Uzlaşma teklifi Malezya mahkemelerinin gündeminde
Malezya'nın 1Malaysia Development Berhad (1MDB) şirketi, yaklaşık 1,11 milyar ABD doları tutarındaki talebiyle ilgili olarak Deutsche Bank ile olası bir uzlaşmayı görüşüyor. Davanın duruşması 26 Ekim 2026'da yapılacak. Görüşmeler, 1MDB skandalında kaybolan paraları geri alma çabaları kapsamında Malezya'daki bir başka bankacılık anlaşmazlığını çözüme kavuşturabilir. Ancak uzlaşma tutarı veya üzerinde anlaşmaya varılan koşullar açıklanmadı.
İçindekiler
- Uzlaşma teklifi Malezya mahkemelerinin gündeminde
- Talebin kapsamı
- Deutsche Bank savunmasını sürdürüyor
- Bankacılık davasının daralan kapsamı
- Anlaşmazlığa konu transferler
- Alıcı adları ve Good Star hesabı
- Tahsilatlar açıklanan yükümlülüklerin gerisinde
- White & Case davası ayrı olarak sürüyor
- İzlenecek tarihler ve kararlar
- Öne Çıkanlar
1MDB'yi temsil eden avukat Lim Chee Wee, görüşmeleri 12 Ekim Pazartesi günü Putrajaya'da görülen Federal Mahkeme duruşmasında açıkladı. Kuala Lumpur Yüksek Mahkemesi'nin tekliften haberdar edildiğini söyledi. Deutsche Bank davasına Yüksek Mahkeme Yargı Komiseri Rihada Rafie bakıyor.
Açıklama, hukuk firması White & Case LLP'yi ilgilendiren ayrı bir başvuru sırasında geldi. Bu durum, 1MDB'nin davalarının birden fazla kolunun aynı anda sürdüğünü gösteriyor. Davalılardan biriyle yapılabilecek bir anlaşma, diğerlerine yönelik talepleri kendiliğinden sonuçlandırmayacak.
Lim, mahkemeye durumu şöyle anlattı:
"Müvekkilimiz (1MDB) ile Deutsche Bank arasında olası bir uzlaşma bulunduğunu Yüksek Mahkeme'ye bildirdik. Bu davanın duruşması, 26 Ekim'de Yüksek Mahkeme Yargı Komiseri Rihada Rafie'nin huzurunda yapılacak," dedi Lim.
Deutsche Bank savunmasını sürdürüyor. Bankanın açıklaması üzerinde anlaşmaya varılmış bir ödemeyi doğrulamadı; Lim de duruşmanın ardından daha fazla ayrıntı vermeyi reddetti. Şimdilik söz konusu gelişme, açıklanmış bir tahsilat değil, uzlaşma görüşmesinden ibaret.
Talebin kapsamı
Deutsche Bank (Malaysia) Berhad'a yönelik talep, Mayıs 2021'de açılan davaya dayanıyor. Dönemin haberlerinde, bu bağlı ortaklıktan faizle birlikte 1,11 milyar ABD doları istendiği belirtiliyor. Daha yakın tarihli haberlerde tutar 1,1 milyar dolara yuvarlanıyor.
İddialar arasında ihmal, sözleşme ihlali, dolandırıcılık veya zarara yol açmak için komplo kurma ve hileli yardımlaşma yer alıyor. Bunlar 1MDB'nin ileri sürdüğü iddialar; bankanın sorumluluğuna ilişkin kesinleşmiş tespitler değil. Hileli yardımlaşma, bir tarafın başka bir tarafa karşı yükümlülüklerin ihlalini içeren bir hukuka aykırılığa bilerek yardım ettiği iddiasını ifade ediyor.
Deutsche Bank davasına ilişkin bir açıklamada, uyuşmazlık konusu işlemlerin 2009 ile 2011 arasındaki üç havale olduğu belirtiliyor. Temmuz 2025'teki bir kararın, bankanın davanın zamanaşımı gerekçesiyle düşürülmesi talebini reddettiği ve talebin görülmeye devam etmesine izin verdiği bildiriliyor. Bu usule ilişkin karar, bankanın iddia edilen kayıplardan sorumlu olup olmadığını tek başına ortaya koymadı.
