Tayland’da Altın Kart Savunucuları Hasta Katkı Paylarına Karşı Çıktı, Sağlık Hizmetlerine Erişimin Kısıtlanabileceği Uyarısında Bulundu

10 dakikalık okuma
Thai Gold Card Campaigners Oppose Patient Charges, Warn of Lost Access to Care

300 Bahtlık Ücret Bir Günlük Kazancı Tüketebilir

3.000 bahtlık bir sağlık faturasında yüzde 10 hasta katkı payı 300 bahta denk gelir. Bu tutar, o kadar kazanan biri için tam bir günlük ücret; bazı yaşlıların aldığı 600 bahtlık yaşlılık ödeneğinin ise yarısıdır. Bu hesap, Tayland’ın 2002 tarihli Ulusal Sağlık Güvenliği Yasası’nda yapılması planlanan değişikliklere karşı yürütülen toplum kampanyasının merkezinde yer alıyor.

İçindekiler
  1. 300 Bahtlık Ücret Bir Günlük Kazancı Tüketebilir
  2. Önerilen Değişiklik Neleri Değiştirecek?
  3. Mevcut Yasanın Zaten Bir Ödeme Geçmişi Var
  4. Kampanyacılar Hastaların Zaten Katkı Sağladığını Söylüyor
  5. Hasta Deneyimleri Hastane Faturasından Fazlasını Gösteriyor
  6. Yardımlara ve Bütçelere Kim Karar Veriyor?
  7. Uyuşmazlık Yıllar İçinde Tekrarlandı
  8. Mali Baskı Gerçek, Ancak Eski Veriler Bağlamıyla Ele Alınmalı
  9. Alternatifler Önlemeyi ve Üç Sağlık Fonunu Öne Çıkarıyor
  10. Öne Çıkanlar

Bangkok’un Sai Mai ilçesinde toplum lideri olan Wimon Thawinpong, 5 Ekim 2026’da değişikliğe karşı düzenlenen yürüyüşe katıldı. 12 Ekim’de yayımlanan açıklamalarında milletvekillerine, halk arasında Altın Kart olarak bilinen Evrensel Kapsam programından yararlananların tedavi gördüklerinde daha fazla ödeme yapmasını gerektirebilecek değişiklikleri durdurma çağrısında bulundu.

Wimon’un uyarısı, gıda ve diğer temel ihtiyaçların ardından elinde çok az para kalan hanelerin karşı karşıya olduğu tercihle ilgili: Tedavi için ödeme yapmak mı, yoksa ailenin gelirini korumak mı? Bazı hastaların sağlık hizmeti aramak yerine hastalıklarına katlanmasından endişe ediyor. Yüzde 10 hesabı bu riski anlatan bir örnekti; onaylanmış bir ücretin teyidi değildi.

Uyuşmazlık ayrıca sağlık harcamalarını kimin kontrol edeceği, hastaların ne ölçüde söz sahibi olacağı ve mali baskının hastane finansmanı, satın alma reformları ya da tedavi sırasında alınacak ücretlerle mi ele alınması gerektiğiyle ilgili. 2012 tarihli resmî bir bildirim, hukuki geçmişin ücretsiz bakım ile ücretli bakım arasındaki basit bir ayrımdan daha karmaşık olduğunu gösteriyor: Mevcut yasa, istisnalarla birlikte sınırlı bir 30 bahtlık ücrete zaten izin veriyordu.

Önerilen Değişiklik Neleri Değiştirecek?

Senato Halk Sağlığı Komitesi, Temmuz 2026’da Ulusal Sağlık Güvenliği Yasası’nda değişiklik yapılmasını önerdi ve olası hasta katkı paylarını gündeme getirdi. Önerinin eylül veya ekim ayında parlamentoya sunulması bekleniyordu. Tayland Tüketiciler Konseyi, 26 Ağustos’ta Bangkok’taki Amari Don Muang otelinde değişikliğe karşı bir basın toplantısı düzenledi.

Kampanyacılar, değişikliklerin ek ücret olmadan tedaviye erişimi zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Ulusal Sağlık Güvenliği Kurulu’nda yapılabilecek değişikliklere ve kapsam dahilindeki hizmetleri tanımlamak için kullanılan ifadelere de karşı çıktılar. Bunlar bir öneriye ilişkin kaygılar; parlamentonun belirli bir ödeme sistemini onayladığının kanıtı değil.

