlaştırıyor
Kuzey Kore'nin Rusya'ya asker göndermesi, değerlendirmeye yeni bir kaygı ekliyor. Brunson'ın ekim ayındaki açıklamaları; askerleri seferber etme, personel ve ekipmanı uzun mesafelere taşıma, konuşlandırılan birliklere ikmal sağlama ve başka bir orduyla iş birliği yapma konusunda çıkarılabilecek olası derslere değiniyordu. Rus elektronik karıştırma ekipmanları ve KN-23 füzelerinin kullanımıyla ilgili bilgiler de tartışmaya dâhil oldu.
Askerî yorumcu David Maxwell, gelecekteki komutanlığın Kuzey Kore'nin devir gerçekleştiğinde sahip olabileceği kabiliyetlere karşı sınanması gerektiğini savunuyor. Brunson'ın dağınık komuta unsurları ve her yıl düzenlenen iki büyük karargâh komuta tatbikatının ötesinde eğitim çağrılarına dikkat çekiyor.
Dağınık bir karargâh, personelini ve sistemlerini öngörülebilir tek bir yerde toplamak yerine birden fazla noktadan faaliyet gösterir. Yer değiştirirken, iletişimi kesildiğinde veya saldırıya uğradığında bilgi alışverişini ve emir vermeyi sürdürmesi gerekir. Maxwell ayrıca savaş zamanı yollardaki tıkanıklığa, yerinden edilmiş sivillere, hasar gören altyapıya ve mühimmatla ikmal malzemelerinin taşınmasını sürdürmenin güçlüğüne işaret ediyor.
Washington'ın birleşik tatbikatlarda Kuzey Kore'nin yanı sıra Çin ve Rusya'yı da hesaba katmak istediği bildiriliyor. Brunson, 13 Ekim'de yarımadada algılama kabiliyetini katmanlandırmayı ve daha geniş bölgeye ilişkin durumsal farkındalığı artırmayı amaçlayan önerilen Çok Alanlı Görev Gücü'nü ele aldı. Daha geniş tartışma, aynı anda birden fazla yerde kriz çıkması hâlinde ABD'nin nasıl bir destek sunabileceğiyle ilgili.
Maxwell, Geleceğin Harekât Komutanlığı ve bölgesel Kuzeydoğu Asya Müşterek Muharip Komutanlığı da dâhil olmak üzere alternatif komuta yapılarının sınanmasını öneriyor. Bunlar, tartışmaya açılan öneriler. Üzerinde anlaşılmış devir çerçevesinin odağında ise Koreli bir komutanın liderlik edeceği birleşik komutanlık yer almayı sürdürüyor.
Siyasi görüşmeler süreci ilerletebilir, ancak hazırlığın bedeli var
Seul'ün, SCM'yi genellikle yapıldığı ekim sonu veya kasım döneminden aralık ayına almayı değerlendirdiği bildiriliyor. 14 Ekim itibarıyla toplantı tarihi belirlenmemişti. ABD'nin takvimine ilişkin değerlendirmelerde kasım ayında yapılacak ara seçimler ve İran'la bağlantılı savaşın çevresindeki gelişmelerin de yer aldığı bildiriliyor.
Güney Kore Savunma Bakanı Kang Shin-chul ile ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in 27-30 Ekim civarında Filipinler'de düzenlenecek ASEAN Savunma Bakanları Toplantısı-Artı kapsamında bir araya gelmesi bekleniyor. Seul, Lee ile Devlet Başkanı Donald Trump'ın kasım ayında yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesinde görüşmesini de değerlendiriyor.
Kuzey Kore politikalarından sorumlu eski Savunma Bakanlığı yetkilisi Cho Yong-geun, komuta konusunun ABD'deki yatırımlar, Hürmüz Boğazı'na asker konuşlandırılması ve Coupang meselesiyle iç içe geçmesi nedeniyle devlet başkanlarının devreye girmesinin gerekebileceğini savunuyor. Bu bağlantılar siyasi tartışmanın bir parçası; kabiliyetlerin doğrulanması ise askerî görev olmayı sürdürüyor.
İki ülkenin istihbarat teşkilatlarının yöneticileri arasındaki güvenin zedelendiğine ilişkin haberler, iş birliği konusundaki kaygıları artırdı. Tehditlerin tespit edilmesi ve hazırlığın değerlendirilmesi için istihbarat paylaşımı merkezi önemde. Bu nedenle ilişkilerdeki gerilim, zaten zor olan müzakereleri daha da karmaşıklaştırabilir.
Yedek Korgeneral Chun In-bum, eski Kore Cumhuriyeti Ordusu Özel Harp Komutanlığı Komutanı, Kore'nin daha fazla sorumluluk üstlenmesinin harcama ve zor personel tercihleri gerektirdiğini savunuyor. Daha uzun askerlik süresinin, kadınların askerlik hizmetinin veya diğer ulusal hizmet düzenlemelerinin tartışılmasını; mühimmat, lojistik ve gerçekçi eğitim için daha fazla kaynak ayrılmasını istiyor.
Bakanlığa göre Güney Kore'nin 2024-2028 savunma planında kuvvetlerini güçlendirmek için yaklaşık 113,9 trilyon won ayrıldı. Listelenen sistemler arasında F-35A savaş uçakları, Global Hawk gözetleme uçakları, Aegis destroyerleri ve füze savunma sistemleri yer alıyor. Değerlendirme anlaşmazlığı, bu sistemlerin ve müttefik desteğinin uzun süreli operasyonlarda birlikte nasıl çalıştığıyla ilgili.
Öne Çıkanlar
- Seul, FOC doğrulamasını 2026'da tamamlamak ve savaş zamanı komuta yetkisinin devri için bir hedef belirlemek istiyor.
- Washington'ın, önceki bir değerlendirmede kabul edilenler de dâhil olmak üzere bazı kabiliyetleri yetersiz bulduğu bildiriliyor.
- Resmî plan, karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan yöntem ve standartlarla yıllık değerlendirme yapılmasını gerektiriyor.
- 2022'deki FOC tatbikat değerlendirmesi ilerleme sağlandığını gösterdi; doğrulamanın tamamlanması ise daha kapsamlı ortak kabiliyet sonuçlarına bağlı.
- Güvenli iletişim, gözetleme, yapay zekâ destekli hedef belirleme ve gerçekçi komuta tatbikatları anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor.
- Gelecekteki birleşik komutanlığa Koreli bir komutanın, Amerikalı bir komutan yardımcısının liderlik etmesi öngörülüyor.
- 14 Ekim itibarıyla SCM'nin tarihi belirlenmemişti; ekim sonunda bakanların, kasımda ise devlet başkanlarının görüşmesi olası.
- Bir sonraki somut adım, bekleyen değerlendirme sonuçları ve gereklilikler üzerinde anlaşmaya varılması, ardından kalan doğrulama aşamasına geçilmesi.