Birden fazla davalının yer aldığı ilk davanın değeri konusunda haberler farklı rakamlar veriyor. Bir haberde 7 Mayıs 2021'de açılan davanın 1,83 milyar ABD doları tutarında olduğu belirtilirken, diğerinde 4,77 milyar dolar deniyor. Bankaya yönelik ayrı ayrı belirtilen 1,11 milyar dolarlık talep, bankanın bireysel talebini açıkça yazan haberlerde tutarlı. Farklı toplamlar birbirinin yerine kullanılmamalı veya şu anda uzlaşma görüşmelerine konu olan tutar olarak değerlendirilmemeli.
Deutsche Bank savunmasını sürdürüyor
Deutsche Bank, dava başladığından beri 1MDB'nin talebinin dayanağına itiraz ediyor. Bankanın bir sözcüsü 2021'de, kendilerine dava evraklarının tebliğ edilmediğini ve meşru bir talebin dayanağından haberdar olmadıklarını söylemişti.
Son uzlaşma gelişmesine ilişkin yanıtında banka, durumunun diğer davalılardan farklı olduğunu belirtti ve bağlantılı davalardaki gelişmelere işaret etti. Deutsche Bank şu açıklamayı yaptı:
Diğer davalılardan farklılık gösteren somut olay özelliklerimiz ve başka tarafları ilgilendiren benzer davalardaki son gelişmeler, davadaki tutumumuzu güçlü biçimde destekliyor.
Banka ayrıca şunları söyledi:
"Olası herhangi bir uzlaşmada bunun dikkate alınması gerekir," dedi.
Açıklama, bankanın savunmasını sürdürürken olası bir anlaşmaya da kapıyı açık bırakıyor. Ancak Deutsche Bank'ın hangi diğer davaları ilgili gördüğünü belirtmiyor, bu gelişmelerin olası bir ödemeyi nasıl etkileyebileceğini açıklamıyor veya herhangi bir teklifin sorumluluğun kabulünü içerip içermediğini paylaşmıyor.
Bankacılık davasının daralan kapsamı
İlk davada yedi davalı bulunuyordu: Deutsche Bank (Malaysia) Berhad, Coutts & Co, JPMorgan (Switzerland), PetroSaudi International, PetroSaudi Holdings (Cayman), iş insanı Tarek Obaid ve Patrick Mahony. 1MDB, Deutsche Bank'a yönelik talebinin yanı sıra JPMorgan'ın İsviçre'deki bağlı ortaklığından 800 milyon ABD doları, Coutts'un İsviçre'deki bir biriminden ise faizle birlikte 1,03 milyar dolar istedi.
JPMorgan ve Coutts, 13 Kasım 2025'te davadan çıkarıldı ve geriye bankalar arasındaki tek davalı olarak Deutsche Bank kaldı. Bu, başka türden tek davalının da Deutsche Bank olduğu anlamına gelmiyor. Bir haberde Mahony'nin de bu davadan çıkarıldığı ve ayrı bir davada adının yer aldığı belirtiliyor.
Davalı listesindeki değişiklik önemli; çünkü ilk dava bankalara, şirketlere ve kişilere yönelik talepleri bir araya getiriyordu. Deutsche Bank ile yapılacak bir uzlaşma, bu bankaya yönelik talebi çözüme kavuşturur; işlemlerden kaynaklanan tüm iddiaları mutlaka sonuçlandırmaz.
Malezya Maliye Bakanlığı, 2021'de tahsilat davaları başlatıldığında 1MDB ile eski bir bağlı kuruluşunun, 23 milyar ABD dolarını aşan varlıklar için 22 hukuk davası açtığını açıklamıştı. Bu rakam, yürütülen taleplerin büyüklüğünü ifade ediyordu; halihazırda tahsil edilmiş parayı veya mahkemelerin davalılara ödemelerini emrettiği tutarı değil.