Paylaşılan bilgiler nihai bir katkı oranı, ödeme üst sınırı, kapsamlı bir muafiyet listesi ya da teyit edilmiş bir parlamento oylaması ortaya koymuyor. Bu ayrıntılar önemli: Sabit bir ücret, faturanın yüzdesi olarak hesaplanan bir tutar ve yalnızca belirli hizmetlere uygulanan bir ücret, hastaları farklı maliyetlerle karşı karşıya bırakır.

Reklam

Mevcut Yasanın Zaten Bir Ödeme Geçmişi Var

Ulusal Sağlık Güvenliği Kurulu’nun 2012 tarihli ödeme bildirimi somut bir hukuki dayanak sunuyor. Ulusal Sağlık Güvenliği Yasası’nın 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yayımlanan bildirim, tedavi ve ilaç alınmasını içeren uygun nitelikteki her ziyaret için 30 baht katkı payı öngörüyordu.

Bildirim; toplum hastanesi düzeyinde veya daha üst düzeydeki Halk Sağlığı Bakanlığı hastaneleri, diğer devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri ve eşdeğer düzeydeki özel hastaneler dahil belirlenmiş sağlık hizmeti sunucularına uygulanıyordu. Dönemin halk sağlığı bakanı ve kurul başkanı Witthaya Buranasiri tarafından 27 Temmuz 2012’de imzalanan bildirim, aynı yıl 1 Eylül’de yürürlüğe girdi.

Muafiyetler; sağlığı geliştirme, hastalıkları önleme, kritik ve acil durumlarda tedavi, yoksul kişiler, halk sağlığı bakanınca belirlenecek diğer gruplar ve toplum hastanesi düzeyinin altındaki tesislerde sunulan hizmetleri kapsıyordu.

Bu belge, 2002 tarihli yasanın tanımlı bir hasta ödeme biçimine zaten izin verdiğini ortaya koyuyor. Ancak bugün her hastanın ne kadar ödemesi gerektiğini ya da 2026 değişikliğinin neleri zorunlu kılacağını göstermiyor. Temel ayrım, geçmişte istisnalarla birlikte uygulanan sabit ücret ile tedavi maliyetinin bir payı olarak hesaplanabilecek katkı payı arasında.

Kampanyacılar Hastaların Zaten Katkı Sağladığını Söylüyor

Wimon, Altın Kart yararlanıcılarının gündelik alışverişlerde ödenen katma değer vergisi de dahil olmak üzere vergiler yoluyla kamu hizmetlerinin finansmanına zaten katkıda bulunduğunu savunuyor. Ona göre hastanede yeniden ödeme zorunluluğu, yükü bunu karşılamakta en çok zorlanan kişilere daha fazla aktarır.

Wimon ayrıca programın uygun durumdaki her kişi için belirlediği kaynak miktarına dikkat çekiyor. Kişi başı ödeme olarak bilinen bu yöntemde, her kişinin katkısı ayrı bir sağlık hesabı olarak değerlendirilmek yerine, kapsamdaki her kişi için sabit bir tutar bütçeleniyor. Kaynakların havuzda toplanması, az tedaviye ihtiyaç duyan kişilerle ilişkili paranın ağır hastalananları desteklemesini sağlıyor.

Wimon, kaynakların havuzda toplanmasının ek hasta ücretlerini gereksiz kıldığına inanıyor. Ancak açıklamaları, bütçenin yeterli olduğunu kanıtlayan güncel bir mali değerlendirme sunmuyor. Paylaşılan risk ve vergilendirme konusundaki savı, hastane mali durumuna ilişkin doğrulanmış bir bulgudan ayrı değerlendirilmelidir.

Wimon, program yürürlüğe girmeden önce hastaların sağlık faturalarını ödemek için tarım arazilerini, evlerini ve diğer varlıklarını sattığını hatırlıyor. Daha yüksek ücretlerin haneleri geçim kaynaklarını korumakla sağlık hizmeti almak arasında yeniden seçim yapmaya zorlayabileceğinden endişe ediyor.

