Daha büyük yapay zekâ paketleri, daha kısıtlı kapasite
TSMC, yapay zekâ işlemcileriyle belleği bir araya getiren teknolojiyi genişletiyor. Şirket, 2028'de 20 yüksek bant genişlikli bellek bileşenini entegre edebilecek, 2029'da ise 24 bileşeni barındırabilecek bir paketleme platformu planlıyor. Bu hedefler, daha hızlı yapay zekâ donanımı yarışının artık daha küçük transistörler üretmenin yanı sıra daha büyük ve karmaşık sistemleri bir araya getirmeye bağlı olduğunu gösteriyor.
İçindekiler
- Daha büyük yapay zekâ paketleri, daha kısıtlı kapasite
- Paketleme performansı neden belirliyor?
- Nvidia ve AMD'nin ihtiyaçları farklı
- Hızlı genişleme kıtlığı gidermedi
- Üretim hattının merkezinde Tayvan var
- Daha büyük paketler daha zorlu mühendislik sorunları getiriyor
- Dikey yığma yeni bir seçenek sunuyor, ancak takvim belirsiz
- Intel, montaj ortakları ve ekipman tedarikçileri daha fazla rol üstleniyor
- Öne çıkan üretim tarihleri
- Öne Çıkanlar
TSMC iş geliştirmeden sorumlu başkan yardımcısı Yuan Li-pen, 14 Mayıs'ta Hsinchu'da düzenlenen 2026 Taiwan Technology Symposium'da, CoWoS olarak bilinen ve 5,5 retikül boyutuna ulaşan Chip on Wafer on Substrate platformunun 2026'da seri üretimine başlanacağını açıkladı. Üretim veriminin yüzde 98'i aştığını söyledi. Retikül boyutu, litografi pozlama alanının kapladığı yüzeye göre belirlenen bir ölçüdür ve sektörün giderek büyüyen bu paketlerin ölçeğini tanımlamasına olanak tanır.
Bu genişleme, başkan ve CEO C.C. Wei'nin 16 Nisan'daki bilanço telekonferansında gelişmiş paketleme kapasitesinin hâlâ çok kısıtlı olduğu uyarısının ardından geliyor. TSMC, 2026 sermaye harcamalarının 52 milyar ila 56 milyar dolarlık aralığın üst sınırına yaklaşmasını bekliyor. Ancak bu harcamalar, paketlemenin yanı sıra çip üretimini ve diğer yatırımları da kapsıyor.
Bu gelişmeler, daha fazla wafer fabrikası kurmanın tek başına çözemeyeceği bir kısıtı ortaya koyuyor. Nvidia ve AMD'nin hem çalışan işlemci kalıplarına hem de bu kalıpları belleğe bağlayacak yeterli kapasiteye ihtiyacı var. Kalıp, çipin devrelerini içeren tek bir silikon parçasıdır. Doğru paketleme olmadan gelişmiş bir kalıp bile tamamlanmış bir yapay zekâ hızlandırıcısına dönüşemez.
Kapasite sorunu ülkeler arasındaki üretim ağını da etkiliyor. Üretim ağına ilişkin haberlere göre TSMC'nin Arizona tesisinde üretilen çipler paketleme için hâlâ Tayvan'a gönderiliyor. Arizona'da planlanan iki paketleme tesisi bu yolculuğu kısaltabilir; ancak tesislerin tamamlanma tarihleri açıklanmadı.
Paketleme performansı neden belirliyor?
Yarı iletkenlerde ilerleme onlarca yıl boyunca tek bir kalıba daha fazla transistör yerleştirmeye odaklandı. Intel'in kurucu ortaklarından Gordon Moore, transistör sayısının yaklaşık her iki yılda bir ikiye katlanma eğiliminde olduğunu gözlemlemişti. Daha küçük transistörler, üreticilerin işlem performansını ve enerji verimliliğini artırmasına yardımcı oldu; ancak bu tempoyu sürdürmek giderek zorlaştı ve maliyetleri yükseldi.