Anlaşmazlığa konu transferler
Najib Razak'ın ayrı ceza davasındaki ifade, Deutsche Bank'ın 2009'daki büyük bir transferde oynadığı role ilişkin daha ayrıntılı bilgi sunuyor. Deutsche Bank (Malaysia) Berhad'ın eski genel müdürü Raymond Yeoh Chen Seong, 21 Nisan 2025'te verdiği ifadede 1MDB'nin ortak girişim şirketi 1MDB PetroSaudi Limited için planlanan ilk 1 milyar ABD dolarlık transfere ilişkin talimatları değiştirdiğini söyledi.
Revize edilen talimatlarla ödeme 700 milyon ve 300 milyon ABD dolarlık iki parçaya ayrıldı. Deutsche Bank, 1MDB'nin talimatları doğrultusunda 700 milyon doları RBS Coutts hesabına, 300 milyon doları ise JPMorgan hesabına gönderdi.
Malezya bankasını 2006-2013 yıllarında yöneten Yeoh, değişikliğin Bank Negara Malaysia'nın onayından farklı olduğunu söyledi. Bankanın 1MDB çalışanlarından teyit aldığını ve kendisinin de açıklama istemek üzere merkez bankasının Döviz İdaresi Departmanı'ndan Wan Hanisah'ı aradığını belirtti.
Bu görüşmeyi anlatan Yeoh, Yüksek Mahkeme'ye şunları söyledi:
"Wan Hanisah, BNM'nin bu konuda bir şey söylemesinin kendilerine düşmediğini ve bunun 1MDB'nin ticari bir kararı olduğunu söyledi," dedi Yeoh.
Bu, merkez bankasının yanıtına ilişkin Yeoh'un ifadesiydi; Bank Negara Malaysia'nın yeni yayımlanmış bir açıklaması değildi. Ayrıca Deutsche Bank'ın hukuki sorumluluğuna ilişkin nihai bir karar sürecinde değil, Najib'in ceza davasında verildi.
Alıcı adları ve Good Star hesabı
Yeoh'un ifadesine göre 1MDB çalışanı Stephenny Chow, Deutsche Bank'ın sorusuna verdiği e-postalı yanıtta 700 milyon ABD dolarlık ödemenin alıcısını PetroSaudi International Ltd, 300 milyon dolarlık ödemenin alıcısını ise 1MDB PetroSaudi Ltd olarak belirtti.
Yeoh, bu şirket adları kullanılarak yapılan uyum kontrollerinde şüpheli bir duruma rastlanmadığını söyledi. Ayrıca 700 milyon doları alan hesabın daha sonra Low Taek Jho ile bağlantılı Good Star Limited'e ait olduğunun ortaya çıktığını kabul etti.
Ödeme talimatlarında belirtilen alıcı adı ile hesabın gerçek sahibini birbirinden ayırmak, işlemi anlamak açısından temel önem taşıyor. Adı belirtilen bir şirkete yönelik kontroller ile alıcı hesabın kime ait olduğunun doğrulanması farklı sorular. Yeoh'un anlatımı, bankanın talimatları nasıl işleme aldığını açıklıyor; ancak bu adımların hukuki yükümlülüklerini karşılayıp karşılamadığını kesinleştirmiyor.
700 milyon ABD dolarlık transfer, ilk 1 milyar dolarlık ödemenin yüzde 70'ini; 300 milyon dolarlık transfer ise yüzde 30'unu oluşturuyordu. Bu rakamlar, söz konusu işlemde Good Star'a yapılan ödemenin önemini gösteriyor. Bunlar, 1,11 milyar dolarlık hukuk talebiyle karıştırılmamalı veya davanın kapsadığı bildirilen üç transferin tamamını açıklıyor gibi değerlendirilmemeli.