Reklam

Hasta Deneyimleri Hastane Faturasından Fazlasını Gösteriyor

27 Haziran 2017’de yayımlanan hasta anlatımları, görece düşük ücretlerin bile neden önem taşıyabileceğini gösteriyor. O sırada işsiz ve 60 yaşında olan Nimjin Jareno, diyabeti, yüksek tansiyonu ve astımı olduğunu, üç ayda bir hastaneye gittiğini anlattı. Düzenli tedavi gören biri için ödeme, tek seferlik bir acil durum masrafı değil, tekrarlanan bir gider.

Nimjin, zorunlu katkı payları yerine maddi imkânı daha fazla olanların gönüllü yardım etmesini destekliyordu. Diyabet hastalarına kahvaltı veren bir hastanedeki bağış kutusundan söz ederek şöyle dedi:

Ama bu onların seçimi olmalı. Daha fazla imkânı olanlar, daha az imkânı olanlara yardım etmeli.

O sırada 76 yaşında, bakkal dükkânı sahibi ve yüksek tansiyon hastası olan Boonlern Jaremnoerwittayakul, üç ya da dört ayda bir doktora gittiğini söyledi. Altın Kart sayesinde 9.000 baht tutacak bir göz tedavisi için 30 baht ödediğini hatırlattı. Bu, belirli bir olayla ilgili kendi anlatımı; tüm hastalar için geçerli bir ücret tarifesi değil.

Roti ve kahve satıcısı Waraporn Thongchalee, bıçakla kendini kestikten sonra acil tedavi gördüğünü ve ödeme yapmadığını anlattı. Güvenlik görevlisi Wiracha Sirinai ise ulaşım, yemek ve diğer masrafların hastaneye gitme ya da onun yerine eczaneden ilaç alma kararını zaten etkilediğini söyledi.

Bu kaygı Ağustos 2026 kampanyasında da dile getirildi. Phayao Kalkınma Vakfı sekreteri Laphit Roekdee, hastanelerden uzakta yaşayanların yol masraflarına ek olarak hasta ücretleriyle karşılaşacağı uyarısında bulundu. Yolculuk hane gelirinin önemli bir bölümünü zaten tüketiyorsa düşük bir hastane ücreti bile karşılanması zor olabilir.

Yardımlara ve Bütçelere Kim Karar Veriyor?

Surin’deki Altın Kart Hakları Koruma Merkezi’nin başkanı Meena Duangrasi, kurulun değiştirilmesiyle sağlık hizmeti sunucularının sayısının artabileceği, halk temsilcilerinin payının ise azalabileceği uyarısında bulundu. Meena, bunun hastaların hizmetler, politikalar ve harcamalar üzerindeki etkisini azaltacağından endişe ediyor.

Temel yardımlar ile diğer tedaviler arasında yapılabilecek bir ayrıma da karşı çıktı. Bazı ilaçlar ya da hizmetler temel paketin dışında bırakılırsa, hastaların tıbben gerekli bakımlar için bile katkı payı ödemek zorunda kalabileceğinden endişe ediyor. Bu riskin yasal bir zorunluluğa dönüşüp dönüşmeyeceğini belirlemek için kabul edilen değişikliğin kesin metni gerekir.

Eczacı ve Songkhla Tüketiciler Derneği başkan yardımcısı Chalom Ketjinda, 2002’de 50.000 kişinin kamuya açık imzasının Altın Kart yasası önerisinin yasama sürecine girmesine yardımcı olduğunu hatırlattı. Hastaları savunanları ve sağlık çalışanlarını karşıt taraflar gibi görmek yerine, uygun kişi başına ayrılan kaynağın artırılmasını, sağlık personelinin desteklenmesini ve yerel sağlık fonları aracılığıyla halkın sürece katılmayı sürdürmesini istedi.

Reklam

Uyuşmazlık Yıllar İçinde Tekrarlandı

2026 kampanyası, değişiklikler ve hasta katkı payları üzerine daha önce yaşanan tartışmaların ardından geldi. Kronoloji, benzer kaygıların farklı siyasi koşullarda da gündeme geldiğini gösteriyor; ancak öneriler tek ve kesintisiz bir yasa tasarısı gibi değerlendirilmemeli.