AMD ve Intel, mevcut yapay zekâ patlamasından önce büyük işlemcileri birden fazla kalıba bölerek bu duruma yanıt vermeye başladı. Farklı işlevler farklı üretim süreçleriyle üretilebilir, böylece pahalı ve gelişmiş teknoloji en çok fayda sağlayacağı devrelere ayrılabilirdi. Küçük kalıplar üretim ekonomisini de iyileştirebilir; çünkü tek bir kusur, devasa bir silikon parçasının tamamını kullanılamaz hâle getirmek zorunda kalmaz.
Yapay zekâ hızlandırıcılarında öncelikli hedef çoğu zaman yalnızca üretim maliyetini düşürmek değil, performansı artırmaktır. Güçlü işlem devrelerinin sürekli veri akışına ihtiyacı vardır. Yüksek bant genişlikli bellek (HBM), üst üste yığılmış bellek kalıpları ve çok sayıda bağlantı kullanarak veriyi hızla iletir. Belleğin işlemcinin yakınına yerleştirilmesi, bilgi beklerken işlem kaynaklarının atıl kalmasını önlemeye yardımcı olur.
TSMC Kuzey Amerika paketleme çözümleri biriminin başındaki Paul Rousseau, CoWoS'un bu sorunu nasıl çözdüğünü şöyle açıkladı:
İşlem çipinizin içine, onu tam kapasiteyle kullanmaya yetecek kadar bellek sığdıramazsınız. CoWoS'u devreye aldığımızda HBM belleği çok verimli bir şekilde işlem biriminin hemen yanına yerleştirebiliyoruz.
CoWoS, işlemci ve bellek bileşenleri geleneksel bir devre kartı üzerinden bağlanmak yerine ek bir bağlantı yapısı üzerinde yan yana bulunduğu için 2,5D paketleme olarak tanımlanıyor. İnterposer adı verilen bu yapı, bileşenler arasında yoğun bağlantı kurulmasını sağlıyor. Dolayısıyla paketleme, üretimden sonra eklenen koruyucu bir kılıftan ibaret değil; işlemci tasarımının bir parçası hâline geliyor.
Nvidia ve AMD'nin ihtiyaçları farklı
TSMC, 2,5D paketleme tekniğini 2012'de tanıttı ve o tarihten bu yana teknolojinin yeni sürümlerini geliştirdi. Haberde ele alınan en yeni nesil CoWoS-L, Nvidia'nın Blackwell GPU'larında kullanılıyor. Nvidia'nın TSMC'nin öncü CoWoS kapasitesinin çoğunluğunu ayırttığı bildiriliyor. Bu durum, söz konusu teknolojiye erişimi diğer müşteriler için kaygı konusu hâline getiriyor.
Nvidia'nın H100'ünden Blackwell'e geçiş, üretim düğümünde çarpıcı bir değişiklik olmasa bile paketlemenin neden önemli olduğunu gösteriyor. H100, SK Hynix'in sağladığı HBM ile birlikte TSMC'nin 4 nanometre sürecini ve CoWoS'u kullanıyor. Blackwell ise N4P süreci ve HBM3e bellek kullanıyor; yalnızca transistörleri küçültmeye değil, çip tasarımı, bellek ve entegrasyondaki değişikliklere dayanıyor.
AMD'nin MI300'ü farklı bir yol izliyor. Üretiminde TSMC'nin 5 ve 6 nanometre teknolojileri kullanılıyor; CoWoS montajı HBM'ye bağlamadan önce dikey entegrasyon için System on Integrated Chips (SoIC) teknolojisinden yararlanılıyor. Bu da üretim sürecine bir gelişmiş paketleme aşaması daha ekliyor.
Kıtlık değerlendirilirken bu ayrım önem taşıyor. CoWoS ve SoIC farklı işler yapıyor; birinin kapasitesini artırmak diğerindeki kısıtı kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Müşterilerin yalnızca genel bir paketleme kapasitesi havuzuna erişmesi değil, uygun nesil teknolojiye ve paket boyutuna da ihtiyacı var.