Tahsilatlar açıklanan yükümlülüklerin gerisinde
Deutsche Bank ile olası anlaşma gündeme gelirken Malezya, 1MDB ile bağlantılı önemli mali yükümlülükleri taşımayı sürdürüyor. Uzlaşma haberlerinde aktarılan hükümet verilerine göre bu yükümlülükler 51,4 milyar RM, tahsilatlar ise 31,3 milyar RM düzeyinde.
Bu rakamlar arasındaki fark 20,1 milyar RM. 31,3 milyar RM'nin 51,4 milyar RM'ye bölünmesiyle tahsilatların açıklanan yükümlülüklerin yaklaşık yüzde 61'ine karşılık geldiği görülüyor. Bu karşılaştırma, kalan mali yükün boyutunu gösteriyor; ancak tahsil edilen her tutarın ve yükümlülüğün ne zaman ve nasıl hesaba katıldığını açıklamadığı için ödenmemiş bakiyeyi kesin olarak ortaya koymuyor.
Diğer bankacılık uzlaşmaları da bağlam sağlıyor. JPMorgan Chase & Co, 2025'te 1MDB ile bağlantılı ayrı bir anlaşma kapsamında 1,4 milyar RM ödemeyi kabul etti. Goldman Sachs ve AmBank Group ile daha önce yapılan uzlaşmaların tutarı sırasıyla 3,9 milyar ABD doları ve 2,83 milyar RM olarak açıklanmıştı.
Her anlaşmanın koşulları bilinmeden bu başlık rakamları doğrudan karşılaştırılamaz. Uzlaşma tutarı, hemen ödenen miktardan farklı olabilir; ayrıca döviz kuru ve ortak bir değerleme tarihi belirlenmeden dolar ve ringgit tutarları toplanmamalı. Açıklanan hiçbir rakam, Deutsche Bank ile önerilen anlaşmanın bu uzlaşmalarla karşılaştırılmasına henüz olanak vermiyor.
ABD'li savcılar, üst düzey yetkililer ve yakınlarının yer aldığı uluslararası bir düzenek aracılığıyla 2009-2014 arasında 1MDB'den en az 4,5 milyar ABD doları çalındığını ileri sürdü. Malezyalı yetkililer, milyarlarca doların daha hâlâ açıklanamadığını söyledi. İleri sürülen hırsızlık tutarı, Malezya'nın mali yükümlülüklerinden, dava taleplerinden ve uzlaşma toplamlarından ayrı bir rakam.
White & Case davası ayrı olarak sürüyor
Uzlaşma açıklaması, Federal Mahkeme'nin 1MDB'nin White & Case lehine verilen bir karara itiraz izni başvurusunu değerlendirdiği sırada geldi. Fon, Malezya Yüksek Mahkemesi'nin firmaya karşı açılan dava üzerinde yargı yetkisi bulunmadığına ilişkin istinaf kararına itiraz etmek istiyor.
Haberlerde İstinaf Mahkemesi kararının tarihi farklı veriliyor: 12 Ağustos ve 20 Ağustos 2026. Her iki haberde de yargı yetkisi konusunda White & Case lehine karar verildiği aktarılıyor. Kesin tarih farklı olsa da bildirilen usule ilişkin sonuç aynı.
Ayrıntılı bir habere göre istinaf mahkemesi, İngiliz hukukunun seçilmesini ve Malezya dışında dava tebligatı yapılmasına ilişkin koşulları gerekçe göstererek İngiltere'nin davanın görülmesi için uygun yer olduğuna hükmetti. Haberde ayrıca mahkemenin, 1953 tarihli Malezya Zamanaşımı Yasası uyarınca altı yıllık süreyi ve iddia edilen kayıplar ile dolandırıcılığın 2015 ve 2016'da kamuoyunca öğrenilmesini dikkate alarak talebin zamanaşımına uğradığı sonucuna vardığı belirtiliyor.
1MDB, 2024'te White & Case'e karşı dava açarak firmadan ve Mahony'den 1,83 milyar ABD doları ile 33 milyon dolarlık zarar talep etti. Firmanın PetroSaudi'ye dolandırıcılıkta yardım ettiğini ve PetroSaudi'nin hukuk danışmanı olarak görev yaparken 1MDB'ye zarar vermek için komplo kurduğunu ileri sürdü. Bu iddialar, davanın nerede görülebileceğine ilişkin karardan ayrı.