  • 2002: Ulusal Sağlık Güvenliği Yasası, uyuşmazlığın merkezindeki hukuki çerçeveyi oluşturdu.
  • 27 Temmuz 2012: Ulusal Sağlık Güvenliği Kurulu, 1 Eylül’de yürürlüğe girecek 30 bahtlık ödeme bildirimini yayımladı.
  • Haziran 2017: Yasa değişikliği oturumları protestolarla karşılandı; aktivistlerin oturumlardan ayrılması ya da protesto için toplanmasının ardından dört oturumdan üçü iptal edildi.
  • 12 Şubat 2019: Dört büyük partinin liderlerinin, hastaların tedavi masraflarının yüzde 10 ila 20’sini ödemesi yönündeki öneriye karşı çıktığı bildirildi.
  • Temmuz ve Ağustos 2026: Senato komitesi değişiklikler önerdi; ardından Tüketiciler Konseyi 26 Ağustos’ta karşı çıkış etkinliği düzenledi.
  • Ekim 2026: Wimon 5 Ekim yürüyüşüne katıldı ve 12 Ekim’de yayımlanan açıklamalarında itirazlarını yineledi.

2017’de Başbakan Prayut Chan-o-cha, Altın Kart’ın sona erdirilmeyeceğini söyledi. Halk Sağlığı Bakanı Piyasakol Sakolsatayadorn ise değişikliğin kart sahiplerini değil, bazı sağlık hizmeti sunucularının mali yönetimindeki sorunları hedef aldığını belirtti. Bu güvenceler, protestocuların ve hastaların dile getirdiği kaygılardan farklıydı; ayrıca ayrı bir 2026 önerisinin içeriğini de ortaya koymuyor.

Kapsanan kişi sayısına ilişkin rakamlar da farklılık gösteriyor. Wimon 45 milyondan fazla yararlanıcıdan söz ederken Ağustos 2026 kampanyasında 47 milyon rakamı kullanıldı. Haziran 2017’deki hasta anlatımında ve Şubat 2019’daki siyasi tartışmada yaklaşık 48 milyon, Haziran 2017’deki ayrı bir mali değerlendirmede ise yaklaşık 49 milyon kişi belirtilmişti. Tutarlı kayıt verileri olmadan, farklı tarihlere ait bu tahminler doğrulanmış bir eğilim olarak değerlendirilmemeli.

Mali Baskı Gerçek, Ancak Eski Veriler Bağlamıyla Ele Alınmalı

Geçmişteki harcama rakamları, finansmanın tartışmanın parçası olmayı neden sürdürdüğünü gösteriyor. Evrensel Kapsam bütçesi 2003’te 55,3 milyar baht iken 2017 mali yılında 165 milyar bahta yükseldi. Bu, 109,7 milyar bahtlık ya da yaklaşık yüzde 198’lik artış demek; sonraki bütçe öncekinin neredeyse üç katına ulaştı.

Haziran 2017 tarihli bir mali değerlendirmede, nakit akışı sorunları yaşayan beş hastaneye 5 milyar bahtlık acil kaynak ayrıldığı da belirtilmişti. Nakit akışı, yakın vadeli giderleri karşılamaya yetecek kullanılabilir paraya sahip olmak anlamına gelir. Bir program hastaları faturalardan korurken hizmet sunucuları işletme giderlerini ödemekte yine de zorlanabilir.

Aynı değerlendirmede 60 yaş ve üzerindekilerin nüfus içindeki payı 2016’da yüzde 14 olarak verilmiş, 2025’te dörtte bire ulaşacağı öngörülmüştü. Yaşlılara yönelik sosyal yardım harcamaları 2014’te 270 milyar baht olarak belirtilmiş, bu tutarın 2024’te 680 milyar bahta ulaşacağı tahmin edilmişti. Bu geniş kapsamlı sosyal yardım toplamına yalnızca Altın Kart sağlık hizmetleri değil, emekli maaşları ve ödenekler de dahildi.

Bunlar geçmişe ait rakamlar ve tahminler; 2026 için doğrulanmış sonuçlar değil. Yaşlanan nüfusun finansmanına yönelik uzun süredir var olan kaygıyı açıklıyorlar, ancak hasta katkı paylarının bugün gerekli olduğunu kanıtlamıyorlar.

2017’de görüşülen hastalardan biri, kişi başına ayrılan tutarın 1.500 bahttan 3.200 bahta yükseldiğini söylemişti. Bu hatırlama güncel resmî finansman oranı değil. Bugünkü bütçeye ilişkin bir değerlendirme için mevcut ödenek, tedavi maliyetleri ve hizmet sunucularının hesapları gerekir; burada bunların hiçbiri ortaya konmuyor.