Talep, çip siparişlerinin ötesine geçerek gerçek bilgi işlem kurulumlarına uzanıyor. Nvidia ile duyurulan Foxconn'un planladığı Tayvan süper bilgisayar kümesi 1,4 milyar dolarlık yatırım içeriyor ve 2026'nın ilk yarısında faaliyete geçmeyi hedefliyor. Blackwell GB300'lerin bu tesiste kullanılması planı, hızlandırıcı tedarikinin daha büyük altyapı takvimlerini nasıl etkilediğini gösteriyor. Ancak duyuru, tesisin açıldığını doğrulamıyor.
Hızlı genişleme kıtlığı gidermedi
Rousseau, CoWoS kapasitesindeki yıllık bileşik büyüme oranının yüzde 80 olduğunu belirtti. Mayıs ayındaki sempozyumda TSMC operasyonlar ve gelişmiş teknoloji mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı B.Z. Tien, CoWoS ve SoIC kapasitesinin 2027'ye kadar yıllık yüzde 80'in üzerinde büyümesini öngördü. Bu oranlar kapasite artışını gösteriyor; talebin tamamen karşılandığını kanıtlamıyor.
Daha önceki tahminler büyümenin boyutunu ortaya koyuyor. CoWoS'un aylık kapasitesi 2023'te 15.000 birim olarak tahmin edilmiş, 2024 sonu için 45.000 ila 50.000 birim öngörülmüştü. Bu, 2023 düzeyinin üç ila yaklaşık 3,3 katına çıkılması anlamına gelecekti. Aynı haberlerde 2025 sonu için yaklaşık 50.000 birim tahmini yer almıştı.
SoIC için tahminler, 2023 sonunda aylık 2.000 birimden 2024 sonunda 5.000 ila 6.000 birime, ardından 2025 sonunda 10.000 birime yükselmişti. Bunlar doğrulanmış üretim toplamları değil, geçmişte yapılmış tahminlerdi. Ayrıca birim sayıları, sevk edilen tamamlanmış hızlandırıcıların miktarını doğrudan ölçen bir gösterge olarak değerlendirilmemeli.
O dönemdeki haberlerde Nvidia ve AMD'nin 2024 ve 2025 boyunca CoWoS ve SoIC kapasitesini rezerve ettiği belirtilmişti. Baskının sürdüğüne dair güncel ve daha güçlü kanıt ise Wei'nin Nisan 2026'da, kapasite artışına rağmen gelişmiş paketleme kapasitesinin kısıtlı kaldığını söylemesiydi.
TSMC eski wafer tesislerini paketleme amacıyla dönüştürdü ve Tayvan'da iki yeni paketleme tesisinin üretimini artırıyor. Şirketin 2025 yıllık raporu, önümüzdeki birkaç yıl içinde Tayvan'daki çeşitli tesislerde gelişmiş paketlemeye daha fazla yatırım yapma taahhüdü içeriyor. Raporda geliştirilmekte olan entegrasyon teknolojileri arasında CoWoS, InFO, SoIC ve Compact Universal Photonic Engine (COUPE) yer alıyor.
Üretim hattının merkezinde Tayvan var
TSMC'nin yurt dışındaki wafer üretimini genişletmesi, gelişmiş yapay zekâ çipleri için henüz eksiksiz bir yerel üretim zinciri oluşturmuyor. Şirketin paketleme ağına ilişkin haberlere göre Arizona'da üretilen çipler bu aşama için hâlâ Tayvan'a gidiyor. Arizona'da planlanan paketleme tesisleri, bölgede yerleşik bir hizmeti yinelemekten ziyade eksik bir üretim kabiliyetini tamamlayacak.
TechSearch International'da paketleme araştırmacısı olan Jan Vardaman, Arizona'daki wafer fabrikasının yakınında paketleme yapılmasının Asya ile ABD arasındaki gidiş gelişleri ortadan kaldırarak teslimat süresini kısaltacağını söyledi. TSMC bu tesislerin ne zaman tamamlanacağını açıklamadı; dolayısıyla sağlayacakları faydalar için henüz kesin bir başlangıç tarihi verilemiyor.
Wafer üretimini genişletme takvimi daha belirgin. TSMC, nisan ayındaki bilanço telekonferansı dökümünde, Tainan'daki yeni 3 nanometre fabrikasının 2027'nin ilk yarısında seri üretime başlayacağını açıkladı. Arizona'daki ikinci fabrikanın 2027'nin ikinci yarısında, Japonya'daki ikinci fabrikanın ise 2028'de üretime geçmesi planlanıyor.
TSMC ayrıca Tainan'daki 5 nanometre ekipmanını 3 nanometre üretimini destekleyecek şekilde dönüştürüyor ve N7, N5 ve N3 süreçleri arasında esnek kapasite yönetimi yürütüyor. Bu adımlar wafer üretimini artırıyor; ancak tamamlanmış yapay zekâ donanımı için uygun paketleme ve bellek tedariki de gerekiyor. Bu nedenle kullanılabilir ürünler sunabilmek, gerekli her aşamayı uyumlu bir takvimle genişletmeye bağlı.
Daha büyük paketler daha zorlu mühendislik sorunları getiriyor
Yeni CoWoS platformları, tek bir montajda daha fazla işlem silikonu ve belleği bağlamayı hedefliyor. Yuan, 2028 platformunun 14 retikül boyutuna ulaşacağını ve 20 HBM bileşenini entegre edeceğini; 24 bileşeni destekleyen bir sürümün ise 2029 için planlandığını söyledi. Bunlar geliştirme hedefleri; müşterilere bugün sunulan kapasiteyi göstermiyor.
Üretim verimi, üretimin ne kadarının gerekli standardı karşıladığını gösterdiği için önemli bir ölçüt. Yuan'ın yüzde 98'in üzerinde olduğu bildirilen verim oranı, TSMC'nin 5,5 retikül boyutundaki CoWoS teknolojisi için geçerli. Haberlere göre Intel'in EMIB-T verimi yaklaşık yüzde 90, Samsung'un 2 nanometre sürecindeki verim ise yüzde 50'lerin ortasında. Bu oranlar doğrudan bir sıralama oluşturmaz; farklı teknolojileri kapsıyor ve Samsung'un verim oranı paketlemeyi değil, transistör üretimini ifade ediyor.
Wei, daha büyük paketlerde mekanik gerilim, çarpılma ve ısıl sınırları başlıca zorluklar arasında saydı. Çarpılma, montajın hedeflenen biçiminden saparak bükülmesi anlamına geliyor ve hassas bağlantıların korunmasını zorlaştırabiliyor. Isıl sınırlar ise sistem güvenilir biçimde çalışırken ne kadar ısı üretebileceği ve uzaklaştırabileceğiyle ilgili.
TSMC, Chip on Panel on Substrate (CoPoS) teknolojisini de geliştiriyor. Wei, şirketin bir pilot üretim hattı kurduğunu ve üretimin birkaç yıl sonra başlamasını beklediğini söyledi. Nisan ayındaki telekonferansta, o sırada temel tedarik yaklaşımının büyük CoWoS paketleri olmaya devam ettiğini vurguladı. Pilot hat, şirketlerin üretim yöntemlerini daha geniş ticari üretime geçmeden önce denemesini sağlıyor.
Dikey yığma yeni bir seçenek sunuyor, ancak takvim belirsiz
Dikey entegrasyon, kalıpları üst üste yerleştirerek bu yaklaşımı bir adım ileri taşıyor. TSMC bu teknolojiyi SoIC, Intel ise ele alınan yaklaşımını Foveros Direct olarak adlandırıyor. Daha kısa bağlantılar, birbirine yakın bileşenlerin tek bir çip gibi çalışmasını sağlayabilir; ancak yığma, ısı yönetimini ve montajı da daha zorlu hâle getiriyor.
SoIC ürünlerinin takvimi konusunda haberler farklılık gösteriyor. Rousseau, bu teknolojiyi kullanan ürünlerin muhtemelen birkaç yıl uzakta olduğunu söyledi. Buna karşılık AMD'nin MI300'ü hakkındaki daha önceki haber, üretim sürecinde SoIC kullanıldığını belirtiyor. Bu nedenle genel açıklama, SoIC'nin ilk ticari kullanımına ilişkin tarih olarak değerlendirilmemeli. Yaklaşan uygulamalarla ilgili olabilir, ancak kapsamı belirtilmedi.
Samsung, SK Hynix ve Micron bellek üreticileri, kendi HBM üretimlerinde zaten dikey yığma kullanıyor. Her ikisi de gelişmiş montaj ve hassas bağlantılara dayansa da bu, işlemci kalıplarını üst üste yerleştirmekten farklı.
Bir başka gelişme de çıkıntılı bağlantıların yerine birbirine yakın bakır yüzeylerin birleştirilmesini sağlayabilen hibrit bağlama. Vardaman bu yaklaşımın elektriksel faydasını şöyle açıkladı:
Çıkıntılı bir bağlantı yerine yüzeyleri doğrudan birbirine bağlayabiliriz. Aradaki mesafe neredeyse sıfır olur ve bu da güç performansını iyileştirir.
Amaç, sinyallerin katettiği mesafeyi kısaltırken küçük bir alana daha fazla bağlantı sığdırmak. Bu yöntem, veri aktarımını yeni bir transistör sürecine bütünüyle bağlı kalmadan iyileştirmenin başka bir yolunu sunuyor.
Intel, montaj ortakları ve ekipman tedarikçileri daha fazla rol üstleniyor
Intel, Embedded Multi-die Interconnect Bridge (EMIB) adlı farklı bir entegrasyon yaklaşımı sunuyor. CoWoS'ta bağlantılar için kullanılan tam bir interposer yerine, bileşenlerin iletişim kurması gereken noktalara küçük silikon köprüler yerleştiriyor. Intel dökümhane hizmetleri biriminin başındaki Mark Gardner, bu yaklaşımın maliyet avantajı sağladığını söyledi.
Intel'in paketleme müşterileri arasında Amazon ve Cisco bulunuyor. Gardner, şirketin 2022'den bu yana müşterilere paketleme hizmeti sunduğunu belirtti. Haberlerde ayrıca Intel'in, Elon Musk'ın Teksas'ta kurulmasını önerdiği Terafab'da SpaceX, xAI ve Tesla için özel çipleri paketlemeyi planladığı aktarılıyor. Bu planlar, faal üretim kapasitesi veya tamamlanmış teslimatlarla karıştırılmamalı.
TSMC, kendi bünyesindeki paketleme çalışmalarını genişletirken dış kaynaklı yarı iletken montaj ve test şirketlerinden (OSAT) de yararlanıyor. Wei, kapasite kısıtının bu ortaklarla iş birliğini gerektirdiğini doğruladı. Paketlemenin bazı aşamalarının ASE ve Amkor'a verildiği bildiriliyor. ASE, gelişmiş paketleme satışlarının 2026'da ikiye katlanmasını bekliyor.
Ekipman tedarikçileri de aynı yatırım döngüsünden etkileniyor. Applied Materials CEO'su Gary Dickerson, ağustos ayında yaptığı açıklamada paketleme gelirinin o yıl yüzde 70'ten fazla artmasının beklendiğini söyledi. Haberde takvim yılı belirtilmediği için bu oran doğrulanmış bir 2026 tahmini olarak sunulmamalı.
Bu gelişmeler, TSMC'nin kendi bünyesindeki çalışmaları artırmasının uzman montaj şirketlerini devre dışı bırakmak zorunda olmadığını gösteriyor. Talep kapasiteyi aştığında dökümhane, ortakları ve ekipman tedarikçileri aynı genişlemeden iş elde edebilir.
Öne çıkan üretim tarihleri
TSMC'nin resmi mali sonuçları, yatırım hamlesinin arka planını ortaya koyuyor. Şirketin geliri 2025'te yüzde 35,9 artarak 122,42 milyar dolara ulaştı. 7 nanometre ve daha küçük gelişmiş süreçler, wafer gelirinin yüzde 74'ünü oluşturdu; bu oran 2024'te yüzde 69'du ve beş yüzde puanlık artışa karşılık geliyor. Bunlar şirketin ve wafer faaliyetlerinin verileri; paketleme gelirinin ayrı bir ölçümü değil.
Yıllık rapora göre 2 nanometre teknolojisi 2025'in dördüncü çeyreğinde yüksek hacimli üretime geçti. TSMC, N2P ve A16 üretiminin 2026'nın ikinci yarısında başlamasını bekliyor. Bu da transistör geliştirme çalışmalarının paketleme kapasitesini artırma çabasıyla birlikte sürdüğünü gösteriyor. Açıklanan takvim şöyle:
- 16 Nisan 2026: TSMC, gelişmiş paketleme kapasitesinin kısıtlı olduğunu doğruladı ve 52 milyar ila 56 milyar dolarlık aralığın üst sınırına yakın sermaye harcaması öngördü.
- 14 Mayıs 2026: Yöneticiler, 5,5 retikül boyutundaki CoWoS'un 2026'da seri üretimine başlanacağını açıkladı ve daha büyük gelecek platformların ayrıntılarını paylaştı.
- 2026'nın ikinci yarısı: N2P ve A16'nın seri üretime geçmesi planlanıyor.
- 2027: Tainan'da 3 nanometre üretiminin ilk yarıda, Arizona'da ise ikinci yarıda başlaması planlanıyor.
- 2028: Japonya'daki ikinci fabrikanın ve 20 HBM bileşenini destekleyen 14 retikül boyutundaki CoWoS platformunun üretime geçmesi planlanıyor.
- 2029: 24 HBM bileşenini destekleyen bir CoWoS sürümü planlanıyor.
Arizona'daki paketleme tesislerinin tamamlanma tarihi ve CoPoS için kesin seri üretim tarihi hâlâ açıklanmadı. Daha büyük CoWoS hedefleri de hangi müşterilerin ne kadar kapasite alacağını göstermiyor. TSMC'nin önündeki zorluk, giderek büyüyen montajların güvenilirliğini korurken hızlı kapasite artışını gerekli her aşamada yeterli üretime dönüştürmek.
Öne Çıkanlar
- TSMC, hızlı kapasite artışına rağmen gelişmiş paketleme kapasitesinin kısıtlı kaldığını söylüyor.
- 5,5 retikül boyutundaki CoWoS platformunun 2026'da seri üretime geçmesi planlanıyor; bildirilen üretim verimi yüzde 98'in üzerinde.
- Daha büyük CoWoS platformları 2028'de 20, 2029'da ise 24 HBM bileşenini desteklemeyi hedefliyor.
- Arizona'daki wafer üretimi hâlâ Tayvan'daki paketlemeye bağlı; ABD'de planlanan iki paketleme tesisinin tamamlanma tarihleri açıklanmadı.
- Nvidia CoWoS kullanırken AMD'nin MI300'ü, SoIC dikey entegrasyonunu CoWoS ile birleştiriyor.
- TSMC'nin 2026 sermaye harcamalarının, çeşitli üretim yatırımlarını kapsayan 52 milyar ila 56 milyar dolarlık aralığın üst sınırına yakın olması bekleniyor.
- Paketleme, yapay zekâ donanımı tedarikinde kısıt oluşturdukça Intel, ASE, Amkor ve ekipman tedarikçileri daha fazla rol üstleniyor.