12 Ekim'deki duruşmada White & Case'in avukatı Cyrus Das, 1MDB'nin başvurusuna 3.000'den fazla sayfa belge eklemesine itiraz etti. Federal Mahkeme belgelerin eklenmesine izin verdi ve yeminli beyanların sunulmasını istedi. Dava yönetimine erken bir duruşma tarihi belirleme talimatı verildi. Belge ekleme izni, temyize başvurma izni anlamına gelmiyor; bu adımların hiçbiri de dolandırıcılık iddialarının esası hakkında karar niteliği taşımıyor.
İzlenecek tarihler ve kararlar
Dava süreci 2009'dan itibaren gerçekleşen işlemleri, 2021'de açılan davaları ve uzlaşma ya da itiraz yönündeki güncel girişimleri kapsıyor. Öne çıkan gelişmeler şöyle:
- 2009: 1MDB'nin ilk 1 milyar ABD dolarlık ödeme talimatı, 700 milyon ve 300 milyon dolarlık transferlere ayrıldı.
- 7 Mayıs 2021: 1MDB, Deutsche Bank ve diğer altı davalının adının yer aldığı davayı açtı.
- 21 Nisan 2025: Deutsche Bank'ın eski yöneticisi Raymond Yeoh, Najib'in ceza davasında ödeme talimatları hakkında ifade verdi.
- Temmuz 2025: Bir kararla Deutsche Bank'ın talebin zamanaşımı gerekçesiyle düşürülmesi girişiminin reddedildiği bildirildi.
- 13 Kasım 2025: JPMorgan ve Coutts davadan çıkarıldı.
- Ağustos 2026: İstinaf Mahkemesi, yargı yetkisi konusunda White & Case lehine karar verdi; ancak haberlerde kesin tarih farklı aktarılıyor.
- 12 Ekim 2026: Lim, Federal Mahkeme duruşmasında Deutsche Bank ile olası uzlaşmayı açıkladı.
- 26 Ekim 2026: Deutsche Bank davasının Yüksek Mahkeme duruşmasının yapılması planlanıyor.
Sıradaki somut tarih 26 Ekim. Lim, bu duruşmanın yapılıp yapılmayacağı konusunda ek talimat gerekebileceğini belirtti. Duruşmanın iptal edildiği veya yerine başka bir tarih belirlendiği açıklanmadı.
Yanıt bekleyen sorular arasında olası uzlaşma tutarı, iki tarafın da bunu kabul edip etmeyeceği, ödeme takvimi ve anlaşmanın sorumluluğun kabulünü içerip içermeyeceği bulunuyor. White & Case davasında temyize başvurma izni duruşmasının tarihi de açıklanmadı. Bir anlaşma duyurulana kadar Deutsche Bank davası, müzakereler sürerken derdest kalacak.
Öne Çıkanlar
- 1MDB, faizle birlikte yaklaşık 1,11 milyar ABD doları talep ettiği Deutsche Bank ile uzlaşma görüşmeleri yürütüyor.
- Yüksek Mahkeme tekliften haberdar edildi; duruşmanın 26 Ekim 2026'da yapılması planlanıyor.
- Deutsche Bank savunmasını sürdürüyor. Uzlaşma tutarı veya üzerinde anlaşmaya varılan koşullar açıklanmadı.
- JPMorgan ve Coutts, Kasım 2025'te davadan çıkarıldı; geriye davalı bankalar arasında yalnızca Deutsche Bank kaldı.
- Hükümet verilerine göre skandalla bağlantılı mali yükümlülükler 51,4 milyar RM, tahsilatlar ise 31,3 milyar RM düzeyinde.
- White & Case'i ilgilendiren ayrı dava sürüyor; Federal Mahkeme, 1MDB'nin temyize başvurma izni başvurusuna ek belge sunmasına izin verdi.