Reklam

Alternatifler Önlemeyi ve Üç Sağlık Fonunu Öne Çıkarıyor

Şubat 2019’da hasta ücretlerine karşı çıkış partiler üstü bir tutumla dile getirildi. Pheu Thai, Palang Pracharath, Demokrat Parti ve Future Forward, sağlık hizmetlerini iyileştirmeye yönelik farklı yaklaşımlar sunarken önerilen yüzde 10 ila 20’lik katkı paylarını reddetti.

O sırada Pheu Thai’nin strateji komitesinin başkanı olan Khunying Sudarat Keyuraphan; önlemeyi, sağlığı geliştirmeyi ve bütçe yönetimini iyileştirmeyi savundu. Bangkok’taki bir seminerde şöyle dedi:

Parti, önleme ve sağlığı geliştirme çalışmalarının yanı sıra halkın sağlık sistemine daha geniş katılımını hedefleyecek,

O sırada Palang Pracharath lider yardımcısı olan Suvit Maesincee, satın alma düzenlemeleriyle ilaç ve tıbbi malzeme maliyetlerinin düşürülmesini ve üç büyük sağlık fonunun birbirine yaklaştırılmasını önerdi. Bu fonlar kamu görevlilerini, sosyal güvenliğe kayıtlı çalışanları ve Evrensel Kapsam’dan yararlananları kapsıyor. Ayrıca hastaların herhangi bir hastanede hizmet alabilmesini destekledi.

O sırada Demokrat Parti lideri olan Abhisit Vejjajiva, Ulusal Sağlık Güvenliği Ofisi’ne yeterli kaynak ayrılması çağrısında bulundu ve ek yükün hastalara değil, hastalığa katkıda bulunan ürünleri üretenlere düşmesi gerektiğini savundu. Future Forward lideri Thanathorn Juangroongruangkit ise 2,33 trilyon bahtlık yıllık ulusal bütçenin programı finanse etmek için yeterli olduğunu söyledi. Bu, o dönemde belirtilen bütçeye dayalı siyasi bir görüştü; güncel bir mali değerlendirme değildi.

Ağustos 2026’da Kanchanaburi Tüketici Hakları Koruma Merkezi Başkanı Sunthorn Suriyo, yardımlar arasındaki farklılıkları azaltmak için üç fonun birleştirilmesini yeniden önerdi. Tekrarlanan alternatif, hastalardan daha fazla ücret almadan önce kamu kaynaklarının nasıl toplandığını, dağıtıldığını ve harcandığını iyileştirmek.

Bir sonraki belirleyici adım, değişiklik hükümlerinin kesin metninin yayımlanması ve parlamentoda ele alınması. Tasarının sunulması için eylül ve ekim 2026 öngörülmüştü; ancak teyit edilmiş bir oylama, onaylanmış katkı oranı ya da yürürlük tarihi belirlenmiş değil. Bu ayrıntılar kesinleşene kadar kampanyacıların uyarıları, yürürlükteki yasal değişikliklerden ayrı tutulmalı.

Öne Çıkanlar

  • Sai Mai toplum lideri Wimon Thawinpong, ek hasta ücretleri getirebilecek değişikliklerin durdurulması için milletvekillerine çağrıda bulundu.
  • Verdiği örnekte 3.000 bahtlık faturanın yüzde 10’u 300 bahta, yani bu kadar kazanan biri için bir günlük ücrete denk geliyor.
  • 2012 tarihli resmî bildirim, yoksul kişiler ve belirlenmiş acil bakım hizmetleri dahil bazı muafiyetlerle birlikte sabit 30 bahtlık bir ücret öngörüyordu.
  • Kampanyacılar, halk temsilcilerinin olası biçimde azaltılmasına ve kapsam dahilindeki yardımlara getirilebilecek sınırlamalara da karşı çıkıyor.
  • Geçmiş bütçeler harcamalarda ciddi artış olduğunu gösteriyor; ancak programın günümüzdeki mali durumunu ortaya koymuyor.
  • 2026 önerisi için nihai ödeme oranı, muafiyet sistemi ya da teyit edilmiş bir parlamento oylaması bulunmuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir